Τι αλλάζει στη διαδικασία υιοθεσίας ή αναδοχής – Το σχέδιο νόμου

Με στόχο τη με­γα­λύ­τε­ρη δυ­να­τή αποϊ­δρυ­μα­το­ποί­η­ση των παι­διών και την κα­τάρ­γη­ση των γρα­φειο­κρα­τι­κών προ­σκομ­μά­των που απο­τρέ­πουν τις οι­κο­γέ­νειες να συμ­με­τέ­χουν στη δια­δι­κα­σία, η ανα­πλη­ρώ­τρια υπουρ­γός Κοι­νω­νι­κής Αλ­λη­λεγ­γύ­ης Θεανώ Φω­τί­ου προ­ω­θεί εντός του επό­με­νου δια­στή­μα­τος μια σειρά από ση­μα­ντι­κές αλ­λα­γές στη δια­δι­κα­σία. Αλ­λα­γές που συ­ζη­τή­θη­καν με τους αρ­μό­διους φο­ρείς και το συ­ναρ­μό­διο υπουρ­γείο Δι­καιο­σύ­νης, για του­λά­χι­στον ενά­μι­ση χρόνο.

Οι αρ­τη­ριο­σκλη­ρω­τι­κές γρα­φειο­κρα­τι­κές δια­δι­κα­σί­ες που προ­βλέ­πο­νται μέχρι σή­με­ρα είχαν ως απο­τέ­λε­σμα πο­λυ­ε­τείς κα­θυ­στε­ρή­σεις, οι οποί­ες με τη σειρά τους είτε λει­τουρ­γού­σαν απο­τρε­πτι­κά στους υπο­ψή­φιους γο­νείς, είτε τους έστρε­φαν ακόμη και σε φαι­νό­με­να όπως η εμπο­ρία βρε­φών.

Με το προ­ω­θού­με­νο σχέ­διο νόμου, επι­διώ­κε­ται η επί­σπευ­ση των δια­δι­κα­σιών, με δια­φά­νεια και κυ­ρί­ως ενιαία κρι­τή­ρια για όλους, ενώ πα­ράλ­λη­λα δη­μιουρ­γού­νταιΕθνι­κά και Ει­δι­κά μη­τρώα, όπου θα εγ­γρά­φο­νται υπο­χρε­ω­τι­κά οι υπο­ψή­φιοι αλλά και οι εγκε­κρι­μέ­νοι θετοί ή και ανά­δο­χοι γο­νείς, οι ανή­λι­κοι που μπο­ρούν να το­πο­θε­τη­θούν σε ανά­δο­χη ή θετή οι­κο­γέ­νεια, καθώς και ένα εθνι­κό μη­τρώο υιο­θε­σιών.

Αξί­ζει μόνο να ση­μειω­θεί ότι σή­με­ρα, κα­νείς στη δη­μό­σια διοί­κη­ση δεν γνω­ρί­ζει τον αριθ­μό των παι­διών που βρί­σκο­νται σε ιδρύ­μα­τα, ή ακόμη και την πο­ρεία των παι­διών όταν αυτά προ­ω­θού­νται σε ανά­δο­χες ή θετές οι­κο­γέ­νειες. Όπως άγνω­στος είναι και ο αριθ­μός των υπο­ψή­φιων ανά­δο­χων ή θετών γο­νέ­ων.

Συ­ντο­νι­στι­κό ρόλο στην όλη δια­δι­κα­σία θα δια­δρα­μα­τί­ζει το Εθνι­κό Συμ­βού­λιο Ανα­δο­χής και Υιο­θε­σί­ας (ΕΣΑνΥ), που δη­μιουρ­γεί­ται στο υπουρ­γείο Ερ­γα­σί­ας με τη συμ­με­το­χή του Γε­νι­κού Γραμ­μα­τέα Πρό­νοιας, Ει­σαγ­γε­λέα Ανη­λί­κων, νο­μι­κούς, κοι­νω­νι­κούς λει­τουρ­γούς και εμπει­ρο­γνώ­μο­νες.

Σύμ­φω­να με το σχέ­διο νόμου, δη­μιουρ­γεί­ται Εθνι­κό Μη­τρώο Ανη­λί­κων στο οποίο θα εγ­γρά­φο­νται υπο­χρε­ω­τι­κά όλα τα παι­διά που το­πο­θε­τού­νται σε μο­νά­δες προ­στα­σί­ας και φρο­ντί­δας, ή πρό­κει­ται να το­πο­θε­τη­θούν σε ανά­δο­χο γονέα με δι­κα­στι­κή από­φα­ση ή με σύμ­βα­ση ή πρό­κει­ται να υιο­θε­τη­θούν. Αντί­στοι­χα μη­τρώα δη­μιουρ­γού­νται για τους υπο­ψή­φιους και τους εγκε­κρι­μέ­νους θε­τούς ή ανά­δο­χους γο­νείς, ενώ συ­στή­νε­ται και το εθνι­κό μη­τρώο υιο­θε­σιών. Όλοι οι φά­κε­λοι είναι απόρ­ρη­τοι και σύμ­φω­να με τα προ­βλε­πό­με­να από την Αρχή Προ­στα­σί­ας Προ­σω­πι­κών Δε­δο­μέ­νων.

Κάθε μο­νά­δα παι­δι­κής προ­στα­σί­ας και φρο­ντί­δας που λει­τουρ­γεί ως νο­μι­κό πρό­σω­πο δη­μο­σί­ου ή ιδιω­τι­κού δι­καί­ου υπο­χρε­ού­ται να τηρεί Ει­δι­κό Μη­τρώο, στο οποίο ανα­γρά­φο­νται τα στοι­χεία των ανη­λί­κων, εντός 48 ωρών από την εί­σο­δό τους στη μο­νά­δα, και εντός πέντε ερ­γά­σι­μων ημε­ρών η μο­νά­δα πρέ­πει να έχει απο­στεί­λει τα πα­ρα­πά­νω στοι­χεία στο Εθνι­κό Μη­τρώο Ανη­λί­κων.

Αυ­στη­ρά χρο­νο­δια­γράμ­μα­τα ορί­ζο­νται αντί­στοι­χα και για τα μη­τρώα γο­νέ­ων, ώστε εντός 3 μηνών από την κα­τά­θε­ση των απαι­τού­με­νων δι­καιο­λο­γη­τι­κών να έχει ολο­κλη­ρω­θεί η βε­βαί­ω­ση Κα­ταλ­λη­λό­τη­τας.

Καθώς μά­λι­στα, ένα από τα με­γα­λύ­τε­ρα προ­βλή­μα­τα είναι η έλ­λει­ψη Κοι­νω­νι­κών Λει­τουρ­γών, το σχέ­διο νόμου προ­βλέ­πει τη δυ­να­τό­τη­τα συ­νερ­γα­σί­ας με μέλη του Συν­δέ­σμου Κοι­νω­νι­κών Λει­τουρ­γών Ελ­λά­δας (ΣΚΛΕ), ώστε να ολο­κλη­ρώ­νο­νται οι δια­δι­κα­σί­ες εντός του χρο­νο­δια­γράμ­μα­τος.

Ει­δι­κά για τα παι­διά με χρό­νια προ­βλή­μα­τα υγεί­ας και συ­μπε­ρι­φο­ράς προ­βλέ­πε­ται ο θε­σμός της «βρα­χεί­ας επαγ­γελ­μα­τι­κής ανα­δο­χής», ώστε να μειω­θεί όσο το δυ­να­τό πε­ρισ­σό­τε­ρο ο χρό­νος πα­ρα­μο­νής τους στα ιδρύ­μα­τα.

Ει­δι­κή μέ­ρι­μνα υπάρ­χει για τους ανά­δο­χους γο­νείς. Ανα­λυ­τι­κά, ορί­ζε­ται ότι κα­τάλ­λη­λοι για να γί­νουν ανά­δο­χοι είναι οι­κο­γέ­νειες απο­τε­λού­με­νες από συ­ζύ­γους, ή έχο­ντες συ­νά­ψει σύμ­φω­νο συμ­βί­ω­σης, με ή χωρίς παι­διά, ή με­μο­νω­μέ­να άτομα (άγαμα, ή δια­ζευγ­μέ­να, ή χήρα) με ή χωρίς παι­διά, που μπο­ρεί να είναι συγ­γε­νείς εξ αί­μα­τος οποιου­δή­πο­τε βαθ­μού με τον ανή­λι­κο (συγ­γε­νι­κή ανα­δο­χή). Με­τα­ξύ πε­ρισ­σό­τε­ρων υπο­ψη­φί­ων ανά­δο­χων γο­νέ­ων, η επι­λο­γή γί­νε­ται υπο­χρε­ω­τι­κά κατά την ανα­φε­ρό­με­νη σειρά, με την επι­σή­μαν­ση ότι η συγ­γε­νι­κή ανα­δο­χή πρέ­πει να προ­τι­μά­ται.

Η το­πο­θέ­τη­ση ανη­λί­κου σε ανά­δο­χους γο­νείς επι­τρέ­πε­ται εφό­σον πλη­ρού­νται σω­ρευ­τι­κά οι εξής προ­ϋ­πο­θέ­σεις:

α. Οι ανά­δο­χοι γο­νείς πλη­ρούν τα όρια ηλι­κί­ας και έχουν δια­φο­ρά ηλι­κί­ας από τον ανα­δε­χό­με­νο, σύμ­φω­να με τα προ­βλε­πό­με­να από την εκά­στο­τε ισχύ­ου­σα νο­μο­θε­σία περί υιο­θε­σί­ας.

β. Οι ανά­δο­χοι γο­νείς και οι συ­νοι­κού­ντες με αυ­τούς έχουν καλή ψυ­χι­κή, δια­νοη­τι­κή και σω­μα­τι­κή υγεία, ιδίως μά­λι­στα δεν πά­σχουν από χρό­νια με­τα­δο­τι­κά νο­σή­μα­τα.

γ. Οι ανά­δο­χοι γο­νείς και οι συ­νοι­κού­ντες με αυ­τούς δεν έχουν κα­τα­δι­κα­σθεί τε­λε­σί­δι­κα, ή δεν εκ­κρε­μεί σε βάρος τους ποι­νι­κή δίωξη για τα αδι­κή­μα­τα εκεί­να που επι­σύ­ρουν έκ­πτω­ση από τη γο­νι­κή μέ­ρι­μνα.

δ. Οι ανά­δο­χοι γο­νείς έχουν απο­δε­δειγ­μέ­να τη δυ­να­τό­τη­τα να κα­λύ­ψουν τα βα­σι­κά έξοδα δια­τρο­φής, μόρ­φω­σης και ια­τρι­κής πε­ρί­θαλ­ψης του ανά­δο­χου τέ­κνου, δια­θέ­το­ντας επαρ­κείς προς τούτο οι­κο­νο­μι­κούς πό­ρους και κα­τα­βάλ­λο­ντας προ­σω­πι­κή φρο­ντί­δα.

ε. Οι ανά­δο­χοι γο­νείς είναι εγ­γε­γραμ­μέ­νοι στο Εθνι­κό Μη­τρώο Υπο­ψή­φιων Ανα­δό­χων Γο­νέ­ων.

Μετά την υπο­βο­λή αί­τη­σης και την προ­σκό­μι­ση των απαι­τού­με­νων δι­καιο­λο­γη­τι­κών από τους υπο­ψη­φί­ους, ο αρ­μό­διος φο­ρέ­ας υπο­χρε­ού­ται να διε­ξα­γά­γει κοι­νω­νι­κή έρευ­να προ­κει­μέ­νου να δια­πι­στω­θεί η κα­ταλ­λη­λό­τη­τα των Υπο­ψη­φί­ων Ανά­δο­χων Γο­νέ­ων προς εγ­γρα­φή τους στο Μη­τρώο. Η έρευ­να διε­ξά­γε­ται και πε­ρα­τώ­νε­ται εντός 3 μηνών από την πλήρη υπο­βο­λή των δι­καιο­λο­γη­τι­κών. Για την εγ­γρα­φή στο Εθνι­κό Μη­τρώο Εγκε­κρι­μέ­νων Ανα­δο­χών, η κοι­νω­νι­κή υπη­ρε­σία του αρ­μό­διου φορέα επο­πτεί­ας κα­ταρ­τί­ζει έκ­θε­ση πι­στο­ποί­η­σης κα­ταλ­λη­λό­τη­τας, ύστε­ρα από έλεγ­χο των στοι­χεί­ων της προ­σω­πι­κό­τη­τας, των βιο­τι­κών συν­θη­κών και γε­νι­κά της κα­ταλ­λη­λό­τη­τάς του να γίνει ανά­δο­χος γο­νέ­ας του συ­γκε­κρι­μέ­νου παι­διού, σε χρο­νι­κό διά­στη­μα επί­σης 3 μηνών.

Η τε­λι­κή επι­λο­γή του ανά­δο­χου γονέα, από το δι­κα­στή­ριο, γί­νε­ται ύστε­ρα από επι­πρό­σθε­το, εξα­το­μι­κευ­μέ­νο έλεγ­χο της κοι­νω­νι­κής υπη­ρε­σί­ας, ο οποί­ος δεν θα πρέ­πει να υπερ­βαί­νει τον 1 μήνα από την ημε­ρο­μη­νία ανά­θε­σής του από το δι­κα­στή­ριο και βε­βαί­ω­ση περί της κα­ταλ­λη­λό­τη­τάς του. Η επι­λο­γή γί­νε­ται υπο­χρε­ω­τι­κά από τους εγ­γε­γραμ­μέ­νους στο εθνι­κό μη­τρώο υπο­ψή­φιων ανα­δό­χων γο­νέ­ων ή από τους επαγ­γελ­μα­τί­ες ανα­δό­χους.

Το σχέ­διο νόμου προ­βλέ­πει επί­σης συ­γκε­κρι­μέ­νες πα­ρο­χές προς τους ανα­δό­χους αλλά και αυ­στη­ρή επο­πτεία της όλης δια­δι­κα­σί­ας.