Εισαγγελική έρευνα για τις δράσεις της Μη Κυβερνητικής Οργάνωσης «Πάρκο Τήλου»

Στο μι­κρο­σκό­πιο Ει­σαγ­γε­λι­κού ελέγ­χου των δρά­σε­ων και των χρη­μα­το­δο­τή­σε­ων της έχει τεθεί η μη κυ­βερ­νη­τι­κή ορ­γά­νω­ση (Μ.Κ.Ο.) με την επω­νυ­μία «Πάρκο Τήλου».

Η έρευ­να, που ξε­κί­νη­σε από την Ει­σαγ­γε­λία της Κω μετά από εξώ­δι­κη κα­ταγ­γε­λία – δια­μαρ­τυ­ρία του Κυ­νη­γε­τι­κού Συλ­λό­γου Κα­λύ­μνου, ανα­μέ­νε­ται να συ­νε­χι­στεί στην Ει­σαγ­γε­λία Πλημ­με­λειο­δι­κών Ρόδου, λόγω χω­ρι­κής αρ­μο­διό­τη­τας, ενώ ήδη έχουν λη­φθεί κα­τα­θέ­σεις από μέλη του συλ­λό­γου.

Στις 4 Οκτω­βρί­ου 2003, μία ομάδα κα­τοί­κων της Τήλου, επι­στη­μό­νων, εκ­προ­σώ­πων της το­πι­κής αυ­το­διοί­κη­σης, Πα­νε­πι­στη­μια­κών και Ερευ­νη­τι­κών Ιδρυ­μά­των και Ορ­γα­νι­σμών καθώς και διε­θνών πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κών ορ­γα­νώ­σε­ων, συ­να­ντή­θη­καν στα Λι­βά­δια της Τήλου με σκοπό να ιδρύ­σουν ένα μη κερ­δο­σκο­πι­κό Σω­μα­τείο με την επω­νυ­μία «Πάρκο Τήλου».

Στις 5 Ιου­λί­ου 2004, το Πρω­το­δι­κείο Ρόδου εξέ­δω­σε από­φα­ση με την οποία νο­μι­μο­ποί­η­σε το Σω­μα­τείο και επι­κύ­ρω­σε το κα­τα­στα­τι­κό του.

Η Μ.Κ.Ο. έκανε τον κύκλο της και τα τε­λευ­ταία δύο έτη βρί­σκε­ται σε αδρά­νεια.

Ο Κυ­νη­γε­τι­κός Σύλ­λο­γος Κα­λύ­μνου σε εξώ­δι­κη δή­λω­ση του, που κοι­νο­ποι­ή­θη­κε σε 12 φο­ρείς, δια­μαρ­τυ­ρή­θη­κε συ­γκε­κρι­μέ­να, κα­τό­πιν ομό­φω­νης από­φα­σης της γε­νι­κής του συ­νέ­λευ­σης, για την ισό­βια απα­γό­ρευ­ση του κυ­νη­γιού στην Τήλο.

Με­τα­ξύ άλλων ζή­τη­σε να ενη­με­ρω­θεί εάν έχουν γίνει επι­στη­μο­νι­κές με­λέ­τες, που τεκ­μη­ριώ­νουν τους λό­γους της 20ετούς απα­γό­ρευ­σης και τι θε­τι­κά ή αρ­νη­τι­κά απο­τε­λέ­σμα­τα είχε αυτή η απα­γό­ρευ­ση, στην ορ­νι­θο­πα­νί­δα του νη­σιού ενώ ταυ­τό­χρο­να επε­σή­μα­νε ότι υφί­στα­νται στο νησί Μ.Κ.Ο., οι οποί­ες με βάση ορι­σμέ­να προ­γράμ­μα­τα, έχουν επι­χο­ρη­γη­θεί με χρή­μα­τα του Ελ­λη­νι­κού Δη­μο­σί­ου και της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης, για την επί­τευ­ξη ορι­σμέ­νων σκο­πών και δρά­σε­ων, χωρίς να γνω­ρί­ζουν, εάν αυτοί οι σκο­ποί έχουν υλο­ποι­η­θεί και τι απο­τε­λέ­σμα­τα απο­δε­δειγ­μέ­να, έχουν προ­κύ­ψει.

Ανα­φέρ­θη­καν μά­λι­στα στο άρθρο Ιτα­λού επι­στή­μο­να ο οποί­ος υπο­στή­ρι­ξε ότι ο υπερ­πλη­θυ­σμός των περ­δι­κών στην Τήλο, προ­κα­λεί αρ­ρώ­στιες και θά­να­το πολ­λών πλη­θυ­σμών του εί­δους, με απο­τέ­λε­σμα οι απώ­λειες να έχουν φθά­σει το 80%. Ο ίδιος επί­σης ανέ­φε­ρε ότι ερη­μώ­νε­ται από αρ­ρώ­στιες η άγρια πα­νί­δα του νη­σιού. Η μη ανα­νέ­ω­ση του πλη­θυ­σμού και η αι­μο­μι­ξία με­τα­ξύ των περ­δι­κών και των αγριο­κού­νε­λων, όπως τό­νι­σαν, δη­μιουρ­γεί σο­βα­ρά γε­νε­τι­κά προ­βλή­μα­τα, όπως υπο­στη­ρί­ζουν οι ει­δι­κοί.

«Οι συ­νε­χό­με­νες απα­γο­ρεύ­σεις του κυ­νη­γιού στην νήσο Τήλο, είναι απο­τέ­λε­σμα και έχουν άμεση σχέση, με την λει­τουρ­γία των Μ.Κ.Ο., μέλη των οποί­ων είναι και ανώ­τε­ρα στε­λέ­χη της Δη­μό­σιας Διοί­κη­σης, χωρίς να αμ­φι­σβη­τού­με την ακε­ραιό­τη­τα τους, όμως εκεί­νο που αμ­φι­σβη­τού­με είναι τα απο­τε­λέ­σμα­τα των ενερ­γειών που έγι­ναν, των προ­γραμ­μά­των, που αυτές φαί­νε­ται να υλο­ποιούν, με χρη­μα­το­δό­τη­ση τους από το Ελ­λη­νι­κό Δη­μό­σιο και την Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση» τό­νι­σαν στην εξώ­δι­κη κα­ταγ­γε­λία τους προ­σθέ­το­ντας ότι «επει­δή πι­στεύ­ου­με ότι με­ρι­κές Μ.Κ.Ο., έχουν ανα­λά­βει την υλο­ποί­η­ση ορι­σμέ­νων προ­γραμ­μά­των , χωρίς να έχουν υλο­ποι­ή­σει τους στό­χους αυτών και να έχουν λάβει με­γά­λα χρη­μα­τι­κά ποσά, όπως ανω­τέ­ρω ανα­φέ­ρου­με, με απο­τέ­λε­σμα αφε­νός να έχουν σπα­τα­λη­θεί αυτά, χωρίς κα­νέ­να απο­τέ­λε­σμα, αφε­τέ­ρου να έχουν δη­μιουρ­γη­θεί σο­βα­ρά προ­βλή­μα­τα στην άγρια πα­νί­δα της εν λόγω νήσου (ΤΗΛΟΥ) και τέλος εμείς (τα μέλη μας), να έχου­με στε­ρη­θεί την δυ­να­τό­τη­τα κυ­νη­γιού στο εν λόγω νησί, χωρίς λόγο και αιτία. Η απα­γό­ρευ­ση του κυ­νη­γιού ήταν το προ­α­παι­τού­με­νο για να ει­σπρα­χθούν τα χρή­μα­τα της επι­δό­τη­σης των προ­γραμ­μά­των, της προ­στα­σί­ας δήθεν της άγριας πα­νί­δας του νη­σιού, η οποία δεν δια­φέ­ρει σε τί­πο­τε από τα γύρω νησιά, στα οποία επι­τρέ­πε­ται το κυ­νή­γι».

Ζή­τη­σαν έτσι από τον Μαϊο του 2014 τον οι­κο­νο­μι­κό έλεγ­χο των προ­γραμ­μά­των αυτών, των Μ.Κ.Ο. και του Δήμου Τήλου κι όσων εμπλέ­κο­νται σε αυτά, αλλά και τον έλεγ­χο των απο­τε­λε­σμά­των αυτών των προ­γραμ­μά­των από τους αρ­μό­διους φο­ρείς, ώστε να δι­καιο­λο­γη­θεί ή όχι η 20ετής απα­γό­ρευ­ση του κυ­νη­γιού στο νησί.

Πα­ρό­τι η Μ.Κ.Ο. έχει τεθεί πλέον σε αδρά­νεια μέλη της έχουν προ­βάλ­λει το έργο τους ποι­κι­λό­μορ­φα.

Στις 7 Οκτω­βρί­ου 2009, μά­λι­στα, στην λίμνη της Κων­στάν­τζας στη Γερ­μα­νία και στο νησί Μαϊ­νά­ου απε­νε­μή­θη το βρα­βείο «European Nature Heritage Fund Award for Environmental Excellence» στην Τήλο για την «προ­στα­σία της πο­λύ­τι­μης φύσης της Τήλου γε­νι­κά και ει­δι­κά για την απα­γό­ρευ­ση του κυ­νη­γιού».

Όπως ανα­φέ­ρουν σε κεί­με­να τους, η ύπαρ­ξη στο νησί τριών πολύ ση­μα­ντι­κών -για την Ευ­ρώ­πη-, ειδών που­λιών κα­θι­στούν το νησί της Τήλου πολύ σπου­δαία πε­ριο­χή για την δια­τή­ρη­ση της ορ­νι­θο­πα­νί­δας στο Αι­γαίο και είναι ήδη χα­ρα­κτη­ρι­σμέ­νο ως Ση­μα­ντι­κή Πε­ριο­χή για τα Που­λιά (IBA) και Ει­δι­κή Πε­ριο­χή Προ­στα­σί­ας των Που­λιών (SPA). Τα είδη αυτά είναι ο Σπι­ζα­ε­τός (Hieraaetus fasciatus), ο Μαυ­ρο­πε­τρί­της (Falco eleonaorae) και ο Θα­λασ­σο­κό­ρα­κας (Phalacrocorax aristotelis desmarestii).

Για την προ­στα­σία των τριών αυτών ειδών που­λιών αλλά και για τη προ­στα­σία και δια­χεί­ρι­ση του φυ­σι­κού πε­ρι­βάλ­λο­ντος του νη­σιού υλο­ποι­ή­θη­κε το πρό­γραμ­μα LIFE – Φύση.

Όπως προ­κύ­πτει το πρό­γραμ­μα LIFE – Φύση με τίτλο «Tilos: conservation management of an island SPA», ξε­κί­νη­σε να υλο­ποιεί­ται τον Νο­έμ­βριο του 2004.

Η διάρ­κειά του LIFE ήταν 40 μήνες και ο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός του ανήλ­θε στα 824.212 ευρώ.

Συγ­χρη­μα­το­δο­τή­θη­κε κατά 75% από την Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση. Δι­καιού­χος του προ­γράμ­μα­τος ήταν ο Δήμος Τήλου και εταί­ροι στο πρό­γραμ­μα είναι η Πε­ρι­φε­ρεια­κή Διεύ­θυν­ση Δασών Νο­τί­ου Αι­γαί­ου, η Μ.Κ.Ο. «Πάρκο Τήλου», και η ΟΙΚΟΣ ΕΠΕ. Ολο­κλη­ρώ­θη­κε δε στις 28 Φε­βρουα­ρί­ου 2008.

Ο στό­χος του προ­γράμ­μα­τος ήταν η υλο­ποί­η­ση δια­χει­ρι­στι­κών μέ­τρων τα οποία θα βελ­τί­ω­ναν την κα­τά­στα­ση προ­στα­σί­ας των ειδών που­λιών και θα έθε­ταν μια βάση για τις απαι­τή­σεις δια­χεί­ρι­σης της Ζώνης Ει­δι­κής Προ­στα­σί­ας της Τήλου.

Ο Δήμος Τήλου πα­ρα­χώ­ρη­σε τους χώ­ρους για τη στέ­γα­ση των γρα­φεί­ων του προ­γράμ­μα­τος και για την εγκα­τά­στα­ση της έκ­θε­σης ενη­μέ­ρω­σης του κοι­νού σε κτί­ριο σε κε­ντρι­κό ση­μείο στα Λι­βά­δια. Ο χώρος που πα­ρα­χω­ρή­θη­κε ανα­και­νί­στη­κε και εγκα­τα­στά­θη­κε ο εξο­πλι­σμός των γρα­φεί­ων του προ­γράμ­μα­τος και αρ­γό­τε­ρα και η έκ­θε­ση ερ­μη­νεί­ας πε­ρι­βάλ­λο­ντος. Τα γρα­φεία του προ­γράμ­μα­τος ονο­μά­στη­καν «Κέ­ντρο Ενη­μέ­ρω­σης Τήλου» και απο­τέ­λε­σαν έτσι το ση­μείο επα­φής των επι­σκε­πτών με το νησί και το πρό­γραμ­μα LIFE.

Οι δρά­σεις και τα μέσα που πε­ρι­λαμ­βά­νο­νται στο πρό­γραμ­μα LIFE για την αντι­με­τώ­πι­ση των απει­λών ήταν:

• Δια­χεί­ρι­ση που­λιών: Δη­μιουρ­γία νε­ρό­λακ­κων γλυ­κού νερού, πει­ρα­μα­τι­κή σπορά ντό­πιων ποι­κι­λιών δη­μη­τρια­κών, φύ­τευ­ση γη­γε­νών δέ­ντρων και προ­στα­σί­ας τους από τη βό­σκη­ση, πι­λο­τι­κή δια­χεί­ρι­ση τρω­κτι­κών σε νη­σί­δα, επι­στη­μο­νι­κή πα­ρα­κο­λού­θη­ση και επι­τή­ρη­ση των αποι­κιών ανα­πα­ρα­γω­γής

• Ενη­μέ­ρω­ση και ευαι­σθη­το­ποί­η­ση: δη­μιουρ­γία φυλ­λα­δί­ων και υλι­κού σχε­τι­κά με τα είδη που­λιών προ­τε­ραιό­τη­τας και το πρό­γραμ­μα, λει­τουρ­γία Κέ­ντρου Ενη­μέ­ρω­σης, δη­μιουρ­γία κα­θο­δη­γού­με­νων δια­δρο­μών (ξε­να­γή­σεις), συ­νέ­δριο με θέμα την προ­στα­σία μι­κρών νη­σιών

• Δια­χεί­ρι­ση πε­ριο­χής: εκ­πό­νη­ση προ­τά­σε­ων για τη μελ­λο­ντι­κή δια­χεί­ρι­ση των ειδών προ­τε­ραιό­τη­τας και την ενί­σχυ­ση των πα­ρα­δο­σια­κών καλ­λιερ­γειών.

Όπως προ­κύ­πτει από σχε­τι­κή έκ­θε­ση της υλο­ποί­η­σης του προ­γράμ­μα­τος η οι­κο­νο­μι­κή δια­χεί­ρι­ση της κοι­νο­τι­κής συν­δρο­μής γι­νό­ταν απο­κλει­στι­κά από τον Δήμο Τήλου.

Η δια­χεί­ρι­ση του προ­γράμ­μα­τος πα­ρου­σί­α­σε αδυ­να­μί­ες κυ­ρί­ως λόγω της έλ­λει­ψης εμπει­ρί­ας στην δια­χεί­ρι­ση προ­γραμ­μά­των LIFE από τον δι­καιού­χο. Η αδυ­να­μί­ες κυ­ρί­ως πα­ρου­σιά­στη­καν στην οι­κο­νο­μι­κή δια­χεί­ρι­ση και στη δια­χεί­ρι­ση των κα­θυ­στε­ρή­σε­ων και των εκ­κρε­μο­τή­των.

Η συμ­με­το­χή του Δήμου Τήλου και της Διεύ­θυν­σης Δασών Πε­ρι­φέ­ρειας Νο­τί­ου Αι­γαί­ου στην υλο­ποί­η­ση του προ­γράμ­μα­τος επέ­φε­ρε κα­θυ­στε­ρή­σεις στην έγκαι­ρη λήψη απο­φά­σε­ων, λόγω των απα­ραί­τη­των εγκρί­σε­ων που χρειά­ζο­νταν ως δη­μό­σιοι φο­ρείς και της έλ­λει­ψης ει­δι­κευ­μέ­νου προ­σω­πι­κού για τη στε­λέ­χω­σή τους. Από τη άλλη, τη δια­χεί­ρι­ση του προ­γράμ­μα­τος δυ­σχέ­ραι­νε η έλ­λει­ψη τα­κτι­κής συ­γκοι­νω­νί­ας του νη­σιού και τα­κτι­κής επι­κοι­νω­νί­ας με­τα­ξύ των εταί­ρων λόγω των με­γά­λων απο­στά­σε­ων που υπήρ­χαν με­τα­ξύ των δυο εταί­ρων ΟΙΚΟΣ ΕΠΕ και ΔΔΠΝΑ από το νησί, οι οποί­ες δυ­σχέ­ραι­ναν αρ­κε­τά τη διε­ξα­γω­γή συ­να­ντή­σε­ων.

Επι­τυ­χη­μέ­νη θε­ω­ρεί­ται, στην ίδια έκ­θε­ση, η προ­βο­λή της Τήλου μέσα από το πρό­γραμ­μα LIFE, ως ένα νησί με σε­βα­σμό στο πε­ρι­βάλ­λον του, που προ­σπα­θεί να δια­τη­ρή­σει και να δια­χει­ρι­στεί αει­φο­ρι­κά τον φυ­σι­κό του πλού­το και που μπο­ρεί να επι­τύ­χει ανά­πτυ­ξη ει­δι­κών μορ­φών του­ρι­σμού, δια­φο­ρο­ποι­η­μέ­νων από το μο­ντέ­λο μα­ζι­κού του­ρι­σμού γει­το­νι­κών νη­σιών.

Η δια­τή­ρη­ση της απα­γό­ρευ­σης του κυ­νη­γιού, παρά τις αντί­θε­τες από­ψεις που εκ­φρά­στη­καν από κυ­νη­γη­τι­κούς συλ­λό­γους, θε­ω­ρή­θη­κε, σύμ­φω­να με την έκ­θε­ση, μια επι­τυ­χία του προ­γράμ­μα­τος.

Τα προ­γράμ­μα­τα πα­ρα­κο­λού­θη­σης που εφαρ­μό­στη­καν, σύμ­φω­να με την έκ­θε­ση, είχαν ιδιαί­τε­ρα ση­μα­ντι­κά απο­τε­λέ­σμα­τα για τον Σπι­ζα­ε­τό και τον Μαυ­ρο­πε­τρί­τη όπου επι­βε­βαιώ­θη­καν πλη­θυ­σμοί που ξε­περ­νούν κατά πολύ και τις πιο αι­σιό­δο­ξες εκτι­μή­σεις.

Το αξιο­σέ­βα­στο ποσό των 824.212 ευρώ που δα­πα­νή­θη­κε για την υλο­ποί­η­ση του ως άνω προ­γράμ­μα­τος σε 40 μήνες, σύμ­φω­να με την έκ­θε­ση, δεν πήγε χα­μέ­νο.

«Δε­κα­έ­ξι βιό­το­ποι με 378 είδη φυτών και 155 είδη άγριων που­λιών, ανά­με­σά τους 28 είδη ορ­χι­δέ­ας και σπά­νια πτηνά υπό κα­θε­στώς προ­στα­σί­ας κι εξα­φά­νι­σης, σαν το μαυ­ρο­πε­τρί­τη, το θα­λασ­σο­κό­ρα­κα και το σπι­ζα­ε­τό, δεν είναι λίγα για ένα νη­σά­κι 63 τ. χι­λιο­μέ­τρων στο Νο­τιο­α­να­το­λι­κό Αι­γαίο» ανα­φέ­ρε­ται σε δη­μο­σί­ευ­μα του Ελεύ­θε­ρου Τύπου.

Οι δια­μαρ­τυ­ρί­ες των κυ­νη­γών έφτα­σαν ωστό­σο μέχρι τις εφη­με­ρί­δες πα­νελ­λή­νιας κυ­κλο­φο­ρί­ας που φι­λο­ξε­νούν ει­δι­κά έν­θε­τα για το κυ­νή­γι:

«Οι, περί προ­στα­σί­ας, δη­λώ­σεις θα είχαν αντί­κρι­σμα αν γί­νο­νταν πρα­κτι­κά πράγ­μα­τα για την προ­στα­σία. Και πρώτο βήμα στην Ελ­λά­δα των «ρεντ ρουμς» και της αυ­θαί­ρε­της εξο­χι­κής κα­τοι­κί­ας είναι αν έχει απα­γο­ρευ­τεί το εκτός σχε­δί­ου κτί­σι­μο. Η απα­γό­ρευ­ση θα ήταν άμεσο απο­τέ­λε­σμα της ανα­κή­ρυ­ξης του νη­σιού σε κα­τα­φύ­γιο άγριας ζωής. Ομως αυτό δεν έγινε, απλά υπο­γρά­φτη­κε μια απα­γό­ρευ­ση του κυ­νη­γί­ου για να έχου­με να επι­δει­κνύ­ου­με δήθεν οι­κο­λο­γι­κές περ­γα­μη­νές» ανα­φέ­ρε­ται σε σχε­τι­κό με το θέμα έν­θε­το για το Κυ­νή­γι στο «Εθνος».

Από άλλα δη­μο­σιεύ­μα­τα που αφο­ρούν σε χρη­μα­το­δο­τή­σεις Μ.Κ.Ο. και ανα­φέ­ρο­νται στις επι­χο­ρη­γή­σεις που δό­θη­καν για την λει­τουρ­γία τους η Μ.Κ.Ο. «Πάρκο Τήλου» συ­γκα­τα­λέ­γε­ται με­τα­ξύ εκεί­νων που έλα­βαν χρή­μα­τα για να κα­λύ­ψουν το κό­στος απα­σχό­λη­σης προ­σω­πι­κού. Στους οι­κεί­ους πί­να­κες ανα­φέ­ρε­ται ότι έχει ει­σπρά­ξει επι­χο­ρή­γη­ση ύψους 30.000 ευρώ.