Η μέδουσα – νομάς ταράζει τις ελληνικές θάλασσες – Διαβλέπεται έξαρση σε Δωδεκάνησα και Κρήτη

Η μέδουσα Rhopilema nomadica, αφού κατά­φερε να δια­τα­ρά­ξει τον του­ρι­σμό και την αλιεία στο Ισραήλ, κατευ­θύ­νε­ται προς τις ελλη­νι­κές ακτές

Ηπα­ρου­σία της τρο­πι­κής μέδου­σας Rhopilema nomadica στις ελλη­νι­κές ακτές από τα μέσα Μαρτίου είναι πρω­τό­γνωρη, προ­κα­λώ­ντας ανη­συ­χία για το τι μέλλει γενέ­σθαι με τον πλη­θυ­σμό της. Ειδι­κό­τερα περίπου 100 με 200 μέδου­σες έχουν παρα­τη­ρη­θεί σε αρκετές παρα­λίες της Ρόδου, κοντά στην ακτή. Οι ειδικοί επι­ση­μαί­νουν πως η αύξηση της θερ­μο­κρα­σίας της θάλασ­σας, λόγω της κλι­μα­τι­κής αλλαγής, δημιουρ­γεί ευνοϊ­κές συν­θή­κες για την εμφά­νιση τέτοιων εξάρ­σεων στους πλη­θυ­σμούς των μεδου­σών.

Το συγκε­κρι­μένο είδος είναι οικείο στο Ισραήλ, καθώς έχει «αποι­κί­σει» στις περισ­σό­τε­ρες ισραη­λι­νές παρα­λίες από βορρά προς νότο, ενώ σύμφωνα με επι­στή­μο­νες φαί­νε­ται πως αρκετές από αυτές κατα­φέρ­νουν να επι­βιώ­νουν και τον χειμώνα.

Γνωστή και ως νομα­δική μέδουσα, η Rhopilema Nomadica έχει ημι­σφαι­ρικό σχήμα, δια­φα­νές γαλα­ζωπό χρώμα και διά­με­τρο συνήθως 30-40 εκα­το­στά αν και μπορεί να φτάσει και το 1 μέτρο.

Επίσης δια­θέ­τει οκτώ πλο­κά­μια με νημα­το­κύ­στεις, δηλαδή μικρά κεντριά με δηλη­τή­ριο, που αν έρθουν σε επαφή με το δέρμα προ­κα­λούν έντονο πόνο, αίσθημα καύσου, κνησμό και ερε­θι­σμό της περιο­χής.

Οι θαλάσ­σιοι καύ­σω­νες που σημειώ­θη­καν πέρσι αλλά και η γενι­κό­τερη αύξηση της θερ­μο­κρα­σίας των θαλασ­σών της Μεσο­γείου επέ­τρε­ψαν στο συγκε­κρι­μένο είδος μέδου­σας να εξα­πλω­θεί ως τη χώρα μας.

Σύμφωνα με τον Στέλιο Κατσα­νε­βάκη, καθη­γητή στο Τμήμα Ωκε­α­νο­γρα­φίας και Θαλασ­σίων Βιο­ε­πι­στη­μών με ερευ­νη­τική δρα­στη­ριό­τητα στη θαλάσ­σια οικο­λο­γία, «οι συγκε­κρι­μέ­νες μέδου­σες υπάρ­χουν σε πολύ μεγάλες συγκε­ντρώ­σεις στις ακτές του Ισραήλ με απο­τέ­λε­σμα κάθε χρόνο παρα­λίες να θεω­ρού­νται ακα­τάλ­λη­λες προς κολύμ­βηση. Παρε­μπο­δί­ζε­ται και η αλιεία, καθώς όταν τα δίχτυα γεμί­ζουν με τερά­στιες ποσό­τη­τες από μέδου­σες, απε­λευ­θε­ρώ­νε­ται το δηλη­τή­ριό τους με απο­τέ­λε­σμα τα υπό­λοιπα ψάρια να θεω­ρού­νται ακα­τάλ­ληλα προς πώληση».

Εξαρση και στην Ελλάδα

Ο καθη­γη­τής προ­βλέ­πει πως τέτοιες εξάρ­σεις της συγκε­κρι­μέ­νης μέδου­σας θα παρα­τη­ρη­θούν και στην Ελλάδα, σε πρώτη φάση στα Δωδε­κά­νησα και την Κρήτη, ωστόσο είναι δύσκολο να εκτι­μη­θεί χρονικά πότε θα γίνει αυτό.

«Είναι πολύ δύσκολο να προ­βλέ­ψουμε πώς θα εξε­λι­χθεί το ταξίδι τους γιατί είναι κάτι πρω­τό­γνωρο. Ωστόσο περι­μέ­νουμε πως θα έχουμε μία πλη­θυ­σμιακή έξαρση και γι’ αυτό το είδος, όπως έγινε και στη μωβ μέδουσα. Η πλη­θυ­σμιακή της έξαρση ανα­μέ­νε­ται να δημιουρ­γή­σει πρό­βλημα στον του­ρι­σμό, οπότε θεωρώ πως θα πρέπει να σκε­φτούμε από τώρα ποια μέτρα μπο­ρούμε να πάρουμε και για την προ­στα­σία των λουό­με­νων», εξηγεί ο ίδιος.

Η αύξηση της θερ­μο­κρα­σίας της θάλασ­σας αλλάζει το θαλάσ­σιο οικο­σύ­στημα

H αποί­κιση της Rhopilema Nomadica προς τις ελλη­νι­κές ακτές ωστόσο δεν έπιασε εξα­πί­νης τους ειδι­κούς, καθώς αν παρα­τη­ρή­σει κανείς τι συμ­βαί­νει στις ακτές Ισραήλ, του Λίβανου και της Συρίας (Λεκάνη Λεβα­ντίνι) θα κατα­νο­ή­σει τι πρό­κει­ται να συμβεί και στις δικές μας ακτές τα επόμενα χρόνια εξαι­τίας της κλι­μα­τι­κής αλλαγής.

«Βάσει κλι­μα­τι­κών μοντέ­λων οι συν­θή­κες που επι­κρα­τούν στη Λεκάνη του Λεβα­ντίνι, ύστερα από κάποιες δεκα­ε­τίες θα επι­κρα­τούν στις νότιες περιο­χές της χώρας μας. Εκεί ήδη υπάρ­χουν πάρα πολλές τοπικές εξα­φα­νί­σεις αυτό­χθο­νων ειδών (γαστε­ρό­ποδα, θαλάσ­σια σαλι­γκά­ρια, μύδια, στρεί­δια και ψάρια), ενώ ταυ­τό­χρονα ευδο­κι­μούν τα θερ­μό­φιλα είδη της Ερυθράς Θάλασ­σας που έχουν φτάσει από τη Διώρυγα του Σουέζ. Ετσι τα αλιεύ­ματα των ψαράδων εκεί είναι στα 3/4 ξενικά είδη και μόνο κατά το 1/4 αυτό­χθονα», επι­ση­μαί­νει ο καθη­γη­τής.

Ξενικά είδη στις ελλη­νι­κές θάλασ­σες

Λαγο­κέ­φα­λος (4 είδη)ΛεοντόψαροΜαύρη αγριόσαλπαPlototus LineatusΜέδουσα-νομάς

Την ίδια ώρα και η χώρα μας έχει αρχίσει να βλέπει αλλαγές στο θαλάσ­σιο οικο­σύ­στημά της τόσο εξαι­τίας της αύξησης της θερ­μο­κρα­σίας της θάλασ­σας, όσο και λόγω της έλευσης ξενικών ειδών στα πελάγη της.

Σύμφωνα με έρευνα της WWF ο γαύρος και η σαρδέλα, από τα πλέον εμπο­ρικά ψάρια στην Ελλάδα και τη Μεσό­γειο, επη­ρε­ά­ζο­νται σοβαρά από το κλίμα απει­λώ­ντας και τον βιο­πο­ρι­σμό των παρά­κτιων ψαράδων.

Από την πλευρά του ο κ. Κατσα­νε­βά­κης σημειώ­νει πως εκτός από ψάρια απει­λεί­ται και η θαλάσ­σια χλωρίδα. «Στους υφάλους των ελλη­νι­κών θαλασ­σών υπάρ­χουν τα δάση των μακρο­φυ­κιών, τα οποία έχουν τον ρόλο που έχουν τα δάση στο χερσαίο περι­βάλ­λον. Με την έλευση ειδών από την Ερυθρά Θάλασσα όπως είναι η μαύρη αγριό­σαλπη, οι ύφαλοι αυτοί ερη­μο­ποιού­νται με απο­τέ­λε­σμα να χάνεται ένα σημα­ντικό μέρος του οικο­συ­στή­μα­τος».

Δια­χει­ρι­στικά μέτρα

Ο καθη­γη­τής σημειώ­νει πως στη χώρα μας δεν έχουν ληφθεί ακόμη κάποια δια­χει­ρι­στικά μέτρα για τον έλεγχο του πλη­θυ­σμού των ξενικών ειδών, ωστόσο η επι­στη­μο­νική κοι­νό­τητα έχει ήδη υπόψη της προ­τά­σεις σε περί­πτωση που κατα­στεί ανα­γκαίο.

«Για παρά­δειγμα όσον αφορά το λεο­ντό­ψαρο, μέτρα που έχουν προ­τα­θεί για τη μείωση του πλη­θυ­σμού αφορούν την προ­ώ­θηση της στο­χευ­μέ­νης αλιείας για την κατα­νά­λωσή του, καθώς είναι βρώσιμο. Οσον αφορά τον δηλη­τη­ριώδη λαγο­κέ­φαλο, αυτό που συμ­βαί­νει τώρα στην Κύπρο, είναι ότι το κράτος επι­δο­τεί την αλιεία του με στόχο τη μείωση του πλη­θυ­σμού του», κατα­λή­γει ο ίδιος.

Οδηγίες σε περί­πτωση τσι­μπή­μα­τος από τη μέδουσα Rhopilema nomadica

Αφαι­ρούμε τα πλο­κά­μια ή άλλα υπο­λείμ­ματα της μέδου­σας, χρη­σι­μο­ποιώ­ντας μια πλα­στική κάρτα, ένα τσι­μπι­δάκι, ένα ξύλο ή ένα πλα­στικό φτυαράκιΔεν ακου­μπάμε τη μέδουσα με γυμνά χέριαΞεπλένουμε με θαλασ­σινό νερό, χωρίς όμως να τρί­βουμε την περιοχή. Δεν χρη­σι­μο­ποιούμε γλυκό νερόΔεν καλύ­πτουμε την περιοχή με επιδέσμουςΔεν χρη­σι­μο­ποιούμε φαρ­μα­κευ­τικά παρα­σκευά­σματα χωρίς ιατρική συμβουλήΕάν ο πόνος και το οίδημα παρα­μέ­νουν, συμ­βου­λευό­μα­στε έναν γιατρόΣε περί­πτωση αλλερ­γίας, το άτομο αυτό πρέπει να επι­κοι­νω­νή­σει/μεταβεί άμεσα σε γιατρό ή νοσο­κο­μείο.Απο­φεύ­γουμε να κολυ­μπάμε σε μεγάλες απο­στά­σεις από την ακτή σε περιό­δους έξαρσης.

Πηγή kathimerini.gr

Σοφία Χρήστου

Φωτο­γρα­φία: [Rhodes Aquarium – Hydrobiological Station – HCMR/Facebook]