Εκλογές 2023: Τι ισχύει μέχρι 21 Μαΐου, πώς θα εμφανίζονται οι υποψήφιοι, τι προβλέπει το Σύνταγμα

Από σήμερα μπαί­νουμε και επίσημα στην προ­ε­κλο­γική περίοδο – Οδηγός για τις εκλογές της 21ης Μαΐου

Ο κύβος ερρίφθη και επίσημα με τη συνά­ντηση του πρω­θυ­πουρ­γού, Κυριά­κου Μητσο­τάκη, με την Πρόεδρο της Δημο­κρα­τίας, Κ. Σακελ­λα­ρο­πού­λου και τη διάλυση της Βουλής: Εκλογές στις 21 Μαίου, δηλαδή από τώρα και στο εξής μπήκαμε στην προ­ε­κλο­γική περίοδο με ό,τι αυτό σημαί­νει για τα κόμματα και τους υπο­ψή­φιους.

Η κυβέρ­νηση ανα­κοί­νωσε τις αλλαγές που είναι υπο­χρε­ω­τι­κές, εκ του Συντάγ­μα­τος, να γίνουν, δηλαδή το νέο κυβερ­νη­τικό εκπρό­σωπο και τη νέα υπουργό Εσω­τε­ρι­κών στη θέση του Μάκη Βορίδη.

Η επίσημη έναρξη της προ­ε­κλο­γι­κής περιό­δου ξεκινά με την δημο­σί­ευση του Προ­ε­δρι­κού Δια­τάγ­μα­τος, οπότε τίθε­νται σε ισχύ μία σειρά από δια­δι­κα­σίες και οι αντί­στοι­χες προ­θε­σμίες.

Το από­γευμα θα γίνει η θυρο­κόλ­ληση και αμέσως μετά το Π.Δ και κλείνει αυτή η θεσμική δια­δι­κα­σία και ξεκινά η προ­ε­κλο­γική περί­ο­δος.

Μετά από 10 μέρες από την έναρξη της προ­ε­κλο­γι­κής περιό­δου γίνεται η ανα­κή­ρυξη των υπο­ψη­φίων από τα αρμόδια δικα­στή­ρια και στις 12 μέρες, λήγει η επίδοση στον Εισαγ­γε­λέα του Αρείου Πάγου των δηλώ­σεων για την κατάρ­τιση των συν­δυα­σμών.

Στις 5 Μαίου θα γνω­ρί­ζουμε δηλαδή ποια κόμματα και υπο­ψή­φιοι θα πάρουν μέρος στις εκλογές και ποια θα «κοπούν». Η κρίσιμη συνε­δρί­αση της Ολο­μέ­λειας του Α’ τμή­μα­τος του Αρείου Πάγου θα δώσει και την τελική απά­ντηση για το αν θα επι­τρα­πεί στο κόμμα Κασι­διάρη να πάρει μέρος στις εκλογές.

Τη 14η ημέρα από την έναρξη της προ­ε­κλο­γι­κής περιό­δου γίνεται η ανα­κή­ρυξη των συν­δυα­σμών από το Α΄ Τμήμα του Άρειου Πάγου, ενώ την 15η μέρα λήγει η προ­θε­σμία για την κλήρωση ή τον διο­ρι­σμό από τα αρμόδια δικα­στή­ρια των μελών των εφο­ρευ­τι­κών επι­τρο­πών και των ανα­πλη­ρω­μα­τι­κών.

Απα­γο­ρεύ­σεις και περιο­ρι­σμοί υπο­ψη­φίων

Πλέον, μπαί­νουμε και στη δια­δι­κα­σία των περιο­ρι­σμών και απα­γο­ρεύ­σεων. Απα­γο­ρεύ­ε­ται η χρήση μεγα­φω­νι­κών εγκα­τα­στά­σεων, με εξαί­ρεση την ύπαρξη πινα­κί­δας με τα ανα­γκαία προσ­διο­ρι­στικά στοι­χεία του υπο­ψη­φίου βου­λευτή, ενώ η παρα­χώ­ρηση της χρήσης ή η μίσθωση υπαί­θριων ή στε­γα­ζό­με­νων χώρων, από και προς τρίτους, για τη λει­τουρ­γία εκλο­γι­κών κέντρων και εντευ­κτη­ρίων κάθε μορφής, σε σχέση με την προβολή υπο­ψη­φιό­τη­τας βου­λευτή, συνιστά ποινικό αδίκημα για τους κύριους των ακι­νή­των, τους εκμι­σθω­τές και τους μισθω­τές τούτων, το οποίο τιμω­ρεί­ται με φυλά­κιση, του­λά­χι­στον ενός (1) έτους.

Επίσης, προ­βλέ­πε­ται η τιμο­λό­γηση των εξόδων και η παροχή ποσο­στού έκπτω­σης από της επι­χει­ρή­σεις Τύπου, να είναι δια­φο­ρο­ποι­η­μένη μεταξύ των υπο­ψη­φίων. Για τους υπο­ψη­φί­ους βου­λευ­τές απα­γο­ρεύ­ε­ται κατά την προ­ε­κλο­γική περίοδο η ανάρ­τηση ή επι­κόλ­ληση σε εξω­τε­ρι­κούς, δημό­σιους ή ιδιω­τι­κούς χώρους, καθώς και σε κάθε μορφής αυτο­κι­νού­μενα μέσα, αερο­πανώ, πανώ, γιγα­ντο­α­φι­σών, αφισών, φωτο­γρα­φιών και κάθε άλλου είδους υλικού προ­βο­λής, η εγκα­τά­σταση πρό­σκαι­ρων κατα­σκευών οποιασ­δή­ποτε μορφής για την προ­σω­πική τους προβολή, καθώς και η χρήση χρω­στι­κών ουσιών και η ανα­γραφή συν­θη­μά­των σε οποιον­δή­ποτε εξω­τε­ρικό χώρο.

Επίσης, προ­βλέ­πε­ται ότι οι δήμαρ­χοι και οι πρό­ε­δροι κοι­νο­τή­των υπο­χρε­ού­νται για την άμεση καθαί­ρεση των αερο­πανώ και πανώ, την απο­κόλ­ληση των γιγα­ντο­α­φι­σών, αφισών, φωτο­γρα­φιών κ.λπ., την απο­συ­ναρ­μο­λό­γηση των πρό­σκαι­ρων κατα­σκευών και τον καθα­ρι­σμό από χρω­στι­κές ουσίες των εξω­τε­ρι­κών χώρων.

Σχετικά με τις εμφα­νί­σεις των υπο­ψη­φίων βου­λευ­τών

Σύμφωνα με το άρθρο 12, για τις απα­γο­ρεύ­σεις των υπο­ψη­φίων βου­λευ­τών, οι εμφα­νί­σεις υπο­ψή­φιων βου­λευ­τών σε πάσης φύσεως εκπο­μπές δημό­σιων ή ιδιω­τι­κών ραδιο­φω­νι­κών ή τηλε­ο­πτι­κών σταθμών ελεύ­θε­ρης λήψης, καθώς και σε φορείς παροχής κάθε μορφής συν­δρο­μη­τι­κών τηλε­ο­πτι­κών υπη­ρε­σιών, υπό οποια­δή­ποτε μορφή, επι­τρέ­πε­ται, ως εξής:

α. Σε κάθε ραδιο­φω­νικό ή τηλε­ο­πτικό σταθμό εθνικής εμβέ­λειας, επι­τρέ­πε­ται η εμφά­νιση του υπο­ψή­φιου βου­λευτή, κατά τη διάρ­κεια της προ­ε­κλο­γι­κής περιό­δου, μόνο μία φορά. […]

β. Σε κάθε ραδιο­φω­νικό ή τηλε­ο­πτικό σταθμό τοπικής ή περι­φε­ρεια­κής εμβέ­λειας, επι­τρέ­πε­ται η εμφά­νιση του υπο­ψή­φιου βου­λευτή, κατά τη διάρ­κεια της πιο πάνω περιό­δου, μέχρι δύο φορές

γ. Ως εμφα­νί­σεις, θεω­ρού­νται οι προ­σω­πι­κές συνε­ντεύ­ξεις των υπο­ψη­φίων, η συμ­με­τοχή τους σε οργα­νω­μέ­νες συζη­τή­σεις, περι­λαμ­βα­νο­μέ­νων και εκείνων που αφορούν τα δελτία ειδή­σεων, καθώς και η κάλυψη, κατόπιν αιτή­μα­τος του υπο­ψή­φιου βου­λευτή και υπο­ψή­φιου μέλους του Ευρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λίου της προ­ε­κλο­γι­κής του δρα­στη­ριό­τη­τας.

3. Από τους περιο­ρι­σμούς της προη­γού­με­νης παρα­γρά­φου εξαι­ρού­νται οι Πρό­ε­δροι ή Αρχηγοί κομ­μά­των και οι υπο­ψή­φιοι βου­λευ­τές επι­κρα­τείας.

Έως τρία τα πολι­τικά γραφεία των υπο­ψη­φίων

Σχετικά με τον επι­τρε­πό­μενο αριθμό χρήσης πολι­τι­κών γρα­φείων των υπο­ψη­φίων κατά την διάρ­κεια της προ­ε­κλο­γι­κής περιό­δου, ορί­ζε­ται ότι αυτός, ανε­ξαρ­τή­τως του τόπου εγκα­τά­στα­σής τους, δεν μπορεί να υπερ­βαί­νει τα τρία (3).

Στον περιο­ρι­σμό δεν συνυ­πο­λο­γί­ζε­ται ένα (1) επι­πλέον πολι­τικό γραφείο, εφόσον αυτό βρί­σκε­ται εκτός των γεω­γρα­φι­κών ορίων της εκλο­γι­κής περι­φέ­ρειας του υπο­ψη­φίου βου­λευ­τού, όπως αυτό που παρα­χω­ρεί­ται στην Αθήνα από την Βουλή στους βου­λευ­τές της περι­φέ­ρειας.

Επίσης, απα­γο­ρεύ­ε­ται η λει­τουρ­γία εκλο­γι­κών κέντρων από υπο­ψή­φιους ή από τρίτους για χάρη των υπο­ψη­φίων, ενώ απο­σα­φη­νί­ζε­ται ότι δεν περι­λαμ­βά­νο­νται στην έννοια του εκλο­γι­κού κέντρου τα πολι­τικά γραφεία των υπο­ψή­φιων βου­λευ­τών, εφόσον δεν είναι εγκα­τε­στη­μένα σε ισό­γειους χώρους.

Εξαι­ρού­νται της απα­γό­ρευ­σης εγκα­τά­στα­σης, σε ισό­γειους χώρους, πολι­τικά γραφεία βου­λευ­τών, τα οποία λει­τουρ­γούν, συνεχώς από την 31η Δεκεμ­βρίου 2000 μέχρι και την ημε­ρο­μη­νία διε­νέρ­γειας των εκλογών.

Πότε θα δοθούν οι πρώτες εντολές

Από τη στιγμή που η κάλπη της 21ης Μαΐου δεν θα βγάλει κυβέρ­νηση, λόγω του συστή­μα­τος της απλής ανα­λο­γι­κής, θα ξεκι­νή­σει η δια­δι­κα­σία των διε­ρευ­νη­τι­κών εντολών. Αυτό θα γίνει από το πρωί της επο­μέ­νης των εκλογών, δηλαδή στις 22 Μαΐου.

Όλη αυτή η δια­δι­κα­σία, μέχρι και τη στιγμή που η Πρό­ε­δρος της Δημο­κρα­τίας καλέσει τους πολι­τι­κούς αρχη­γούς, θα διαρ­κέ­σει 10 ημέρες, έως τις 31 Μαΐου. Βεβαίως θα ορκι­στούν οι βου­λευ­τές που θα εκλε­γούν στην πρώτη κάλπη και αμέσως μετά θα θυρο­κολ­λη­θεί το διά­ταγμα διά­λυ­σης της Βουλής, ώστε η χώρα να οδη­γη­θεί σε δεύ­τε­ρες εκλογές στις 2 Ιουλίου.

Από την κυβέρ­νηση δια­μη­νύ­ουν ότι θα υπάρξει και μια συζή­τηση για το εάν θα πρέπει να συμ­φω­νη­θεί να παρα­μεί­νει στη θέση της η υπουρ­γός Παι­δείας Νίκη Κερα­μέως, ώστε να μην δια­τα­ρα­χθούν οι Πανελ­λα­δι­κές εξε­τά­σεις, που ξεκι­νούν στις 2 Ιουνίου. Ο Κυριά­κος Μητσο­τά­κης έχει πει ότι «πρέπει να προ­στα­τεύ­σουμε τη δια­δι­κα­σία ως κόρη οφθαλ­μού».

Ποιοι είναι οι τρεις υπο­ψή­φιοι υπη­ρε­σια­κοί πρω­θυ­πουρ­γοί

Σε περί­πτωση που δεν προ­κύ­ψει κυβέρ­νηση, είτε εκ του απο­τε­λέ­σμα­τος, είτε από την δια­δι­κα­σία των διε­ρευ­νη­τι­κών εντολών, τότε τα καθή­κο­ντα του Κυριά­κου Μητσο­τάκη ανα­λαμ­βά­νει ένας υπη­ρε­σια­κός πρω­θυ­πουρ­γός.

Στην ανωτέρω ανα­φε­ρό­μενη περί­πτωση, πρω­θυ­πουρ­γός ανα­λαμ­βά­νει ένας ή μία εκ των τριών Ανω­τά­των δικα­στη­ρίων της χώρας, δηλαδή του Αρείου Πάγου, του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας ή του Ελεγ­κτι­κού Συνε­δρίου.

Είθι­σται τη θέση να ανα­λαμ­βά­νει ο αρχαιό­τε­ρος εκ των τριών, όμως οι απόψεις διί­στα­νται σχετικά με το αν η αρχαιό­τητα μετρά από την ημέρα της εισα­γω­γής τους στο δικα­στικό σώμα ή από την ανάληψη της προ­ε­δρίας του.

Οι τρεις υπο­ψή­φιοι πρω­θυ­πουρ­γοί για το μεσο­διά­στημα μεταξύ 21 Μαΐου και 2 Ιουλίου, είναι η Μαρία Γεωρ­γίου, πρό­ε­δρος του Αρείου Πάγου που εισήχθη στο σώμα το 1983 και επι­λέ­χθηκε πρό­ε­δρος το 2021, η Ευαγ­γε­λία Νίκα, πρό­ε­δρος του Συμ­βου­λίου Επι­κρα­τείας που εισήχθη στο σώμα 1983 και επι­λέ­χθηκε το 2022 και ο Ιωάννης Σαρμάς που εισήχθη το 1987 και επι­λέ­χθηκε το 2019.

Τι προ­βλέ­πει το άρθρο 37 του Συντάγ­μα­τος για τις διε­ρευ­νη­τι­κές εντολές

«Πρω­θυ­πουρ­γός διο­ρί­ζε­ται ο αρχηγός του κόμ­μα­τος το οποίο δια­θέ­τει στη Bουλή την απόλυτη πλειο­ψη­φία των εδρών. Aν κανένα κόμμα δεν δια­θέ­τει την απόλυτη πλειο­ψη­φία, ο Πρό­ε­δρος της Δημο­κρα­τίας παρέχει στον αρχηγό του κόμ­μα­τος που δια­θέ­τει τη σχετική πλειο­ψη­φία διε­ρευ­νη­τική εντολή για να δια­κρι­βω­θεί η δυνα­τό­τητα σχη­μα­τι­σμού Kυβέρνησης που να απο­λαμ­βά­νει την εμπι­στο­σύνη της Bουλής.

Aν δεν δια­πι­στω­θεί αυτή η δυνα­τό­τητα, ο Πρό­ε­δρος της Δημο­κρα­τίας παρέχει διε­ρευ­νη­τική εντολή στον αρχηγό του δεύ­τε­ρου σε κοι­νο­βου­λευ­τική δύναμη κόμ­μα­τος και εάν δεν τελε­σφο­ρή­σει και αυτή, ο Πρό­ε­δρος της Δημο­κρα­τίας δίνει διε­ρευ­νη­τική εντολή στον αρχηγό του τρίτου σε κοι­νο­βου­λευ­τική δύναμη κόμ­μα­τος. Kάθε διε­ρευ­νη­τική εντολή ισχύει για τρεις ημέρες.

Aν οι διε­ρευ­νη­τι­κές εντολές δεν τελε­σφο­ρή­σουν, ο Πρό­ε­δρος της Δημο­κρα­τίας καλεί τους αρχη­γούς των κομ­μά­των και, αν επι­βε­βαιω­θεί η αδυ­να­μία σχη­μα­τι­σμού Kυβέρνησης που να έχει την εμπι­στο­σύνη της Bουλής, επι­διώ­κει το σχη­μα­τι­σμό Kυβέρνησης από όλα τα κόμματα της Bουλής για τη διε­νέρ­γεια εκλογών και σε περί­πτωση απο­τυ­χίας ανα­θέ­τει στον Πρόεδρο του Συμ­βου­λίου της Eπικρατείας ή του Aρείου Πάγου ή του Eλεγκτικού Συνε­δρίου το σχη­μα­τι­σμό Kυβέρνησης, όσο το δυνατόν ευρύ­τε­ρης απο­δο­χής, για να διε­νερ­γή­σει εκλογές, και διαλύει τη Bουλή.