«Σαν τον Κολοσσό της Ρόδου κινδυνεύει να καταρρεύσει το εμπόριο της Ρόδου αφού δεν εφαρμόζονται μέτρα, που θα ανακουφίσουν τους επιχειρηματίες. Αντιθέτως τα χαράτσια πέφτουν βροχή και ουδείς έχει πλέον τη δυνατότητα να σχεδιάσει για το μέλλον».
Την κατάσταση που επικρατεί στην αγορά του νησιού μας, τώρα που τελειώνει μάλιστα και η τουριστική σεζόν, περιγράφει ψύχραιμα και ρεαλιστικά σε συνέντευξή του στη «δ», ο γραμματέας του Εμπορικού Επιμελητηρίου Δωδεκανήσου κ. Νίκος Παπασταματίου.
«Και φέτος όλοι μας, ήμασταν συνετοί, όμως βλέπουμε, να έρχεται η θύελλα μπροστά μας και είμαστε άοπλοι. Θα κάνουμε πάλι τις προσπάθειές μας για να προτιμήσουν οι καταναλωτές την τοπική αγορά. Είναι η πρώτη φορά όμως που κανείς δεν μπορεί να δει ποια θα είναι η εξέλιξη των καταστάσεων», δηλώνει ο κ. Παπασταματίου. Ο γραμματέας του ΕΒΕΔ προβλέπει πως είναι θέμα χρόνου να καταρρεύσει και η άλλοτε κραταιά αγορά της Ρόδου.
«Η αγορά θα πέσει, όπως ο Κολοσσός της Ρόδου στα πόδια του και μετά θα πρέπει να έρθουν οι καμήλες, να μεταφέρουν τον χαλκό στην Μικρά Ασία για να τον πουλήσουν. Δηλαδή τα ερείπια αυτών των επιχειρήσεων θα πωληθούν για να πληρωθούν κάποιες απαιτήσεις. Αυτή είναι η ωμή πραγματικότητα», τονίζει ο κ. Παπασταματίου και προσθέτει πως η άλλοτε κραταιά αγορά της Ρόδου είναι στα όρια της αντοχής της και σύρεται, από τα μέτρα που επιβάλλονται.
Ο γραμματέας του ΕΒΕΔ, αναφέρεται και σε άλλα ζητήματα που καίνε τον τόπο, όπως η δημιουργία κέντρου λαθρομεταναστών και τονίζει πως τη στιγμή που όλες οι υπηρεσίες εδρεύουν στη Σύρο και όχι στη Ρόδο, να πάει εκεί και η συγκεκριμένη δομή.
Η συνέντευξη του γραμματέα του Εμπορικού Επιμελητηρίου Δωδεκανήσου κ. Νίκου Παπασταματίου, αναλυτικά:
• Πώς πάει η κατάσταση στην αγορά του νησιού μας τώρα που η θερινή σεζόν βαίνει προς το τέλος της;
Η τουριστική περίοδος τελειώνει και μπορούμε να πούμε πως οι αφίξεις των ξένων επισκεπτών ήταν σχετικά καλές. Είδαμε αύξηση των τουριστών από τις χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ ενώ είχαμε και επισκέπτες από την Τουρκία, που έσωσαν την «παρτίδα», έστω και την τελευταία στιγμή.
• Οι τουρίστες αυτοί έδωσαν έσοδα στην αγορά;
Έδωσαν έσοδα στην αγορά, έστω και αν επικέντρωσαν σε συγκεκριμένες κατηγορίες επιχειρήσεων. Είναι χρήματα που έμειναν στη Ρόδο γιατί δαπανήθηκαν σε ντόπιες επιχειρήσεις και θα ανακυκλωθούν, κατά το δυνατό στην τοπική αγορά. Η μείωση στις αφίξεις των Γερμανών δεν μας επηρέασε, γιατί η κατανάλωσή τους έτσι και αλλιώς, είναι μικρή. Επηρέασε όμως η πτώση των αφίξεων των Ιταλών.
• Τα έσοδα των επιχειρήσεων φέτος είναι διαφοροποιημένα σε σύγκριση με πέρσι;
Εκτιμώ πως είναι μειωμένα. Έχουν οδηγηθεί σε συγκεκριμένες κατευθύνσεις. Παλαιότερα λέγαμε πως τα χρήματα των τουριστών, κατανέμονταν στην αγορά, δηλαδή στις περισσότερες επιχειρήσεις. Αυτή τη φορά, τα πράγματα ήταν διαφορετικά. Για παράδειγμα οι Ρώσοι που άφησαν τα περισσότερα χρήματα, εστίασαν στην ένδυση, στα καλά εστιατόρια και στην αγορά προϊόντων διατροφής υψηλής ποιότητας.
• Η σεζόν θα τελειώσει όμως στις 4 Νοεμβρίου. Πώς θα διαμορφωθεί τότε το σκηνικό;
Είναι νομοτέλεια για τη Ρόδο, να κλείνει η σεζόν στις 4 Νοεμβρίου. Τι θα αλλάξει; Το σκληρό θα είναι το κλίμα στην αγορά και η διάθεση όλων. Αυτοί που μένουν θα αντιμετωπίσουν άοπλοι, τη λαίλαπα των επερχόμενων δημοσιονομικών μεταρρυθμίσεων και των υποχρεώσεων προς το κράτος.
• Είναι θέμα ημερών να ανακοινωθούν τα μέτρα που θα εφαρμοσθούν. Τα οκτώ από τα έντεκα δις που χρειάζεται η κυβέρνηση θα αντληθούν από μισθωτούς και συνταξιούχους, τα υπόλοιπα θα αφορούν και τους επιχειρηματίες. Μπορούν να αντέξουν τα βάρη αυτά;
Είναι ηλίου φαεινότερο και πρέπει να το καταλάβουν όσοι περπατούν στην αγορά πως οι επιχειρήσεις και ειδικά οι μικρές και πολύ μικρές, που συνετέλεσαν στο να γίνει το τουριστικό θαύμα της Ρόδου, είναι κάτω από το όριο της αντοχής τους. Στέκονται χάρη στις φιλότιμες προσπάθειες των αυτοαπασχολουμένων, στην οξυδέρκειά τους και στην παραγωγή δουλειάς. Ο μικρός επιχειρηματίας, εξαιτίας των προβλημάτων δεν μπορεί να σχεδιάσει και να δει, τι περιμένει από το μέλλον. Το χειρότερο είναι ότι κανείς δεν βγαίνει να εξηγήσει ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα των μέτρων και κυρίως πού διοχετεύεται όλο αυτό το χρήμα που αντλείται. Είναι σκληρή η κατάσταση στην αγορά. Αυτό αφορά τις μικρές επιχειρήσεις και τους αυτοαπασχολούμενος. Τα βάρη που σηκώνουμε είναι πολλαπλάσια, από αυτά των εργαζομένων. Με πόνο ψυχής το λέω αυτό. Έφθασε η στιγμή να δούμε την κατάντια της άρχουσας αυτής τάξης, που αποτέλεσε παράδειγμα για όλη την Ελλάδα, για την επιχειρηματικότητα και τώρα σύρεται πίσω από αυτά τα μέτρα που δεν ξέρουμε πότε θα τελειώσουν.
• Υπάρχουν επιχειρήσεις που δεν θα αντέξουν τα μέτρα αυτά;
Υπάρχουν πάρα πολλές. Θα σας αναφέρω πως δύο από τις υγιέστερες στον κλάδο των τροφίμων και ποτών υπέβαλαν αιτήσεις, για να ενταχθούν στο σχετικό άρθρο του πτωχευτικού κώδικα. Για μην μια η ένταξη εγκρίθηκε. Αυτό δείχνει δυστυχώς πόσο ευάλωτες, ήταν οι επιχειρήσεις μας στην κρίση. Ήταν επιχειρήσεις νοικοκυρεμένες και παλαιές. Διοικούνταν από ανθρώπους, που γνωρίζουν καλά την αγορά και χαίρουν εκτίμησης όχι μόνο για την εργατικότητά τους αλλά και τις σπουδές τους στις οικονομικές επιστήμες και για το καλό όνομα και τη φήμη επί δεκαετίες. Αυτό δείχνει πως δύσκολα θα τα βγάλουν πια πέρα άλλες μικρές επιχειρήσεις. Ο χειμώνας θα είναι πάρα πολύ δύσκολος. Δεν είναι μεμψιμοιρία αυτά που λέμε. Πρέπει να το καταλάβουν οι πάντες, δηλαδή οι τοπικές αρχές, οι τράπεζες, ο κάθε ένας.
• Μας φαίνεται δύσκολο να το πιστέψουμε. Η κραταιά αγορά της Ρόδου θα καταρρεύσει;
Δυστυχώς θα καταρρεύσει. Θα πέσει όπως ο Κολοσσός της Ρόδου στα πόδια του και μετά θα πρέπει να έρθουν οι καμήλες, να μεταφέρουν τον χαλκό στην Μικρά Ασία για να τον πουλήσουν. Δηλαδή τα ερείπια, αυτών των επιχειρήσεων θα πωληθούν για να πληρωθούν κάποιες απαιτήσεις. Αυτή είναι η ωμή πραγματικότητα. Δυστυχώς την αντιμετωπίζουμε κάθε ημέρα. Οι μικροέμποροι, οι μικροεπιχειρηματίες αντιμετωπίζουν σωρεία προβλημάτων που ανακύπτουν και εμπλοκών από την γραφειοκρατία των αρχών και από τις τράπεζες. Ο καθένας προσπαθεί να πιέσει εκεί που πονάει, η μικρή επιχείρηση. • Δεν θα έχει επιπτώσεις στην αγορά και η κατάργηση του επιδόματος ανεργίας των ξενοδοχοϋπαλλήλων;
Τώρα περνάμε και στην άλλη μεριά, που θα είναι επώδυνη για τις μικρές επιχειρήσεις. Αυτά τα χρήματα έμεναν στη Ρόδο και ξοδεύονταν από χιλιάδες εργαζόμενους στα ξενοδοχεία για την κάλυψη των αναγκών τους. Αυτό το χρήμα δημιουργούσε ρευστότητα. Αν χαθεί και αυτό θα οδηγηθούμε σε ανεξέλεγκτες καταστάσεις. Δεν θα μπορούν να ζήσουν οι άνθρωποι αυτοί, από το επίδομα από το λάδι ή τα σταφύλια τους ή ακόμη από τους μισθούς τους.
• Τι θα πρέπει να κάνει το κράτος για τους επιχειρηματίες;
Αυτό που έχει ειπωθεί αρκετές φορές και δεν γίνεται αντιληπτό είναι η ανάπτυξη. Κανείς δεν μιλά για αυτή πια, γιατί είναι δύσκολο να επιτευχθεί. Είχαμε μιλήσει για ελάφρυνση των υποχρεώσεων. Όμως κάθε λεπτό που περνάει προκύπτει και κάτι καινούργιο, που επιβαρύνει τις μικρές επιχειρήσεις. Είχαμε μιλήσει για ευελιξία στην αγορά. Κάθε νόμος που βγαίνει όμως περιέχει άρθρα που περιπλέκουν περισσότερο την κατάσταση, στην επιχειρηματικότητα. Η μετατροπή της πίστωσης σε μετρητοίς. Η έλλειψη των φύλλων επιταγής ακόμη και η καταβολή του μισθού ενός ή δύο εργαζόμενων, μιας μικρής επιχείρησης στην τράπεζα δεν είναι μέτρο που βοηθά. Οτιδήποτε καινούργιο βγαίνει όμως, δημιουργεί προβλήματα .Αν όλα αυτά τα ακούσει κάποιος χαρτογιακάς από κάποιο γραφείο θα πει ότι είναι πεζά πράγματα. Τη στιγμή, που δεν δούλεψαν στην αγορά και δεν έχουν δει την ταμιακή τους μηχανή το βράδυ να κλείνει με διψήφιο νούμερο και όχι τριψήφιο δεν καταλαβαίνουν. Είναι πολλά τα μικρά προβλήματα που τώρα προστίθενται στα μεγάλα και δημιουργούν ασφυξία στην αγορά.
• Στην περιοχή μας έχουμε το Δημοτικό Φόρο και άλλες εισφορές για τους επιχειρηματίες.
Έχουμε το Δημοτικό Φόρο και άλλα πρόσθετα. Έχουμε πει αρκετά για το Δημοτικό Φόρο. Αναφέραμε ότι πρέπει να παλεύουμε για την μη αύξηση των μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ. Δεν μπορούμε όμως συνεχώς να αγωνιζόμαστε και να είμαστε με το δάκτυλο στην σκανδάλη και για να μην γίνει κέντρο λαθρομεταναστών στη Ρόδο.
• Τι θα συμβεί αν δημιουργηθεί κέντρο λαθρομεταναστών στη Ρόδο;
Θεωρώ πως τα πράγματα είναι πολύ απλά. Επειδή το υπουργείο Αιγαίου, είχε έδρα τη Μυτιλήνη όπως και το Πανεπιστήμιο Αιγαίου, ενώ το ΣΔΟΕ Νοτίου Αιγαίου ήταν στη Ρόδο ας πάει το κέντρο λαθρομεταναστών, μαζί με τις υπόλοιπες υπηρεσίες στη Σύρο ή οπουδήποτε αλλού. Δεν μπορεί ο τόπος μας να αποτελεί τον σάκο του μποξ. Ο κόσμος να συνειδητοποιήσει πως υπάρχει ένα όριο αντοχών. Ο τόπος δεν αντέχει. Αν ο σκοπός είναι να τον διαλύσουμε, να πάρουν τα εύσημα αυτοί που πήραν τις αποφάσεις και ας αναλάβουν τις ευθύνες τους.
• Αναφερθήκατε στους μειωμένους συντελεστές ΦΠΑ. Είναι θέμα ημερών να ανακοινωθούν σε όλους τους αρμόδιους φορείς τα αποτελέσματα της μελέτης που εκπονήθηκε. Τα πρώτα στοιχεία δείχνουν πως το κέρδος του κράτους δεν θα είναι περισσότερα από 50 εκατομμύρια ευρώ.
Να σας αναφέρω ότι το κράτος, ουδέποτε πήρε στα σοβαρά τις καλές μελέτες. Βλέπουμε να κατατίθενται νομοσχέδια, που είναι άνευ ουσίας ή ανέφικτο να εφαρμοσθούν ή προκαλούν ασφυξία στην αγορά. Ένα καινούργιο φασούλι που μας προέκυψε είναι η επιδότηση που δίνονταν στα βιοτεχνικά και εμπορικά δάνεια στις παραμεθόριες περιοχές. Η Ευρωπαϊκή Ένωση επειδή έκρινε πως κακώς δόθηκαν ζητείται από τις τράπεζες να καταθέσουν καταστάσεις με ονόματα για να επιστραφεί η επιδότηση στο κράτος. Αυτό αφορά το 95% των επιχειρήσεων της Δωδεκανήσου. Είναι αδύνατο να υπολογίσουμε τα ποσά που ζητούνται. Αντί να προσπαθήσουν να σώσουν ό,τι μπορούν προσπαθούν να πατήσουν τους πνιγμένους για να πάνε παρακάτω.
• Περιμένατε πως η κατάσταση θα έφθανε ως εδώ;
Όχι, κανείς δεν περίμενε κάτι τέτοιο, ότι η κραταιά εμπορική τάξη της Ρόδου θα έφθανε σε αυτό το σημείο.
• Αν οι πολιτικές εξελίξεις πυροδοτήσουν το φυτίλι των αντιδράσεων και οδηγηθούμε σε εκλογές τι θα συμβεί;
Ανοίγει πιστεύω, ένας αυτοκαταστροφικός κύκλος. Συζητώντας με ένα μεγάλο τουριστικό πράκτορα μου ανέφερε τα προβλήματα που δημιουργήθηκαν εξαιτίας των εκλογών. Αν επαναληφθεί η ιστορία, θα έχουμε πάλι υστέρηση στις αφίξεις και στον προγραμματισμό πτήσεων και θα το βρούμε πάλι μπροστά μας το επόμενο έτος.
• Μήπως ήρθε η ώρα να συζητήσουν όλοι σοβαρά για την επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου;
Αν επιμηκύνονταν η σεζόν, ίσως θα είχαμε στήριξη για να περάσουμε τους δύσκολους μήνες του χειμώνα. Θα δημιουργούνταν τα απαραίτητα έσοδα που θα βοηθούσαν στην επιβίωση των επιχειρήσεων και των εργαζομένων. Όμως πρέπει να πω ότι το επιχείρημα είναι δύσκολο, γιατί είναι πολλοί οι συντελεστές που επιβάλλεται να σκεφθούν σοβαρά για το θέμα. Υπάρχουν και πόρτες κλειστές. Το λέω αυτό γιατί οποισδήποτε φορέας από το κράτος αγκαλιάζει το εγχείρημα στις συσκέψεις μετά βάζει όσο περισσότερα κωλύματα μπορεί, για να τορπιλίσει την προσπάθεια.
• Τι θα φέρει στην αγορά η ιδιωτικοποίηση της μαρίνας Μανδρακίου;
Εκφράζοντας την προσωπική μου άποψη για το θέμα αυτό, λόγο στη διαχείριση της μαρίνας Μανδρακίου και των υπολοίπων λιμενικών υποδομών πρέπει να έχουν οι τοπικοί φορείς. Αποδείχθηκε πως οτιδήποτε έφυγε από τον έλεγχο της περιοχής μας οδήγησε σε καταστάσεις που ήταν εκτός τόπου και απέσπασε φόρους που ποτέ δεν ξαναγύρισαν. Να σας θυμίσω, την ιστορία του «σπατοσήμου». Τότε έλεγαν πως τα χρήματα της Δωδεκανήσου θα πήγαιναν σε ειδικό λογαριασμό. Μάθαμε πολύ αργότερα πως δεν συνέβαινε αυτό και μπορούν να χρησιμοποιηθούν για άλλους σκοπούς.
• Ειδικά τώρα ποιο είναι το μήνυμά σας προς τους επιχειρηματίες;
Κάθε χρόνο στο ερώτημα αυτό απαντούσα πως πρέπει οι επιχειρηματίες να προχωρήσουν με προσοχή και σύνεση, αυτοσυγκράτηση και καθαρότητα σκέψης. Παρά το γεγονός ότι τα έχουμε εφαρμόσει όλα αυτά, φέτος βλέπουμε μπροστά μας να έρχεται η θύελλα. Είμαστε άοπλοι. Θα κάνουμε πάλι τις προσπάθειές μας για να προτιμήσουν οι καταναλωτές την τοπική αγορά. Είναι η πρώτη φορά όμως που κανείς δεν μπορεί να δει, ποια θα είναι η εξέλιξη των καταστάσεων. Όλα δημιουργούνται από εξωγενείς παράγοντες. Το να έρθουν και άλλοι νόμοι – χαράτσια είναι πια έξω από τη λογική. Στην αγορά μόνο οι αναίσθητοι χαμογελούν ακόμη. Οι σοβαροί έμποροι ξέρουν ότι παρότι, δούλεψαν σκληρά φέτος για να μαζέψουν χρήματα και να καλύψουν υποχρεώσεις ξέρουν ότι δεν θα φθάσουν. Το κύριο χαρακτηριστικό του μικροεμπόρου ήταν πάντα η αξιοπρέπεια, το καθαρό του πρόσωπο. Αυτό ήταν η αγοραστική του δύναμη η αξία του. Αυτό παρουσίαζε. Αν δεν μπορεί να το έχει αυτό, ζει στην απόλυτη θλίψη. Αυτό πυροδοτούν ανεξέλεγκτες καταστάσεις που επιβαρύνουν. Στα καφενεία οι συζητήσεις δεν είναι αν πέρασε μια ωραία κοπέλα ή αν οι διακοπές σε κάποιο εξωτικό νησί είναι καλές, αλλά οι επιταγές της επόμενης Δευτέρας και η τράπεζα που πάγωσε τα δάνεια.
• Ομιλώντας στη «δ» πριν λίγες ημέρες κάνατε λόγο για θεμιτό και αθέμιτο δανεισμό από τους επιχειρηματίες. Σημαίνει αυτό ότι οι επιχειρηματίες της Ρόδου προσφεύγουν σε τοκογλύφους;
Εκτίμηση κάνω αυτή τη στιγμή. Από την ώρα που οι τράπεζες κλείνουν τις πηγές δανεισμού με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, για να αυξήσουν την ευρωστία τους, αναγκάζουν τους επιχειρηματίες να κινηθούν σε άλλες κατευθύνσεις. Δυστυχώς αυτός ο αθέμιτος δανεισμός είναι καταστροφικός για κάθε επιχείρηση όσο μεγάλη κερδοφορία και αν έχει. Μπαίνει σε ένα μαγγανοπήγαδο και από ένα σημείο και μετά δεν μπορεί να τραβήξει τον κουβά και παρασύρεται στο βάθος. Επέρχεται το τέλος της επιχείρησης με οικτρό τρόπο.
