Η αρχιτεκτονική ασφάλειας στην Αν. Μεσόγειο στο επίκεντρο της Διάσκεψης της Ρόδου

Κράτη με δια­φο­ρε­τι­κές αφε­τη­ρί­ες, αλλά με κοινό όραμα για το μέλ­λον, απα­ντούν για δεύ­τε­ρη φορά στο κά­λε­σμα της ελ­λη­νι­κής δι­πλω­μα­τί­ας με στόχο την οι­κο­δό­μη­ση μιας αρ­χι­τε­κτο­νι­κής ασφά­λειας στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο. Aπό χθες κά­θο­νται και πάλι στη Ρόδο γύρω από το ίδιο τρα­πέ­ζι για να συ­ζη­τή­σουν, επί ένα δι­ή­με­ρο (22-23 Μαΐου),  τα πραγ­μα­τι­κά αίτια των κοι­νών προ­βλη­μά­των και πώς αυτά αντι­με­τω­πί­ζο­νται με θε­τι­κό τρόπο και πνεύ­μα συ­νερ­γα­σί­ας.

Η Διά­σκε­ψη της Ρόδου για την Ασφά­λεια και τη Στα­θε­ρό­τη­τα έρ­χε­ται να επι­βε­βαιώ­σει, ως δεύ­τε­ρο ση­μα­ντι­κό βήμα, την επι­τυ­χία της πρω­το­βου­λί­ας του υπουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών, Νίκου Κο­τζιά, που εγκαι­νιά­στη­κε το Σε­πτέμ­βριο του 2016. Ταυ­τό­χρο­να, με τη δεύ­τε­ρη Διά­σκε­ψη της Ρόδου επι­διώ­κε­ται να εδραιω­θεί το συ­γκε­κρι­μέ­νο σχήμα ως μια πλατ­φόρ­μα συ­νερ­γα­σί­ας που κα­λύ­πτει σειρά θε­μά­των κοι­νού εν­δια­φέ­ρο­ντος για τα κράτη και τους λαούς του ενιαί­ου στρα­τη­γι­κού χώρου της Νο­τια­να­το­λι­κής Ευ­ρώ­πης, της Με­σο­γεί­ου και του αρα­βι­κού κό­σμου.

Κοι­νός στό­χος είναι η διευ­κό­λυν­ση της αλ­λη­λε­πί­δρα­σης με­τα­ξύ των συμ­με­τε­χό­ντων προ­κει­μέ­νου να δια­μορ­φω­θούν τρό­ποι συλ­λο­γι­κής δια­χεί­ρι­σης των προ­κλή­σε­ων που αντι­με­τω­πί­ζει η ευ­ρύ­τε­ρη πε­ριο­χή, με έμ­φα­ση αφε­νός σε μια εναλ­λα­κτι­κή προ­σέγ­γι­ση μέσω της προ­ώ­θη­σης μιας θε­τι­κής ατζέ­ντας συ­νερ­γα­σί­ας επί ζη­τη­μά­των «ήπιας ισχύ­ος», όπως η ενέρ­γεια, ο πο­λι­τι­σμός, η εκ­παί­δευ­ση και η νε­ο­λαία και αφε­τέ­ρου, στην αντι­με­τώ­πι­ση κατ’ εξο­χήν προ­βλη­μά­των ασφά­λειας, όπως η τρο­μο­κρα­τία, η ρι­ζο­σπα­στι­κο­ποί­η­ση, οι ένο­πλες διε­νέ­ξεις, οι μει­κτές με­τα­να­στευ­τι­κές ροές και το ορ­γα­νω­μέ­νο έγκλη­μα.

«Όταν συ­ζη­τά­ει κα­νείς σε δι­με­ρείς συ­να­ντή­σεις και σε πο­λυ­με­ρή φόρα για τη Μέση Ανα­το­λή, η κου­βέ­ντα αφορά συ­γκρού­σεις και πο­λέ­μους. Εμείς θέ­λου­με να πάμε σε μια θε­τι­κή ατζέ­ντα που να αφορά και τη συ­νερ­γα­σία στον πο­λι­τι­σμό, την οι­κο­νο­μία, την εκ­παί­δευ­ση»: αυτή είναι η σκέψη του Νίκου Κο­τζιά.

Τη θε­τι­κή αυτή ατζέ­ντα της Διά­σκε­ψης αντι­κα­το­πτρί­ζει  το «πνεύ­μα της Ρόδου», όπως «βα­πτί­στη­κε» αυ­θόρ­μη­τα από κά­ποιους υπουρ­γούς που έλα­βαν μέρος στην πρώτη συ­νά­ντη­ση και τεί­νει να κα­θιε­ρω­θεί ως όρος. Το «πνεύ­μα της Ρόδου» ανα­δει­κνύ­ει την κοινή βού­λη­ση ανά­πτυ­ξης ου­σια­στι­κού δια­λό­γου και συ­νερ­γα­τι­κών πρω­το­βου­λιών για την εδραί­ω­ση της στα­θε­ρό­τη­τας και της ευ­η­με­ρί­ας των λαών της πε­ριο­χής.

Το ίδιο πνεύ­μα δια­πνέ­ει μια προ­σέγ­γι­ση που προ­ά­γει τις συ­ναι­νε­τι­κές λύ­σεις προ­κει­μέ­νου να απο­κα­τα­στα­θεί η ιστο­ρι­κή ενό­τη­τα του χώρου της Νο­τιο­α­να­το­λι­κής Ευ­ρώ­πης, της Βό­ρειας Αφρι­κής και της Μέσης Ανα­το­λής. Στο πλαί­σιο αυτό, η Διά­σκε­ψη στο­χεύ­ει και στην πε­ραι­τέ­ρω ενί­σχυ­ση του δια­με­σο­λα­βη­τι­κού ρόλου της ελ­λη­νι­κής δι­πλω­μα­τί­ας ως «γε­φυ­ρο­ποιού» εντός μίας πε­ριο­χής ιδιαί­τε­ρα ευαί­σθη­της σε γε­ω­στρα­τη­γι­κούς κλυ­δω­νι­σμούς.

Ο Έλ­λη­νας υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών έχει επα­νει­λημ­μέ­να ανα­φερ­θεί στην ανά­γκη δια­μόρ­φω­σης μιας νέας αρ­χι­τε­κτο­νι­κής ασφά­λειας στη Νο­τιο­α­να­το­λι­κή Ευ­ρώ­πη και την Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο. Έχει μά­λι­στα υπο­στη­ρί­ξει, τόσο στο Πότσ­νταμ -στο πλαί­σιο της  έκτα­κτης υπουρ­γι­κής συ­νό­δου του ΟΑΣΕ το Σε­πτέμ­βριο του 2016- όσο και στη Σύ­νο­δο των Υπουρ­γών του Ορ­γα­νι­σμού τον πε­ρα­σμέ­νο  Δε­κέμ­βριο στο Αμ­βούρ­γο, ότι «όπως δη­μιουρ­γή­σα­με μια δομή ασφά­λειας στην Ευ­ρώ­πη, ακόμη και την εποχή του Ψυ­χρού Πο­λέ­μου, όταν εί­χα­με τις απο­φά­σεις του Ελ­σίν­κι, που μας οδή­γη­σαν στον ΟΑΣΕ, σή­με­ρα ανα­ζη­τού­με μια τέ­τοια ανά­λο­γη δομή ασφα­λεί­ας στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο.

Καθώς, το ιστο­ρι­κό κε­κτη­μέ­νο της Τε­λι­κής Πρά­ξης του Ελ­σίν­κι, ιδιαί­τε­ρα η σφαι­ρι­κή αντί­λη­ψη της έν­νοιας «ασφά­λεια» (πο­λι­τι­κή, στρα­τιω­τι­κή, οι­κο­νο­μι­κή, πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κή και αν­θρώ­πι­νη) που ταυ­τί­ζε­ται με την αντί­λη­ψη του «πνεύ­μα­τος της Ρόδου» και τον αμοι­βαίο σε­βα­σμό των συ­νό­ρων, μπο­ρεί να απο­τε­λέ­σει οδηγό και στην πιο αστα­θή πε­ριο­χή του κό­σμου σή­με­ρα, τη Μέση Ανα­το­λή. Θε­ω­ρού­με ότι θα πρέ­πει να συ­ζη­τή­σου­με μαζί με όλες τις αρα­βι­κές χώρες, και φυ­σι­κά με το Ισ­ρα­ήλ, πώς θα μπο­ρέ­σου­με να δη­μιουρ­γή­σου­με έναν τέ­τοιο θεσμό.

Εμείς προ­σπα­θού­με να δη­μιουρ­γή­σου­με μία προ­κα­ταρ­κτι­κή δομή: ορ­γα­νώ­σα­με τη Διά­σκε­ψη της Ρόδου, στην οποία ευ­ρω­παϊ­κά και αρα­βι­κά κράτη συ­να­ντή­θη­καν και επι­χεί­ρη­σαν από κοι­νού να συ­στή­σουν έναν πα­ρό­μοιο θεσμό».

Στό­χος του συ­νό­λου των πρω­το­βου­λιών, άλ­λω­στε, της ελ­λη­νι­κής δι­πλω­μα­τί­ας είναι η ανά­δει­ξη των στοι­χεί­ων που ενώ­νουν τους λαούς και η οι­κο­δό­μη­ση δι­κτύ­ων συ­νερ­γα­σί­ας πάνω στην στα­θε­ρή βάση του κοι­νού οφέ­λους. Δι­κτύ­ων που συμ­βάλ­λουν ου­σια­στι­κά στην εμπέ­δω­ση της στα­θε­ρό­τη­τας και δη­μιουρ­γούν συν­θή­κες ευ­η­με­ρί­ας στην πο­λύ­πα­θη πε­ριο­χή της Ανα­το­λι­κής Με­σο­γεί­ου, αλλά και ευ­ρύ­τε­ρα. Οι ελ­λη­νι­κές αυτές πρω­το­βου­λί­ες απο­τε­λούν ανα­πό­σπα­στο τμήμα μιας πο­λυ­διά­στα­της εξω­τε­ρι­κής πο­λι­τι­κής που αξιο­ποιεί κάθε συ­γκρι­τι­κό πλε­ο­νέ­κτη­μα της Ελ­λά­δας, ανα­δει­κνύ­ο­ντας τον κομ­βι­κό ρόλο και τη ση­μα­σία της ως πα­ρά­γο­ντα συ­νερ­γα­σί­ας, ασφά­λειας και στα­θε­ρό­τη­τας σε κάθε επί­πε­δο.

Εμπνε­ό­με­νο από την Τε­λι­κή Πράξη του Ελ­σίν­κι (1975) που οδή­γη­σε στη δη­μιουρ­γία του Ορ­γα­νι­σμού για την Ασφά­λεια και τη Συ­νερ­γα­σία στην Ευ­ρώ­πη (ΟΑΣΕ), το «πνεύ­μα της Ρόδου» επι­χει­ρεί λοι­πόν να λει­τουρ­γή­σει ως θε­μέ­λιο για την εγκα­θί­δρυ­ση μιας νέας πε­ρι­φε­ρεια­κής συ­νερ­γα­σί­ας, στη βάση εποι­κο­δο­μη­τι­κού δια­λό­γου και πα­ρα­γω­γι­κών συ­νερ­γειών με­τα­ξύ των χωρών της πε­ριο­χής. Δεν είναι άλ­λω­στε τυ­χαίο ότι η δι­ή­με­ρη Διά­σκε­ψη τι­τλο­φο­ρεί­ται «Living and Working Together in Peace and Stability».

Ως προς τις ερ­γα­σί­ες της Συ­νό­δου, αυτές επι­κε­ντρώ­νο­νται στις ακό­λου­θες θε­μα­τι­κές:

Οι κοι­νές γε­ω­πο­λι­τι­κές προ­κλή­σεις στην πε­ριο­χή: Ο εξ­τρε­μι­σμός, η τρο­μο­κρα­τία, το εμπό­ριο  αν­θρώ­πων και όπλων, η πει­ρα­τεία. Πρό­κει­ται για φαι­νό­με­να που αλ­λη­λο­δια­πλέ­ο­νται στενά. Η αντι­με­τώ­πι­ση τους προ­ϋ­πο­θέ­τει αφε­νός λε­πτο­με­ρή γνώση των εξε­λί­ξε­ων και αφε­τέ­ρου, συ­ντο­νι­σμό  χωρών με συ­να­ντί­λη­ψη του προ­βλή­μα­τος, ώστε να κα­τα­στεί δυ­να­τή μια συ­ντο­νι­σμέ­νη και ολι­στι­κή προ­σέγ­γι­ση για την ανα­βάθ­μι­ση της ασφά­λειας και της στα­θε­ρό­τη­τας σε πε­ρι­φε­ρεια­κό επί­πε­δο.

Η εκ­παί­δευ­ση και ο πο­λι­τι­σμός: Η ση­μα­σία και η προ­τε­ραιό­τη­τα της εκ­παί­δευ­σης στην οι­κο­δό­μη­ση σχέ­σε­ων εμπι­στο­σύ­νης, την προ­ώ­θη­ση της ευ­η­με­ρί­ας, της ει­ρη­νι­κής συ­νύ­παρ­ξης και της κα­τα­πο­λέ­μη­σης της βίας και του φα­να­τι­σμού ανα­γνω­ρί­στη­κε ήδη στην εναρ­κτή­ρια Διά­σκε­ψη της Ρόδου. Σε συ­νέ­χεια και του θε­τι­κού κε­κτη­μέ­νου του Φό­ρουμ Αρ­χαί­ων Πο­λι­τι­σμών, η Διά­σκε­ψη ανα­μέ­νε­ται να εμ­βα­θύ­νει τη συ­νερ­γα­σία για την ανά­δει­ξη κοι­νών πο­λι­τι­σμι­κών αξιών που προ­ω­θούν την ει­ρη­νι­κή συμ­βί­ω­ση ανε­ξαρ­τή­τως κα­τα­γω­γής ή θρη­σκευ­τι­κών και άλλων πε­ποι­θή­σε­ων.

Το πε­ρι­βάλ­λον: Η θά­λασ­σα, ο γα­λά­ζιος δρό­μος ευ­η­με­ρί­ας που ενώ­νει τις τύχες των λαών της πε­ριο­χής, προ­σφέ­ρει, μέσα από βιώ­σι­μη και συ­ντο­νι­σμέ­νη αξιο­ποί­η­ση, τε­ρά­στιο δυ­να­μι­κό ανά­πτυ­ξης και και­νο­το­μί­ας, σε το­μείς όπως η θα­λάσ­σια βιο­τε­χνο­λο­γία, η ιχθυο­καλ­λιέρ­γεια και ο θα­λάσ­σιος πα­ρά­κτιος του­ρι­σμός.

ΣΥΜ­ΜΕ­ΤΟ­ΧΕΣ

ΚΑΙ ΔΗ­ΛΩ­ΣΕΙΣ

Την ίδρυ­ση δομής για τις χώρες της Ανα­το­λι­κής Με­σο­γεί­ου, ανά­λο­γης με αυτή του Ορ­γα­νι­σμού για την Ασφά­λεια και τη Συ­νερ­γα­σία στην Ευ­ρώ­πη (ΟΑΣΕ), πρό­τει­νε ο Έλ­λη­νας ΥΠΕΞ κ. Νίκος Κο­τζιάς κατά τη διάρ­κεια των ερ­γα­σιών της 2ης Διά­σκε­ψης για την Ασφά­λεια και τη Στα­θε­ρό­τη­τα στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο, που ξε­κί­νη­σαν χτες στη Ρόδο. Πα­ράλ­λη­λα, όπως τό­νι­σε σε δη­λώ­σεις του πριν την έναρ­ξη της συ­νά­ντη­σης τέ­θη­καν μια σειρά από προ­τά­σεις για ευ­ρύ­τε­ρες συ­νερ­γα­σί­ες.

Στη Διά­σκε­ψη που πραγ­μα­το­ποιεί­ται και φέτος στο ξε­νο­δο­χείο «Ρόδος Παλάς» (κάτω από δρα­κό­ντεια μέτρα ασφα­λεί­ας) συμ­με­τέ­χουν 15 κράτη, εκ των οποί­ων 9 Αρα­βι­κά (Αί­γυ­πτος, Αλ­γε­ρία, Ηνω­μέ­να Αρα­βι­κά Εμι­ρά­τα, Σα­ου­δι­κή Αρα­βία, Ομάν, Κατάρ, Κου­βέιτ, Λιβύη, Λί­βα­νος), εκ­πρό­σω­ποι του Συν­δέ­σμου Αρα­βι­κών Κρα­τών και του Συμ­βου­λί­ου Συ­νερ­γα­σί­ας των χωρών του Κόλ­που, 6 ευ­ρω­παϊ­κά κράτη (Ελ­λά­δα, Ιτα­λία, Κύ­προς, Σλο­βα­κία, Βουλ­γα­ρία Αλ­βα­νία) ενώ το “παρών” έδω­σαν και πα­ρα­τη­ρη­τές από την Ιν­δο­νη­σία –πράγ­μα που συμ­βαί­νει για πρώτη φορά.

Στην κο­ρυ­φαία αυτή συ­νά­ντη­ση με­τέ­χουν οι εξής υπουρ­γοί Εξω­τε­ρι­κών: Αι­κα­τε­ρί­να Ζα­χά­ριε­βα (ΥΠΕΞ της Βουλ­γα­ρί­ας), Οντέ­τα Μπαρ­μπου­λού­σι (ανα­πλη­ρώ­τρια ΥΠΕΞ της Αλ­βα­νί­ας), Γιάν­νης Κα­σου­λί­δης (ΥΠΕΞ της Κύ­πρου), Σαμέχ Χασάν Σού­κρι (ΥΠΕΞ Αι­γύ­πτου), Μο­χά­μεντ Ταχέρ Σιαλά (ΥΠΕΞ Λι­βύ­ης) ενώ ανα­με­νό­ταν και ο ΥΠΕΞ της Σλο­βα­κί­ας, Μι­ρο­σλάβ Λο­τζιά­σακ. Οι υπό­λοι­ποι προ­σκε­κλη­μέ­νοι που με­τέ­χουν στην Διά­σκε­ψη είναι υψη­λοί αξιω­μα­τού­χοι και δι­πλω­μά­τες.

Ο γραμ­μα­τέ­ας Από­δη­μου Ελ­λη­νι­σμού κ. Μι­χά­λης Κόκ­κι­νος, εκ­φρά­ζο­ντας την πλήρη ικα­νο­ποί­η­σή του, ανέ­φε­ρε ότι η Διά­σκε­ψη της Ρόδου έγινε πλέον θε­σμός: «Η Δύση και η Ανα­το­λή, είπε, βρή­καν ένα χώρο για να συ­ζη­τούν αυτά που τους ενώ­νουν» όπως υπο­γράμ­μι­σε με­τα­ξύ άλλων.

ΟΙ ΔΗ­ΛΩ­ΣΕΙΣ ΤΟΥ

κ. ΝΙΚΟΥ ΚΟ­ΤΖΙΑ

Σε δη­λώ­σεις που έκανε στους δη­μο­σιο­γρά­φους ο ΥΠΕΞ κ. Νίκος Κο­τζιάς, λίγο πριν από την έναρ­ξη της πρώ­της ημέ­ρας των ερ­γα­σιών της Διά­σκε­ψης, υπο­γράμ­μι­σε χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά τα εξής:

«Έχουν έρθει αντι­προ­σω­πεί­ες από εννέα αρα­βι­κά κράτη, συν εκ­πρό­σω­ποι του Αρα­βι­κού Συν­δέ­σμου, σύ­νο­λο δη­λα­δή δέκα. Και έχουν έρθει επτά ευ­ρω­παϊ­κά κράτη. Έχου­με, επί­σης, μια αντι­προ­σω­πεία σε πρε­σβευ­τι­κό επί­πε­δο της Ιν­δο­νη­σί­ας που της πα­ρα­χω­ρή­σα­με το κα­θε­στώς του πα­ρα­τη­ρη­τή. Έτσι, εί­μα­στε συ­νο­λι­κά 18 αντι­προ­σω­πεί­ες. Πέ­ρυ­σι ήμα­σταν 11. Αυ­ξά­νε­στε και πλη­θύ­νε­στε λοι­πόν. Έχω να τους κάνω μια σο­βα­ρή πρό­τα­ση. Να δη­μιουρ­γή­σου­με μια δομή στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο, όπως ήταν η ΔΑΣΕ για την Ευ­ρώ­πη, καθώς και σειρά από συ­νερ­γα­σί­ες, τις οποί­ες φα­ντά­ζο­μαι θα τις ακού­σε­τε τώρα που θα αρ­χί­σου­με. Ευ­χα­ρι­στώ πάρα πολύ για την πα­ρου­σία σας».

Οταν ζη­τή­θη­κε από δη­μο­σιο­γρά­φο να σχο­λιά­σει τις δη­λώ­σεις του κ. Τσα­βού­σο­γλου, ο κ. Κο­τζιάς απά­ντη­σε λα­κω­νι­κά: «Εί­μα­στε σε μια Διά­σκε­ψη για την Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο χωρίς την Τουρ­κία. Ευ­χα­ρι­στώ πολύ».