Αδιαπραγμάτευτη η ταυτότητα των νησιών

Δεν υπάρχει πουθενά στις συν­θή­κες της Λωζάνης και των Παρι­σίων η αίρεση της απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης για την κυριαρ­χία • Πού το πάει ο… σουλ­τά­νος;

Το ζήτημα της απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης των νησιών του Αιγαίου είναι παλιό στην ατζέντα της Άγκυρας. Η «ανα­βάθ­μιση» της τουρ­κι­κής προ­κλη­τι­κό­τη­τας έγκει­ται σε ό,τι έχει να κάνει με το ότι απρο­κά­λυ­πτα πλέον συν­δέ­ε­ται το σύνθημα της απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης με την κυριαρ­χία, δηλαδή σε ποιον ανήκουν τα νησιά.

Πρό­κει­ται για ένα θέμα περί όνου σκιάς, όπως παρα­τη­ρεί ο ανα­πλη­ρω­τής καθη­γη­τής Διεθνών Σχέσεων στο Αμε­ρι­κα­νικό Κολ­λέ­γιο Ελλάδας και ανα­λυ­τής διεθνών θεμάτων του ANT1, Κων­στα­ντί­νος Φίλης. «Δεν υπάρχει πουθενά στις συν­θή­κες της Λωζάν­νης και των Παρι­σίων η αίρεση της απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης για την κυριαρ­χία» απο­σα­φη­νί­ζει, «δια­βά­ζο­ντας» προ­σπά­θεια διε­θνο­ποί­η­σης του ζητή­μα­τος από την πλευρά της Αγκυρας.

Πίσω από τη στάση αυτή της γεί­το­νος, να δια­τυ­πώ­νε­ται δηλαδή η άποψη ότι ελλη­νικά νησιά παρα­χω­ρή­θη­καν στην Ελλάδα υπό την αίρεση ότι θα παρα­μεί­νουν απο­στρα­τιω­τι­κο­ποι­η­μένα και να υπάρχει ουσια­στικά σύνδεση κυριαρ­χίας και απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης, ο κ. Φίλης απα­ριθ­μεί τέσ­σε­ρις λόγους.

Παράλ­ληλα, εστιά­ζει στην προει­δο­ποί­ηση του Τούρκου προ­έ­δρου περί ανά­δει­ξης του ζητή­μα­τος σε ανώτερο επίπεδο, ενώ δεν διστά­ζει να εκφρά­σει τον προ­βλη­μα­τι­σμό του για τη στρα­τη­γική που ακο­λου­θεί η Αγκυρα και τον τρόπο με τον οποίο η Αθήνα μπορεί να «παγι­δευ­τεί».

Σημα­ντική ανα­βάθ­μιση

Πιο συγκε­κρι­μένα, με φόντο τις τελευ­ταίες δηλώ­σεις του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντο­γάν και του Μεβλούτ Τσα­βού­σο­γλου, ο καθη­γη­τής κάνει λόγο για ανα­βάθ­μιση της τουρ­κι­κής προ­κλη­τι­κό­τη­τας, η οποία ξεκί­νησε με δειλό τρόπο το καλο­καίρι του 2020 και κορυ­φώ­θηκε το 2021, με τις επι­στο­λές της Τουρ­κίας προς τον Οργα­νι­σμό των Ηνω­μέ­νων Εθνών. Ουσια­στικά, μέσω αυτών, η γείτονα ισχυ­ρί­ζε­ται ότι έχει παρα­χω­ρη­θεί η κυριαρ­χία στα νησιά του Ανα­το­λι­κού Αιγαίου και στα Δωδε­κά­νησα υπό τον όρο της απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης.

«Είναι σαφές ότι προ­σπα­θούν να διε­θνο­ποι­ή­σουν ένα θέμα το οποίο είναι περί όνου σκιάς στην πραγ­μα­τι­κό­τητα, διότι δεν υπάρχει πουθενά στις συν­θή­κες της Λωζάν­νης και των Παρι­σίων η αίρεση της απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης για την κυριαρ­χία. Άλλωστε, δεν είναι δόκιμο -ιστορικά μιλώντας- να δίδεται κυριαρ­χία σε οποιο­δή­ποτε κράτος υπό αίρεση», επι­ση­μαί­νει ο κ. Φίλης, και προ­σθέ­τει:

«Ακόμη, όμως, κι αν πάρουμε το σενάριο της Τουρ­κίας, υπάρχει μια απά­ντηση: Οι συν­θή­κες αυτές υπε­γρά­φη­σαν το 1923 και το 1947. Το 1945, όμως, στον Κατα­στα­τικό Χάρτη του ΟΗΕ είναι σαφής η αναφορά ότι το δικαί­ωμα στην αυτο­ά­μυνα μιας χώρας είναι υπέρ­τερο κάθε άλλης συν­θή­κης. Συνεπώς, ακόμη κι αν υπο­θέ­σουμε ότι ίσχυε αυτό που ισχυ­ρί­ζε­ται η Τουρκία, όταν η Ελλάδα έχει απέ­να­ντί της τη Στρατιά του Αιγαίου, όταν έχει μια χώρα η οποία χρη­σι­μο­ποιεί το casus belli ως όπλο για να υπο­χρε­ώ­σει την Ελλάδα να μην ασκεί τα κυριαρ­χικά της δικαιώ­ματα, όταν έχουμε μια χώρα που έχει εισβά­λει σχεδόν σε όλες τις γει­το­νι­κές της χώρες, όταν έχουμε μια χώρα η οποία κατέχει παρα­νό­μως ένα μεγάλο κομμάτι της Κύπρου από το 1974, δεν νομίζω ότι κανείς πραγ­μα­τικά μπορεί να πιστέ­ψει ότι η Ελλάδα θα άφηνε ανο­χύ­ρωτα τα νησιά της ικα­νο­ποιώ­ντας το αίτημα της Τουρ­κίας».

Οι στόχοι

Ερω­τη­θείς τι επι­διώ­κει η Αγκυρα εμμέ­νο­ντας στο αίτημα για απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­ηση ελλη­νι­κών νησιών, την οποία μάλιστα συνδέει με την κυριαρ­χία, απα­ριθ­μεί τέσσερα σενάρια.

1) Να υπο­χρε­ώ­σει την Ελλάδα να κατα­στή­σει ανο­χύ­ρωτα τα νησιά της. «Αυτό το κατα­λα­βαί­νει και η Τουρκία ότι, όσο και να πιέσει, δεν πρό­κει­ται να συμβεί. Καμιά ελλη­νική κυβέρ­νηση δεν θα αφήσει ανο­χύ­ρωτα τα ελλη­νικά νησιά στη λογική της Τουρ­κίας. Αρα, αυτός ο στόχος είναι μη υλο­ποι­ή­σι­μος».

2) Πιέ­ζο­ντας για το θέμα της κυριαρ­χίας, να διευ­ρύ­νει τη θεωρία των «γκρίζων ζωνών», καθώς ζητά να τεθεί ζήτημα της κυριαρ­χίας νησιών που κατο­νο­μά­ζο­νται στη Συνθήκη της Λωζάν­νης και ανήκουν στην Ελλάδα.

3) Να υπο­χρε­ώ­σει την Ελλάδα, υπό τον φόβο του ανοίγ­μα­τος του κεφα­λαίου που λέγεται «κυριαρ­χία νησιών και σύνδεση με την απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­ηση», να δεχτεί άλλες τουρ­κι­κές θέσεις, όπως είναι τα ζητή­ματα ΑΟΖ και υφα­λο­κρη­πί­δας. Δηλαδή, ουσια­στικά, με εργα­λείο την απειλή αυτή να δεχτούμε ότι τα χωρικά μας ύδατα είναι περιο­ρι­σμένα στα 6 ναυτικά μίλια και ότι τα νησιά δεν δικαιού­νται ΑΟΖ και υφα­λο­κρη­πί­δας.

4) Να δείξε ότι η Ελλάδα είναι αυτή η οποία την υπο­χρε­ώ­νει να μιλήσει για την ανα­θε­ώ­ρηση της Συν­θή­κης της Λωζάν­νης, ενώ ο ίδιος ο Ερντο­γάν το 2017 πρω­το­έ­θεσε το ζήτημα της ανα­θε­ώ­ρη­σης.

Διε­θνο­ποί­ηση

Με βάση τις εξαγ­γε­λίες του Ερντο­γάν και του Τσα­βού­σο­γλου, το επόμενο χρονικό διά­στημα η Αγκυρα ενδέ­χε­ται να διε­θνο­ποι­ή­σει το ζήτημα, σε περί­πτωση που η Αθήνα δεν «συμ­μορ­φω­θεί» με τις υπο­δεί­ξεις της.

«Εάν η Ελλάδα συνε­χί­σει αυτό το έργο, φυσικά θα κάνουμε αυτή την προει­δο­ποί­ηση στο υψη­λό­τερο επίπεδο, ό,τι χρεια­στεί. Γιατί, όπως γνω­ρί­ζετε, το θέμα των νησιών είναι πάντα αμφι­λε­γό­μενο. Μπορεί να μας ανα­γκά­σουν να το φέρουμε στην επι­και­ρό­τητα, να θίξουμε αυτά τα αμφι­λε­γό­μενα ζητή­ματα. Για τον λόγο αυτό ο υπουρ­γός μου τους προει­δο­ποί­ησε σε χαμηλό επίπεδο για να μην μας ανα­γκά­σουν να ανοί­ξουμε αυτά τα θέματα προς συζή­τηση. Και καλά έκανε», ήταν χαρα­κτη­ρι­στικά τα λόγια του Τούρκου Προ­έ­δρου.

Ποιο είναι, όμως, το ανώτερο επίπεδο στο οποίο ανα­φε­ρό­ταν ο Τούρκος Πρό­ε­δρος, δεδο­μέ­νου ότι έχουν σταλεί σχε­τι­κές επι­στο­λές προς τον γενικό γραμ­μα­τέα των Ηνω­μέ­νων Εθνών;

1) Ο ίδιος ο Ελληνας πρω­θυ­πουρ­γός. Να πει δηλαδή ο Ερντο­γάν -δείχνοντας δήθεν την καλή διάθεση της Τουρκίας- ότι προει­δο­ποί­ησε τον Ελληνα πρω­θυ­πουργό πως κάτι πρέπει να κάνει με αυτό το θέμα.

2) Να φέρει το θέμα στο Συμ­βού­λιο Ασφα­λείας του ΟΗΕ, λέγο­ντας ότι η Ελλάδα -παραβιάζοντας τη Λωζάννη- δημιουρ­γεί απο­στα­θε­ρο­ποι­η­τι­κές τάσεις στην περιοχή και πρέπει να επι­λη­φθεί το Συμ­βού­λιο Ασφα­λείας. Μία κίνηση ρίσκου πάντως, όπως τονίζει ο καθη­γη­τής διεθνών σχέσεων.

3) Να στείλει επι­στο­λές και να κάνει μια καμπά­νια σε χώρες που έχουν συνυ­πο­γρά­ψει τη Συνθήκη της Λωζάν­νης. «Πρό­κει­ται για μια κίνηση συμ­βο­λι­σμού και εντυ­πω­σια­σμού, καθώς δεν θα βρεθεί καμιά χώρα να δεχτεί τους παρά­λο­γους ισχυ­ρι­σμούς της Τουρ­κίας».

4) Να επι­χει­ρή­σει να φέρει το θέμα σε επίπεδο ΝΑΤΟ, μιλώ­ντας περισ­σό­τερο πολι­τικά και λιγό­τερο νομικά.

Η στάση της Αθήνας

Με αυτά τα δεδο­μένα, ο κ. Φίλης εκφρά­ζει τον προ­βλη­μα­τι­σμό του για τη «στρα­τη­γική υπομονή» της Αγκυρας και εφιστά την προσοχή στην Αθήνα, στην οποία σημειω­τέον υπάρχει ανη­συ­χία ότι η γείτονα ενδέ­χε­ται να επι­λέ­ξει να προ­ω­θή­σει τη θεώρησή της για την κατά­σταση και με τρόπους που πιθανόν να οδη­γή­σουν σε νέες εντά­σεις στο Αιγαίο.

«Το μόνο εύκολο θα είναι να αντι­με­τω­πί­σουμε με χλεύη τις τουρ­κι­κές θέσεις και να ικα­νο­ποι­η­θούμε μεταξύ μας λέγο­ντας πόσο φαιδρά είναι αυτά που ακού­γο­νται. Η Τουρκία, δυστυ­χώς, έχει απο­δεί­ξει ότι έχει στρα­τη­γική υπομονή σε θέματα. Τα ανα­δει­κνύει, μπορεί κάποια στιγμή να φύγουν από τα φώτα της δημο­σιό­τη­τας, ωστόσο τα επα­να­φέ­ρει και οικο­δο­μεί πάνω σε κάτι το οποίο εμάς μάς φαί­νε­ται -και είναι- εξω­φρε­νικό, αλλά μετά από κάποιο καιρό η Τουρκία έχει φρο­ντί­σει να το θέσει του­λά­χι­στον στη διμερή ατζέντα».

Ο ίδιος, πάντως, εκτιμά πως η γείτονα δεν θα προβεί σε κάποια επι­θε­τική κίνηση επί του πεδίου για να νομι­μο­ποι­ή­σει τις θέσεις της, «αλλά πρέπει να έχουμε κατά νου ότι το δόγμα της Γαλά­ζιας Πατρί­δας είναι η βάση όλων των ενερ­γειών της Τουρ­κίας σε σχέση με το Αιγαίο και την Ανα­το­λική Μεσό­γειο».

Πηγή: newpost.gr