«Οι πρώτες εκτιμήσεις για τη σεζόν 2013, είναι θετικές»

«Ο σημαντικότερος ίσως παράγοντας που θα παίξει ρόλο στην τουριστική σεζόν του 2013 θα είναι ο τρόπος με τον οποίο θα διαμορφωθεί η τιμολογιακή πολιτική του ελληνικού τουριστικού προϊόντος».
Αυτό δηλώνει μεταξύ άλλων σε συνέντευξή του στη «δ», ο σύμβουλος – εμπειρογνώμονας τουριστικής και περιφερειακής ανάπτυξης, πρώην επιστημονικός συνεργάτης του υπουργείου πολιτισμού και τουρισμού, πρώην καθηγητής τουριστικού σχεδιασμού και ανάπτυξης και διδάσκων Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου στο τουριστικό μάρκετινγκ κ. Χρήστος Πετρέας και προσθέτει πως φέτος καλύφθηκαν μερικώς οι απώλειες που είχαν διαπιστωθεί από την παρατεταμένη εκλογική περίοδο αλλά οι επιχειρήσεις του κλάδου υπέστησαν ζημίες.
«Η χώρα μας έχει μία πολύ μεγάλη εξάρτηση από τον «μαζικό τουρισμό» από το «βιομηχανοποιημένο τουριστικό πακέτο» που δυστυχώς κατά μεγάλο ποσοστό ελέγχεται από λίγους διεθνώς», δηλώνει ο κ. Χρήστος Πετρέας, που με την ιδιότητα του ειδικού συμβούλου μετέχει στο έργο που αφορά την αποδοτική και ποιοτική ανάπτυξη του Μαζικού – Οργανωμένου Τουρισμού και την επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου που υλοποιεί το αρμόδιο υπουργείο. Σχετικά με τις αποκρατικοποιήσεις ο κ. Πετρέας τονίζει ότι:
«Η οικονομική αλλά και διοικητική αδυναμία των κρατικών φορέων να αξιοποιήσουν σωστά αυτές τις δυνατότητες δικαιολογεί την ιδιωτικοποίηση – όχι βέβαια το «ξεπούλημα».
Η συνέντευξη του κ. Χρήστου Πετρέα αναλυτικά:
• Δεν είναι αισιόδοξα τα στοιχεία που δείχνουν ότι οι αφίξεις των ξένων επισκεπτών φέτος είναι μειωμένες. Ποιες μπορεί να είναι οι επιπτώσεις στις επιχειρήσεις του κλάδου;
Από τα στοιχεία των αφίξεων φαίνεται ότι μερικώς οι απώλειες που είχαν διαπιστωθεί από την παρατεταμένη εκλογική περίοδο έχουν καλυφθεί, αλλά οι αφίξεις έχουν ανακάμψει, όχι όμως τόσο ώστε να φθάσουμε τα επίπεδα του 2011, όπου, ως γνωστό η Ελλάδα επωφελήθηκε και από τον επαναπροσδιορισμό των επιλογών μέρους των επισκεπτών της Βόρειας Αφρικής, που εφέτος έχει αρχίσει να επανέρχεται. Όμως είναι επίσης σαφές ότι για να επιτευχθεί αυτή η ανάκαμψη οι τουριστικές επιχειρήσεις και ιδιαίτερα οι ξενοδοχειακές πάλι κάνανε σημαντικές προσφορές με πολύ ελκυστικές τιμές, σε μερικές περιπτώσεις προφανώς σχεδόν κάτω του κόστους για να διατηρήσουν μία ικανοποιητική πληρότητα και την δυνατότητα συνέχειας λειτουργίας. Η χώρα μας έχει μία πολύ μεγάλη εξάρτηση από τον «μαζικό τουρισμό» από το «βιομηχανοποιημένο τουριστικό πακέτο» που δυστυχώς κατά μεγάλο ποσοστό ελέγχεται από λίγους διεθνώς. Ήδη ανακοινώνεται συνεχώς ότι πολλές ξενοδοχειακές επιχειρήσεις προσφέρονται προς πώληση, και προφανώς αυτό ισχύει και για την Ρόδο, και είναι λυπηρό παραδοσιακοί τουριστικοί επιχειρηματίες, και με την παρούσα οικονομική συγκυρία να βρίσκονται σε δύσκολη θέση και να μην μπορούν να ισοσκελίσουν τους προϋπολογισμούς τους.
•  Ποιά είναι τα μηνύματα για την επόμενη σεζόν;
Είναι νομίζω ακόμη νωρίς να εκτιμήσουμε την επόμενη σαιζόν, παρά το γεγονός ότι ήδη οι πρώτες εκτιμήσεις είναι θετικές. Θεωρώ ότι είναι νωρίς γιατί η γενικότερη εικόνα της Ελλάδος φαίνεται ήδη να επανέρχεται μετά τις πολιτικές εξελίξεις, και θα εξαρτηθεί βέβαια και από τις τελικές αποφάσεις που αφορούν στην οικονομική πολιτική και προγραμματισμό. Το θετικό είναι ότι οι ανακοινώσεις του Υπουργείου Τουρισμού και των συναρμόδιων υπουργείων είναι ότι σαφώς αντιλαμβάνονται τη σημασία αλλά και τις ανάγκες που έχει ο Ελληνικός τουρισμός και είναι ανοικτοί σε συνεργασίες με τους εκπροσώπους του κλάδου. Ο σημαντικότερος ίσως παράγοντας θα είναι ο τρόπος με τον οποίο θα διαμορφωθεί η τιμολογιακή πολιτική του Ελληνικού τουριστικού προϊόντος, γιατί από πλευράς αφίξεων αλλοδαπών, μάλλον θα επιτύχουμε να είμαστε σε ικανοποιητικά επίπεδα και να περάσουμε και την περισυνή χρονιά (με την προϋπόθεση βέβαια ότι δεν θα έχουμε έκτακτα γεγονότα) αλλά από πλευράς εσόδων, είμαστε ακόμη πίσω. Η οικονομική ανάκαμψη της αύξησης της κατά κεφαλήν δαπάνης του επισκέπτη, είναι ο τομέας στον οποίο πρέπει να επικεντρωθούμε διατηρώντας ποιοτική προσφορά μέσα στις δυσκολίες. Ο εσωτερικός τουρισμός δυστυχώς μάλλον θα συνεχίσει την καθοδική του πορεία, λόγω της οικονομικής δυσκολίας που αντιμετωπίζουν τα Ελληνικά νοικοκυριά, και αυτό θα επηρεάσει τις περιοχές εκείνες που περισσότερο εξαρτώνται από αυτόν.Ο μαζικός τουρισμός θα συνεχίσει να αποτελεί τη βάση της ζήτησης, ενώ πρέπει να δούμε πάλι με ιδιαίτερη προσοχή τις προοπτικές των ειδικών εναλλακτικών μορφών.
•  Δυναμικά αναπτυσσόμενες αγορές θεωρούνται αυτές της Ρωσίας και της Τουρκίας. Πώς θα πρέπει να προσεγγιστούν για να αποδώσουν μεγάλο αριθμό τουριστών;
Οι τουριστικές αγορές της Ελλάδος έχουν ήδη αρχίσει να αλλάζουν. Παραδοσιακά η Μεγάλη Βρετανία και η Γερμανία, ήταν οι μεγάλες αγορές μας κατά σημαντικό ποσοστό. Σήμερα παραμένουν σημαντικές αλλά με πολύ χαμηλότερη συνεισφορά, δεδομένου ότι έχουν αφενός αναπτυχθεί και άλλοι προορισμοί προς τους οποίους κατευθύνονται, αλλά ειδικά εφέτος, λόγω της εικόνας που πέρασε στα διεθνή μέσα περί τα οικονομικά, έχουν μειωθεί σημαντικά. Είναι βέβαια ευχάριστο ότι έχει ιδιαίτερα αναπτυχθεί η αγορά της Ρωσίας που έχει σαφείς προοπτικές να αναπτυχθεί περισσότερο, αλλά να μην λησμονούμε ότι και σε αυτήν την αγορά αρχίζουν να δημιουργούνται παρόμοιες συνθήκες μεγάλων tour operators, και πρέπει να προλάβουμε να μην γίνει περίπτωση αντίστοιχης «εξάρτησης» όπως από τις αγορές Γερμανίας και Βρετανίας. Η Τουρκική αγορά είναι δυνητικά μία μεγάλη αγορά και μπορεί να αναπτυχθεί πολύ. Το θέμα της visa θα βελτιωθεί νομίζω ακόμη περισσότερο, και πρέπει να το εκμεταλλευτούμε. Μπορούμε επίσης να εξετάσουμε τις «τουριστικές συνεργασίες με τους Τούρκους» κάτι που έχει ήδη συζητηθεί σε διμερείς συναντήσεις τουριστικών επιχειρηματιών και πολιτικών, δεν έχει όμως προχωρήσει σε ουσιαστική υλοποίηση.Ειδικά για την Τουρκία, ας μην ξεχνάμε ότι υπάρχουν και πολιτικά παρασκήνια, και θέματα, εκτός από το δεδηλωμένο ενδιαφέρον Τούρκων επιχειρηματιών να επεκτείνουν τις δραστηριότητές τους στα νησιά του Αιγαίου. ¶ρα πρέπει να σκεφθούμε και τις περιπτώσεις εξάρτησης των νησιών από την Τουρκική αγορά.
•  Μπορεί με τους πόρους που είναι διαθέσιμοι το αυτόνομο πλέον υπουργείο Τουρισμού να κάνει καλή προβολή;
Δεν έχω γνώση του προβλεπόμενου προϋπολογισμού που έχει το Υπουργείο ή ο ΕΟΤ αλλά είναι γνωστό ότι υπάρχει οικονομική στενότητα.Θετικό βήμα στην κατεύθυνση αυτή είναι η αποφασισμένη (και νομοθετημένη από την προηγούμενη κυβέρνηση) συνεργασία μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα (με βάση παλαιότερη πρόταση από ετών του ΣΕΤΕ) για την δημιουργία κοινής εταιρείας τουριστικής προβολής – που αναμένεται να συγκροτηθεί σύντομα. Η ουσία στην τουριστική προβολή, είναι να ακολουθεί μία στρατηγική με χρονικό ορίζοντα ώστε οι διάφορες ενέργειες να συμπληρώνουν η μία την άλλη και να συνδυάζονται και με τις ενέργειες που θα γίνουν σε επίπεδο περιφερειών και δήμων.
•  Σε ποιές αγορές θα πρέπει περιοχές σαν τα Δωδεκάνησα να κάνουν άνοιγμα ώστε να καλυφθεί το κενό που έχει δημιουργηθεί στη Γερμανία και την Αγγλία;
Τα Δωδεκάνησα πρέπει να τα δούμε νομίζω σε δύο ομάδες νησιών – τα μεγάλα νησιά Ρόδο και Κω και ίσως και Κάρπαθο που αναπτύσσεται τα τελευταία χρόνια, και τα υπόλοιπα μικρότερα νησιά. Χωρίς να ανοίξουμε το κεφάλαιο της στρατηγικής τουριστικής ανάπτυξης των Δωδεκανήσων, που κάποτε πρέπει να ανοίξει, πιστεύω ότι χρειάζεται διαφορετική αντιμετώπιση για τα μεγάλα νησιά που δεν θα παύσουν να έχουν εξάρτηση από τις αγορές του μαζικού τουρισμού, και τα μικρότερα, που μπορούν να εκμεταλλευτούν, κι έχουν αρχίσει ήδη, τις αγορές των ειδικών – εναλλακτικών μορφών. Ήδη αναφέρθηκαν οι αγορές της Ρωσίας και της Τουρκίας, τα Δωδεκάνησα συνεχίζουν να έχουν καλή εικόνα στην Ιταλική αγορά, αλλά μπορούν να εκμεταλλευτούν την Αραβική αγορά που είναι κοντά και παλαιότερα είχε επιτυχώς αναπτύξει η Κρήτη. Το πρόβλημα της ανάπτυξης των αγορών στα μικρότερα νησιά θα είναι η προσβασιμότητα, και κυρίως οι διεθνείς αεροπορικές συνδέσεις. Στο θέμα αυτό «δυστυχώς» μπορεί να βοηθήσει η μεγάλη ανάπτυξη αεροπορικών συνδέσεων που έχουν τα τουρκικά παράλια, αλλά αυξάνει την εξάρτηση από την τουρκική αγορά, που θα θελήσει να πουλήσει «Τουρκία με λίγο Ελλάδα» και όχι το ανάποδο. Οι αναφορές στις αγορές της Ασίας, και κυρίως Κίνα και Ινδία, που έχουν πολύ-συζητηθεί νομίζω ότι ακόμα απέχουν από την Ελλάδα, και πρέπει να περιληφθούν σε μία γενικότερη στρατηγική, στο πλαίσιο της οποίας θα ωφεληθούν και τα Δωδεκάνησα.
•  Ειδικά στους δύο αυτούς τομείς έγιναν βήματα προς τη θετική κατεύθυνση από την προηγούμενη ηγεσία του υπουργείου Τουρισμού και Πολιτισμού;
Είναι γνωστό ότι η αγορά της Ρωσίας αποτέλεσε ειδική προσπάθεια κυρίως ως προς την διευκόλυνση του θέματος της έκδοσης των visa με προσωπικές παρεμβάσεις και του πρώην Υφυπουργού – Δωδεκανήσιου κ. Γιώργου Νικητιάδη, προσπάθεια που ενστερνίστηκε το υπουργείο Εξωτερικών και προώθησε με το εντυπωσιακό αποτέλεσμα της σχεδόν κατά 50% αύξησης Ρώσων επισκεπτών μεταξύ 2010 και 2011. Ομοίως έγιναν επαφές και διμερείς συναντήσεις με το Υπουργείο Τουρισμού της Τουρκίας, στο πλαίσιο των διμερών συμφωνιών, και από τα δύο υπουργεία – τουρισμού και εξωτερικών – για την ανάπτυξη της κίνησης από Τουρκία, με την συμφωνία για λειτουργία visa centers σε διάφορες πόλεις των τουρκικών παραλίων. Ο κ. Νικητιάδης είχε επίσημα επισκεφθεί την Antalya μαζί με Δωδεκανήσιους επιχειρηματίες σε διμερή συνάντηση για την ανάπτυξη συνεργασιών μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδος, και ειδικότερα μεταξύ Δωδεκανήσου και Τουρκίας. ¶λλωστε είναι γνωστό ότι το Επιμελητήριο της Σμύρνης (IZMIR) στηρίζει την ανάπτυξη επιχειρηματικών συνεργασιών και διοργανώνει διμερείς συναντήσεις με Ελληνικά επιμελητήρια του Αιγαίου, είχα πληροφορίες ότι προγραμματίζει συνάντηση στην Κω, και πρόσφατα είχε συνάντηση με το Επιμελητήριο Λέσβου.
•  Εδώ και λίγους μήνες στο αεροδρόμιο και στο λιμάνι της Ρόδου δίνεται θεώρηση εισόδου στους επισκέπτες που έρχονται από την Τουρκία. Πρέπει να συνεχιστεί αυτό και με ποιες προϋποθέσεις;
Το αποτέλεσμα των προσπαθειών που ξεκίνησαν από πέρισυ ήρθε στην φετινή περίοδο, επί παρούσας Κυβέρνησης, με την διαδικασία που έχει τεθεί σε ισχύ, έστω και δοκιμαστικά, για την έκδοση visa επισκεπτών από Τουρκία προς επιλεγμένα νησιά του Αιγαίου, διαδικασία που θεωρώ ότι πρέπει και να συνεχιστεί και να επεκταθεί. Καταρχήν βεβαίως θεωρώ ότι πρέπει να συνεχιστεί, αλλά πρώτα πρέπει να εκτιμήσουμε και τα ουσιαστικά αποτελέσματα και να δούμε «αριθμητικά» αποτελέσματα, καθώς και την διάρκεια διαμονής και να εκτιμήσουμε την «οικονομική αποδοτικότητα» της προσπάθειας.
Χρήσιμη θα είναι η συνέχιση και κατά τους χειμερινούς μήνες, οπότε μπορεί η επίσκεψη μέσω της διαδικασίας αυτής να ενισχύσει την προσπάθεια επιμήκυνσης της τουριστικής περιόδου.
•  Λειτούργησε προς τη θετική κατεύθυνση ο θεσμός των visa centers;
Ο θεσμός των visa centers χρησιμοποιείται για διευκόλυνση των προξενικών αρχών από πολλές Ευρωπαϊκές χώρες και λειτουργεί ικανοποιητικά, παρά το ό,τι επιβαρύνει το κόστος έκδοσης visa. Έχει ήδη προβλεφθεί, εξΆ όσων έχουν αναφερθεί στον τύπο, να γίνει επέκταση του θεσμού και για τις χώρες της Κίνας και Ινδίας. Ο νυν Υπουργός Εξωτερικών με την εμπειρία του, ως πρώτος Υπουργός Τουριστικής Ανάπτυξης, ήδη έχει εκδηλώσει τη συμπαράστασή του στην Υπουργό Τουρισμού κα Κεφαλογιάννη, για τη βελτίωση των διαδικασιών έκδοσης visa και την περαιτέρω απλούστευση των προϋποθέσεων.
•  Είναι πιο αισιόδοξες οι προοπτικές για το θαλάσσιο τουρισμό; Το λιμάνι της Ρόδου εδώ και αρκετό καιρό λειτουργεί ως home port για κρουαζιερόπλοιο της Costa. Πώς θα πρέπει οι τοπικοί φορείς να αξιοποιήσουν αυτή την εξέλιξη;
Ο θαλάσσιος τουρισμός γενικά είναι μία πολυδιάστατη μορφή και δραστηριότητα που είναι ακόμη πολύ πίσω στην ανάπτυξή της στην Ελλάδα. Περιλαμβάνει εκτός από την κρουαζιέρα, το γιώτινγκ, τις μαρίνες, τα θαλάσσια αθλήματα, την κατάδυση, τον αλιευτικό τουρισμό, και άλλες δραστηριότητες, και μπορεί να αποτελέσει μία χωριστή συζήτηση.Βεβαίως έχει πάρα πολλές θετικές προοπτικές, και βεβαίως είμαστε καθυστερημένοι στην ανάπτυξή του και στην εκμετάλλευση των ιδιαίτερων νησιώτικων και θαλάσσιων χαρακτηριστικών της πατρίδας μας, αλλά πρέπει να αισιοδοξούμε ότι κάποτε θα ξυπνήσουμε και θα εκμεταλλευτούμε σωστά τις δυνατότητες. Ειδικότερα για την κρουαζιέρα, και για την Ρόδο, πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι επηρεάζονται από τρεις παράγοντες. Ο πρώτος είναι η γενικότερη εικόνα της χώρας και του προορισμού, και αυτός έχει υποστεί τις γνωστές επιπτώσεις, που ελπίζουμε ότι γρήγορα θα αποκατασταθούν, όπως ήδη αναφέραμε. Ο δεύτερος είναι οι λιμενικές υποδομές, όπου οφείλουμε να αναφέρουμε ότι χρειάζεται ακόμη να βελτιωθούν αυτές, καθώς και οι πλοηγικές υπηρεσίες, και να δημιουργηθούν συνθήκες που να καλύπτουν την προσέγγιση ακόμη και με ακραίες καιρικές συνθήκες. Ο τρίτος παράγοντας είναι οι υπηρεσίες ξηράς, οι εκδρομές, και οι εναλλακτικές δυνατότητες απασχόλησης –ψυχαγώγησης των επιβατών. Η Ρόδος πρέπει να δημιουργήσει και να αναπτύξει ακόμη περισσότερο τις δραστηριότητες αυτές, γιατί, επειδή είναι γνωστός και από ετών προορισμός κρουαζιέρας, πολλοί επιβάτες κρουαζιεροπλοίων την έχουν ήδη επισκεφθεί, έχουν κάνει τις βασικές εκδρομές, και πρέπει να τους προσφερθεί κάτι καινούργιο. Σε αυτά τα δεδομένα πρέπει νομίζω να κινηθούν επαγγελματίες, τοπικοί φορείς και Τοπική Αυτοδιοίκηση.
•  Πρέπει να ιδιωτικοποιηθούν οι λιμένες και οι μαρίνες της Ρόδου και της Κω; Θα λειτουργήσει θετικά στον τουρισμό τουλάχιστον η ιδιωτικοποίηση των περιφερειακών αεροδρομίων;
Ο στόχος της ιδιωτικοποίησης είναι για να γίνει καλύτερη εκμετάλλευση των δυνατοτήτων και των υποδομών και για να προσελκυστούν επενδύσεις. Η οικονομική αλλά και διοικητική αδυναμία των κρατικών φορέων να αξιοποιήσουν σωστά αυτές τις δυνατότητες δικαιολογεί την ιδιωτικοποίηση – όχι βέβαια το «ξεπούλημα». Πρέπει να περιμένουμε να δούμε πραγματικά πώς θα διαμορφωθούν οι προϋποθέσεις για τις ιδιωτικοποιήσεις, γιατί οι προσπάθειες της προηγούμενης περιόδου δεν έφεραν αποτελέσματα. Όμως η ανακοίνωση της ιδιωτικοποίησης από μόνη της δεν φθάνει για να φέρει ενδιαφερόμενους επενδυτές, θέσεις εργασίας και οικονομικά οφέλη, αν δεν συνοδεύεται από το κατάλληλο ρυθμιστικό πλαίσιο, φορολογικές και οικονομικές διατάξεις που να κάνουν το όλο εγχείρημα ρεαλιστικά εφικτό. Πάντως εφόσον γίνουν, είναι λογικό ότι οι παραχωρησιούχοι – ιδιώτες επενδυτές, θα προσπαθήσουν να αναπτύξουν τις δραστηριότητες, θα προβάλουν τις υπηρεσίες τους και κανονικά πρέπει και να έχουν ανταγωνιστικά τιμολόγια. Η διεθνής εμπειρία αλλά και η ελληνική εμπειρία δίνουν ενθαρρυντικά παραδείγματα. Πρέπει να περιμένουμε να δούμε πώς θα διαμορφωθεί το πλαίσιο των ιδιωτικοποιήσεων, για να δούμε τα οφέλη τους.