Σοροί μεταναστών στα σύνορα παραμένουν στα αζήτητα

Η ληξιαρ­χική πράξη θανάτου εκδό­θηκε το 2009 και έγραφε «άγνω­στος άρρην». Η ηλικία του εκτι­μή­θηκε μεταξύ 20 και 25 ετών. Το ύψος του μετρή­θηκε στο 1,65. Τα προ­σω­πικά του αντι­κεί­μενα περιο­ρί­ζο­νταν στα ρούχα και ένα σωσίβιο. Τόπος ανεύ­ρε­σης ήταν η ακτή Γαβαθά στη Λέσβο, τρεις ημέρες μετά τον εκτι­μώ­μενο πνιγμό. Αυτή δεν είναι η μόνη σορός παρά­τυπα εισερ­χό­με­νου μετα­νά­στη για τον οποίο γνω­ρί­ζουμε τόσο λίγες πλη­ρο­φο­ρίες. Μια ομάδα ερευ­νη­τών του Πανε­πι­στη­μίου του Αμστερ­νταμ κατέ­γραψε σε έρευνά της άλλους 848 πιστο­ποι­η­μέ­νους θανά­τους μετα­να­στών, όπως αυτός στα χερσαία και υδάτινα ελλη­νικά σύνορα, για τη χρονική περίοδο 1990 – 2013. Οι περισ­σό­τε­ρες σοροί έως σήμερα δεν έχουν ταυ­το­ποι­η­θεί.

Μαζί με τα στοι­χεία της Ελλάδας και αντί­στοι­χες κατα­γρα­φές σε Ισπανία, Ιταλία, Γιβραλ­τάρ και Μάλτα, ο συνο­λι­κός αριθμός των θανάτων στα σύνορα για την ίδια περίοδο φτάνει τις 3.188. Η έρευνα κράτησε σχεδόν δέκα μήνες. Ολο­κλη­ρώ­θηκε στις αρχές του περα­σμέ­νου Ιανουα­ρίου και τα απο­τε­λέ­σματά της παρου­σιά­στη­καν πρό­σφατα στην Ολλαν­δία. Οι αριθμοί, όπως επι­ση­μαί­νουν στην «Κ» μέλη της ομάδας, δεν περι­λαμ­βά­νουν τους αγνο­ου­μέ­νους των πολύ­νε­κρων ναυα­γίων της Μεσο­γείου. Εκτι­μά­ται πως αυτοί είναι πολ­λα­πλά­σιοι.

Το έργο των ερευ­νη­τών σε κάθε χώρα ήταν δυσχε­ρές εξαι­τίας της έλλει­ψης αρμό­διων φορέων ή οργα­νω­μέ­νων συστη­μά­των κατα­γρα­φής αυτών των θανάτων. Μέχρι σήμερα αντί­στοι­χες κατα­γρα­φές σε ευρω­παϊκό επίπεδο βασί­ζο­νταν σε διά­φο­ρες πηγές, μεταξύ των οποίων και δημο­σιεύ­ματα των ΜΜΕ, και όχι αυστηρά σε αρχεία ληξιαρ­χείων.

Στον ελλα­δικό χώρο

Στην Ελλάδα, έξι ερευ­νη­τές πεδίου ανα­ζή­τη­σαν στοι­χεία στα ληξιαρ­χεία δήμων του Εβρου και σε νησιά του Αιγαίου και του Ιονίου. Επειτα τα δια­σταύ­ρω­σαν με ιατρο­δι­κα­στι­κές υπη­ρε­σίες και σε κάποιες περι­πτώ­σεις με το Λιμε­νικό Σώμα. «Στα βιβλία θανάτων των ληξιαρ­χείων βλέπαμε ότι κάποια πιστο­ποι­η­τικά συνο­δεύ­ο­νταν από τη λέξη “λαθρο­με­τα­νά­στης”. Αλλες σοροί ανα­φέ­ρο­νταν απλώς ως αγνώ­στων στοι­χείων. Επειτα συν­δυά­ζαμε διά­φο­ρες πλη­ρο­φο­ρίες, όπως το χρώμα του δέρ­μα­τος, την τοπο­θε­σία και την αιτία του θανάτου», ανα­φέ­ρει στην «Κ» η υπεύ­θυνη της έρευνας στην Ελλάδα, Νεφέλη Μπάμη.

Στη σχετική λίστα με τους συνο­ρια­κούς θανά­τους στην Ελλάδα περι­λαμ­βά­νο­νται νεκροί από εκρή­ξεις ναρκών στον Εβρο, από υπο­θερ­μία σε δασικές περιο­χές, παρά­συρση από αμα­ξο­στοι­χία και πνιγμό. «Δυστυ­χώς,δια­πι­στώ­σαμε ότι τις περισ­σό­τε­ρες φορές που βρί­σκε­ται ένα πτώμα, τα προ­σω­πικά του αντι­κεί­μενα πετιού­νται ενώ σε πολύ­νε­κρα δυστυ­χή­ματα δεν λαμ­βά­νο­νται πάντα δείγ­ματα DNA. Κάποιοι ιατρο­δι­κα­στές ίσως κρα­τή­σουν ένα ρολόι, μεντα­γιόν, ή βέρα, κάποιο στοι­χείο που θα μπο­ρούσε αργό­τερα να βοη­θή­σει στην ταυ­το­ποί­ηση», λέει η ίδια.

Από τα συνο­λικά στοι­χεία των ερευ­νη­τών προ­κύ­πτει ότι η συντρι­πτική πλειο­νό­τητα των νεκρών μετα­να­στών είναι άνδρες και κύρια αιτία θανάτου σε ποσοστό 62% είναι ο πνιγμός. Οι περισ­σό­τε­ροι νεκροί εντο­πί­ζο­νται στην κεντρική Μεσό­γειο, κατά την από­πειρά τους να προ­σεγ­γί­σουν τις ιτα­λι­κές ακτές. «Προ­κύ­πτει από την έρευνα ότι οι πολι­τι­κές ελέγχου στα σύνορα επη­ρε­ά­ζουν και τις μετα­να­στευ­τι­κές ροές», ανα­φέ­ρει η κ. Μπάμη. Ανάλογα με τις εκά­στοτε ευρω­παϊ­κές ή εθνικές πολι­τι­κές για τη φύλαξη των συνόρων κατα­γρά­φο­νται και αλλαγές στα σημεία των θανάτων. Μετά την ανέ­γερση του φράχτη στον Εβρο μετα­το­πί­ζο­νται οι ροές στο Αιγαίο και βρί­σκο­νται συχνά νεκροί μετα­νά­στες σε νησιά.

«Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι πίσω από όλους αυτούς τους αριθ­μούς βρί­σκο­νται άνθρω­ποι», τονίζει η κ. Μπάμη. «Υπάρχει μεγάλη ανάγκη για την ταυ­το­ποί­ηση των σορών και για τη δημιουρ­γία ενός Ευρω­παϊ­κού Παρα­τη­ρη­τη­ρίου των θανάτων από τη μετα­νά­στευση».

Καθη­με­ρινή