Διαρκές έγκλημα συντελείται σε βάρος του φυσικού πλούτου του Αιγαίου Πελάγους

Χά­νο­νται μέρα με τη μέρα τα μο­να­δι­κά, κόκ­κι­να κο­ρά­λια του Αι­γαί­ου Πε­λά­γους, καθώς είναι αδύ­να­το να ελεγ­χθούν οι χι­λιά­δες μι­κρο­α­λιείς και τα εκα­το­ντά­δες με­γά­λα αλιευ­τι­κά της Ιτα­λί­ας, που αλω­νί­ζουν τις θά­λασ­σές μας. Μαζί με τα κο­ρά­λια, οι επι­στή­μο­νες έχουν δια­πι­στώ­σει ότι έχουν μειω­θεί δρα­μα­τι­κά οι πλη­θυ­σμοί αστα­κών του Αι­γαί­ου, καθώς η προ­ο­πτι­κή υψη­λού κέρ­δους έρ­χε­ται σε κό­ντρα με τη συ­νεί­δη­ση εκεί­νων που βρί­σκουν στα δί­κτυα τους μικρά «μα­λα­κό­στρα­κα».

Το έγκλη­μα που συ­ντε­λεί­ται θα έχει σο­βα­ρές επι­πτώ­σεις στην ισορ­ρο­πία του φυ­σι­κού πε­ρι­βάλ­λο­ντος και θα κα­τα­λή­ξει (και αυτό) στις πλά­τες των επο­μέ­νων γε­νε­ών ώστε να βρουν λύ­σεις στα προ­βλή­μα­τα που θα ανα­κύ­ψουν. Οι πλη­ρο­φο­ρί­ες που η «δη­μο­κρα­τι­κή» φέρει σή­με­ρα στη δη­μο­σιό­τη­τα είναι απο­κα­λυ­πτι­κές για το τι συμ­βαί­νει σή­με­ρα στη θά­λασ­σα, που πε­ρι­βάλ­λει τα νησιά μας, τη με­γά­λη οι­κο­νο­μι­κή εκ­με­τάλ­λευ­ση και την τε­ρά­στια βλάβη που προ­κα­λεί­ται.

Τα κόκ­κι­να κο­ρά­λια

Ηθι­κός αυ­τουρ­γός του εγκλή­μα­τος που συ­ντε­λεί­ται στο Αι­γαίο είναι το υπουρ­γείο Αγρο­τι­κής Ανά­πτυ­ξης, η ηγε­σία του οποί­ου έχει επι­τρέ­ψει τη συλ­λο­γή των κόκ­κι­νων κο­ρα­λιών. Η κα­θα­ρό­τη­τά τους και οι έντο­νές τους απο­χρώ­σεις ήταν τα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά που είχαν εντυ­πω­σιά­σει τον με­γά­λο, θα­λάσ­σιο ερευ­νη­τή Ζακ Ιβ Κου­στώ ο οποί­ος και τα είχε χα­ρα­κτη­ρί­σει ως τα μαρ­γα­ρι­τά­ρια του κό­σμου. Πρέ­πει να ση­μειω­θεί ότι ο ίδιος ήταν ο πρώ­τος που προ­χώ­ρη­σε σε κα­τα­γρα­φή των κο­ρα­λιο­γε­νών υφά­λων του Αι­γαί­ου και από το 1955 μπό­ρε­σε και ανέ­δει­ξε τη μο­να­δι­κό­τη­τά τους.

Αυτά τα «μαρ­γα­ρι­τά­ρια» το υπουρ­γείο Αγρο­τι­κής Ανά­πτυ­ξης επέ­τρε­ψε να αλιεύ­ο­νται και η αρχή έγινε από τη θά­λασ­σα του Νό­τιου Αι­γαί­ου. Η από­φα­ση δεν είναι και­νούρ­για. Ηδη αριθ­μεί τέσ­σε­ρα χρό­νια ζωής και παρά τις αντι­δρά­σεις των πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κών ορ­γα­νώ­σε­ων, των κέ­ντρων και των ιν­στι­τού­των προ­στα­σί­ας του θα­λάσ­σιου πε­ρι­βάλ­λο­ντος, η από­φα­ση πα­ρα­μέ­νει σε ισχύ. Μά­λι­στα, σύμ­φω­να με τις δια­τά­ξεις, που τη διέ­πουν, «μέχρι το τέλος του τρέ­χο­ντος έτους θα έχει ισχύ η σχε­τι­κή άδεια, που έχουν λάβει οι επαγ­γελ­μα­τί­ες συλ­λέ­κτες κο­ρα­λιών και από 01-01-2016 η άδεια θα έχει ισχύ για άλλη πε­ριο­χή του Αι­γαί­ου, ενώ το Νότιο Αι­γαίο θα τεθεί σε κα­θε­στώς προ­στα­σί­ας». Τα κέρδη από αυτή τη δρα­στη­ριό­τη­τα είναι τε­ρά­στια.

Αν και η τότε από­φα­ση του υπουρ­γού Θα­λασ­σί­ων Υπο­θέ­σε­ων, Νήσων και Αλιεί­ας Ιω­άν­νη Δια­μα­ντί­δη έθετε σειρά πε­ριο­ρι­σμών ως προς τις με­θό­δους συλ­λο­γής των κόκ­κι­νων κο­ρα­λιών του Αι­γαί­ου, εν τού­τοις στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα η εξέ­λι­ξη της τε­χνο­λο­γί­ας κα­τέ­στη­σε τα πε­ριο­ρι­στι­κά μέτρα ως «γράμ­μα κενό πε­ριε­χο­μέ­νου».

Πιο συ­γκε­κρι­μέ­να, σύμ­φω­να με την από­φα­ση «για τη συλ­λο­γή των κο­ρα­λιών δεν επι­τρέ­πε­ται να χρη­σι­μο­ποιού­νται ερ­γα­λεία που σύ­ρο­νται στο βυθό και κα­τα­στρέ­φουν ό,τι βρουν στο πέ­ρα­σμά τους. Η αλιεία των κο­ρα­λιών επι­τρέ­πε­ται μόνο με το χέρι ή με σκα­πά­νη από δύτες και από αλιευ­τι­κά σκάφη που δια­θέ­τουν συ­σκευή δο­ρυ­φο­ρι­κής πα­ρα­κο­λού­θη­σης». Μπο­ρεί φαι­νο­με­νι­κά αυτά τα μέτρα να πε­ριο­ρί­ζουν την κα­τα­στρο­φή, ωστό­σο λόγω της εξέ­λι­ξης της τε­χνο­λο­γί­ας, έχουν δη­μιουρ­γη­θεί μη­χα­νι­κά μέσα που συμ­μορ­φώ­νο­νται με τις οδη­γί­ες του υπουρ­γεί­ου και μπο­ρούν να απο­ψι­λώ­νουν ολό­κλη­ρα λι­βά­δια από τα μο­να­δι­κά κόκ­κι­να κο­ρά­λια.

Η επι­στή­μο­νας, διευ­θύ­ντρια του ιν­στι­τού­του «Αρ­χι­πέ­λα­γος» κα. Ανα­στα­σία Μή­λιου δή­λω­σε προς τη «δη­μο­κρα­τι­κή» ότι «έχου­με εντο­πί­σει πως εκεί­νοι που παίρ­νουν τις άδειες για την αλί­ευ­ση κο­ρα­λιών, σε κά­ποιες πε­ρι­πτώ­σεις τις δί­δουν ως υπερ­γο­λα­βία σε Ιτα­λούς επαγ­γελ­μα­τί­ες αλιευ­τές, και αυτοί δια­θέ­τουν σύγ­χρο­να μη­χα­νή­μα­τα που τους επι­τρέ­πουν να συ­γκε­ντρώ­νουν με­γά­λες πο­σό­τη­τες από το πο­λύ­τι­μο αυτό είδος». Πε­ρι­γρά­φο­ντας η κα. Μή­λιου τον τρόπο ανά­πτυ­ξης του κο­ρα­λιού, εξή­γη­σε ότι «ο ρυθ­μός ανά­πτυ­ξης του κο­ρα­λιού είναι μόνο λίγα χι­λιο­στά το χρόνο, άρα αυτό το κα­θι­στά ως μη ανα­νε­ώ­σι­μο θα­λάσ­σιο πόρο, που με τη σειρά του ση­μαί­νει ότι η από­φα­ση του Υπουρ­γεί­ου για ζώνες αλί­ευ­σης είναι προς τη λάθος κα­τεύ­θυν­ση».

Οι επι­στή­μο­νες ανα­φέ­ρουν πως για την ανα­νέ­ω­ση ενός κο­ρα­λιού που θα αφαι­ρε­θεί από τον θα­λάσ­σιο πυθ­μέ­να, απαι­τεί­ται η πα­ρέ­λευ­ση δε­κα­ε­τιών. Σε αυτό το χρο­νι­κό διά­στη­μα η θά­λασ­σα χάνει ένα ση­μα­ντι­κό κομ­μά­τι της τρο­φι­κής αλυ­σί­δας. Η αφαί­ρε­σή του έχει ποι­κί­λες ση­μα­ντι­κές επι­πτώ­σεις στην ισορ­ρο­πία των θα­λάσ­σιων οι­κο­τό­πων.

Σή­με­ρα, στη Με­σό­γειο θά­λασ­σα, έχουν εντο­πι­στεί πε­ρισ­σό­τε­ρα από 200 δια­φο­ρε­τι­κά είδη κο­ρα­λιών, από τα οποία τα 88 ευ­δο­κι­μούν κυ­ρί­ως στο Αι­γαίο Πέ­λα­γος. Οι κα­τα­γρα­φές που έγι­ναν έδει­ξαν ότι από το 1955 μέχρι σή­με­ρα, το Αι­γαίο (και τα τε­λευ­ταία πέντε χρό­νια το Νότιο Αι­γαίο) απει­λού­νται με τε­ρά­στια κα­τα­στρο­φή λόγω της υπε­ρεκ­με­τάλ­λευ­σης των φυ­σι­κών αυτών πόρων. Το όλο θέμα είχε προ­κα­λέ­σει συ­ζή­τη­ση στη Βουλή, όμως η τότε κυ­βέρ­νη­ση δεν φρό­ντι­σε να απα­γο­ρεύ­σει την αλί­ευ­σή τους.

Το κω­μι­κο­τρα­γι­κό της όλης υπό­θε­σης είναι, πως οι βου­λευ­τές που τότε είχαν πρω­το­στα­τή­σει στο να προ­στα­τευ­τεί το θα­λάσ­σιο πε­ρι­βάλ­λον, βρί­σκο­νται σή­με­ρα στην Κυ­βέρ­νη­ση Τσί­πρα και εκ του απο­τε­λέ­σμα­τος φαί­νε­ται ότι έχουν ξε­χά­σει τις ιαχές «προ­στα­σί­ας του πε­ρι­βάλ­λο­ντος», που οι ίδιοι έβγα­ζαν όντες στην αντι­πο­λί­τευ­ση.

Η εκ­με­τάλ­λευ­ση αυτού του φυ­σι­κού πόρου του Αι­γαί­ου είναι άκρως επι­κερ­δής επι­χεί­ρη­ση, με τε­ρά­στια κέρδη, τα οποία όμως απο­κο­μί­ζουν μόνο ελά­χι­στα πρό­σω­πα. Αυτό ση­μαί­νει ότι στο βωμό εξυ­πη­ρέ­τη­σης των συμ­φε­ρό­ντων λίγων επι­χει­ρη­μα­τιών, υπο­θη­κεύ­ε­ται το μέλ­λον ολό­κλη­ρης της θα­λάσ­σιας ζωής των θα­λασ­σών μας. Το ίδιο κέρ­δος σε πολ­λα­πλά­σια με­γέ­θη θα είχαν οι οι­κο­νο­μί­ες όλων των νη­σιών, εάν το Αι­γαίο πέ­λα­γος χα­ρα­κτη­ρί­ζο­νταν ως προ­στα­τευό­με­νη θά­λασ­σα, γε­γο­νός που θα κε­ντρού­σε το πα­γκό­σμιο εν­δια­φέ­ρον εκεί­νων που λα­τρεύ­ουν τον κα­τα­δυ­τι­κό του­ρι­σμό.

Ο αστα­κός και η…

γο­νο­κτο­νία του Αι­γαί­ου

Στην Ελ­λά­δα της οι­κο­νο­μι­κής κρί­σης ίσως να είναι κω­μι­κό να γί­νε­ται ανα­φο­ρά στο πρό­βλη­μα αφά­νι­σης των αστα­κών του Αι­γαί­ου, ωστό­σο η πραγ­μα­τι­κό­τη­τα σή­με­ρα δια­μορ­φώ­νει τα δε­δο­μέ­να του τρό­που με τον οποίο θα ανα­πτυ­χθεί το αύριο. Στο σή­με­ρα, ο αστα­κός του Αι­γαί­ου απο­τε­λεί το πιο χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό πα­ρά­δειγ­μα της γο­νο­κτο­νί­ας που συ­ντε­λεί­ται στις θά­λασ­σές μας.

Ου­δείς σέ­βε­ται το αλί­ευ­μα, που ακόμα δεν έχει γο­νι­μο­ποι­ή­σει. Τα μικρά φορ­τώ­νο­νται με τα με­γά­λα και μπαί­νουν στο ίδιο κα­σό­νι που οδη­γεί­ται στην αγορά χον­δρι­κής και λια­νι­κής. Είναι χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό ότι ενώ ο αστα­κός του Αι­γαί­ου εντο­πι­ζό­ταν σε με­γά­λους αριθ­μούς, φέτος τα ακρι­βά εστια­τό­ρια της Ρόδου δού­λε­ψαν μόνο με αστα­κούς ει­σα­γω­γής. «Η πρώτη μας προ­τε­ραιό­τη­τα πρέ­πει να είναι το πε­ρι­βάλ­λον, μόνο αυτό μας έμει­νε και αυτό το κα­τα­στρέ­φου­με» δή­λω­σε προς τη «δη­μο­κρα­τι­κή» ο εστιά­το­ρας Γιάν­νης Κα­τσι­μπρά­κης, ιδιο­κτή­της του γνω­στού εστια­το­ρί­ου «Αλέ­ξης». Ο γνω­στός εστιά­το­ρας τό­νι­σε πως «φέτος δεν είχε αστα­κούς το Αι­γαίο, η υπε­ρα­λί­ευ­ση δεν τους άφησε να πολ­λα­πλα­σια­στούν, το κέρ­δος δεν άφησε τη συ­νεί­δη­ση των ψα­ρά­δων να ρί­ξουν στο νερό να μικρά αλιεύ­μα­τα για να γο­νι­μο­ποι­ή­σουν και να πλου­τί­σουν το βυθό μας».

Ο αστα­κός είναι μόνο η έν­δει­ξη. Το ίδιο πρό­βλη­μα υπάρ­χει για όλα τα θα­λάσ­σια είδη. Οι αχι­νοί, τα πάσης φύ­σε­ως ψάρια,  όλα δεν προ­λα­βαί­νουν να με­γα­λώ­σουν. Τα δί­χτυα επί­τη­δες ξε­χνιού­νται για μέρες στον πάτο της θά­λασ­σας και όταν ση­κω­θούν συ­μπα­ρα­σύ­ρουν μαζί τους όλα εκεί­να που ακόμα βρί­σκο­νται στο στά­διο της πρώ­της τους ανά­πτυ­ξης.

Οι ντό­πιοι ψα­ρά­δες, σε με­γά­λο πο­σο­στό έχουν συ­νεί­δη­ση και προ­σπα­θούν να προ­στα­τέ­ψουν τον θα­λάσ­σιο πλού­το. Εκεί­νοι που κά­νουν τη με­γά­λη ζημιά είναι οι επι­χει­ρη­μα­τί­ες ψα­ρά­δες από την Ιτα­λία που κι­νού­νται με­τα­ξύ εθνι­κών και διε­θνών χω­ρι­κών υδά­των. Εκεί οι λι­με­νι­κές αρχές βρί­σκο­νται εκτός των αρ­μο­διο­τή­των τους.

«Υπάρ­χει σή­με­ρα ανε­παρ­κές νο­μι­κό πλαί­σιο για την προ­στα­σία των ψα­ριών του Αι­γαί­ου και εξα­κο­λου­θεί να στη­ρί­ζε­ται σε βα­σι­λι­κά δια­τάγ­μα­τα του ‘60» ανέ­φε­ρε προς τη  «δη­μο­κρα­τι­κή» η επι­στή­μο­νας κα. Ανα­στα­σία Μή­λιου. Μά­λι­στα η επι­στή­μο­νας δεν έκρυ­ψε την πι­κρία της για το γε­γο­νός ότι «οι λι­με­νι­κές αρχές πολ­λές φορές δεν έχουν καύ­σι­μα για να κυ­νη­γή­σουν τους πα­ρά­νο­μους, όπως και πολ­λές φορές εντο­πί­ζο­νται με­γά­λα αλιευ­τι­κά να κι­νού­νται σε πε­ριο­χές όπου απα­γο­ρεύ­ε­ται η αλί­ευ­ση και μόλις αντι­λη­φθούν τις λι­με­νι­κές αρχές, με­τα­κι­νού­νται στα διε­θνή ύδατα».

Οι επι­στή­μο­νες του ιν­στι­τού­του «Αρ­χι­πέ­λα­γος» προ­σπα­θούν να εκ­παι­δεύ­σουν τους επαγ­γελ­μα­τί­ες αλιείς, προ­κει­μέ­νου να γί­νουν και οι ίδιοι βοη­θοί στην προ­σπά­θεια κα­τα­πο­λέ­μη­σης της πα­ρά­νο­μης αλιεί­ας. Μόνο με τον τρόπο αυτό, αλλά και με βελ­τί­ω­ση των νόμων που διέ­πουν το Αι­γαίο Πέ­λα­γος θα απο­τρα­πεί η κα­τα­στρο­φή που σή­με­ρα συ­ντε­λεί­ται στο βιό­το­πο που πε­ρι­βάλ­λει τα νησιά μας. Είναι απα­ραί­τη­το, σύμ­φω­να με τους επι­στή­μο­νες, να ξε­κι­νή­σει η συ­ζή­τη­ση για ένα νέο θε­σμι­κό πλαί­σιο, που να αφορά την αλιεία, με συ­γκε­κρι­μέ­νες ζώνες πε­ρι­με­τρι­κά από τα νησιά, έτσι ώστε να κα­τα­στεί ευ­κο­λό­τε­ρος ο έλεγ­χος και να βοη­θη­θεί ταυ­τό­χρο­να το πε­ρι­βάλ­λον ώστε να ανα­πλα­στεί φυ­σι­κά προς όφε­λος των επο­μέ­νων γε­νε­ών.