Στα ακριτικά νησιά οι εκλογές δεν κάνουν τη διαφορά

Κάσος, Γαύδος, Αρκιοί, Μαράθι, Άγιος Ευστρά­τιος: Πώς βιώνουν τις εκλογές οι κάτοι­κοι των μικρών ακρι­τι­κών νησιών; Η «Κ» μετα­φέ­ρει το κλίμα που επι­κρα­τεί αλλά και τις αγωνίες τους

Σε μερικά ακρι­τικά νησιά οι εθνικές εκλογές δια­τη­ρούν την αύρα περα­σμέ­νων δεκα­ε­τιών. Η τετ α τετ επι­κοι­νω­νία των βου­λευ­τών με τους νησιώ­τες, το προ­σω­πικό τηλε­φώ­νημα πριν φτάσουν στο νησί, η θερμή χει­ρα­ψία και η υπό­σχεση για αλλαγές την επόμενη τετρα­ε­τία, είναι βασικά στοι­χεία της προ­ε­κλο­γι­κής περιό­δου. Σε άλλα πάλι, είναι σαν να μην έχουμε καν εκλογές.

Σε όλες τις περι­πτώ­σεις, οι ακρίτες στα νησιά λένε πως το βίωμα αλλά και το ίδιο το κλίμα των εκλογών έχει εξ ’ορισμού χαρα­κτήρα έντονα τοπικό, σαν να πρό­κει­ται για δημο­τι­κές εκλογές σε λίγο πιο μεγάλη κλίμακα. Το ιδε­ο­λο­γικό κομμάτι υπο­χω­ρεί και κυριαρ­χούν τα άλυτα, χρο­νί­ζο­ντα προ­βλή­ματα.

«Τις τελευ­ταίες είκοσι ημέρες επι­σκέ­φτη­καν το νησί εφτά βου­λευ­τές των μεγάλων κομ­μά­των. Μερικές ημέρες πριν έρθουν, μας καλούν άνθρω­ποι από τα γραφεία τους ενη­με­ρώ­νο­ντάς μας για την ώρα και το μέρος της ομιλίας. Μας λένε ότι η παρου­σία μας θα τους τιμήσει. Είσαι για παρά­δειγμα σε ένα καφέ, και μετά από το δικό σου τηλέ­φωνο χτυπούν στα­διακά και των υπό­λοι­πων δέκα» περι­γρά­φει στην «Κ» η 27χρονη Ιωάννα Μαστρο­παύ­λου, μόνιμη κάτοι­κος της Ηρωικής Νήσου Κάσου (όπως είναι το επίσημο όνομα του νησιού από το 2018), με τους 600 περίπου ψηφο­φό­ρους.

Η κ. Μαστρο­παύ­λου, η οποία εργά­ζε­ται στο αερο­δρό­μιο του νησιού, δεν θέλησε ποτέ να φύγει από την Κάσο μιας και αγαπά πολύ τον τόπο της. Θα ήθελε όμως να μπορεί να ζει σε αυτόν υπό καλύ­τε­ρες συν­θή­κες. Η ίδια δεν θεωρεί πάντως αρνη­τική τη μέθοδο της τε α τετ συνο­μι­λίας με τους υπο­ψη­φί­ους βου­λευ­τές. «Αυτές οι συγκε­ντρώ­σεις στο πλαίσιο των εκλογών είναι για εμάς η βασική μας ευκαι­ρία μας να τους μιλή­σουμε για τα προ­βλή­ματά μας» λέει η ίδια.

Όπως είναι ανα­με­νό­μενο, τα αιτή­ματα έχουν έντονα τοπικό χαρα­κτήρα, συχνά πολύ πιο επεί­γο­ντα και συγκε­κρι­μένο σε σχέση με αυτά που προ­βλη­μα­τί­ζουν τους ψηφο­φό­ρους της υπό­λοι­πης χώρας. «Το βασικό θέμα που μας καίει είναι αυτό της υγειο­νο­μι­κής περί­θαλ­ψης. Και οι δύο αδερφές μου αντι­με­τώ­πι­σαν κάποια στιγμή σημα­ντικά προ­βλή­ματα υγείας και έχουμε ζήσει μεγάλες στιγμές αγωνίας περι­μέ­νο­ντας το ΕΚΑΒ. Μερικές φορές πρέπει να κάνουμε πιε­στικά τηλε­φω­νή­ματα στους πολι­τι­κούς για να έρθει η λύση», σημειώ­νει η κ. Μαστρο­παύ­λου.

Παρόλα αυτά υπάρ­χουν και αγωνίες κοινές με αυτές των κατοί­κων της ηπει­ρω­τι­κής Ελλάδας. «Μας απα­σχο­λεί και εμάς πολύ το θέμα της ακρί­βειας»  Στην Κάσο έχουμε την ακρι­βό­τερη βενζίνη στα Δωδε­κά­νησα. Έχει φτάσει τα 2,30 ευρώ το λίτρο. Πολλά προ­ϊ­ό­ντα είναι ακρι­βό­τερα κατά 10 ολό­κληρα ευρώ. Αρκετοί νησιώ­τες παραγ­γέλ­νουν ηλε­κτρο­νικά τα είδη καθη­με­ρι­νής ανάγκης. Άλλοι, προ­σπα­θούμε να στη­ρί­ζουμε τα τοπικά μαγαζιά, αλλά δεν είναι καθόλου εύκολο».

Υπάρ­χουν όμως και θέματα που λύνο­νται στο πάρα ένα των εκλογών. Όπως για παρά­δειγμα αυτό της ακτο­πλοϊ­κής σύν­δε­σης. Μέχρι πριν από έναν μήνα, η Κάσος συν­δε­ό­ταν με τον Πειραιά με ένα παλιό και προ­βλη­μα­τικό καράβι. «Όταν είχε κακο­και­ρία, το νησί γινόταν απρο­σπέ­λα­στο» λέει χαρα­κτη­ρι­στικά η κ. Μαστρο­παύ­λου και συνε­χί­ζει: «Πριν από έναν μήνα ήρθε τελικά ένα πιο σύγ­χρονο καράβι, το οποίο κάνει 12 ώρες για να φτάσει εδώ από τον Πειραιά, αντί για 24 που έκανε το προη­γού­μενο. Κάποιος θα πει ότι το αίτημα ικα­νο­ποι­ή­θηκε λόγω εκλογών. Είναι η αλήθεια. Όταν μένεις όμως τόσες μέρες χωρίς φάρμακα, σε νοιάζει το ότι τελικά λύθηκε και ελπί­ζεις παράλ­ληλα η λύση να γίνει μόνιμη».

«Το αίσθημα του ξεχα­σμέ­νου υπο­βι­βά­ζει στο μυαλό μας τις εθνικές εκλογές»

Στην ακρι­τική Γαύδο των 80 μόνιμων κατοί­κων το προ­ε­κλο­γικό κλίμα απου­σιά­ζει εντελώς. Ούτε ομιλίες, ούτε επι­σκέ­ψεις, ούτε αφίσες στο λιμάνι, ούτε συζη­τή­σεις και αντι­πα­ρα­θέ­σεις για το θέμα στο καφε­νείο του χωριού. Αυτό το κλίμα μετα­φέ­ρει η Έφη Γεωρ­γακά Λιου­γάκη, η οποία εγκα­τέ­λειψε πριν από 17 χρόνια την Αθήνα για να φτιάξει στο νησί την οικο­γέ­νεια της.

Η οποία οικο­γέ­νεια αντι­με­τώ­πισε φέτος ένα σημα­ντικό πρό­βλημα λόγω της έλλει­ψης γυμνα­σίου στο νησί, στο οποίο θα έπρεπε να φοι­τή­σουν τα δύο μεγα­λύ­τερα παιδιά της. Στη αρχή, της είπαν πως τα παιδιά πρέπει να πάνε σε Γυμνά­σιο στην Κρήτη, όμως η οικο­γέ­νεια δεν ήθελε να χωρι­στεί στα δύο. Η κ. Λιου­γάκη έχει και ένα μικρό­τερο παιδί που πηγαί­νει στο δημο­τικό, ενώ ο σύζυγος της είναι αγρότης στο νησί.

Τελικά, έγινε δεκτό το αίτημά της τα παιδιά να κάνουν τα μαθή­ματά τους μέσω τηλεκ­παί­δευ­σης με τη βοήθεια εθε­λο­ντών δασκά­λων και να δίνουν εξε­τά­σεις στο τέλος κάθε χρονιάς προ­κει­μέ­νου να προ­βι­βα­στούν στην επόμενη τάξη. «Έτσι λύνο­νται εδώ τα σημα­ντικά προ­βλή­ματα, με μεσο­βέ­ζι­κες λύσεις που δεν αγγί­ζουν την ουσία. Η ουσία είναι πως τα ακρι­τικά νησιά χρειά­ζο­νται ενί­σχυση και δράσεις για να κρα­τη­θούν στη ζωή».

«Ψηφί­ζουμε όλοι όσοι ζούμε εδώ, όμως τη μεγάλη βαρύ­τητα τη δίνουμε στις δημο­τι­κές εκλογές» μας εξηγεί η κ. Λιου­γάκη για το ανύ­παρ­κτο αλλά και αμήχανο προ­ε­κλο­γικό κλίμα στην Γαύδο. Η ίδια σημειώ­νει πως αυτό συμ­βαί­νει γιατί οι Γαυ­διώ­τες νιώθουν ξεχα­σμέ­νοι από το κεντρικό κράτος. «Το αίσθημα του απο­κομ­μέ­νου, αυτού που δεν έχει σημα­ντικό ρόλο για τη χώρα, παγιώ­νε­ται κάποια στιγμή. Γι’ αυτό και ο κόσμος υπο­βι­βά­ζει υπο­συ­νεί­δητα ίσως στο μυαλό του τις εθνικές εκλογές. Και γι’ αυτό και ο δήμαρ­χος είναι το σημα­ντικό πρόσωπο για εμάς. Στα χέρια του βρί­σκε­ται η ευη­με­ρία του νησιού».

Ποια ζητή­ματα, όμως, θα ήθελε η κ. Λιου­γάκη να δει να λύνο­νται την επόμενη τετρα­ε­τία; «Οι Γαυ­διώ­τες δεν ζητάμε πολλά και μεγα­λε­πή­βολα. Θέλουμε να λυθούν τα βασικά. Δεν έχουμε ασθε­νο­φόρο – αν και μας υπο­σχέ­θη­καν πως θα μας στεί­λουν, αυτό δεν έχει συμβεί ακόμα. Δεν έχουμε φαρ­μα­κείο, βεν­ζι­νά­δικο, έναν δασο­φύ­λακα να επι­τη­ρεί τις περιο­χές Natura του νησιού μας, έναν φύλακα στο λιμάνι».

Για αίσθημα ξεχα­σμέ­νου πολίτη, κάνουν λόγο και ο κάτοι­κοι στους Αρκιούς και το Μαράθι, τα δύο μικρά «στο­λί­δια» των Δωδε­κα­νή­σων, δίπλα από την Πάτμο.

Εκεί, τα ζητή­ματα ξεκι­νούν από την ίδια την ημέρα των εκλογών. Ο 78χρονος Σταύρος Κάβου­ρας είναι ένας από τους 50 κατοί­κους που ζουν στο ακρι­τικό νησάκι. Με έκταση μόλις 355 στρέμ­ματα, η περιοχή απο­τε­λεί­ται μόνο από έναν οικισμό με μία παραλία.

Κι επειδή στο νησί δεν υπάρχει τίποτε άλλο παρά μόνο δύο ταβέρ­νες και μερικά ενοι­κια­ζό­μενα δωμάτια, οι κάτοι­κοι για να ψηφί­σουν πρέπει να μετα­φερ­θούν απέ­να­ντι στους Αρκιούς. «Τη βάρκα πήγαινε – έλα την πλη­ρώ­νουμε εμείς. Ακόμα και σε αυτό το μικρό ζήτημα φαί­νε­ται πως η Πολι­τεία συχνά αδια­φο­ρεί για τους μικρούς τόπους». «Γενικά, δεν προ­χω­ράμε μπροστά» λέει και ο Μανώλης Μελια­νός, ιδιο­κτή­της ταβέρ­νας στους Αρκιούς, εξη­γώ­ντας: «Αυτή τη στιγμή, ένα σημα­ντικό πρό­βλημα είναι τα απορ­ρίμ­ματα. Δεν υπάρχει κανένας υπάλ­λη­λος για την απο­κο­μιδή τους και αυτά συσ­σω­ρεύ­ο­νται».

«Σαν να μην έχουμε εκλογές»

Στον Άγιο Ευστρά­τιο, το πιο απο­μο­νω­μένο νησί του Αρχι­πε­λά­γους στο Βόρειο Αιγαίο, ψηφί­ζουν περίπου 300 κάτοι­κοι.

«Το κλίμα σε αυτή τη μικρή κοι­νό­τητα νησιω­τών είναι τόσο ήσυχο, που σχεδόν είναι σαν μην έχουμε εκλογές» μας λέει η Τζούλια Μπα­λά­σκα, ιδιο­κτή­τρια του πρώτου ξενώνα που λει­τούρ­γησε στο νησί το 1976.

Η ίδια έχει μια εξήγηση για αυτό: «Όλοι έχουμε κατα­λά­βει ότι οι πρώτες εκλογές δεν θα δώσουν απο­τέ­λε­σμα, οπότε δεν υπάρχει και λόγος να φανα­τι­ζό­μα­στε. Έχουν αλλάξει βέβαια και οι καιροί, βλέ­πουμε ότι και στην υπό­λοιπη Ελλάδα οι εκλογές δεν έχουν τον χαρα­κτήρα που είχαν τις δεκα­ε­τίες του 1980 και 1990. Αυτές οι εποχές έχουν περάσει ανε­πι­στρε­πτί. Και υπάρχει και μια εσω­στρέ­φεια πια στο να δηλώνει ο καθένας την κομ­μα­τική του επιλογή. Το βλέπω κι από τον εαυτό μου, προτιμώ να ενη­με­ρώ­νο­μαι από το δια­δί­κτυο».

Η κ. Μπα­λά­σκα σημειώ­νει πως ο του­ρι­σμός σε αυτό το νησί είναι μικρός μεν -οι κλίνες των ενοι­κια­ζό­με­νων δωμα­τίων είναι μόλις 150-, έχει όμως υπό­σταση, ενώ απο­τε­λεί και βασική πηγή εσόδων για τους κατοί­κους. Και σε αυτή την περί­πτωση, από ένα καράβι «κρέ­μο­νται» οι νησιώ­τες και αυτό είναι το βασικό που θέλουν να λυθεί πρώτο από όλα.

Όπως εξηγεί η ίδια: «Έχουμε ένα τοπικό καρα­βάκι που έρχεται από Λήμνο αλλά, για άγνω­στους λόγους, έχει ακι­νη­το­ποι­η­θεί. Εδώ και τρεις μήνες είμαστε χωρίς συγκοι­νω­νία. Υπάρχει ένα μόνο δρο­μο­λό­γιο Λαύριο – Αη Στράτης – Λήμνος – Καβάλα τρεις φορές την εβδο­μάδα. Όταν έχει κακό καιρό δεν πιάνει καθόλου. Δεν θα επι­βιώ­σουμε αν δεν υπάρξει τοπικό καράβι που να μας συνδέει με τη Λήμνο. Θα ανα­γκα­στούμε να φύγουμε».

Πηγή kathimerini.gr