Οσο θερμαίνεται η Αρκτική, τόσο το κρύο δυναμώνει

Τι συμ­βαί­νει, λοι­πόν, με το κλίμα; Aραγε ο και­ρός τρε­λά­θη­κε; Η Αυ­στρα­λία καί­γε­ται από τον εφιαλ­τι­κό καύ­σω­να, την ίδια στιγ­μή που οι ΗΠΑ τις προη­γού­με­νες ημέ­ρες κυ­ριο­λε­κτι­κά πά­γω­σαν, με την Κα­λι­φόρ­νια να θρη­νεί νε­κρούς μετά τις κα­ταρ­ρα­κτώ­δεις βρο­χές και τις πλημ­μύ­ρες.

Θα μπο­ρού­σε κα­νείς να ισχυ­ρι­στεί ότι απλώς η κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή είναι εδώ. Ενα εν­δια­φέ­ρον ερώ­τη­μα είναι κατά πόσον η τε­λευ­ταία πε­ρί­ο­δος πο­λι­κών θερ­μο­κρα­σιών στις ΗΠΑ θα μπο­ρού­σε να σχε­τί­ζε­ται με την κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή και την υπερ­θέρ­μαν­ση του πλα­νή­τη, όσο πα­ρά­δο­ξο και αν ακού­γε­ται αυτό. Κά­ποιοι επι­στή­μο­νες, ανα­φέ­ρει δη­μο­σί­ευ­μα των New York Times, το­νί­ζουν ότι η κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή και οι πε­ρί­ο­δοι με­γά­λου ψύ­χους, όταν ο άνε­μος από τον Αρ­κτι­κό Κύκλο φτά­νει στον Νότο, πι­θα­νώς να έχουν δια­σύν­δε­ση. Αλλά επί του πα­ρό­ντος η ση­μα­σία αυτής της σχέ­σης δεν είναι σαφής.

Η αλή­θεια είναι ότι ο Αρ­κτι­κός Κύ­κλος δεν είναι πλέον τόσο ψυ­χρός όσο ήταν στο πα­ρελ­θόν, και μά­λι­στα, σύμ­φω­να με με­λέ­τες που πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν, η αύ­ξη­ση των μέσων θερ­μο­κρα­σιών στην πε­ριο­χή συ­ντε­λεί­ται με δι­πλά­σια τα­χύ­τη­τα από ό,τι στις υπό­λοι­πες πε­ριο­χές του πλα­νή­τη.

Οι άλλοι πα­ρά­γο­ντες

Ακόμα η σχέση που διέ­πει την κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή και τα ψυχρά επει­σό­δια επη­ρε­ά­ζε­ται και από πλη­θώ­ρα άλλων κλι­μα­τι­κών πα­ρα­γό­ντων, όπως είναι οι θερ­μο­κρα­σί­ες των ωκε­ά­νιων υδά­των στους τρο­πι­κούς, η υγρα­σία του εδά­φους, η κά­λυ­ψη από χιόνι, ακόμα και τα με­γά­λα ωκε­ά­νια συ­στή­μα­τα.

Η αλή­θεια είναι ότι οι πε­ρί­ο­δοι με­γά­λου ψύ­χους δεν είναι φαι­νό­με­νο των τε­λευ­ταί­ων ετών, αλλά συ­νέ­βαι­ναν πάντα στην Ιστο­ρία και σί­γου­ρα πριν από την εκ­βιο­μη­χά­νι­ση, που κα­τέ­λη­ξε στην εκ­πο­μπή των αε­ρί­ων που προ­κα­λούν το φαι­νό­με­νο του θερ­μο­κη­πί­ου και την κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή. Κι όπως συμ­βαί­νει και με όλα τα με­τε­ω­ρο­λο­γι­κά γε­γο­νό­τα, είναι πολύ δύ­σκο­λο να υπο­λο­γι­στεί ποιο με­ρί­διο ευ­θύ­νης βα­ρύ­νει την κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή για ένα συ­γκε­κρι­μέ­νο με­τε­ω­ρο­λο­γι­κό συμ­βάν. Ωστό­σο, η αλή­θεια είναι ιδιαί­τε­ρα πα­ρά­δο­ξη. Ενώ οι μέσες θερ­μο­κρα­σί­ες σε όλο τον κόσμο αυ­ξά­νο­νται, αδιαμ­φι­σβή­τη­τη τάση, οι χει­μώ­νες στη Βό­ρεια Αμε­ρι­κή και την Ευ­ρώ­πη γί­νο­νται όλο και πιο ψυ­χροί τα τε­λευ­ταία 25 χρό­νια.

Η πο­λι­κή δίνη

Mελέτη που δη­μο­σιεύ­θη­κε το προη­γού­με­νο φθι­νό­πω­ρο υπο­δει­κνύ­ει ότι η πο­λι­κή δίνη απο­δυ­να­μώ­νε­ται και πα­ρα­μέ­νει πιο αδύ­να­μη για με­γα­λύ­τε­ρες πε­ριό­δους. Αυτό επι­τρέ­πει στον ψυχρό αέρα να δια­φύ­γει από τον Αρ­κτι­κό Κύκλο και να κα­τέ­βει σε χα­μη­λό­τε­ρα γε­ω­γρα­φι­κά πλάτη.

Ο Τίμο Βίλμα, επι­κε­φα­λής του Τμή­μα­τος Πο­λι­κής Με­τε­ω­ρο­λο­γί­ας και Κλι­μα­το­λο­γί­ας στο Φιν­λαν­δι­κό Ιν­στι­τού­το Με­τε­ω­ρο­λο­γί­ας, εξή­γη­σε ότι ο θερ­μό­τε­ρος αέρας στον Αρ­κτι­κό Κύκλο πε­ριο­ρί­ζει τη δια­φο­ρά θερ­μο­κρα­σί­ας ανά­με­σα σε αυτόν και τα χα­μη­λό­τε­ρα γε­ω­γρα­φι­κά πλάτη εξα­σθε­νώ­ντας την πο­λι­κή δίνη. «Οταν έχου­με μι­κρό­τε­ρη θερ­μο­κρα­σια­κή δια­βάθ­μι­ση ανά­με­σα στον Αρ­κτι­κό Κύκλο και τα μέσα γε­ω­γρα­φι­κά πλάτη, το απο­τέ­λε­σμα είναι πιο ασθε­νείς άνε­μοι».

Συ­νή­θως η πο­λι­κή δίνη είναι ευ­θεία και φυ­σά­ει από τη Δύση προς την Ανα­το­λή. Οταν εξα­σθε­νή­σει, μπο­ρεί να γίνει κυ­μα­τοει­δής, σαν ένα με­γά­λο φίδι γύρω από το Βό­ρειο Ημι­σφαί­ριο.

Οι πιο ασθε­νείς άνε­μοι είναι πιο επιρ­ρε­πείς σε δια­κυ­μάν­σεις, όπως είναι μια ζώνη υψη­λής πί­ε­σης που μπο­ρεί να ωθή­σει τον πιο κρύο αέρα νότια. Αυτές οι ζώνες υψη­λών πιέ­σε­ων είναι αυτές που προ­κα­λούν τον ψυχρό καιρό, ο οποί­ος μπο­ρεί να διαρ­κέ­σει για με­γά­λο χρο­νι­κό διά­στη­μα.

Σε έναν κυ­κλώ­να-βόμβα, η θερ­μο­κρα­σια­κή δια­φο­ρά ανά­με­σα σε δύο αέ­ριες μάζες οδη­γεί σε σο­βα­ρή –και, όπως λένε οι με­τε­ω­ρο­λό­γοι, εκρη­κτι­κή– μεί­ω­ση της ατμο­σφαι­ρι­κής πί­ε­σης. Ο αέρας αρ­χί­ζει να κι­νεί­ται και, υπο­βοη­θού­με­νος από την πε­ρι­στρο­φι­κή τρο­χιά της Γης, αρ­χί­ζει να πε­ρι­στρέ­φε­ται και αυτός. Ο συ­γκε­κρι­μέ­νος άνε­μος είναι συ­νή­θως που ευ­θύ­νε­ται για τη χιο­νό­πτω­ση.

Πι­θα­νώς αυτό συ­νέ­βη και τις προη­γού­με­νες ημέ­ρες στις βο­ρειο­α­να­το­λι­κές πο­λι­τεί­ες των Ηνω­μέ­νων Πο­λι­τειών, που θά­φτη­καν κάτω από το χιόνι.

Κα­θη­με­ρι­νή