«Τα νησιά έχουν δομηθεί πάνω σε ρήγματα που είναι υπεύθυνα όχι μόνο για τους σεισμούς αλλά και για την απαράμιλλη ομορφιά τους»

Να αναλάβουν τις ευθύνες τους και να κάνουν τις σωστές επιλογές προσώπων στις εκλογές προκειμένου η Ελλάδα, να δει μια …άσπρη μέρα, καλεί και τους Ροδίτες ο γνωστός σεισμολόγος καθηγητής Γεωλογίας κ. Ευθύμιος Λέκκας.
Σε συνέντευξή του στη «δ» ο κ. Λέκκας δηλώνει πως είναι απαραίτητο να έρθουν στο προσκήνιο νέα πρόσωπα για να γίνουν και οι πολυπόθητες αλλαγές.
«Ο καθένας έχει τεράστια ευθύνη για την επιλογή που θα κάνει. Δεν είμαστε στις παλιές εποχές που ο καθένας ψήφιζε με βάση το συμφέρον και τα… ταξίματα των βουλευτών. Είμαστε σε μια άλλη εποχή. Αν δεν πάρει ο καθένας τις ευθύνες πάνω του δεν πρόκειται να δούμε άσπρη μέρα», δηλώνει ο κ. Λέκκας.
Ο γνωστός σεισμολόγος όμως εκφράζει και την ανησυχία του, γιατί η δεινή οικονομική θέση της χώρας εγκυμονεί μεγάλο κίνδυνο αν συμβεί ένας μεγάλος καταστροφικός σεισμός.
«Όταν ένα κράτος είναι σε οικονομική δυσπραγία και συμβεί μια καταστροφή από ένα φυσικό φαινόμενο αντί να υπάρξει ανάπτυξη επέρχεται η τέλεια καθίζηση. Σε αυτή την περίπτωση, η οικονομία παραμένει καθηλωμένη για πολλά χρόνια. Δεν θέλω να σκέπτομαι τι μπορεί να συμβεί στην Ελλάδα», τονίζει ο κ. Λέκκας.
Η συνέντευξη του κ. Ευθύμιου Λέκκα, αναλυτικά:
• Σε ποια θέματα αναφερθήκατε στην ομιλία που πραγματοποιήσατε πριν λίγες ημέρες στη Ρόδο στην ημερίδα της Περιφέρειας για την πολιτική προστασία;
Η ομιλία μου βασίστηκε σε τρεις τομείς. Ο ένας αφορούσε τον ΟΑΣΠ, το ρόλο και την ευθύνη που έχει, για την αντισεισμική θωράκιση της χώρας. Ο δεύτερος είχε να κάνει με τις παραμέτρους του σχεδιασμού στα Δωδεκάνησα δηλαδή τα σχέδια αντισεισμικής προστασίας που μπορούν να ακουμπήσουν με διάφορες δράσεις, για να είναι πιο πραγματικά, πιο πρακτικά και αποτελεσματικά. Μίλησα για τις ιδιομορφίες που υπάρχουν στα Δωδεκάνησα που όπως ξέρουμε όλοι, είναι ένας χώρος με απαράμιλλη ομορφιά η οποία δημιουργήθηκε, επειδή έχουμε έντονα σεισμικά φαινόμενα μεταξύ των οποίων σεισμοί και ηφαίστεια.
• Αναφερθήκατε στον αντισεισμικό σχεδιασμό της Ρόδου και των νησιών. Τα σχέδια είναι επικαιροποιημένα όμως;
Είναι σε ένα μεγάλο βαθμό επικαιροποιημένα. Τα τελευταία χρόνια όμως λόγω των υφιστάμενων συνθηκών είχαν ατονήσει . Όταν επανεκκινηθεί η οικονομία πρέπει να αρχίσουν ξανά οι προσπάθειες, για να έχουμε σύγχρονα σχέδια προστασίας. Η επιστημονική έρευνα, ποτέ δεν πρέπει να σταματά. Όλοι πρέπει να δουλέψουμε συστηματικά, για να βελτιώσουμε, να επικαιροποιήσουμε και να κάνουμε πιο πρακτικά αυτά τα σχέδια.
• Για να επικαιροποιηθούν όμως τα σχέδια αυτά, χρειάζονται πόροι που δεν υπάρχουν.
Παντού χρειάζονται πόροι και η προσπάθεια για την εξεύρεση πόρων είναι αγωνιώδης. Η κατάσταση της οικονομίας με θλίβει κυρίως σε ό,τι αφορά το θέμα της ετοιμότητας και της αντιμετώπισης.
• Γιατί σας θλίβει;
Με θλίβει γιατί όπως έχω αναφέρει και στην ομιλία μου, όταν ένα κράτος είναι σε οικονομική δυσπραγία και συμβεί μια καταστροφή αντί να υπάρξει ανάπτυξη όπως σΆ άλλα κράτη που είναι εύρωστα οικονομικά, προκύπτει μια τέλεια καθίζηση. Αυτό το έχω δει μετά από φυσικές καταστροφές που έχουν συμβεί σε κράτη που υπήρχε οικονομική δυσπραγία. Σε αυτή την περίπτωση, η οικονομία παραμένει καθηλωμένη.
• Αυτό σημαίνει πως κρούετε τον κώδωνα του κινδύνου ότι στην κατάσταση που είναι η Ελλάδα αν συμβεί και μια φυσική καταστροφή θα ισοπεδωθεί το σύμπαν;
Δεν θα ήθελα ούτε να το σκέφτομαι. Γιατί πραγματικά αυτό μπορεί να συμβεί.
• Τι θα πρέπει να γίνει για να μην φθάσουμε σε αυτό το σημείο;
Θα πρέπει η Ελλάδα να ανακάμψει γρήγορα, να βάλουμε μυαλό όλοι μας. Πρέπει και οι δομές να λειτουργούν γρήγορα και να είναι ευέλικτες. Στη Νέα Ζηλανδία είδαμε πώς λειτουργεί η δικαιοσύνη. Εκεί δυο άτομα που είχαν προβεί σε κλοπές δικάστηκαν άμεσα και τους επιβλήθηκε σκληρή ποινή. Οι θεσμοί λοιπόν λειτούργησαν αυτόματα και χωρίς χρονοτριβή. Θα πρέπει να έχουμε τέτοια παραδείγματα αν θέλουμε η Ελλάδα να πάει μπροστά. Η δημόσια διοίκηση θα πρέπει να λειτουργήσει αποτελεσματικά.
• Λέτε ότι η δημόσια διοίκηση δεν λειτουργεί αποτελεσματικά και οι δομές έχουν ατονήσει;
Έχουν ατονήσει και βέβαια εκείνο που θα αναφέρω ως παράδειγμα είναι αυτό που συμβαίνει με την τακτοποίηση των αυθαιρέτων.
Οι πολίτες δηλαδή, καλούνται να δηλώσουν τα αυθαίρετά τους και να πληρώσουν πρόστιμο τη στιγμή που η αυτοψία των κτισμάτων θα γίνει τον Δεκέμβριο και αν θα γίνει. Θα πληρώσουν αρκετά χρήματα, θα κτίσουν όπου θέλουν και μετά οι κατασκευές αυτές θα νομιμοποιηθούν. Αυτοί είμαστε δυστυχώς.
• Στην ομιλία σας αναφερθήκατε αναλυτικά στα ενεργά ρήγματα που υπάρχουν στη Ρόδο και τα άλλα νησιά;
Η Δωδεκάνησος έχει δομηθεί πάνω σε ρήγματα, που είναι υπεύθυνα όχι μόνο για τους σεισμούς, αλλά και για την απαράμιλλη ομορφιά των νησιών. Έχουμε χαρτογραφήσει πάρα πολλά. Τα ενεργά δεν είναι πάνω από δέκα στον χερσαίο και τον θαλάσσιο χώρο.
• Σε ποιες περιοχές βρίσκονται τα ρήγματα;
Είναι το περίφημο ρήγμα της οδού Παπαλουκά που είναι ενεργό εδώ και χιλιάδες χρόνια. Υπάρχουν και άλλα ενεργά ρήγματα, στον Προφήτη Ηλία, στην Λίνδο, στον Αρχάγγελο και στον Ατάβυρο. Το θέμα δεν είναι να εγκαταλειφθούν οι περιοχές που υπάρχουν τα ρήγματα. Με βάση αυτά θα πρέπει να σχεδιάσουμε υποδομές που θα είναι προσαρμοσμένες στις απαιτήσεις, που θέτει το γεωδυναμικό καθεστώς που υπάρχει εδώ και εκατομμύρια χρόνια.
• Έχετε επισημάνει την επικινδυνότητα των ρηγμάτων εδώ και χρόνια. Ποιες ενέργειες έχουν γίνει από τις τοπικές αρχές ώστε να αισθάνονται ασφαλείς οι πολίτες;
Οι τοπικές αρχές έχουν κάνει αρκετές και καλές δράσεις. Οι τοπικές αρχές δεν έχουν την ευθύνη όλων των πραγμάτων δηλαδή που θα πρέπει να γίνουν. Σας ανέφερα το νόμο για τα αυθαίρετα που είναι ευθύνη της πολιτείας και όχι των τοπικών αρχών. Πρέπει να προσέξουμε και τον χωροταξικό σχεδιασμό. Τις ανακοινώσεις τις κάνουμε τακτικά για να ενημερώσουμε τους πολίτες.
• Θεωρείτε δηλαδή πως το κράτος κατά κάποιο τρόπο διαπράττει έγκλημα παραμελώντας την ανάγκη για τη δημιουργία υποδομών για την αντισεισμική προστασία;
Το κράτος εγκληματεί σίγουρα. Δεν υπάρχει δυστυχώς. Θα ήμασταν καλύτερα αν υπήρχε.
• Πόσο σημαντική είναι η ενημέρωση των πολιτών, των εκπαιδευτικών και των μαθητών για τα φυσικά φαινόμενα και κυρίως τους σεισμούς;
Είναι σημαντική κυρίως για τα παιδιά γιατί διαμορφώνουν μια νοοτροπία διαφορετική που έχει γνώμονα την ασφάλεια. Η πρώτη προτεραιότητά μας είναι τα παιδιά και οι εκπαιδευτικοί, ο απλός κόσμος και οι ειδικές ομάδες πληθυσμού. Γίνονται από μας προσπάθειες για ενημέρωση αλλά υπάρχει υστέρηση.
• Δεν δέχονται την πληροφόρηση οι πολίτες ή τρομοκρατούνται από αυτά που ακούν;
Οι πολίτες πολλές φορές γυρίζουν την πλάτη τους σε μια χρήσιμη πληροφόρηση. Λυπάμαι που το λέω, το επίπεδο των Ελλήνων είναι πολύ χαμηλό, χαμηλότερο από περασμένες εποχές. Το πολιτιστικό επίπεδο είναι επίσης χαμηλό σε σχέση με αυτό που επιδεικνύαμε χιλιάδες χρόνια πριν. Το ίδιο συμβαίνει και με τους Ροδίτες. Η κοινωνία είναι ενημερωμένη αλλά παρασύρεται από διάφορες διαδικασίες. Αν έχουμε δηλαδή σε ένα τηλεοπτικό σταθμό μια ενημερωτική εκπομπή για τους σεισμούς και ένα τουρκικό σήριαλ σε ένα άλλο κανάλι, θα δουν αυτό. Η ευθύνη όμως ανήκει σε όλους μας.
• Η περιοχή μας, όπως αναφέρουν οι σεισμολόγοι, είναι μεταξύ αυτών που μπορούν να πληγούν από κύματα τσουνάμι. Τι έχει γίνει σε ό,τι αφορά την πρόγνωση; Είναι δυνατό να τεθεί σε λειτουργία κάποιος μηχανισμός πρόγνωσης τέτοιων φαινομένων;
Δεν είναι εύκολο να υπάρξει κάτι τέτοιο, γιατί δεν είμαστε Ιαπωνία. Ο χρόνος άφιξης ενός παλιρροϊκού κύματος, είναι πιο σύντομος. Για να αντιμετωπίσουμε κάτι τέτοιο θα πρέπει να κάνουμε αρκετές δράσεις προκειμένου να μειώσουμε τον κίνδυνο από τσουνάμι.
• Τι θα μπορούσε δηλαδή να γίνει για να μειωθεί ο κίνδυνος;
Θα μπορούσαν να γίνουν απλές παρεμβάσεις κατά μήκος της παράκτιας ζώνης. Όχι όμως… «τσουναμότοιχους». Η Ελλάδα και η Ρόδος δεν σηκώνουν κάτι τέτοιο. Θα καταστρέψουμε, όλες τις παραλίες. Μπορούμε να δημιουργήσουμε ακόμη πιο ασφαλείς χώρους συγκέντρωσης κοινού. Επίσης δεν θα πρέπει να υπάρχουν χώροι στάθμευσης αυτοκινήτων σε απόσταση αναπνοής από τις παραλίες. Το έχω δει αυτό στην Ιαπωνία.
• Σε ποιες περιοχές του νησιού μας μπορούν να γίνουν έργα προστασίας απο τα κύματα τσουνάμι;
Αυτό είναι το ζητούμενο. Είναι μια πρόκληση για μένα. Μάλιστα, όταν βελτιωθούν οι συνθήκες θα προτείνω τόσο στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου όσο και στο Δήμο Ρόδου να εκπονηθεί μια προκαταρκτική έρευνα, για να δούμε τις περιοχές που είναι μεγάλης τρωτότητας.
• Οι τοπικές αρχές δέχονται τις παραινέσεις σας;
Είναι δεκτικές. Όταν δεν υπάρχουν όμως πόροι δεν μπορείς να κάνεις τίποτε.
• Η Ρόδος και τα Δωδεκάνησα μπορούν να περιμένουν ένα μεγάλο σεισμό;
Δεν μπορούμε να πούμε αν θα υπάρχει ή όχι ισχυρός σεισμός. Πάντα στα Δωδεκάνησα είχαμε μεγάλα σεισμικά γεγονότα. Αυτά όμως δεν συμβαίνουν κάθε μια δεκαετία ή μια εικοσαετία, αλλά σε μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα. Είναι μέσα στην κλίμακα να συμβεί ένα μεγάλο σεισμικό γεγονός στα Δωδεκάνησα χωρίς να μπορούμε να προσδιορίσουμε πότε, που και πώς.
• Είμαστε κοντά στην πρόγνωση των σεισμών;
Όχι, είμαστε πολύ μακριά, από την πρόγνωση. Δεν νομίζω ότι κάποια μορφή πρόγνωσης θα έχει πρακτικά αποτελέσματα.
• Η ομάδα Βαν όμως προειδοποιεί όταν επίκειται κάποιος μεγάλος σεισμός;
Προειδοποιεί αλλά δεν είναι πάντα επιτυχείς οι προβλέψεις.
• Τι περιμένουν οι σεισμολόγοι… από τις εκλογές;
Αυτό που περιμένω τουλάχιστον εγώ, είναι να αλλάξουν τελείως τα πρόσωπα. Δεν θα πω απλά να φύγουν αλλά να «ξεκουμπιστούν» οι παλιοί και να έρθουν νέα πρόσωπα που θα επιλεγούν από τους πολίτες. Ο καθένας έχει τεράστια ευθύνη για την επιλογή που θα κάνει. Δεν είμαστε στις παλιές εποχές που ο καθένας ψήφιζε με βάση το συμφέρον και τα… ταξίματα των βουλευτών. Είμαστε σε μια άλλη εποχή. Αν δεν πάρει ο καθένας τις ευθύνες πάνω του δεν πρόκειται να δούμε άσπρη μέρα.