Fidget Spinner: Το σβουράκι που έγινε προέκταση του χεριού

Με εξαί­ρεση τους φρου­ρούς στο παλάτι του Μπά­κιγ­χαμ (και τους ευζώ­νους στον Αγνωστο Στρα­τιώτη), λένε πως όλοι στον κόσμο παίζουν σήμερα fidget spinner. Η μανία που έχει κατα­κλύ­σει τον κόσμο, να κυκλο­φο­ρεί με έναν μικρό περι­στρε­φό­μενο έλικα στο χέρι, συν­δέ­ε­ται ίσως με διά­φο­ρες, ασυ­ναί­σθη­τες καθη­με­ρι­νές μας κινή­σεις, όπως όταν τρώμε τα νύχια μας, στρι­φο­γυ­ρί­ζουμε μολύβια στα χέρια μας ή παί­ζουμε με τα μαλλιά μας. Μικροί εθισμοί, οι οποίοι πλέον απε­νο­χο­ποιού­νται, καθώς τα δάχτυλά μας απα­σχο­λού­νται με ένα αθώο παι­χνίδι. Το παι­χνίδι παρα­πέ­μπει οπτικά σε έναν συν­δυα­σμό ανε­μι­στήρα οροφής και της τριπλής κεφαλής ηλε­κτρι­κής ξυρι­στι­κής μηχανής, όπως πολύ εύστοχα κατα­γρά­φει κάποιος στο Δια­δί­κτυο. Κατα­σκευα­σμένο από διάφορα υλικά όπως ορεί­χαλκο, ανο­ξεί­δωτο χάλυβα, τιτάνιο, χαλκό και πλα­στικό, λει­τουρ­γεί μέσω μιας κεντρι­κής βάσης την οποία κρατάς με τον δείκτη και τον αντί­χειρα ενώ ταυ­τό­χρονα περι­στρέ­φεις τον έλικα πατώ­ντας το κουμπί της βάσης. Οι χρήστες μπορούν να το τοπο­θε­τή­σουν παντού: στο χέρι, στο μέτωπο, στη μύτη…

«Τρελό κόλλημα»

«Εχω πολλές μέρες να πιάσω το κινητό στο χέρι», δηλώνει ένας 13χρονος. «Εφαγα τρελό κόλλημα με το spinner», θα πει ο συμ­μα­θη­τής του. «Επειδή είναι μικρό, το βάζεις στην τσέπη, το παίρ­νεις στο σχολείο και είσαι cool», εξο­μο­λο­γεί­ται άλλος έφηβος. «Μ’ αρέσει γιατί δεν κάνεις απλώς συλλογή όπως τα Πόκεμον – παίζεις κιόλας», εξηγεί ο φίλος του. «Περι­μένω τον γιο μου να τελειώ­σει την προ­πό­νηση και δεν αφήνω το σβου­ράκι από το χέρι», ανα­φέ­ρει ένας πατέρας. «Είναι και φτηνό, θα πάρω όλα τα χρώματα!», η φιλο­δο­ξία ενός 8χρονου, αφού η τιμή εκκί­νη­σης είναι τα 2,20 ευρώ.

Κυρί­αρχη τάση στο παι­χνίδι παγκο­σμίως για το 2017, χωρίς αμφι­βο­λία, είναι το spinner. Καθόλου τυχαίο ότι, από τα 20 best selling παι­χνί­δια στο Amazon, τα 15 είναι fidget spinners. Κοντεύει μάλιστα να γίνει εξίσου δημο­φι­λές με το χούλα χουπ όταν πρω­το­εμ­φα­νί­στηκε το 1958 στην Αμερική – μέσα σε λίγους μόλις μήνες είχαν που­λη­θεί 25 εκα­τομ­μύ­ρια κομ­μά­τια! Η παρου­σία του στο Δια­δί­κτυο, εξίσου δυνα­μική: 590.000 views μέσα σε 9 μήνες είχε το βιντε­άκι με κόλπα του spinner που ανέβασε ο YouTuber Sam KenKnight. Η «κοι­νό­τητα» των figdet spinners, που ξεκί­νησε τον Νοέμ­βριο του ’16 από τον Redditor xMinti, μέχρι και τον Απρίλιο ’17 είχε 10.000 συν­δρο­μη­τές. Αν και έχει κατη­γο­ρη­θεί ως εθι­στικό, με απο­τέ­λε­σμα πολλά σχολεία να προ­χω­ρούν σε απα­γό­ρευση, θεω­ρεί­ται πως βοηθάει στη μείωση του στρες. Οι θερμοί υπο­στη­ρι­κτές –των εμπόρων συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων– δια­τεί­νο­νται πως το fidget spinner έχει οφέλη για την υγεία: κατα­πρα­ΰ­νει το άγχος, τις μετα­τραυ­μα­τι­κές δυσλει­τουρ­γίες, τη διά­σπαση προ­σο­χής αλλά και την υπερ­κι­νη­τι­κό­τητα. Εχει γίνει ακόμη γνωστό ότι χρη­σι­μο­ποιεί­ται από δασκά­λους για παιδιά με ειδικές ανάγκες και έχει κατευ­να­στι­κές ιδιό­τη­τες για τους πάσχο­ντες από αυτισμό. Οι επι­στή­μο­νες, ωστόσο, στρέ­φο­νται προς τα οφέλη του παι­χνι­διού ως μέσο συγκέ­ντρω­σης της προ­σο­χής παρά ως θερα­πεία για τους πάσχο­ντες από αυτισμό ή σύν­δρομο ελλειμ­μα­τι­κής προ­σο­χής. Σε κάθε περί­πτωση, η απλή λογική μάς οδηγεί να σκε­φτούμε πως το συγκε­κρι­μένο παι­χνίδι κατα­φέρ­νει να απα­σχο­λεί το μυαλό, το οποίο δια­φο­ρε­τικά θα ταξί­δευε σε σκόρ­πιους προ­ο­ρι­σμούς ή θα κατα­κλύ­ζο­νταν από τοξικές σκέψεις. Μια άλλη θεωρία υπο­στη­ρί­ζει πως οι κινή­σεις του σώματος είναι μέρος της δια­δι­κα­σίας σκέψης και έκφρα­σης – δεν βοηθάει το να μουν­τζου­ρώ­νεις ένα χαρτί ενώ σκέ­φτε­σαι ή να κατα­γρά­φεις ό,τι θυμάσαι; Τέλος, υπάρ­χουν όσοι θεωρούν ότι το να κρατάς τα χέρια σου απα­σχο­λη­μένα με ένα spinner είναι κάτι σαν «ιερο­τε­λε­στία», κάτι που σε καθη­συ­χά­ζει μέσα από την προ­βλε­ψι­μό­τητα της εξέ­λι­ξης.

Κι αν πριν από τον Δεκέμ­βριο του 2016 πλη­κτρο­λο­γώ­ντας «fidget spinner» στη μηχανή ανα­ζή­τη­σης του Google δεν έβγαινε σχεδόν τίποτε, τώρα το παι­χνίδι έχει εξε­λι­χθεί στο απόλυτο must και το μέλλον του φαντά­ζει προ­δια­γε­γραμ­μένο: αυτό που σήμερα βρί­σκε­ται στο κέντρο της προ­σο­χής θα χάσει σιγά σιγά την αίγλη του, κατα­λή­γο­ντας σε κάποιο συρτάρι. Το πολύ πολύ να ξυπνή­σει κάποια νοσταλ­γία όταν θα ανα­κα­λυ­φθεί ξανά στο επόμενο ξεκα­θά­ρι­σμα.

Η εφευ­ρέ­τις του έχασε την πατέντα

Ενώ το fidget spinner παρα­σύ­ρει σε μια τρέλα όλο τον κόσμο το 2017, η γυναίκα που το εφηύρε με δυσκο­λία τα βγάζει πέρα. Οταν η Αμε­ρι­κα­νίδα χημικός-μηχανικός Catherine Α. Hettinger βρέθηκε το 1993 στο Ισραήλ, θέλησε να φτιάξει ένα ειρη­νικό παι­χνίδι που θα εκτό­νωνε την ενέρ­γεια των παιδιών. Η πατέντα του «παι­χνι­διού που στρι­φο­γυ­ρί­ζει» κατο­χυ­ρώ­θηκε στις 7 Ιανουα­ρίου 1997. Αντί όμως να απο­λαμ­βά­νει τη «μεγάλη ζωή» σήμερα από τις δεκάδες εκα­τομ­μύ­ρια πωλή­σεις του fidget spinner, η 62χρονη Catherine από τη Φλό­ρι­ντα δεν κερ­δί­ζει τίποτε. Ο λόγος; Δια­τή­ρησε την πατέντα για οκτώ χρόνια, την παρέ­δωσε όμως το 2005, καθώς δεν ήταν σε θέση να κατα­βά­λει το ποσό των 400 δολα­ρίων για την ανα­νέ­ωση. «Δεν είχα αυτά τα χρήματα», δηλώνει απλά. Την ώρα που οι κατα­σκευα­στές και οι έμποροι συσ­σω­ρεύ­ουν τερά­στια κέρδη, η ίδια μετα­κό­μισε σε ένα ακόμη πιο μικρό και οικο­νο­μικό δια­μέ­ρι­σμα, ενώ ανα­ρω­τιέ­ται αν θα μπο­ρέ­σει να κάνει επα­να­σύν­δεση στην κομμένη τηλε­φω­νική της γραμμή. «Είναι αληθινή πρό­κληση να είσαι εφευ­ρέ­της», εξο­μο­λο­γεί­ται σε μια συνέ­ντευξή της στον Guardian. «Μόνο το 3% των εφευ­ρέ­σεων φέρνει χρήματα. Αν είχα κατα­φέ­ρει να δια­τη­ρήσω την πατέντα, τώρα θα καθό­μουν πάνω σε μια περιου­σία. Δεν μου φέρνει πικρία, ωστόσο, η χαμένη ευκαι­ρία. Μάλλον με ενθαρ­ρύ­νει η ξαφνική επι­τυ­χία του spinner, το να ξέρω ότι τόσοι άνθρω­ποι το κατα­λα­βαί­νουν και τους κάνει καλό. Το μόνο για το οποίο μετα­νιώνω είναι πως αν είχα τώρα τα χρήματα, θα έκανα περισ­σό­τε­ρες εφευ­ρέ­σεις».

Καθη­με­ρινή