Οι πολίτες αξιολογούν τα πρόσωπα και τα γεγονότα της χρονιάς στη Ρόδο και τα Δωδεκάνησα

• Στη «δ» μι­λούν: Μάνθα Ζιώ­γου, Πάνος Βε­νέ­ρης, Μίλ­τος Στα­μα­τί­δης, Σέβα Σπα­νού, Νίκος Τρι­πο­λί­της, Βα­σι­λεία Μα­ρουλ­λά­κη, Γιώρ­γος Δια­κί­δης, Χρή­στος Μι­στι­λιά­δης, Μα­νώ­λης Μο­ρά­ρης, Τίνα Βαρ­δου­λά­κη-Σκού­λου­κα, Να­τά­σα Κούλ­λα­ρου, Ρούλα Μπε­κά­κου και Βί­βιαν Λου­ϊ­ζί­δου

Το 2025 αφή­νει στη Ρόδο, αλλά και γε­νι­κά στα Δω­δε­κά­νη­σα ένα απο­τύ­πω­μα σύν­θε­το και πο­λυ­ε­πί­πε­δο, άλ­λο­τε με επι­τυ­χί­ες, άλ­λο­τε με στα­σι­μό­τη­τα και κα­θυ­στε­ρή­σεις, προ­βλη­μα­τι­σμούς και αντι­θέ­σεις. Μια χρο­νιά που από τη μία ανέ­δει­ξε μικρά νησιά σε διε­θνή πρό­τυ­πα βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης και «πρά­σι­νης με­τά­βα­σης», χάρη σε και­νο­τό­μες πρω­το­βου­λί­ες και ση­μα­ντι­κές διε­θνείς δια­κρί­σεις, και από την άλλη έφερε στο προ­σκή­νιο χρό­νιες πα­θο­γέ­νειες που επη­ρε­ά­ζουν την κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα των κα­τοί­κων, τις υπο­δο­μές και τις δη­μό­σιες υπη­ρε­σί­ες. Πρό­σω­πα από τον δη­μό­σιο βίο, την επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τα, την επι­στή­μη και την κοι­νω­νία των πο­λι­τών κα­τα­θέ­τουν τη δική τους ματιά για τα γε­γο­νό­τα και τους αν­θρώ­πους που ση­μά­δε­ψαν τη χρο­νιά που φεύ­γει, συν­θέ­το­ντας ένα παζλ από­ψε­ων που απο­τυ­πώ­νει με ει­λι­κρί­νεια τις προ­κλή­σεις, τις ελ­πί­δες και τις προ­ο­πτι­κές της Δω­δε­κα­νή­σου στη με­τά­βα­ση προς το μέλ­λον.

Στη «δ» μι­λούν: Μάνθα Ζιώ­γου, Πάνος Βε­νέ­ρης, Μίλ­τος Στα­μα­τί­δης, Βα­σι­λεία Μα­ρουλ­λά­κη, Σέβα Σπα­νού, Νίκος Τρι­πο­λί­της, Γιώρ­γος Δια­κί­δης, Χρή­στος Μι­στι­λιά­δης, Μα­νώ­λης Μο­ρά­ρης, Τίνα Βαρ­δου­λά­κη-Σκού­λου­κα, Βί­βιαν Λου­ϊ­ζί­δου, Να­τά­σα Κούλ­λα­ρου και Ρούλα Μπε­κά­κου.

Η Μάνθα Ζιώ­γου, επι­χει­ρη­μα­τί­ας και τ. πρό­ε­δρος της Δη­μο­τι­κής Κοι­νό­τη­τας Ρόδου απα­ντά ότι: “Ένα από τα ση­μα­ντι­κό­τε­ρα γε­γο­νό­τα για τη Ρόδο και όλα τα Δω­δε­κά­νη­σα εκτι­μώ ότι είναι η ρα­γδαία αύ­ξη­ση του του­ρι­σμού. Η χρο­νιά αυτή για άλλη μια φορά εδραί­ω­σε τη Ρόδο και όλα τα νησιά του Νο­τί­ου Αι­γαί­ου ως κο­ρυ­φαίο του­ρι­στι­κό προ­ο­ρι­σμό όχι μόνο από τα αε­ρο­δρό­μια, αλλά και από τις κρουα­ζιέ­ρες -οι αριθ­μοί είναι ξε­κά­θα­ροι! Ο μα­ζι­κός του­ρι­σμός όσο low budget και αν είναι έχει θε­τι­κές συ­νέ­πειες στις το­πι­κές οι­κο­νο­μί­ες μας, στην απα­σχό­λη­ση των πο­λι­τών και στη διε­θνή προ­βο­λή μας!

Πρό­σω­πο που ξε­χώ­ρι­σα αυτή τη χρο­νιά δεν υπάρ­χει! Δεν θα ήθελα να αδι­κή­σω κά­ποιον. Σί­γου­ρα όμως για άλλη μια χρο­νιά ξε­χω­ρι­στή θέση για μένα κα­τέ­χουν οι εθε­λο­ντι­κές ομά­δες, οι αφα­νείς ήρωες που δη­λώ­νουν παρών σε κάθε κα­τά­στα­ση έκτα­κτης ανά­γκης (φω­τιές, πλημ­μύ­ρες κλπ). Με αυ­το­ορ­γά­νω­ση, αυ­τα­πάρ­νη­ση χωρίς όφε­λος με δικά τους μέσα δί­νουν τον κα­λύ­τε­ρο εαυτό τους όπου και όποτε χρεια­στούν!

Μόνο σε­βα­σμό και εκτί­μη­ση σε αυ­τούς τους σιω­πη­λούς μα­χη­τές”.

Ο Πάνος Βε­νέ­ρης, τ. γε­νι­κός διευ­θυ­ντής στην Πε­ρι­φέ­ρεια Νο­τί­ου Αι­γαί­ου-αρ­χι­τέ­κτων μη­χα­νι­κός, επι­ση­μαί­νει τα εξής: “Θεωρώ ση­μα­ντι­κό να εστιά­σου­με στην προ­σπά­θεια που γί­νε­ται από τα μι­κρό­τε­ρα νησιά της Δω­δε­κα­νή­σου για την ανά­δει­ξη μιας «φι­λο­πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κής ταυ­τό­τη­τας» προ­σαρ­μο­σμέ­νης στα πλαί­σια της «βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης», που προσ­δί­δει προ­στι­θέ­με­νη αξία στην πο­ρεία τους προς τη νέα εποχή. Είναι μια προ­σπά­θεια που άρ­χι­σε τα προη­γού­με­να χρό­νια και απο­δί­δει καρ­πούς.

Έτσι, το 2025, το νησί της Τήλου, τόσο για το πρό­γραμ­μα “Just Go Zero Tilos” (ολο­κλη­ρω­μέ­νο σύ­στη­μα κυ­κλι­κής δια­χεί­ρι­σης απο­βλή­των), όσο και για τη συ­νο­λι­κή προ­σπά­θεια στον πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κό – ανα­πτυ­ξια­κό τομέα, τον Νο­έμ­βριο του 2025 ανα­δεί­χθη­κε στη Βου­δα­πέ­στη «νι­κη­τής των νι­κη­τών» κα­τα­κτώ­ντας το με­γά­λο Ευ­ρω­παϊ­κό βρα­βείο Προ­ώ­θη­σης της Επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας, ανά­με­σα σε πολ­λές διε­θνείς συμ­με­το­χές. Πα­ράλ­λη­λα, τον Φε­βρουά­ριο του ‘25, η δή­μαρ­χος Τήλου Μαρία Καμμά, κατά τη διάρ­κεια της 7ης Διε­θνούς Έκ­θε­σης για το Πε­ρι­βάλ­λον «Verde-tec 2025» στο MEC Παια­νί­ας, βρα­βεύ­τη­κε για τη συμ­βο­λή της στην προ­ώ­θη­ση της «Κυ­κλι­κής Οι­κο­νο­μί­ας». Το νησί της Χάλ­κης, τον Σε­πτέμ­βριο του 2025, στα Innovation in Politics Awards 2025 κα­τέ­κτη­σε το πρώτο βρα­βείο για την «Προ­στα­σία του Κλί­μα­τος» δια­κρι­νό­με­νο ως πρό­τυ­πο «πρά­σι­νης με­τά­βα­σης» για τις νη­σιω­τι­κές κοι­νω­νί­ες, ανά­με­σα σε διε­θνείς υπο­ψη­φιό­τη­τες.

Η αντί­στοι­χη απο­νο­μή έγινε στη Βιέν­νη. Το νησί της Αστυ­πά­λαιας, σύμ­φω­να με Γαλ­λι­κή τα­ξι­διω­τι­κή ιστο­σε­λί­δα, το 2025 κα­τέ­λα­βε την πρώτη θέση στη λίστα ανά­με­σα στα «έξι μυ­στι­κά νησιά της Ελ­λά­δας» που πα­ρα­μέ­νουν ανέ­πα­φα από τον του­ρι­σμό, προ­ω­θώ­ντας την «πρά­σι­νη με­τά­βα­ση». Τα πα­ρα­πά­νω απο­τε­λούν ση­μα­ντι­κές δια­κρί­σεις και πρω­το­βου­λί­ες για τα μικρά νησιά της Δω­δε­κα­νή­σου που μπο­ρούν να λει­τουρ­γή­σουν ως πρό­τυ­πα για όλη τη νη­σιω­τι­κή χώρα. Στα πλαί­σια αυτά ως πρό­σω­πα που ξε­χώ­ρι­σαν το 2025, θεωρώ τους αντί­στοι­χους Δη­μάρ­χους, για την αφο­σί­ω­σή τους στη δη­μιουρ­γία μιας νέας νη­σιω­τι­κής επο­χής και βέ­βαια όλους όσοι με τον ένα ή τον άλλο τρόπο στη­ρί­ζουν την προ­σπά­θειά τους”, ση­μειώ­νει κα­τα­λή­γο­ντας.

Ο Μίλ­τος Στα­μα­τί­δης, πρό­ε­δρος του Σω­μα­τεί­ου Αρ­το­ποιών & Ζα­χα­ρο­πλα­στών Δω­δε­κα­νή­σου, το­νί­ζει ότι «το 2025 υπήρ­ξε μια χρο­νιά ση­μα­ντι­κών πα­ρεμ­βά­σε­ων για τα Δω­δε­κά­νη­σα, με έργα και απο­φά­σεις που βελ­τί­ω­σαν ου­σια­στι­κά τις υπη­ρε­σί­ες και την κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα των νη­σιω­τών. Η ενί­σχυ­ση των υπο­δο­μών και των δη­μό­σιων υπη­ρε­σιών ήταν το ση­μα­ντι­κό­τε­ρο γε­γο­νός της χρο­νιάς. Η στε­λέ­χω­ση του ΕΣΥ με ει­δι­κούς ια­τρούς, η ανα­βάθ­μι­ση δι­κα­στι­κών κτη­ρί­ων σε Ρόδο, Κω και Κάρ­πα­θο, καθώς και οι πα­ρεμ­βά­σεις για την ενί­σχυ­ση της ασφά­λειας, έφε­ραν πρα­κτι­κές βελ­τιώ­σεις σε καί­ριους το­μείς. Πα­ράλ­λη­λα, οι ανα­βαθ­μί­σεις σε του­ρι­στι­κές υπο­δο­μές συ­νέ­βα­λαν στη δια­τή­ρη­ση της πε­ριο­χής στην κο­ρυ­φή των με­σο­γεια­κών προ­ο­ρι­σμών. Το πρό­σω­πο που ξε­χώ­ρι­σε για το 2025 θεωρώ ότι δεν μπο­ρεί να είναι μόνο ένα. Είναι μια με­γά­λη συ­νερ­γα­σία του πε­ρι­φε­ρειάρ­χη μας Γιώρ­γου Χα­τζη­μάρ­κου με τους αντι­πε­ρι­φε­ρειάρ­χες του, των βου­λευ­τών Δω­δε­κα­νή­σου, του δη­μάρ­χου Ρόδου Αλε­ξάν­δρου Κο­λιά­δη, του προ­έ­δρου του Επι­με­λη­τη­ρί­ου Δω­δε­κα­νή­σου Γιάν­νη Πάπ­που και των συ­νερ­γα­τών του και φυ­σι­κά όλων των πο­λι­τών που έδω­σαν τον κα­λύ­τε­ρό τους εαυτό».

Η Σέβα Σπα­νού, προϊ­στα­μέ­νη Τμή­μα­τος Διοι­κη­τι­κών & Οι­κο­νο­μι­κών Υπη­ρε­σιών Επι­με­λη­τη­ρί­ου Δω­δε­κα­νή­σου, επι­ση­μαί­νει από την πλευ­ρά της για το γε­γο­νός που θε­ω­ρεί ότι ξε­χώ­ρι­σε τη χρο­νιά που φεύ­γει ότι «φέτος, στην Πα­γκό­σμια Ημέρα Του­ρι­σμού, η Ρόδος μου έδωσε μια ει­κό­να που δύ­σκο­λα θα ξε­χά­σω: τον ου­ρα­νό της πόλης γε­μά­το φως, σχή­μα­τα και χρώ­μα­τα από 1.000 drones. Δεν ήταν απλώς ένα εντυ­πω­σια­κό θέαμα. Ήταν μια στιγ­μή που ένιω­σα ότι το νησί κοι­τά­ζει πραγ­μα­τι­κά μπρο­στά. Ότι μπο­ρεί να συν­δυά­σει την πα­ρά­δο­σή του, την ιστο­ρία του και τον πο­λι­τι­σμό του με την τε­χνο­λο­γία και να δεί­ξει ένα πρό­σω­πο σύγ­χρο­νο και δη­μιουρ­γι­κό. Γύρω μου, άν­θρω­ποι κάθε ηλι­κί­ας κοι­τού­σαν ψηλά. Κι εκεί, μέσα σε αυτή τη συλ­λο­γι­κή σιωπή θαυ­μα­σμού, κα­τά­λα­βα κάτι: ο του­ρι­σμός της Ρόδου δεν είναι μόνο αριθ­μοί. Είναι στιγ­μές. Είναι εμπει­ρί­ες. Είναι η ικα­νό­τη­τά μας να προ­σφέ­ρου­με κάτι που αγ­γί­ζει την ψυχή. Για μένα, το show των drones δεν φώ­τι­σε μόνο τον ου­ρα­νό — φώ­τι­σε και την προ­ο­πτι­κή μας ως τόπος. Κι αυτό, φέτος, ήταν το πιο αι­σιό­δο­ξο μή­νυ­μα».

Όσο για το πρό­σω­πο που εκτι­μά ότι ξε­χώ­ρι­σε το 2025, η κα Σπα­νού θα πει: «Η τι­μη­τι­κή διά­κρι­ση του Γρα­φεί­ου Πο­λι­τι­κής Προ­στα­σί­ας του Δήμου Ρόδου ήταν για μένα μια στιγ­μή αλη­θι­νής συ­γκί­νη­σης. Όχι γιατί έλαβε ένα βρα­βείο ένας θε­σμός, αλλά γιατί ανα­δεί­χθη­καν οι άν­θρω­ποι που κρύ­βο­νται πίσω από αυτόν. Στο πρό­σω­πο του αντι­δη­μάρ­χου Πο­λι­τι­κής Προ­στα­σί­ας Μι­χά­λη Θω­μά­του, αντι­κα­το­πτρί­ζε­ται η δύ­να­μη και η θέ­λη­ση των αν­θρώ­πων που βρί­σκο­νται στην πρώτη γραμ­μή όταν οι άλλοι μέ­νου­με στα σπί­τια μας. Η διά­κρι­ση αυτή, που εκ­προ­σω­πή­θη­κε από τα στε­λέ­χη του Γρα­φεί­ου, ήταν μια σιω­πη­λή υπεν­θύ­μι­ση ότι πίσω από κάθε δύ­σκο­λη στιγ­μή που το νησί μας στά­θη­κε όρθιο, υπήρ­χαν πρό­σω­πα με αυ­τα­πάρ­νη­ση, επαγ­γελ­μα­τι­σμό, εθε­λο­ντι­σμό και με­γά­λη ψυ­χι­κή δύ­να­μη. Άν­θρω­ποι που άφη­σαν τις οι­κο­γέ­νειές τους για να προ­στα­τεύ­σουν τις δικές μας. Γιατί η Πο­λι­τι­κή Προ­στα­σία της Ρόδου δεν είναι ένας μη­χα­νι­σμός, είναι πρό­σω­πα, χα­ρα­κτή­ρες, είναι η αν­θρω­πιά μας σε δράση», ση­μειώ­νει σχε­τι­κά.

Ο Γιώρ­γος Δια­κί­δης, operation manager, απα­ντά ότι «το ση­μα­ντι­κό­τε­ρο γε­γο­νός του 2025 είναι η συ­νε­χής ανά­πτυ­ξη του του­ρι­σμού στο νησί μας, ο οποί­ος κάθε χρόνο αυ­ξά­νε­ται με γορ­γούς ρυθ­μούς. Ιδιαί­τε­ρα ση­μα­ντι­κή είναι η συ­στη­μα­τι­κή και συ­ντο­νι­σμέ­νη δου­λειά που πραγ­μα­το­ποιεί­ται από την Ένωση Ξε­νο­δό­χων σε συ­νερ­γα­σία με τους το­πι­κούς φο­ρείς της αυ­το­διοί­κη­σης. Φυ­σι­κά, το ίδιο ισχύ­ει και για τα υπό­λοι­πα νησιά της Δω­δε­κα­νή­σου. Σε πιο προ­σω­πι­κό επί­πε­δο, το 2025 έφερε στη ζωή μου τη με­γα­λύ­τε­ρη χαρά: τη γέν­νη­ση της πο­λυα­γα­πη­μέ­νης μου εγ­γο­νής». Ως προς το πρό­σω­πό της χρο­νιάς ξε­χω­ρί­ζει τον πε­ρι­φε­ρειάρ­χη Νο­τί­ου Αι­γαί­ου Γιώρ­γο Χα­τζη­μάρ­κο, επι­ση­μαί­νο­ντας τα εξής: «Κατά την άποψη μου ο Γιώρ­γος Χα­τζη­μάρ­κος είναι ο άν­θρω­πος που ξε­χώ­ρι­σε για το 2025 όχι μόνο για το έργο του αλλά και για τη στα­θε­ρό­τη­τα και τη συ­νέ­πεια με τις οποί­ες υπη­ρε­τεί τα νησιά και τους αν­θρώ­πους τους. Θεωρώ ότι η πο­λι­τι­κή του στάση εμπνέ­ει εμπι­στο­σύ­νη, καθώς οι δε­σμεύ­σεις του συ­νο­δεύ­ο­νται από πρά­ξεις (π.χ. βλέπε γέ­φυ­ρες). Ιδιαί­τε­ρη ση­μα­σία έχει και νο­μί­ζω ότι φαί­νε­ται, η ικα­νό­τη­τά του να καλ­λιερ­γεί συ­νερ­γα­σί­ες και να προ­ω­θεί έργα με ου­σια­στι­κό απο­τύ­πω­μα στην κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα των νη­σιω­τών. Για τον λόγο αυτό συ­γκα­τα­λέ­γε­ται στα πρό­σω­πα που ξε­χώ­ρι­σαν, με την πα­ρου­σία του να με­τα­φρά­ζε­ται σε απτή προ­σφο­ρά για τη Ρόδο και τα Δω­δε­κά­νη­σα.

Το 2025 εξε­λέ­γη πρό­ε­δρος της Ένω­σης Πε­ρι­φε­ρειών Ελ­λά­δας, εξέ­λι­ξη που απο­τε­λεί ανα­γνώ­ρι­ση της εμπει­ρί­ας και του έργου του στην το­πι­κή αυ­το­διοί­κη­ση και ενι­σχύ­ει τη φωνή του Νο­τί­ου Αι­γαί­ου σε εθνι­κό επί­πε­δο. Πα­ράλ­λη­λα, τον Μάιο του 2026, έπει­τα από πρό­σκλη­ση του πε­ρι­φε­ρειάρ­χη, η Ρόδος θα φι­λο­ξε­νή­σει συ­νά­ντη­ση των 27 κρα­τών-μελών της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης, γε­γο­νός που ανα­δει­κνύ­ει τον διε­θνή ρόλο της πε­ριο­χής. Ση­μα­ντι­κό είναι επί­σης ότι το Νότιο Αι­γαίο κα­τα­τάσ­σε­ται πρώτο πα­νελ­λα­δι­κά στην υλο­ποί­η­ση έργων που χρη­μα­το­δο­τού­νται από το Σχέ­διο Ανά­καμ­ψης, στοι­χείο που κα­τα­δει­κνύ­ει υψηλή διοι­κη­τι­κή επάρ­κεια και σαφή ανα­πτυ­ξια­κό προ­σα­να­το­λι­σμό», ση­μειώ­νει κα­τα­λή­γο­ντας.

Η Βα­σι­λεία Μα­ρουλ­λά­κη, επι­χει­ρη­μα­τί­ας, ξε­χω­ρί­ζει για το 2025 την πο­ρεία της πο­δο­σφαι­ρι­κής ομά­δας Α.Ο. Κα­λα­βαρ­δών, ενώ για το πρό­σω­πο της χρο­νιάς τον πρό­ε­δρο της ΕΝΠΕ-πε­ρι­φε­ρειάρ­χη Νο­τί­ου Αι­γαί­ου, Γιώρ­γο Χα­τζη­μάρ­κο. «Η πο­ρεία της πο­δο­σφαι­ρι­κής μας ομά­δας το 2025 Α.Ο. Κα­λα­βαρ­δών ήταν μία από τις κα­λύ­τε­ρες και βε­βαί­ως αξί­ζει ένα με­γά­λο μπρά­βο σε όλους, πο­δο­σφαι­ρι­στές, προ­πο­νη­τι­κό team κλπ. Όσο για το πρό­σω­πο της χρο­νιάς θεωρώ ότι ξε­χώ­ρι­σε στα νησιά μας και το 2025 ο Γιώρ­γος Χα­τζη­μάρ­κος, πρό­ε­δρος της Ένω­σης Πε­ρι­φε­ρειών Ελ­λά­δος και πε­ρι­φε­ρειάρ­χης Νο­τί­ου Αι­γαί­ου. Μέσα από το έργο του, τις πα­ρεμ­βά­σεις -δρά­σεις, σε όλα τα επί­πε­δα», όπως επι­ση­μαί­νει χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά.

Ο Νίκος Τρι­πο­λί­της, ιδρυ­τής της γραμ­μα­τεί­ας στή­ρι­ξης ανέρ­γων ευ­πα­θών ομά­δων Ρόδου κι επί­τι­μος πρό­ε­δρος του Σω­μα­τεί­ου Οι­κο­δό­μων Ρόδου, ανα­φέ­ρει από την πλευ­ρά του: «Θεωρώ ότι ο ΦΠΑ που χά­θη­κε ήταν το με­γα­λύ­τε­ρο γε­γο­νός για την Ρόδο πα­ρό­τι στα υπό­λοι­πα νησιά της Δω­δε­κα­νή­σου θα μειω­θεί από το νέο έτος και πα­ράλ­λη­λα ευ­τυ­χές γε­γο­νός της χρο­νιάς που φεύ­γει ότι στις πα­ρα­λί­ες γκρε­μί­ζουν τα αυ­θαί­ρε­τα στην Ρόδο. Όσο για το πρό­σω­πο του 2025 θα έλεγα ότι είναι ο πε­ρι­φε­ρειάρ­χης Νο­τί­ου Αι­γαί­ου και Πρό­ε­δρος της Ένω­σης Πε­ρι­φε­ρειών Ελ­λά­δος κ. Γιώρ­γος Χα­τζη­μάρ­κος, ο οποί­ος έκλε­ψε τις εντυ­πώ­σεις με τα πολλά έργα της χρο­νιάς που φεύ­γει».

Ο Χρή­στος Μι­στι­λιά­δης, δη­μο­σιο­γρά­φος, ξε­χώ­ρι­σε ως γε­γο­νός της χρο­νιάς το σκάν­δα­λο της πο­λε­ο­δο­μί­ας Ρόδου, ενώ για το πρό­σω­πο του 2025 ξε­χώ­ρι­σε τον πε­ρι­φε­ρειάρ­χη Νο­τί­ου Αι­γαί­ου Γιώρ­γο Χα­τζη­μάρ­κο: “Στο ερώ­τη­μα ποιο θεωρώ ως το ση­μα­ντι­κό­τε­ρο γε­γο­νός της χρο­νιάς για τη Ρόδο το 2025, πρώτο έρ­χε­ται το σκάν­δα­λο της πο­λε­ο­δο­μί­ας που έχει προ­κα­λέ­σει ση­μα­ντι­κές κα­τη­γο­ρί­ες και διώ­ξεις. Οι διά­λο­γοι που έκα­ψαν το κύ­κλω­μα, και οι κω­δι­κές ονο­μα­σί­ες των εμπλε­κο­μέ­νων που χρη­σι­μο­ποιού­σαν τις λέ­ξεις «μα­ρού­λια» και «γράσο», «πορ­το­κα­λιές» και «αμυ­γδα­λιές» δεν ξε­χνιού­νται εύ­κο­λα.

Όσο για το πρό­σω­πο που χά­ρα­ξε το 2025: Η επι­λο­γή μου, είναι μια επι­λο­γή που δεν χρειά­ζε­ται δεύ­τε­ρη σκέψη. Η απά­ντη­ση είναι ευ­θεία και τεκ­μη­ριω­μέ­νη από την ίδια τη δου­λειά που έχει γίνει: Πρό­σω­πο του 2025 είναι ο πε­ρι­φε­ρειάρ­χης Γιώρ­γος Χα­τζη­μάρ­κος. Το Νότιο Αι­γαίο είναι ευ­λο­γη­μέ­νο που έχει στο «τι­μό­νι» του μια προ­σω­πι­κό­τη­τα με το δικό του βάθος και τη δική του ορα­μα­τι­κή τόλμη. Το σύν­θη­μά του, «Κάθε Μέρα Νησί + Έργο», δεν έμει­νε στα λόγια—έγινε πράξη, με­τρή­σι­μη και αι­σθη­τή, ξε­περ­νώ­ντας κάθε προσ­δο­κία. Η ψυχή, η υπο­δο­μή και η κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα. Ο απο­λο­γι­σμός του τε­λευ­ταί­ου έτους δεν είναι απλώς μια λίστα έργων, αλλά μια αλ­λα­γή πα­ρα­δείγ­μα­τος στην ίδια τη ζωή των νη­σιών.

•Κοι­νω­νι­κή Ευαι­σθη­σία: Η εξα­σφά­λι­ση της χρη­μα­το­δό­τη­σης των Κοι­νω­νι­κών Δομών για τα ΑμεΑ στη Ρόδο για ολό­κλη­ρο το 2026, δεν είναι απλώς μια διοι­κη­τι­κή κί­νη­ση, είναι πράξη αν­θρω­πιάς και πο­λι­τι­σμού. Πα­ράλ­λη­λα, η υγεία ανα­δει­κνύ­ε­ται σε αδια­πραγ­μά­τευ­το δι­καί­ω­μα, με το Ακτι­νο­θε­ρα­πευ­τι­κό Κέ­ντρο Ρόδου να πλη­σιά­ζει ολο­έ­να και πε­ρισ­σό­τε­ρο στην υλο­ποί­η­σή του. •Θω­ρά­κι­ση και Ανά­πτυ­ξη: Τα δύ­σκο­λα και σύν­θε­τα έργα έγι­ναν σε χρόνο-ρεκόρ. Η πα­ρά­δο­ση της γέ­φυ­ρας στο Φα­λη­ρά­κι και το κο­λοσ­σιαίο έργο αντι­πλημ­μυ­ρι­κής θω­ρά­κι­σης σε δε­κά­δες χι­λιό­με­τρα και 24 πο­τά­μια της Ρόδου, εξα­σφα­λί­ζουν την ασφά­λεια των πο­λι­τών και των πε­ριου­σιών τους. •Πο­λι­τι­σμός και Όραμα: Η ανα­γέν­νη­ση του Εθνι­κού Θε­ά­τρου Ρόδου, όπου τα συ­νερ­γεία ερ­γά­ζο­νται ακόμη και Κυ­ρια­κές και αρ­γί­ες, ση­μα­το­δο­τεί τη θέ­λη­ση για να ξα­να­ζω­ντα­νέ­ψει ένας εμ­βλη­μα­τι­κός χώρος που απο­τε­λεί την ψυχή του νη­σιού. •Δί­καιη Κα­τα­νο­μή: Με 65 νέα έργα να εκτε­λού­νται στα 28 μικρά νησιά της Πε­ρι­φέ­ρειας, απο­δει­κνύ­ε­ται πε­ρί­τρα­να ότι η ανά­πτυ­ξη δεν είναι προ­νό­μιο των με­γά­λων κέ­ντρων, αλλά δι­καί­ω­μα κάθε γω­νιάς του Αι­γαί­ου”.

Η Τίνα Βαρ­δου­λά­κη-Σκού­λου­κα, σύμ­βου­λος Πο­λι­τι­κής Στρα­τη­γι­κής & Δια­χεί­ρι­σης Κρί­σε­ων, υπο­στη­ρί­ζει ότι «το ση­μα­ντι­κό­τε­ρο γε­γο­νός του 2025 για τη Ρόδο και τα Δω­δε­κά­νη­σα είναι ότι ο δη­μό­σιος διά­λο­γος για τον του­ρι­σμό, την ανά­πτυ­ξη και τη νη­σιω­τι­κό­τη­τα ωρί­μα­σε και πέ­ρα­σε σε ένα πιο κα­θα­ρό πλαί­σιο ισορ­ρο­πη­μέ­νης ανά­πτυ­ξης. Ο μα­ρα­θώ­νιος προς έναν αει­φό­ρο του­ρι­σμό συ­νε­χί­ζει, και οι με­γά­λες επεν­δύ­σεις οφεί­λουν πλέον να κι­νού­νται με σα­φείς κόκ­κι­νες γραμ­μές, ώστε τα νησιά να μη χά­σουν την αυ­θε­ντι­κό­τη­τά τους και η ανά­πτυ­ξη να μην ξε­πε­ρά­σει τα πραγ­μα­τι­κά όρια αντο­χής τους ως προς την επάρ­κεια νερού, τη λει­τουρ­γι­κό­τη­τα των υπο­δο­μών, τη δια­χεί­ρι­ση απο­βλή­των και την ου­σια­στι­κή προ­στα­σία του πε­ρι­βάλ­λο­ντος, γι’ αυτό και βλέ­που­με εντο­νό­τε­ρα θε­σμι­κά αντα­να­κλα­στι­κά (αδειο­δο­τή­σεις, ελέγ­χους και, όπου απαι­τεί­ται, ει­σαγ­γε­λι­κές πα­ρεμ­βά­σεις) που βά­ζουν φρένο στην υπερ­βο­λή.

Την ίδια στιγ­μή, τα Δω­δε­κά­νη­σα επι­βε­βαιώ­θη­καν ως κο­ρυ­φαία πύλη ει­σό­δου επι­σκε­πτών: μόνο τα αε­ρο­δρό­μια Ρόδου και Κω δια­κί­νη­σαν 10,17 εκατ. επι­βά­τες στο διά­στη­μα Ια­νουα­ρί­ου–Νο­εμ­βρί­ου 2025. Πα­ράλ­λη­λα, η έντα­ξη της Νι­σύ­ρου στο Δί­κτυο Πα­γκό­σμιων Γε­ω­πάρ­κων της UNESCO το 2025 λει­τουρ­γεί ως ισχυ­ρή διε­θνής ανα­γνώ­ρι­ση για τα Δω­δε­κά­νη­σα, ανα­δει­κνύ­ο­ντας ότι το μέλ­λον μας περνά από τη γνώση, τη φύση κι έναν βιώ­σι­μο γε­ω­του­ρι­σμό που προ­σθέ­τει αξία χωρίς να αφαι­ρεί από τον τόπο».

Ως προς το πρό­σω­πο της χρο­νιάς, απα­ντά: «Μια χρο­νιά δεν χωρά σε ένα μόνο πρό­σω­πο. Δεν είναι δί­καιο να απο­μο­νώ­νε­ται ένα μόνο όνομα ως “το πρό­σω­πο της χρο­νιάς”, γιατί η πρό­ο­δος είναι πρω­τί­στως συλ­λο­γι­κό απο­τέ­λε­σμα και η εκτί­μη­ση του ποιος ξε­χώ­ρι­σε πε­ρισ­σό­τε­ρο, πα­ρα­μέ­νει τε­λι­κά σχε­τι­κή. Στο πλαί­σιο αυτό, το πρό­σω­πο που ξε­χώ­ρι­σε το 2025, για μένα, ήταν εκεί­νη ή εκεί­νος που δεν εί­δα­με ποτέ στις κά­με­ρες: ο άν­θρω­πος της πρώ­της γραμ­μής στην υγεία, στην πο­λι­τι­κή προ­στα­σία, στον του­ρι­σμό, στο εμπό­ριο, στην και­νο­το­μία, στο σέρ­βις και στην αλυ­σί­δα τρο­φο­δο­σί­ας. Για­τροί, νο­ση­λευ­τές και πλη­ρώ­μα­τα του ΕΚΑΒ σε ατε­λεί­ω­τες βάρ­διες, πυ­ρο­σβέ­στες και εθε­λο­ντές στο πεδίο, λι­με­νι­κοί στα δύ­σκο­λα πε­ρι­στα­τι­κά, αλλά και τα μέλη της εκ­παι­δευ­τι­κής μας κοι­νό­τη­τας που ερ­γά­ζο­νται κα­θη­με­ρι­νά, είτε με έναν μα­θη­τή είτε με πολ­λούς, δί­νο­ντας ευ­και­ρί­ες και ανοί­γο­ντας ορί­ζο­ντες. Αυτός ξε­χώ­ρι­σε φέτος: ο άν­θρω­πος της δι­πλα­νής πόρ­τας, που ση­κώ­νε­ται λίγο νω­ρί­τε­ρα, μένει λίγο πα­ρα­πά­νω, αγαπά το νησί του, γνω­ρί­ζει πόσο συμ­βάλ­λει στην εθνι­κή οι­κο­νο­μία και δεν μένει στην γκρί­νια, αλλά συμ­με­τέ­χει, διεκ­δι­κεί και προ­τεί­νει λύ­σεις».

Ο Μα­νώ­λης Μο­ρά­ρης, διαι­το­λό­γος-δια­τρο­φο­λό­γος, υπο­στη­ρί­ζει ότι: «Το 2025 θα μεί­νει στη μνήμη των κα­τοί­κων της Ρόδου ως η χρο­νιά βα­θιάς πα­ρακ­μής και εγκα­τά­λει­ψης, με έντο­νη την ει­κό­να αστι­κής απο­σύν­θε­σης. Οι δρό­μοι και οι υπο­δο­μές βρί­σκο­νται σε κακή κα­τά­στα­ση, η κυ­κλο­φο­ρία και η στάθ­μευ­ση είναι ανε­ξέ­λεγ­κτες, ενώ τα πε­ζο­δρό­μια επι­κίν­δυ­να για τους κα­τοί­κους. Πα­ράλ­λη­λα, η κα­θα­ριό­τη­τα και η συ­ντή­ρη­ση των δη­μό­σιων χώρων είναι ανε­παρ­κείς, οι πα­ρα­λί­ες και οι αρ­χαιο­λο­γι­κοί χώροι (Παλιά Πόλη) απα­ξιω­μέ­νοι, ενώ η απου­σία κοι­νω­νι­κής και χω­ρο­τα­ξι­κής πο­λι­τι­κής έφτα­σε στα όρια της εγκα­τά­λει­ψης.

Οι άτυ­ποι κα­ταυ­λι­σμοί Ρομά επε­κτεί­νο­νται ανε­ξέ­λεγ­κτα, χωρίς υπο­δο­μές, έλεγ­χο ή πο­λι­τι­κή έντα­ξης, με απο­τέ­λε­σμα τη δη­μιουρ­γία γκέτο και την τα­λαι­πω­ρία τόσο των κα­τοί­κων της πε­ριο­χής όσο και των ίδιων των Ρομά. Η κα­τά­στα­ση στο νο­σο­κο­μείο αντι­κα­το­πτρί­ζει τη γε­νι­κό­τε­ρη κα­τάρ­ρευ­ση των δη­μό­σιων υπη­ρε­σιών: βα­σι­κός εξο­πλι­σμός ανε­παρ­κής, υπο­δο­μές φθαρ­μέ­νες και το προ­σω­πι­κό υπερ­φορ­τω­μέ­νο, με απο­τέ­λε­σμα η κα­θη­με­ρι­νή λει­τουρ­γία του νο­σο­κο­μεί­ου να είναι επι­κίν­δυ­νη για ασθε­νείς και ερ­γα­ζό­με­νους. Πα­ράλ­λη­λα, η απου­σία στρα­τη­γι­κού ορά­μα­τος και η συ­νε­χής ανα­βο­λή ση­μα­ντι­κών έργων, όπως η Νέα Αγορά, ανα­δει­κνύ­ουν τη μό­νι­μη αδρά­νεια και έλ­λει­ψη σχε­δια­σμού σε κάθε επί­πε­δο. Το πιο ση­μα­ντι­κό γε­γο­νός της χρο­νιάς δεν ήταν κά­ποιο με­μο­νω­μέ­νο συμ­βάν, αλλά η γε­νι­κευ­μέ­νη αδια­φο­ρία και εγκα­τά­λει­ψη από τις το­πι­κές και κε­ντρι­κές αρχές. Το 2025 κα­τα­γρά­φη­κε ως χρο­νιά όπου η πα­ρακ­μή «κα­νο­νι­κο­ποι­ή­θη­κε» και η πο­λι­τι­κή αδια­φο­ρία φα­νε­ρώ­θη­κε χωρίς ντρο­πή. Το 2025 ξε­χώ­ρι­σε για μένα η πα­ρου­σία του Μα­νώ­λη Κ. Μο­ρά­ρη, όχι επει­δή επι­χεί­ρη­σε να δώσει λύ­σεις σε όλα τα προ­βλή­μα­τα, αλλά επει­δή αρ­νή­θη­κε να συμ­με­τά­σχει στη συλ­λο­γι­κή υπο­κρι­σία που χα­ρα­κτή­ρι­σε τη χρο­νιά. Σε μια πε­ρί­ο­δο όπου η αδρά­νεια και η σιωπή πα­ρου­σιά­ζο­νταν ως υπευ­θυ­νό­τη­τα, επέ­λε­ξε να μι­λή­σει δη­μό­σια, κα­θα­ρά και επώ­νυ­μα, βά­ζο­ντας το συμ­φέ­ρον του τόπου πάνω από την προ­σω­πι­κή του ασφά­λεια ή τη βολή του. Η στάση του υπήρ­ξε αντί­θε­τη στην επι­κοι­νω­νια­κή δια­χεί­ρι­ση της πραγ­μα­τι­κό­τη­τας που επι­κρα­τού­σε σε πολ­λούς θε­σμι­κούς φο­ρείς. Η Ρόδος και τα Δω­δε­κά­νη­σα αντι­με­τώ­πι­σαν το 2025 σο­βα­ρά προ­βλή­μα­τα στις υπο­δο­μές, στην κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα και στην προ­στα­σία της πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς, ενώ η βρω­μιά, η ανο­μία και η εγκα­τά­λει­ψη έγι­ναν η κα­θη­με­ρι­νή ει­κό­να. Σ’ αυτό το πε­ρι­βάλ­λον, η φωνή του Μα­νώ­λη Κ. Μο­ρά­ρη απο­τέ­λε­σε μο­να­δι­κό φάρο ει­λι­κρί­νειας και ευ­θύ­νης, προ­κα­λώ­ντας έναν ανα­γκαίο δη­μό­σιο διά­λο­γο. Η ση­μα­σία του για το 2025 δεν είναι μόνο συμ­βο­λι­κή. Η δη­μό­σια, κα­θα­ρή και απο­φα­σι­στι­κή του στάση τό­νι­σε την ανά­γκη για πρά­ξεις αντί για λόγια, για μέτρα αντί για Δ.Τ. και για ανά­λη­ψη ευ­θύ­νης από τις αρχές σε κάθε επί­πε­δο. Ξε­χώ­ρι­σε γιατί υπεν­θύ­μι­σε σε όλους ότι η πα­ρακ­μή δεν είναι ου­δέ­τε­ρη και ότι οι πο­λί­τες απαι­τούν ξε­κά­θα­ρη δράση για την απο­κα­τά­στα­ση της πόλης και του τόπου τους, κα­θι­στώ­ντας τον μια ηχηρή φωνή μέσα σε μια χρο­νιά σιω­πής και εγκα­τά­λει­ψης».

Η Να­τά­σα Κούλ­λα­ρου, επι­χει­ρη­μα­τί­ας δή­λω­σε: «Πα­ρα­μο­νή Χρι­στου­γέν­νων και, κά­νο­ντας έναν προ­σω­πι­κό απο­λο­γι­σμό της χρο­νιάς, το γε­γο­νός που ξε­χω­ρί­ζω πε­ρισ­σό­τε­ρο για τη Ρόδο και τα Δω­δε­κά­νη­σα είναι η βρά­βευ­ση της Τήλου για το πρό­γραμ­μα Just Go Zero. Σε μια εποχή γε­μά­τη προ­κλή­σεις, ένα μικρό νησί απέ­δει­ξε ότι το όραμα, η επι­μο­νή και η συλ­λο­γι­κή προ­σπά­θεια μπο­ρούν να φέ­ρουν απο­τε­λέ­σμα­τα που ξε­περ­νούν τα σύ­νο­ρα του τόπου μας και αυτό δεν θα μπο­ρού­σε να συμ­βεί χωρίς τη στα­θε­ρή πίστη και δου­λειά της δη­μάρ­χου, Μα­ρί­ας Καμμά, που απέ­δει­ξε ότι η το­πι­κή αυ­το­διοί­κη­ση μπο­ρεί να εμπνέ­ει και να ανοί­γει δρό­μους.

Ως πρό­σω­πο της χρο­νιάς για το 2025 ξε­χω­ρί­ζω τον πε­ρι­φε­ρειάρ­χη Νο­τί­ου Αι­γαί­ου, Γιώρ­γο Χα­τζη­μάρ­κο. Με στα­θε­ρή στρα­τη­γι­κή, κα­θα­ρό σχέ­διο και συ­νέ­πεια λόγων και πρά­ξε­ων, έχει συμ­βά­λει κα­θο­ρι­στι­κά στην ενί­σχυ­ση της θέσης των νη­σιών μας σε εθνι­κό και ευ­ρω­παϊ­κό επί­πε­δο. Πι­στεύω ότι τέ­τοιες πο­ρεί­ες δεν είναι τυ­χαί­ες, αλλά απο­τέ­λε­σμα δου­λειάς, συ­νερ­γα­σιών και μιας βα­θιάς αντί­λη­ψης για το μέλ­λον των Δω­δε­κα­νή­σων».

Η Ρούλα Μπε­κά­κου, επι­χει­ρη­μα­τί­ας, δη­λώ­νει από την πλευ­ρά της: «Καθώς το 2025 ση­μα­δεύ­τη­κε από έντο­νες γε­ω­πο­λι­τι­κές συρ­ρά­ξεις, λίγο πριν εκ­πνεύ­σει η χρο­νιά εάν πρέ­πει να απα­ντή­σω στην ερώ­τη­ση θα το κάνω με φίλ­τρο επαγ­γελ­μα­τι­κό. Το ση­μα­ντι­κό­τε­ρο γε­γο­νός της χρο­νιάς για το νησί μας, που ζει και ανα­πνέ­ει από τον του­ρι­σμό, ήταν ξε­κά­θα­ρα η παύση του πο­λέ­μου στο Ισ­ρα­ήλ. Μετά απ’ αυτό και με το άνοιγ­μα των πτή­σε­ων επέ­στρε­ψε και η αγορά σε ένα είδος κα­νο­νι­κό­τη­τας. Λέω είδος, γιατί αυτό που ζούμε στο fashion industry από την παν­δη­μία και μετά δεν είναι ακρι­βώς κα­νο­νι­κό­τη­τα, γε­γο­νός που επι­βε­βαιώ­νε­ται από όλους τους συ­νερ­γά­τες μας στο εξω­τε­ρι­κό δη­λα­δή τα πιο hot brands στο διε­θνές “χρη­μα­τι­στή­ριο” της μόδας.

Το πρό­σω­πο που ξε­χώ­ρι­σε και σέ­βο­μαι απε­ριό­ρι­στα είναι ο δικός μας Μι­χά­λης Σε­ΐ­της που κα­τέ­κτη­σε το χρυσό με­τάλ­λιο στην Ταϊ­λάν­δη για τα World Abilitysport Games 2025. Με τις επι­δό­σεις του και τη σε­μνό­τη­τά του είναι πάντα πηγή εμ­ψύ­χω­σης και έμπνευ­σης για όλους μας. Εύ­χο­μαι το νέο έτος να φέρει υγεία ει­ρή­νη ευ­η­με­ρία σε όλον τον κόσμο, και στον κα­θέ­να μας ξε­χω­ρι­στά ότι επι­θυ­μεί!», ανα­φέ­ρει κα­τα­λή­γο­ντας.

H Βί­βιαν Λου­ϊ­ζί­δου, βιο­λό­γος ωκε­α­νο­γρά­φος ΥΣΕΡ/ΕΛ­ΚΕ­ΘΕ απά­ντη­σε ότι: «Η χρο­νιά που πέ­ρα­σε για τη Ρόδο και τα Δω­δε­κά­νη­σα ήταν γε­μά­τη γε­γο­νό­τα και προ­κλή­σεις, όμως προ­σω­πι­κά, ξε­χω­ρί­ζω τρεις δρά­σεις με κοινό πα­ρο­νο­μα­στή: τον σε­βα­σμό στο πε­ρι­βάλ­λον, τον πο­λι­τι­σμό και τον εθε­λο­ντι­σμό.

Πρώτη, η εκ­δή­λω­ση για τη Πα­γκό­σμια Ημέρα Πε­ρι­βάλ­λο­ντος που πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε στο Θέρ­μαι και συμ­με­τεί­χαν πε­ρισ­σό­τε­ροι από 1000 μα­θη­τές δη­μο­τι­κών σχο­λεί­ων της Ρόδου.

Τα παι­διά είχαν την ευ­και­ρία να συμ­με­τά­σχουν σε βιω­μα­τι­κά ερ­γα­στή­ρια, παι­χνί­δια, δρά­σεις και κα­τα­σκευ­ές από πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κές ορ­γα­νώ­σεις και ερευ­νη­τι­κά ιδρύ­μα­τα, μα­θαί­νο­ντας για την προ­στα­σία του θα­λάσ­σιου και χερ­σαί­ου πε­ρι­βάλ­λο­ντος, την πρό­λη­ψη της ρύ­παν­σης, την ενί­σχυ­ση της σω­στής ανα­κύ­κλω­σης, τη δεν­δρο­φύ­τευ­ση και γε­νι­κό­τε­ρα την ανά­γκη για υπεύ­θυ­νη στάση απέ­να­ντι στη φύση. Σε αυτή τη δράση, είχα τη χαρά να βρί­σκο­μαι ανά­με­σα στους εκ­θέ­τες μέσω του Υδρο­βιο­λο­γι­κού Σταθ­μού (Ενυ­δρείο Ρόδου).

Η επέν­δυ­ση στη γνώση και την πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κή ευαι­σθη­το­ποί­η­ση των παι­διών απο­τε­λεί τη με­γα­λύ­τε­ρη πα­ρα­κα­τα­θή­κη για τον τόπο μας.

Δεύ­τε­ρη, είναι η ανα­βί­ω­ση των “Αν­θε­στη­ρί­ων”. Ένας θε­σμός που οι πα­λιό­τε­ροι θυ­μού­νταν με νο­σταλ­γία και οι νε­ό­τε­ροι αγκά­λια­σαν με εν­θου­σια­σμό. Οι ομά­δες που συμ­με­τεί­χαν, με χει­ρο­ποί­η­τες στο­λές και δη­μιουρ­γι­κό­τη­τα, με­τέ­φε­ραν τα δικά τους μη­νύ­μα­τα για το φυ­σι­κό πε­ρι­βάλ­λον. Τέλος, η βρα­διά με τα drone. Ένα δείγ­μα του πώς η Ρόδος, μέσω της τε­χνο­λο­γί­ας μπο­ρεί να προ­σφέ­ρει εμπει­ρί­ες πο­λι­τι­σμού που ξε­φεύ­γουν από τα συ­νη­θι­σμέ­να, χωρίς να χάνει την ταυ­τό­τη­τά της.

Όσο για το ποιο πρό­σω­πο ξε­χώ­ρι­σε το 2025, εδώ η απά­ντη­ση είναι ξε­κά­θα­ρη: Ο κάθε ένας από εμάς είναι το πρό­σω­πο της χρο­νιάς. Ο εθε­λο­ντής που μα­ζεύ­ει σκου­πί­δια από τις πα­ρα­λί­ες, ο οδη­γός που σέ­βε­ται τους συ­μπο­λί­τες του και δεν παρ­κά­ρει πάνω σε ρά­μπες και πε­ζο­δρό­μια, ο επαγ­γελ­μα­τί­ας που τηρεί τις ώρες κοι­νής ησυ­χί­ας, ο ξε­νο­δό­χος ή ιδιο­κτή­της Airbnb που λει­τουρ­γεί με υπευ­θυ­νό­τη­τα, ο πο­λί­της που δια­χω­ρί­ζει σωστά τα απορ­ρίμ­μα­τά του για τους κά­δους της ανα­κύ­κλω­σης, ο πο­λί­της που αν εντο­πί­σει τραυ­μα­τι­σμέ­νο ζώο ει­δο­ποιεί άμεσα τις αρ­μό­διες υπη­ρε­σί­ες, ο ερ­γα­ζό­με­νος σε δη­μό­σια υπη­ρε­σία που υπη­ρε­τεί τη θέση του με ήθος, συ­νέ­πεια και ευ­συ­νει­δη­σία. Ο ενερ­γός πο­λί­της που νοιά­ζε­ται και πα­ρεμ­βαί­νει. Ο άν­θρω­πος που, κα­θη­με­ρι­νά από τη θέση του αγω­νί­ζε­ται για έναν κα­λύ­τε­ρο τόπο. Για μένα, αυτός είναι το πραγ­μα­τι­κό πρό­σω­πο της χρο­νιάς».