Γιατί ο ελληνικός τουρισμός πάσχει από… εργαζόμενους

Πάνω από δυο στις 10 ζη­τού­με­νες θέ­σε­ων ερ­γα­σί­ας στον ξε­νο­δο­χεια­κό κλάδο δεν κα­λύ­φθη­κε πέ­ρυ­σι, με το με­γα­λύ­τε­ρο πρό­βλη­μα να εστιά­ζε­ται σε ει­δι­κό­τη­τες όπως κα­μα­ριέ­ρες, σερ­βι­τό­ροι και υπάλ­λη­λοι υπο­δο­χής.

Σε ένα από τα μεί­ζο­να προ­βλή­μα­τα που κλή­θη­κε να δια­χει­ρι­στεί το 2021 ο ελ­λη­νι­κός του­ρι­σμός, και δη ο ξε­νο­δο­χεια­κός κλά­δος, ήταν η δυ­σκο­λία εύ­ρε­σης προ­σω­πι­κού.

Σύμ­φω­να με τις πλη­ρο­φο­ρί­ες, μά­λι­στα, η έλ­λει­ψη ερ­γα­τι­κού δυ­να­μι­κού στον ξε­νο­δο­χεια­κό κλάδο ήταν τόσο έντο­νη που το 22% πε­ρί­που των ζη­τού­με­νων θέ­σε­ων ερ­γα­σί­ας δεν κα­λύ­φθη­κε, με το με­γα­λύ­τε­ρο πρό­βλη­μα να εστιά­ζε­ται σε ει­δι­κό­τη­τες όπως οι κα­μα­ριέ­ρες, οι σερ­βι­τό­ροι (service) και οι υπάλ­λη­λοι υπο­δο­χής. Αδυ­να­μία κά­λυ­ψης κα­τα­γρά­φη­κε, ωστό­σο, εκτός από τις θέ­σεις πρώ­της γραμ­μής (frontliners), και σε διοι­κη­τι­κές θέ­σεις (managerial), κυ­ρί­ως λόγω της έλ­λει­ψης κα­τάλ­λη­λα κα­ταρ­τι­σμέ­νου προ­σω­πι­κού.

Με βάση τις πλη­ρο­φο­ρί­ες, η έλ­λει­ψη προ­σω­πι­κού που πα­ρα­τη­ρή­θη­κε ει­δι­κά φέτος κυ­μάν­θη­κε με­τα­ξύ 10%-30% στους προ­ο­ρι­σμούς πρώ­της γραμ­μής της χώρας, όπως η Σα­ντο­ρί­νη, με την έντο­νη ανα­σφά­λεια που δη­μιούρ­γη­σε η παν­δη­μία του κο­ρω­νοϊ­ού σχε­τι­κά με το άνοιγ­μα των ξε­νο­δο­χεια­κών επι­χει­ρή­σε­ων -δε­δο­μέ­νου ότι πολ­λές μο­νά­δες δεν λει­τούρ­γη­σαν το 2020- να οδη­γεί πολ­λούς ερ­γα­ζο­μέ­νους εκτός κλά­δου.

Αρ­κε­τοί ερ­γα­ζό­με­νοι στον ξε­νο­δο­χεια­κό κλάδο που λόγω των συν­θη­κών έμει­ναν χωρίς δου­λειά για ένα με­γά­λο χρο­νι­κό διά­στη­μα, απο­χώ­ρη­σαν, ανα­ζη­τώ­ντας απα­σχό­λη­ση σε κά­ποιον άλλο τομέα. Πολ­λοί ερ­γα­ζό­με­νοι στρά­φη­καν σε άλλες μορ­φές απα­σχό­λη­σης και κυ­ρί­ως στον τόπο μό­νι­μης κα­τοι­κί­ας τους, πε­ριο­ρί­ζο­ντας τα έξοδά τους. Ως εκ τού­του, ένα με­γά­λο πο­σο­στό αυτών των ερ­γα­ζο­μέ­νων επέ­λε­ξε να μην επι­στρέ­ψει στον ξε­νο­δο­χεια­κό κλάδο τη σεζόν του 2021, ει­δι­κά εάν η νέα θέση ήταν 12μηνης απα­σχό­λη­σης», εξη­γούν πα­ρά­γο­ντες της αγο­ράς, με την επο­χι­κό­τη­τα να απο­τε­λεί δια­χρο­νι­κά έναν ακόμη ανα­σταλ­τι­κό πα­ρά­γο­ντα για την προ­σέλ­κυ­ση ερ­γα­ζο­μέ­νων στον του­ρι­σμό, φαι­νό­με­νο που, αν και κα­τα­γρά­φε­ται τα τε­λευ­ταία χρό­νια, εντά­θη­κε εξαι­τί­ας της παν­δη­μί­ας.

Τη μη κά­λυ­ψη των θέ­σε­ων ερ­γα­σί­ας απέ­δω­σαν πηγές της αγο­ράς και στους πε­ριο­ρι­σμούς οι οποί­οι τέ­θη­καν για πο­λί­τες εκτός της Ε.Ε., «εμπο­δί­ζο­ντάς» τους να τα­ξι­δέ­ψουν για να ερ­γα­στούν στην Ελ­λά­δα. Ει­δι­κά για την περ­σι­νή σεζόν, πά­ντως, ση­μα­ντι­κό ρόλο στην έλ­λει­ψη προ­σω­πι­κού έπαι­ξαν, όπως ανα­φέ­ρουν οι ίδιες πηγές, οι ανα­στο­λές συμ­βά­σε­ων ερ­γα­σί­ας.

Με­γα­λύ­τε­ρο πρό­βλη­μα αντι­με­τώ­πι­σαν τα χα­μη­λής κα­τη­γο­ρί­ας ξε­νο­δο­χεία, τα μι­κρό­τε­ρα, καθώς και εκεί­να που δεν βρί­σκο­νται κάτω από την ομπρέ­λα κά­ποιας διε­θνούς αλυ­σί­δας. «Τα ξε­νο­δο­χεία πο­λυ­τε­λεί­ας προ­σελ­κύ­ουν πε­ρισ­σό­τε­ρο τους ερ­γα­ζό­με­νους σε σχέση με τα ξε­νο­δο­χεία του μα­ζι­κό­τε­ρου του­ρι­σμού. Επί­σης, τα ξε­νο­δο­χεία που φέ­ρουν κά­ποιο ισχυ­ρό brand και είναι υψη­λού κύ­ρους έχουν τη δυ­να­τό­τη­τα να βρουν πιο εύ­κο­λα ερ­γα­ζο­μέ­νους σε σχέση με εκεί­να που δεν είναι “επώ­νυ­μα”», εξη­γούν στε­λέ­χη της αγο­ράς.

Επι­ση­μαί­νουν, δε, ότι η έλ­λει­ψη προ­σω­πι­κού «απει­λεί» την ποιό­τη­τα των πα­ρε­χό­με­νων υπη­ρε­σιών και τη δυ­να­τό­τη­τα των επι­χει­ρή­σε­ων για εξυ­πη­ρέ­τη­ση πε­ρισ­σό­τε­ρων του­ρι­στών.

Βέ­βαια, η έλ­λει­ψη προ­σω­πι­κού την περ­σι­νή του­ρι­στι­κή σεζόν απο­τέ­λε­σε φαι­νό­με­νο που απα­σχό­λη­σε και άλλες ευ­ρω­παϊ­κές χώρες. Εν­δει­κτι­κό είναι το πα­ρά­δειγ­μα της Γερ­μα­νί­ας, καθώς σύμ­φω­να με την Ενωση Γα­στρο­νό­μων και Ξε­νο­δό­χων Γερ­μα­νί­ας (Dehoga), το 40% των ερ­γα­ζο­μέ­νων στους κλά­δους του του­ρι­σμού και της εστί­α­σης άλ­λα­ξε επάγ­γελ­μα κατά τη διάρ­κεια της παν­δη­μί­ας. Οπως ανα­φέ­ρε­ται, δε, η εντο­νό­τε­ρη έλ­λει­ψη πα­ρα­τη­ρή­θη­κε αφο­ρού­σε άτομα που θα απα­σχο­λού­νταν ως σερ­βι­τό­ροι.

Πά­ντως, όπως εκτι­μούν πα­ρά­γο­ντες της ευ­ρω­παϊ­κής του­ρι­στι­κής αγο­ράς, ένα πο­σο­στό των ερ­γα­ζο­μέ­νων στον του­ρι­σμό ανα­μέ­νε­ται να «επι­στρέ­ψει», με δε­δο­μέ­νο ότι το 2022 ανα­μέ­νε­ται να είναι μία χρο­νιά πε­ραι­τέ­ρω ανά­καμ­ψης για τα με­γέ­θη του κλά­δου. Την αι­σιο­δο­ξία του για με­γα­λύ­τε­ρη κά­λυ­ψη των θέ­σε­ων ερ­γα­σί­ας στον του­ρι­σμό είχε εκ­φρά­σει στο πλαί­σιο της Γε­νι­κής Συ­νέ­λευ­σης του Ξε­νο­δο­χεια­κού Επι­με­λη­τη­ρί­ου Ελ­λά­δας ο Σε­μπα­στιάν Μπα­ζέν, πρό­ε­δρος και διευ­θύ­νων σύμ­βου­λος του ξε­νο­δο­χεια­κού κο­λοσ­σού της Accor.

Ο ρόλος της εκ­παί­δευ­σης

Σύμ­φω­να με την τε­λευ­ταία έρευ­να του Ιν­στι­τού­του Του­ρι­στι­κών Ερευ­νών και Προ­βλέ­ψε­ων (ΙΤΕΠ) με τίτλο «H απα­σχό­λη­ση στα ελ­λη­νι­κά ξε­νο­δο­χεία», η ζή­τη­ση για το 2019 στον ξε­νο­δο­χεια­κό κλάδο (όπου απα­σχο­λού­νται πάνω από 185 χι­λιά­δες άν­θρω­ποι) έφτα­σε τις 21.821 θέ­σεις ερ­γα­σί­ας, ενώ η κά­λυ­ψη των θέ­σε­ων αυτών έφτα­σε το 73%. Αξί­ζει να ση­μειω­θεί ότι, με βάση τη με­λέ­τη, κατά μέσο όρο δη­μιουρ­γεί­ται 1 νέα θέση ερ­γα­σί­ας για κάθε 2,5 δω­μά­τια ξε­νο­δο­χεί­ου, με τον του­ρι­σμό να μην απο­τε­λεί ιδιαί­τε­ρα επι­θυ­μη­τό τομέα απα­σχό­λη­σης. Μά­λι­στα, όπως ανα­φέ­ρει η με­λέ­τη του ΙΤΕΠ, η εκ­παί­δευ­ση που πα­ρέ­χε­ται από τα εκ­παι­δευ­τι­κά ιδρύ­μα­τα δεν αντα­πο­κρί­νε­ται πάντα στις πραγ­μα­τι­κές ανά­γκες της αγο­ράς, με απο­τέ­λε­σμα οι επι­χει­ρη­μα­τί­ες του κλά­δου να εντο­πί­ζουν έλ­λει­ψη κα­τάρ­τι­σης των ερ­γα­ζο­μέ­νων.

Στην κα­τεύ­θυν­ση αυτή, η Διεύ­θυν­ση Εκ­παί­δευ­σης του ΙΝ­ΣΕ­ΤΕ (Ιν­στι­τού­το του Συν­δέ­σμου Ελ­λη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σε­ων) σχε­διά­ζει και υλο­ποιεί ει­δι­κές εκ­παι­δευ­τι­κές δρά­σεις που εν­δυ­να­μώ­νουν, ανα­πτύσ­σουν, ενη­με­ρώ­νουν και κι­νη­το­ποιούν τους ερ­γα­ζο­μέ­νους στον κλάδο. Με­λε­τά τις εκ­παι­δευ­τι­κές ανά­γκες των επαγ­γελ­μα­τιών, τα­ξι­δεύ­ει στους ελ­λη­νι­κούς προ­ο­ρι­σμούς, γνω­ρί­ζει τους αν­θρώ­πους και τις ιδιαι­τε­ρό­τη­τες του κάθε τόπου και των επι­χει­ρή­σε­ων του και διορ­γα­νώ­νει σε­μι­νά­ρια, συ­νέ­δρια και συ­νά­πτει στρα­τη­γι­κές συ­νερ­γα­σί­ες, που στόχο έχουν την εν­δυ­νά­μω­ση των ερ­γα­ζο­μέ­νων του του­ρι­στι­κού τομέα.

Η εκ­παι­δευ­τι­κή δράση του ΙΝ­ΣΕ­ΤΕ δίνει ιδιαί­τε­ρη έμ­φα­ση στις επι­και­ρο­ποι­η­μέ­νες γνώ­σεις δη­μιουρ­γώ­ντας μα­θη­σια­κές δια­δρο­μές (learning pathways) για σύγ­χρο­να θε­μα­τι­κά πεδία καθώς και στην ανά­πτυ­ξη στο­χευ­μέ­νων δε­ξιο­τή­των με στόχο την συ­νε­χή ανά­πτυ­ξη των επαγ­γελ­μα­τιών του του­ρι­σμού. Εως τα μέσα του 2020 τα εκ­παι­δευ­τι­κά σε­μι­νά­ρια πραγ­μα­το­ποιού­νταν σε διά­φο­ρες πό­λεις ανά την Ελ­λά­δα με τη συμ­με­το­χή πλή­θους επαγ­γελ­μα­τιών. Από το 2015 έως τις αρχές του 2020, διορ­γα­νώ­θη­καν 275 σε­μι­νά­ρια, σε 118 θε­μα­το­λο­γί­ες, με πάνω από 5.500 συμ­με­τέ­χο­ντες και 68 ει­ση­γη­τές, σε 20 πό­λεις της Ελ­λά­δας.

Μετά τη δια­μόρ­φω­ση του νέου πε­ρι­βάλ­λο­ντος λόγω της παν­δη­μί­ας, τα εκ­παι­δευ­τι­κά σε­μι­νά­ρια συ­νέ­χι­σαν να υλο­ποιού­νται μέσω δια­δι­κτύ­ου λαμ­βά­νο­ντας υψηλή απο­δο­χή από το σύ­νο­λο του κλά­δου. Για το χρο­νι­κό διά­στη­μα Οκτώ­βριος 2020 – Δε­κέμ­βριος 2021, το ΙΝ­ΣΕ­ΤΕ πραγ­μα­το­ποί­η­σε 77 σε­μι­νά­ρια, με πάνω από 1.700 συμ­με­τέ­χο­ντες σε 59 θε­μα­το­λο­γί­ες, λαμ­βά­νο­ντας πάνω από 3.200 αι­τή­σεις συμ­με­το­χής, ενώ μέχρι τον Απρί­λιο του 2022 έχουν προ­γραμ­μα­τι­στεί 36 ακόμη σε­μι­νά­ρια.

Πηγή euro2day.gr

Εύα Δ. Οι­κο­νο­μά­κη