Θεόδωρος Βασιλάκης: Συμβουλές για να πετάμε ψηλά

Στιγ­μιό­τυ­πο 1: Μπαί­νει νύχτα μες στο άδειο αε­ρο­σκά­φος και κάνει τον δικό του έλεγ­χο. Να δει, λέει, «αν είναι όλα όπως πρέ­πει». Πρώτα στις τουα­λέ­τες, έπει­τα στην κα­μπί­να των επι­βα­τών. Αν είναι κα­θα­ρά τα κα­θί­σμα­τα, αν δου­λεύ­ουν οι ζώνες ασφα­λεί­ας, αν τα συ­νερ­γεία ξέ­χα­σαν κάτι στις θήκες στη πλάτη των κα­θι­σμά­των, αν ανοί­γουν τα τρα­πε­ζά­κια.  Αυτό το «στιγ­μιό­τυ­πο» επα­να­λαμ­βά­νε­ται συχνά. Κι απροει­δο­ποί­η­τα. Είτε τα­ξι­δέ­ψει ο ίδιος, είτε όχι.

Στιγ­μιό­τυ­πο 2: Περ­νώ­ντας από τον έλεγ­χο ασφα­λεί­ας στο αε­ρο­δρό­μιο, κτυ­πά­ει το μη­χά­νη­μα. Ξέ­χα­σε να βγά­λει τη ζώνη του. Το κάνει αμέ­σως, ξα­να­περ­νά­ει, το «μπιπ» δεν ακού­γε­ται, προ­χω­ρά­ει για επι­βί­βα­ση όπως όλοι οι άλλοι επι­βά­τες.

Στιγ­μιό­τυ­πο 3: Ίδιο σκη­νι­κό, με άλλον πρω­τα­γω­νι­στή. Πρό­σω­πο πο­λι­τι­κό, ανα­γνω­ρί­σι­μο όπως λέμε. Δεν αφή­νει τη τσά­ντα του στον ιμά­ντα, προ­χω­ρά­ει με αέρα και περνά από το μη­χά­νη­μα που βέ­βαια τον απορ­ρί­πτει. Οι ελεγ­κτές θε­ω­ρούν απλώς ότι είναι αφη­ρη­μέ­νος και του ζη­τούν να κάνει ό,τι και οι άλλοι. «Μα εγώ είμαι ο τάδε, τα­ξι­δεύω συ­νέ­χεια, με ξέ­ρε­τε», τους λέει, και συ­νε­χί­ζει ανε­ξέ­λεγ­κτος. Επι­βι­βά­ζε­ται στο αε­ρο­πλά­νο, αλλά στο με­τα­ξύ το σήμα έχει δοθεί, και ο κυ­βερ­νή­της ζητεί από την υπεύ­θυ­νη αε­ρο­συ­νο­δό κα­μπί­νας να ενη­με­ρώ­σει τον πο­λι­τι­κό ότι χωρίς έλεγ­χο ασφά­λειας κάθε επι­βά­τη το αε­ρο­πλά­νο δεν φεύ­γει. Εκεί­νος επι­μέ­νει, και τον κα­τε­βά­ζουν. «Θα πετάω πια μόνο με την Ολυ­μπια­κή», απεί­λη­σε απο­χω­ρώ­ντας. Ο εθνι­κός αε­ρο­με­τα­φο­ρέ­ας ήταν στα τε­λευ­ταία του, έτσι κι αλ­λιώς. Έκλει­σε για πολ­λούς το ελευ­θέ­ρας.

Στιγ­μιό­τυ­πο 4: Σε τουρ­νουά γκολφ στο Costa Navarino, τε­λευ­ταία τρύπα «18». Η μπάλα του δεν φτά­νει στο green (εκεί που είναι η ση­μαία στην τρύπα), εξά­ντλη­σε τα κτυ­πή­μα­τα που θα του έδι­ναν έστω έναν πόντο. Στέ­κε­ται στον λείο, σαν χαλί, χλο­ο­τά­πη­τα, και πε­ρι­μέ­νει υπο­μο­νε­τι­κά να παί­ξουν οι άλλοι τρεις παί­κτες με τους οποί­ους είναι ομάδα.  Το μάτι του παί­ζει σαν πε­ρι­σκό­πιο υπο­βρυ­χί­ου. Βλέ­πει στο green λακ­κου­βί­τσες από τις μπά­λες που έφτα­σαν εκεί από  προη­γού­με­να κτυ­πή­μα­τα, δια­γρά­φο­ντας ψηλή τρο­χιά. Εί­θι­σται, στους άγρα­φους κα­νό­νες του ευ αγω­νί­ζε­σθε στο γκολφ, κάθε παί­κτης μ’ ένα μικρό ερ­γα­λείο σαν φτυα­ρά­κι χει­ρός, να σκα­λί­ζει λίγο την λακ­κού­βα και να την ισιώ­νει μετά, ώστε οι επό­με­νοι παί­κτες να έχουν χαλί το γκα­ζόν στην τρύπα, και το χορ­τά­ρι με αυτό το σκά­λι­σμα να ξα­να­φου­ντώ­σει. Με­ρι­κοί παί­κτες του γκολφ, ιδίως στην Ελ­λά­δα, δυ­σκο­λεύ­ο­νται ακόμα να τη­ρή­σουν αυτό το etiquette. Και,

Στιγ­μιό­τυ­πο 5: Πρό­σκλη­ση σε κο­σμι­κή εκ­δή­λω­ση ή τρα­πέ­ζι. Είναι πάντα εκεί από τους πρώ­τους, 9.oo το βράδυ. Αν ήταν και νω­ρί­τε­ρα η πρό­σκλη­ση, μα­κά­ρι. Δεν είναι του ξε­νυ­χτιού. «Ερ­γά­ζο­μαι», λέει. Και η μέρα του αρ­χί­ζει ακόμα και πριν σκά­σει ο ήλιος. Άλλοι κα­λε­σμέ­νοι, κα­τα­φθά­νουν με άνεση γύρω στις 10, ή και αρ­γό­τε­ρα. Εκεί­νος, 11-11.30 ση­κώ­νε­ται, κα­λη­νυ­χτί­ζει ευ­γε­νι­κά και απο­χω­ρεί. «Οι άλλοι με κοι­τά­νε σαν εξω­γή­ι­νο, αλλά τι να κάνω, δεν μου αρέ­σει το ξε­νύ­χτι, κι από μι­κρός απέ­φευ­γα το φα­γη­τό τα βρά­δια».

Πέντε στιγ­μιό­τυ­πα, που ίσως και να αρ­κού­σαν για να συ­νο­ψί­σει κά­ποιος όχι μόνο την επι­χει­ρη­μα­τι­κή πο­ρεία, αλλά και την βαθιά φι­λο­σο­φία ζωής του αν­θρώ­που που πρω­τα­γω­νι­στεί σε όλα αυτά: του Θε­ό­δω­ρου Βα­σι­λά­κη της Aegean.

Έτσι τον ξέ­ρουν οι πε­ρισ­σό­τε­ροι,  κι ας ήταν επι­τυ­χη­μέ­νος επι­χει­ρη­μα­τί­ας πολύ πριν απο­γειω­θεί με τα αε­ρο­πλά­να των δύο γλά­ρων στο πίσω φτερό – σαν να πετάς με το Αι­γαίο μαζί σου. Απλώς, νο­μο­τε­λεια­κά θαρ­ρείς, ήρθε η κα­τάλ­λη­λη στιγ­μή στον χρόνο να πα­ντρέ­ψει την δια­κί­νη­ση καυ­σί­μων με την ενοι­κί­α­ση και πώ­λη­ση αυ­το­κι­νή­των, και εν συ­νε­χεία όλα αυτά με τις αε­ρο­με­τα­φο­ρές. Και κάπως έτσι, όπως μας είπε κο­ρυ­φαίο στέ­λε­χος της Airbus στην Του­λού­ζη τον πε­ρα­σμέ­νο Μάρ­τιο, «κα­τε­γρά­φη διε­θνώς μία από τις ωραιό­τε­ρες ιστο­ρί­ες γέν­νη­σης και κα­τα­ξί­ω­σης νέας αε­ρο­πο­ρι­κής εται­ρεί­ας τα τε­λευ­ταία χρό­νια».

Όλες αυτές οι επι­χει­ρη­μα­τι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες συ­γκλί­νουν πια σε μία, κάτω από την ομπρέ­λα της «του­ρι­στι­κής βιο­μη­χα­νί­ας». Όπου εκεί, προ­έ­κυ­ψε τα τε­λευ­ταία πε­ρί­που 15 χρό­νια για να την ενι­σχύ­σει και να την εκτο­ξεύ­σει, τo γκολφ. Αυτό, που ανα­φέ­ρου­με ως 4ο στιγ­μιό­τυ­πο, και που έχει κερ­δί­σει τη καρ­διά του Βα­σι­λά­κη.

Η επι­διόρ­θω­ση μιας λακ­κού­βας στο green, έχει μια ολό­κλη­ρη ιστο­ρία πίσω της για αυτόν. Δεν αφορά το γκολφ, αλλά μια λα­χτά­ρα που δεν μπο­ρεί, και δεν προ­σπα­θεί να κρύ­ψει: να δει την Ελ­λά­δα, «αυτόν τον ευ­λο­γη­μέ­νο τόπο», να αλ­λά­ζει και να προ­κό­βει. Πώς;

Nοο­τρο­πία

Αυτή η λέξη χα­ρα­κτη­ρί­ζει και δια­περ­νά τα πέντε στιγ­μιό­τυ­πα που ξε­χώ­ρι­σα  από συ­ζη­τή­σεις πολ­λών ωρών μαζί του, και σε δια­φο­ρε­τι­κές χρο­νι­κές στιγ­μές. Η τε­λευ­ταία, στα γρα­φεία της Aegean, πριν με­ρι­κές εβδο­μά­δες. Που,  ενώ φα­ντά­ζει κάπως απο­λο­γι­στι­κή, πε­ρισ­σό­τε­ρο την είδα ως κα­τά­θε­ση προ­σω­πι­κών δε­δο­μέ­νων, γνω­στών τε και αγνώ­στων.

Κάθε στιγ­μιό­τυ­πο δεί­χνει την νο­ο­τρο­πία του Θε­ό­δω­ρου Βα­σι­λά­κη – αυτήν που έχει ο ίδιος, και αυτήν που κατά φυ­σι­κή θαρ­ρείς εξέ­λι­ξη, ίσως και αδια­πραγ­μά­τευ­τη για εκεί­νον, θέλει να πε­ρά­σει και στους άλ­λους. Πάντα, όμως, ξε­κι­νά από τον εαυτό του.

«Κάνω – λέει –  αυτό που έκανα πά­ντο­τε. Αυ­το­έ­λεγ­χο. Και είναι πολύ αυ­στη­ρός. Τα βάζω συχνά με τον εαυτό μου. Εκνευ­ρί­ζο­μαι μαζί του. Γι’ αυτό μου αρέ­σει και το γκολφ. Γιατί δεν μπορώ να εκνευ­ρι­στώ με τον συ­μπαί­κτη μου αν πάει μια μπάλα στρα­βά – με τον εαυτό μου τα βάζω».

-Θέ­λε­τε να είναι και άλλοι σαν και σας;, τον ρωτάω.

«Μα­κά­ρι να ήταν! Πι­στεύω ότι πολ­λοί από το προ­σω­πι­κό μου εδώ στην Aegean είναι σαν και μένα».

-Και σας αρέ­σει αυτό;

«Όταν τά­χεις καλά με τον εαυτό σου, όσο πιο λί­γους βλέ­πεις σαν και σένα Χρή­στο, τόσο πιο δυ­στυ­χής γί­νε­σαι. Σε ευ­χα­ρι­στεί πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρο να συ­να­ντάς πολ­λούς αν­θρώ­πους σαν και σένα. Δεν συμ­φω­νείς;»

-Δεν ξέρω. Διότι, να σας πω, δεν θεωρώ τον εαυτό μου πρό­τυ­πο για να πρέ­πει να μου μοιά­ζουν οι άλλοι.

Ούτε και αυτός όμως θε­ω­ρεί τον εαυτό του πρό­τυ­πο, αλλά πι­στεύ­ει βαθιά, όπως εξη­γεί, ότι δια του πα­ρα­δείγ­μα­τος μπο­ρείς να πεί­σεις κά­ποιον, εάν απο­δέ­χε­ται την δική σου στάση ζωής, να αλ­λά­ξει και αυτός.

«Εγώ, το προ­σπά­θη­σα, να αλ­λά­ξω την νο­ο­τρο­πία του μέσου Έλ­λη­να, για το προ­σω­πι­κό που μπήκε και στε­λέ­χω­σε την εται­ρεία. Η αλ­λα­γή, προς το κα­λύ­τε­ρο, επε­τεύ­χθη σε ένα με­γά­λο πο­σο­στό. Και ένας από τους λό­γους της επι­τυ­χί­ας της Aegean ήταν και αυτός», λέει.

Πρα­κτι­κά, συ­νε­χί­ζει, η νο­ο­τρο­πία αλ­λά­ζει εξη­γώ­ντας και ανα­λύ­ο­ντας στο προ­σω­πι­κό σε κα­θη­με­ρι­νή βάση ο κάθε διευ­θυ­ντής τη σκέψη του, με ση­μα­σία στη λε­πτο­μέ­ρεια, και με κα­τεύ­θυν­ση ώστε να σκέ­φτε­ται το σύ­νο­λο, όχι το «εγώ».

Ο ίδιος έτσι είναι. Δίνει ακόμα ση­μα­σία σε κάθε τι. Λένε πως έχει ψύ­χω­ση με την κα­θα­ριό­τη­τα. Το πα­ρα­δέ­χε­ται.

«Έμπαι­να και μπαί­νω μόνος μου στις τουα­λέ­τες να δω σε τι κα­τά­στα­ση είναι. Παλιά, όταν τα αε­ρο­πλά­να μας ήταν λι­γό­τε­ρα, πή­γαι­να και τα βρά­δια και έκανα ελέγ­χους. Να σου δείξω φω­το­γρα­φί­ες εδώ (στο κι­νη­τό) τι προ­σέ­χω και πα­ρα­τη­ρώ όποτε μπαί­νω στο αε­ρο­πλά­νο; Τις στέλ­νω πολ­λές φορές στον Διευ­θυ­ντή του Τε­χνι­κού Τμή­μα­τος και του λέω: γιατί δεν τα αλ­λά­ξα­τε αυτά που είναι φθαρ­μέ­να;».

-Δεν τους φο­βε­ρί­ζε­τε τους υπαλ­λή­λους σας έτσι; Ότι εγώ, δη­λα­δή, είμαι ο στρα­τιω­τι­κός και σας ελέγ­χω τώρα;

« Όχι Πα­να­γία μου, όχι! Εγώ γι­νό­μουν ένα με αυ­τούς, ποτέ δεν τους αντι­με­τώ­πι­σα αφ’ υψη­λού. Είναι συ­νερ­γά­τες μου όλοι. Έτσι τους βλέπω».

-Και πι­στεύ­ε­τε πως έτσι, όπως κά­νε­τε εσείς στην εται­ρεία, μπο­ρεί να αλ­λά­ξει και η νο­ο­τρο­πία ενός ολό­κλη­ρου λαού;

«Βέ­βαια. Αλ­λά­ζει, αν ο κάθε υπουρ­γός δίδει το πα­ρά­δειγ­μα. Να συ­μπε­ρι­φέ­ρε­ται σαν κοι­νός πο­λί­της. Εμείς στα αε­ρο­πλά­να μας,  τους πο­λι­τι­κούς στην αρχή τους κα­τε­βά­ζα­με εάν αρ­νού­νταν να πε­ρά­σουν την δια­δι­κα­σία του σε­κιού­ρι­τι, του ελέγ­χου ασφά­λειας. Εί­χα­με δώσει εντο­λή στο προ­σω­πι­κό μας εκεί, όποιος το κάνει αυτό να τον κα­τε­βά­ζουν. Και το κά­να­με! Φώ­να­ζαν στην αρχή, δια­μαρ­τύ­ρο­νταν, και πή­γαι­ναν και πε­τού­σαν με την Ολυ­μπια­κή. Αλλά τε­λι­κά κα­τά­λα­βαν ότι εμείς δεν αλ­λά­ζου­με θέ­σεις και αρχές μας, και το συ­νή­θι­σαν».

-Τι σας θυ­μώ­νει πιο πολύ από όλες τις επί μέ­ρους εκ­φάν­σεις της ελ­λη­νι­κής νο­ο­τρο­πί­ας;

«Το “δεν βα­ριέ­σαι”. Αυτό, δεν υπάρ­χει για μένα, και δεν υπάρ­χει και στην εται­ρεία μας. Λες “δε βα­ριέ­σαι” για το ένα, “δε βα­ριέ­σαι” για το άλλο, και επε­κτεί­νε­ται ένα ατέ­λειω­το “δε βα­ριέ­σαι” σε όλα, για όλα. Υπάρ­χει, όμως, κάτι στη δική μας γλώσ­σα που μπο­ρεί να το επι­διορ­θώ­σει και αυτό, αρκεί να το ξε­θά­ψεις: το φι­λό­τι­μο. Και αυτό προ­σπά­θη­σα να βγάλω από τον κα­θέ­να για να στή­σου­με την εται­ρεία από την αρχή».

Αυ­το­βιο­γρα­φού­με­νος

«Γεν­νή­θη­κα το 1940 στο Ηρά­κλειο της Κρή­της. Οι γο­νείς μου ήταν «μιας μέσης κοι­νω­νι­κής θέσης». Ο πα­τέ­ρας ασχο­λεί­το με τα καύ­σι­μα. Τα διέ­θε­τε με τε­νε­κέ­δες, και εγώ πι­τσι­ρι­κάς τότε, πολ­λές φορές τους κου­βα­λού­σα. Είχε ένα μα­γα­ζί στο Κα­μα­ρά­κι, στη Λε­ω­φό­ρο Κα­λο­και­ρι­νού, στη Πλα­τεία της Αγίας Αι­κα­τε­ρί­νης όπου ήταν τα λε­ω­φο­ρεία. Με­γα­λώ­νο­ντας, μπήκα και εγώ στη δου­λειά, και όταν τέ­λειω­σα τις σπου­δές,  άρ­χι­σα να την επε­κτεί­νω γιατί έγι­ναν οι δε­ξα­με­νές των καυ­σί­μων στη Κρήτη και άλ­λα­ξε ο τρό­πος με­τα­φο­ράς και δια­κί­νη­σης των καυ­σί­μων. Ανέ­λα­βα την με­τα­φο­ρά καυ­σί­μων σε όλη τη Κρήτη για την Caltex τότε, Texaco μετά».

«Το 1996 πή­ρα­με το πρώτο συμ­βό­λαιο με τη Hertz και από αυτήν την εται­ρεία προ­σφο­ράς υπη­ρε­σιών αρ­χί­ζω ου­σια­στι­κά την επι­χει­ρη­μα­τι­κή μου πο­ρεία. Εκεί, απέ­κτη­σα εμπει­ρία και μπή­καν οι σω­στές βά­σεις μου. Είδα πιο κα­θα­ρά τις τε­ρά­στιες προ­ο­πτι­κές της του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης της χώρας. Με την ίδια λο­γι­κή της πα­ρο­χής υψη­λού επι­πέ­δου υπη­ρε­σιών, μπή­κα­με το 1995 στην αε­ρο­πο­ρι­κή αγορά. Ως τότε, κα­νείς μας δεν ήξερε το αντι­κεί­με­νο αυτό. Με­τα­τρέ­ψα­με μια μικρή εται­ρεία αε­ρο­τα­ξί με ιδιω­τι­κά Piper, σε business aviation, τότε που δεν υπήρ­χε τέ­τοιο πράγ­μα στην Ελ­λά­δα. Πή­ρα­με Lear Jets και αρ­χί­σα­με να που­λά­με πτή­σεις τσάρ­τερ σε διευ­θυ­ντές τρα­πε­ζών, στε­λέ­χη με­γά­λων επι­χει­ρή­σε­ων κλπ, για τα­ξί­δια μιας ή και λίγων ημε­ρών οπου­δή­πο­τε στην Ελ­λά­δα, ή και στο εξω­τε­ρι­κό. Αυτό τρά­βη­ξε μέχρι το 1999. Τότε, με την μικρή εμπει­ρία που απο­κτή­σα­με, και από την οποία δια­πί­στω­σα το έλ­λειμ­μα ποιο­τι­κών αε­ρο­με­τα­φο­ρών στην Ελ­λά­δα, απο­φά­σι­σα να βου­τή­ξου­με σ’ αυτόν τον χώρο, και έκτο­τε τρα­βά­με κουπί».

Στο γρα­φείο…

Σή­με­ρα πλέον είναι πρό­ε­δρος της με­γα­λύ­τε­ρης και πιο κερ­δο­φό­ρας ελ­λη­νι­κής αε­ρο­πο­ρι­κής εται­ρεί­ας που είχε ποτέ η Ελ­λά­δα, και το κα­θη­με­ρι­νό κουπί τρα­βά­νε κυ­ρί­ως ο γιος του Ευ­τύ­χης Βα­σι­λά­κης, που είναι Αντι­πρό­ε­δρος, και ο Δη­μή­τρης Γε­ρο­γιάν­νης, Διευ­θύ­νων Σύμ­βου­λος.

Είναι από νωρίς το πρωί στο γρα­φείο του, στα κε­ντρι­κά της Aegean στην Κάτω Κη­φι­σιά. Ενη­με­ρώ­νε­ται, πα­ρα­κο­λου­θεί στα­τι­στι­κά στοι­χεία της εται­ρεί­ας, μι­λά­ει με τους διευ­θυ­ντές και συ­νερ­γά­τες. Πέραν αυτών, ξο­δεύ­ει αρ­κε­τή ώρα  στο κο­μπιού­τερ,  για τις πο­λι­τι­κές, οι­κο­νο­μι­κές και επι­χει­ρη­μα­τι­κές ει­δή­σεις της ημέ­ρας.

Όταν πρω­το­συ­να­ντη­θή­κα­με γι αυτή τη συ­νέ­ντευ­ξη, ήταν νωπή ακόμα η εί­δη­ση που για όσους εμπλέ­κο­νται στην αε­ρο­πο­ρι­κή βιο­μη­χα­νία είναι εφιάλ­της: πτώση στην Κο­λομ­βία αε­ρο­σκά­φους ναυ­λω­μέ­νου από βο­λι­βια­νή εται­ρεία, με 71 νε­κρούς, ανά­με­σά τους σχε­δόν όλα τα μέλη μιας γνω­στής βρα­ζι­λιά­νι­κης πο­δο­σφαι­ρι­κής ομά­δας.

Κατά τον κ. Βα­σι­λά­κη, που με­λέ­τη­σε, ανέ­λυ­σε και συ­ζή­τη­σε με τους άμε­σους συ­νερ­γά­τες του στην Aegean όλα τα δε­δο­μέ­να που είχαν στη διά­θε­σή τους μέχρι εκεί­νη την ώρα (κάτι, λέει, που κά­νουν σε κάθε αε­ρο­πο­ρι­κό ατύ­χη­μα), το συ­μπέ­ρα­σμα της ομά­δας εξαρ­χής ήταν αυτό που τε­λι­κά απο­δεί­χτη­κε: έμει­νε από καύ­σι­μα!

«Τα αε­ρο­πλά­να δεν πέ­φτουν μόνα τους, ποτέ. Αν δεν μπει αν­θρώ­πι­νο χέρι μέσα, δεν πέ­φτει το αε­ρο­πλά­νο», λέει κα­τη­γο­ρη­μα­τι­κά. Και επί­σης κα­τη­γο­ρη­μα­τι­κά δη­λώ­νει ότι τέ­τοιο ατύ­χη­μα απο­κλεί­ε­ται να συμ­βεί ποτέ στην Aegean.

«Κατ’ αρχάς σε όλα μας τα δρο­μο­λό­για πε­τά­με πάνω από πε­ριο­χές που έχουν αε­ρο­δρό­μια σε πολύ κο­ντι­νή ακτί­να. Αυτή τη δια­δρο­μή τη σχε­διά­ζου­με εμείς. Και επί­σης έχου­με πάντα καύ­σι­μα που διαρ­κούν μέχρι και δύο ώρες πε­ρισ­σό­τε­ρες από την προ­γραμ­μα­τι­σμέ­νη ώρα πτή­σης».

Κα­ρά­βι σε αχαρ­το­γρά­φη­τα νερά

Ο επι­χει­ρη­μα­τί­ας στην Ελ­λά­δα σή­με­ρα, αντί να είναι προ­στα­τευό­με­νο είδος, μοιά­ζει να τελεί υπό διωγ­μό. Ζει σε πε­ρι­βάλ­λον διαρ­κούς αβε­βαιό­τη­τος – σαν να πε­λα­γο­δρο­μείς χωρίς πυ­ξί­δα.

Ο επι­χει­ρη­μα­τί­ας,  θέλει στα­θε­ρό πο­λι­τι­κό τοπίο. Απλά πράγ­μα­τα. Που κάπως στην Ελ­λά­δα, χωρίς ποτέ να κα­τα­λα­βαί­νει κά­ποιος γιατί, με­ταλ­λάσ­σο­νται σε πο­λύ­πλο­κα.

«Να σκε­φτείς ότι εμείς στα αε­ρο­πο­ρι­κά, αν δεν κά­νου­με ένα πρό­γραμ­μα δε­κα­ε­τί­ας μπρο­στά, δεν μπο­ρού­με να στή­σου­με την εται­ρεία ώστε να είναι αντα­γω­νι­στι­κή».

Ιδού μια ανα­γω­γή στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα:

Ένας ώρι­μος Κυ­βερ­νή­της της Aegean, λέει ο Βα­σι­λά­κης, με τις ασφα­λι­στι­κές ει­σφο­ρές και προ­σαυ­ξή­σεις κο­στί­ζει 130.000 ευρώ ετη­σί­ως  αλλά λαμ­βά­νει κα­θα­ρά μόνο 45.000 ευρώ. Το 62% πάει στο κρά­τος σε ει­σφο­ρές και φό­ρους. Άρα, θέλει να πει, με όλη αυτήν την υπερ­φο­ρο­λό­γη­ση εδώ, το ίδιο το κρά­τος κα­θι­στά τις ελ­λη­νι­κές εται­ρεί­ες σαν την Aegean μειο­νε­κτι­κές απέ­να­ντι στον ξένο αντα­γω­νι­στή τους, που δεν έχει τα αντί­στοι­χα βάρη, ούτε και την αντί­στοι­χη αβε­βαιό­τη­τα όσων από­μει­ναν να επι­χει­ρούν στην ση­με­ρι­νή Ελ­λά­δα.

«Όταν ση­κω­θεί ένα αε­ρο­πλά­νο στον αέρα, αντα­γω­νί­ζε­ται αμέ­σως όλες τις άλλες ξένες εται­ρεί­ες. Άρα, πρέ­πει κα­νο­νι­κά να έχει το ίδιο κό­στος. Αν δεν το έχει, τότε υπάρ­χει πρό­βλη­μα. Έτσι λοι­πόν εμείς, επει­δή ακρι­βώς επι­βα­ρυ­νό­μα­στε με πα­ρα­πά­νω έξοδα, ή πρέ­πει να που­λά­με λίγο πα­ρα­πά­νω ή να ανα­πτυσ­σό­μα­στε λι­γό­τε­ρο. Η δια­φο­ρά με­τα­ξύ του low cost και της δικής μας εται­ρεί­ας, προ­σπα­θού­με να μην είναι με­γά­λη. Αλλά είναι πολύ price-sensitive η αγορά ούτως ή άλλως».

Η Aegean παί­ζει πια έναν πολύ ση­μα­ντι­κό ρόλο στον του­ρι­σμό της χώρας. Τόσο, που υπερ­βαί­νει πια τα όρια μιας επι­χει­ρη­μα­τι­κής κα­θιέ­ρω­σης.

Η AEGEAN μετά την εξα­γο­ρά της Olympic Air το 2013, επέν­δυ­σε συ­νει­δη­τά στη στή­ρι­ξη του του­ρι­σμού προ­σθέ­το­ντας πάνω από 60 νέους προ­ο­ρι­σμούς. Σή­με­ρα από τις 6 βά­σεις της συν­δέ­ει με τα­κτι­κές πτή­σεις την Ελ­λά­δα με 112 διε­θνείς προ­ο­ρι­σμούς σε 40 χώρες. Πα­ράλ­λη­λα ένα κομ­μά­τι του στό­λου της συ­νερ­γά­ζε­ται με με­γά­λους tour operators, υπο­γρά­φει κάθε χρόνο συμ­βό­λαια για την επό­με­νη πε­ρί­ο­δο, και πραγ­μα­το­ποιεί ναυ­λω­μέ­νες πτή­σεις, τσάρ­τερ, με βά­σεις σε Ηρά­κλειο, Θεσ­σα­λο­νί­κη, Ρόδο, Κα­λα­μά­τα και αλλού, φέρ­νο­ντας με πτή­σεις απευ­θεί­ας από προ­ο­ρι­σμούς του εξω­τε­ρι­κού προς τις συ­γκε­κρι­μέ­νες πό­λεις του­ρι­σμό σε αυτές.

«Η ει­δο­ποιός δια­φο­ρά είναι ότι εμείς χρη­σι­μο­ποιού­με τα ίδια αε­ρο­πλά­να, τα δικά μας, για τις τσάρ­τερ πτή­σεις, και τις δικές μας 174 θέ­σεις που έχει το Airbus 320 δεν τις κά­νου­με 200 για να χω­ρέ­σουν πιο πολ­λοί, όπως κά­νουν σχε­δόν όλες οι τσάρ­τερ εται­ρεί­ες. Και προ­σθέ­του­με πάλι ποιο­τι­κές υπη­ρε­σί­ες».

Εμείς και το Χιού­στον

Πιο αστα­θές και αβέ­βαιο πο­λι­τι­κό πε­ρι­βάλ­λον από αυτό που βιώ­νου­με πάλι τώρα, δεν υπάρ­χει. Όταν συ­να­ντη­θή­κα­με με τον Θε­ό­δω­ρο Βα­σι­λά­κη, είχε φου­ντώ­σει ξανά και στην Ευ­ρώ­πη η συ­ζή­τη­ση για το μέλ­λον της ΕΕ.

Την θέλει ενω­μέ­νη, και να εξε­λι­χθεί σε με­γά­λη δύ­να­μη. Θε­ω­ρεί ότι όσοι την απο­τε­λού­με, πρέ­πει να απο­φεύ­γου­με τα με­τα­ξύ μας μα­χαι­ρώ­μα­τα. Να βοη­θού­με τους αδυ­νά­τους όπου χρειά­ζε­ται. Και, όσον αφορά την Ελ­λά­δα, να κα­τα­νο­ή­σου­με το πραγ­μα­τι­κό μας μέ­γε­θος και να προ­σαρ­μο­στού­με σε αυτό.

«Δεν παύ­ου­με γε­ω­πο­λι­τι­κά – λέει –  να εί­μα­στε μια χώρα που ενώ παί­ζου­με ση­μα­ντι­κό ρόλο για τις με­γά­λες δυ­νά­μεις στον χώρο που βρι­σκό­μα­στε, δεν παύ­ου­με να δα­πα­νού­με πολύ με­γά­λα κον­δύ­λια σε σχέση με τον πλη­θυ­σμό μας και το ΑΕΠ της χώρας».

Παίρ­νει ως πα­ρά­δειγ­μα το Χιού­στον στις Ηνω­μέ­νες Πο­λι­τεί­ες,  που έχει πε­ρί­που τον ίδιο πλη­θυ­σμό με της Ελ­λά­δος. Όμως, συ­νε­χί­ζει, αυτή η πόλη έχει ένα αε­ρο­δρό­μιο βα­σι­κά, και ακόμα ένα μι­κρό­τε­ρο δευ­τε­ρευό­ντως.

«Εμείς, έχου­με 28 μικρά αε­ρο­δρό­μια, και άλλα 11 εμπο­ρι­κό­τε­ρα. Δη­λα­δή,  39 αε­ρο­δρό­μια σε μια χώρα με τον ίδιο πλη­θυ­σμό με το Χιού­στον. Έχου­με ασφα­λώς ει­δι­κές συν­θή­κες εδώ. Πρέ­πει να τα συ­ντη­ρή­σου­με, να κοι­τά­ξου­με τα σύ­νο­ρά μας.  Άρα δεν μπο­ρού­με κι ούτε πρέ­πει να απο­κο­πού­με και να γί­νου­με τρι­το­κο­σμι­κή χώρα».

Απευ­κταία για τον Θε­ό­δω­ρο Βα­σι­λά­κη η διά­λυ­ση της ΕΕ, που και αυτή συ­ζη­τεί­ται όλο και πιο ανοι­κτά. Θα αλ­λά­ξουν, λέει,  πολλά πράγ­μα­τα στην Ελ­λά­δα εάν συμ­βεί αυτό, και σί­γου­ρα ακόμα πε­ρισ­σό­τε­ρο εάν μεί­νου­με εμείς, ως χώρα, εκτός ΕΕ. Και εάν;

Για τον ίδιο, δεν τί­θε­ται θέμα. Ο τόπος μου, λέει, είναι εδώ. Και η λέξη «τόπος» έχει απεί­ρως πε­ρισ­σό­τε­ρα κιλά ση­μα­σί­ας από την «χώρα». Το δεύ­τε­ρο, είναι γε­ω­γρα­φι­κό. Το πρώτο, της ψυχής.

Αλλά ούτε και επι­χει­ρη­μα­τι­κά τί­θε­ται θέμα. «Εδώ είναι η βάση μας, εδώ είναι η χώρα μας, θα μεί­νου­με και θα το πα­λέ­ψου­με. Θα προ­σπα­θή­σου­με να προ­σαρ­μο­στού­με στις νέες κα­τα­στά­σεις που θα δια­μορ­φω­θούν, όποιες και να είναι αυτές. Να προ­σφέ­ρου­με πά­ντο­τε το προ­ϊ­όν που προ­σφέ­ρου­με, την ποιό­τη­τα που έχου­με, για να βοη­θού­με πά­ντο­τε την γοργά ανα­πτυσ­σό­με­νη βιο­μη­χα­νία που έχει ενα­πο­μεί­νει στην Ελ­λά­δα, την του­ρι­στι­κή».

Ο κύ­κλος…

Οι άν­θρω­ποι που τον ζουν από κοντά, χρό­νια τώρα και σχε­δόν σε κα­θη­με­ρι­νή βάση, θα σου πουν πολλά «στιγ­μιό­τυ­πα» από τη ζωή του προ­κει­μέ­νου να σου δώ­σουν να κα­τα­λά­βεις «τι άν­θρω­πος είναι». Κι όταν ανα­φέ­ρο­νται ει­δι­κά στις δυ­σκο­λί­ες που συ­νά­ντη­σε στη πο­ρεία του, «κα­θό­λου λίγες» δια­βε­βαιώ­νουν, εκεί­νο που λένε σχε­δόν ομό­φω­να είναι ότι ποτέ δεν πα­νι­κο­βάλ­λε­ται, ποτέ δεν χάνει τη ψυ­χραι­μία του.

« Όσοι με­γα­λώ­νεις και συσ­σω­ρεύ­εις εμπει­ρία, παύ­εις να πα­νι­κο­βάλ­λε­σαι εύ­κο­λα, όπως και να εν­θου­σιά­ζε­σαι εύ­κο­λα. Ιδίως στις επι­χει­ρή­σεις, ο επι­χει­ρη­μα­τί­ας δεν πρέ­πει ποτέ να χάνει την ψυ­χραι­μία του. Αν υπερ-εν­θου­σια­στείς, ή υπέ-απο­γοη­τευ­θείς, δεν μπο­ρείς να έχεις διαύ­γεια στη σκέψη σου, για να πά­ρεις τις σω­στές απο­φά­σεις».

Ακού­γο­ντας και πα­ρα­τη­ρώ­ντας τον, στέ­κο­μαι με πολλή σκέψη απέ­να­ντι σε αυτό που είναι και σ’ αυτό που κάνει. Ο επι­χει­ρη­μα­τί­ας, και οι δου­λειές του. Ο αυ­το­έ­λεγ­χος. Η ψυ­χραι­μία. Η διο­ρα­τι­κό­τη­τα. Η ανα­μο­νή της κα­τάλ­λη­λης στιγ­μής. Το ρίσκο. Η από­φα­ση. Αυτός είναι ο κύ­κλος του.

Μι­λά­ει πολύ για επι­χει­ρή­σεις, επι­χει­ρη­μα­τί­ες, επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τα. Γεν­νή­θη­κε, αν­δρώ­θη­κε και υπάρ­χει μέσα σε αυτόν τον κύκλο. Όπου όμως, τα πράγ­μα­τα δεν είναι τόσο στε­γνά όσο μπο­ρεί να φα­ντα­ζό­μα­στε εμείς οι απέξω. Εκτι­μά­ει την καλή τέχνη, με τα δικά του κρι­τή­ρια, το δικό του γού­στο, όπως όλοι οι άν­θρω­ποι. Εν­δια­φέ­ρε­ται για όσα συμ­βαί­νουν στην κοι­νω­νία, όχι μόνο σε επι­χει­ρη­μα­τι­κό επί­πε­δο. Αν κάτι απο­τε­λεί την μό­νι­μη ανα­φο­ρά του, αυτό δεν είναι ούτε ένα αε­ρο­πλά­νο, ούτε αυ­το­κί­νη­το, ούτε ένα οι­κό­πε­δο, ούτε ένα μπι­τό­νι βεν­ζί­νης. Είναι ο τόπος του. Και με αυτό, εν­νο­εί το χώμα που πατά, τον ου­ρα­νό που τον σκε­πά­ζει, τον ήλιο που τον ζε­σταί­νει, τον αέρα που τον δρο­σί­ζει, το κρασί που τον ευ­φραί­νει …

Χα­ζο­παπ­πούς

Ο Βα­σι­λά­κης που κά­θε­ται απέ­να­ντί μου στο γρα­φείο του στην Aegean είναι, λέει,  το ίδιο και το αυτό πρό­σω­πο και στο σπίτι του με την οι­κο­γέ­νεια του, ή έξω με τους φί­λους.

«Δεν προ­σπα­θώ να πα­ρα­στή­σω τον εαυτό μου δια­φο­ρε­τι­κό από αυτό που είναι. Δεν εκ­φρά­ζο­μαι αλ­λιώς τώρα που μιλάω με σένα απ’ ό,τι όταν μιλάω με κά­ποιο υψη­λό­βαθ­μο στέ­λε­χος των εται­ρειών μας, ή με έναν φίλο που θα πάω να φάμε κάτι σε μια τα­βέρ­να ή να παί­ξου­με ένα γύρο γκολφ».

Έρ­χε­ται η κου­βέ­ντα στα εγ­γό­νια του. Που αυτά, με δια­βε­βαιώ­νει, δεν θα του ξε­φύ­γουν όπως του ξέ­φυ­γαν οι δύο γιοί του, και θα τους μυ­ή­σει από νωρίς στο γκολφ.

«Χα­ζο­παπ­πούς; Εκατό τοις εκατό. Χα­ζο­μπα­μπάς;  Όχι. Γιατί στην ηλι­κία εκεί­νη ήμουν στον αγώνα της δη­μιουρ­γί­ας και δεν σκε­φτό­μουν τίποτ’ άλλο. Ενώ του παπ­πού, του πε­ρισ­σεύ­ει χρό­νος», λέει, φω­τί­ζε­ται το, κατά τεκ­μή­ριο, αυ­στη­ρό του πρό­σω­πο, και τον βλέπω κάπου να χά­νε­ται…

«Σκέ­φτο­μαι αν ό,τι έχω κάνει μέχρι στιγ­μής στη ζωή μου, έχει σχέση με το κοινό. Αν έχει ωφε­λή­σει γε­νι­κό­τε­ρα κά­ποιους αν­θρώ­πους  και, κυ­ρί­ως, τον ίδιο μου τον τόπο».

Η Κρήτη

«Και κά­νο­ντας αυτές τις σκέ­ψεις» – συ­νε­χί­ζει – «τα τε­λευ­ταία χρό­νια με έχει συ­νε­πά­ρει τόσο πολύ το γκολφ, που κά­ποιοι μπο­ρεί να με λένε και κολ­λη­μέ­νο».

Όμως αλλού είναι το «κόλ­λη­μα», και εδώ αρ­χί­ζει  μία πα­ρα­νοϊ­κή, άκρως ελ­λη­νι­κή ξε­νά­γη­ση. Προ­ο­ρι­σμός, Κρήτη. Το­πο­θε­σία, Χερ­σό­νη­σος.

Εκεί, ο Βα­σι­λά­κης έριξε πε­ρί­που 12 εκα­τομ­μύ­ρια για να κάνει το γή­πε­δο του γκολφ, το Crete Golf Club, όχι απλά «παι­ζού­με­νο», αλλά ελ­κυ­στι­κό ακόμα και στους πιο απαι­τη­τι­κούς ενα­σχο­λού­με­νους  με το άθλη­μα – οι οποί­οι, ει­ρή­σθω εν πα­ρό­δω, είναι μα­κράν οι πε­ρισ­σό­τε­ροι στον κόσμο από οποιο­δή­πο­τε άλλο σπορ, διότι γκολφ μπο­ρείς να παί­ζεις, και μά­λι­στα σε αντα­γω­νι­στι­κό επί­πε­δο, μέχρι και τα βαθιά γε­ρά­μα­τα.

Το λί­φτιγκ ολο­κλη­ρώ­θη­κε το 2015, και τον Οκτώ­βριο εκεί­νης της χρο­νιάς το γή­πε­δο πα­ρα­δό­θη­κε στους παί­κτες. Πρό­κει­ται για μία ημιε­πο­χι­κή επι­χεί­ρη­ση, με πε­ρί­ο­δο ωφέ­λι­μη από Μάρ­τιο-Οκτώ­βριο.

«Δεν έχουν συ­νει­δη­το­ποι­ή­σει ακόμα, ούτε το κρά­τος, ούτε όμως και οι του­ρι­στι­κοί πα­ρά­γο­ντες, ότι η ανά­πτυ­ξη του γκολφ στην Ελ­λά­δα, ιδιαί­τε­ρα στα νησιά της Ρόδου και της Κρή­της, είναι ένας ποιο­τι­κός εναλ­λα­κτι­κός του­ρι­σμός, που θα επε­κτεί­νει την του­ρι­στι­κή σεζόν κατά πε­ρί­που 4 μήνες ακόμα. Κι αυτό πα­σχί­ζω να κάνω εγώ τώρα, με την ανά­πτυ­ξη του γη­πέ­δου της Κρή­της. Να κάνω μια επι­χεί­ρη­ση βιώ­σι­μη, πα­ρά­δειγ­μα προς μί­μη­ση και για το κρά­τος και για τους του­ρι­στι­κούς πα­ρά­γο­ντες», λέει.

Τα χρή­μα­τα που έβαλε ξέρει ότι «δεν θα τα πάρω ποτέ πίσω». Αλλά του­λά­χι­στον, προ­σθέ­τει, «να μην ζη­μιώ­νου­με από εδώ και πέρα».

Το γκολφ της Κρή­της πρέ­πει να φτά­σει να ει­σπράτ­τει πε­ρί­που 1,5 εκατ. τον χρόνο για να μην είναι ζη­μιο­γό­νο. Αυτή τη στιγ­μή ει­σπράτ­τει λίγο πα­ρα­πά­νω από τα μισά.

Μέσα στην αιχμή της του­ρι­στι­κής πε­ριό­δου, όταν υπάρ­χει καλή πλη­ρό­τη­τα στα γύρω από την Χερ­σό­νη­σο ξε­νο­δο­χεία, που είναι πολλά και όλων των δια­βαθ­μί­σε­ων (αστέ­ρων), το γή­πε­δο μπο­ρεί να φι­λο­ξε­νή­σει πε­ρί­που 60-70 παί­κτες, είτε αυτοί είναι μό­νι­μα  μέλη, είτε επο­χι­κοί επι­σκέ­πτες, συ­νή­θως από άλλες χώρες.

Η τιμή της συμ­με­το­χής τους, που ονο­μά­ζε­ται green-fee, είναι η βα­σι­κό­τε­ρη πηγή ει­σο­δή­μα­τος της επι­χεί­ρη­σης, και συ­μπλη­ρώ­νε­ται από κα­τα­νά­λω­ση τρο­φί­μων και ποτών στο Club House, από αγορά ειδών έν­δυ­σης, εξο­πλι­σμού (μπά­λες, μπα­στού­νια, που οι γκολ­φερς ξέ­ρουν ως σί­δε­ρα και ξύλα, κλπ), και από διά­φο­ρα τουρ­νουά που κατά και­ρούς διορ­γα­νώ­νο­νται, όπως πχ το Aegean Christmas Cup που έχει κα­θιε­ρω­θεί πια με επι­τυ­χία.

Όμως, δεν φτά­νουν όλα αυτά τα «με­γέ­θη», όσο και αν βελ­τιω­θούν,για να γίνει βιώ­σι­μη η επι­χεί­ρη­ση. Το γκολφ, σε όλο τον κόσμο, είναι μία πο­λυ­δά­πα­νη υπό­θε­ση  που, εάν δεν συν­δυα­στεί και με  πα­ράλ­λη­λες επεν­δύ­σεις, δεν έχει τύχη επι­βί­ω­σης. Σε όλες τις   αντα­γω­νι­στι­κές μας χώρες Ισπα­νία, Πορ­το­γα­λία, Βουλ­γα­ρία, Τουρ­κία και Κύπρο – οι τρεις τε­λευ­ταί­ες, αν και σχε­τι­κά και­νούρ­γιες στο παι­χνί­δι, ήδη μας έχουν αφή­σει έτη φωτός πίσω – οι επι­χει­ρη­μα­τί­ες ενι­σχύ­ουν την αρ­χι­κή επέν­δυ­σή τους με πώ­λη­ση ή και ενοι­κί­α­ση κα­τοι­κιών που κτί­ζουν συ­νή­θως γύρω από τα γή­πε­δα.

Ο Θε­ό­δω­ρος Βα­σι­λά­κης έχει αγο­ρά­σει με κόπο και απί­στευ­τη γρα­φειο­κρα­τι­κή δυ­σκο­λία τα οι­κό­πε­δα στα οποία θέλει να κτί­σει πα­ρα­θε­ρι­στι­κές κα­τοι­κί­ες που θα τις αγο­ρά­ζουν γκόλ­φερ από όλη την Ευ­ρώ­πη.

Όχι! Το ελ­λη­νι­κό κρά­τος που δεν έχει ιδέα από ανά­πτυ­ξη γκολφ (επα­να­λαμ­βά­νω, του πιο δη­μο­φι­λούς αθλή­μα­τος στον κόσμο από από­ψε­ως συμ­με­το­χής παι­κτών), μέχρι πρό­τι­νος απαι­τού­σε από τον επί­δο­ξο επεν­δυ­τή να κτί­σει και ξε­νο­δο­χείο 5 αστέ­ρων!

Τώρα, κα­τέ­βα­σε τις απαι­τή­σεις του, που πάλι όμως πα­ρά­λο­γες είναι.

Στην Κρήτη, λέει ο Θε­ό­δω­ρος Βα­σι­λά­κης, «εμένα το κρά­τος θέλει πλέον να με κάνει ανα­γκα­στι­κά ξε­νο­δό­χο των 25 δω­μα­τί­ων, για να μου δώσει άδεια να μπορώ να κα­τα­σκευά­ζω σπι­τά­κια (πα­ρα­θε­ρι­στι­κές κα­τοι­κί­ες) στο γκολφ και να τα πουλώ, όπως κά­νουν σε όλες τις χώρες του κό­σμου που είναι γκολ­φι­κοί προ­ο­ρι­σμοί».

Εί­πα­με, στην πε­ριο­χή γύρω και κοντά από την το­πο­θε­σία όπου είναι το Crete Golf Club υπάρ­χουν πέραν των 200 ξε­νο­δο­χεί­ων. Η υπο­χρε­ω­τι­κή κα­τα­σκευή και λει­τουρ­γία ενός ακόμα, ιδίως αυτή τη χρο­νι­κή στιγ­μή, είναι ο ορι­σμός της ελ­λη­νι­κής κρα­τι­κής σχι­ζο­φρέ­νειας. «Δυ­στυ­χώς», λέει ο Βα­σι­λά­κης, «οι δικοί μας δεν έχουν συ­νει­δη­το­ποι­ή­σει ακόμα την έν­νοια του golf development».

Φυ­σά­ει άγνοια

«Το θέμα της επέ­κτα­σης της του­ρι­στι­κής σεζόν έπρε­πε να το εί­χα­με δει από τη δε­κα­ε­τία του ’60. Αν το εί­χα­με πάρει στα σο­βα­ρά από τότε, θα ήταν δια­φο­ρε­τι­κά πολλά πράγ­μα­τα στον τόπο μας σή­με­ρα. Δεν κα­τα­λα­βαί­νω γιατί ένας ξένος από την βό­ρεια Ευ­ρώ­πη μπο­ρεί εύ­κο­λα να πάει να αγο­ρά­σει ένα σπίτι σε γκολ­φι­κό σύ­μπλεγ­μα  στην Πορ­το­γα­λία και στην Ισπα­νία και να μην μπο­ρεί να αγο­ρά­σει στη Ρόδο και στην Κρήτη, όπου οι κλι­μα­τι­κές συν­θή­κες εδώ είναι ιδα­νι­κές και μπο­ρείς να παί­ξεις γκολφ ακόμα και ντάλα κα­λο­καί­ρι που σε άλλες με­σο­γεια­κές χώρες έχει καύ­σω­νες και ούτε να στα­θείς έξω μπο­ρείς. Εδώ φυ­σά­ει το μελ­τέ­μι και μας σώζει».

Φυ­σά­ει όμως άγνοια. Και προ­κα­τά­λη­ψη. Και ασχε­το­σύ­νη. Κι αυτά σκο­τώ­νουν…

Τον ρωτώ πώς και κα­νέ­να από τα αγό­ρια του δεν κόλ­λη­σε τη δική του «γκολ­φί­τι­δα»;

«Δυ­στυ­χώς εγώ το γκολφ το ανα­κά­λυ­ψα στα 62-63 μου. Αν το είχα ανα­κα­λύ­ψει πολύ πριν, θα μπο­ρού­σα να είχα κα­τευ­θύ­νει  τα παι­διά μου που ήταν τότε 4-5 ετών.  Όταν όμως ο ένας γιος μου ήταν 40 τότε που άρ­χι­σα εγώ,  κι ο άλλος 36, ήταν πολύ αργά να τους μυήσω! Τώρα όμως προ­σπα­θώ να επη­ρε­ά­σω τα εγ­γό­νια μου σε πλη­ρο­φο­ρώ. Ήδη τα δύο από τα τρία έχουν αρ­χί­σει να παί­ζουν γκολφ.  Αλλά δυ­στυ­χώς είναι τόσο απαι­τη­τι­κό το κα­θη­με­ρι­νό τους πρό­γραμ­μα, που είναι αδύ­να­το να τους πε­ρισ­σέ­ψει χρό­νος για να τα πάω κά­ποια απο­γεύ­μα­τα στη Γλυ­φά­δα να παί­ξουν».

Πλή­ρης άγνοια…

Τον Θε­ό­δω­ρο Βα­σι­λά­κη στε­νο­χω­ρεί πολύ ότι την προ­ο­πτι­κή εκτό­ξευ­σης του ποιο­τι­κού του­ρι­σμού, ένα πα­ρα­κλά­δι του οποί­ου απο­τε­λεί και η ανά­πτυ­ξη του γκολφ, καμία ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση μέχρι τώρα δεν έχει κα­τα­λά­βει και δεν έχει εκτι­μή­σει.

Είναι σαν να της λένε όλοι οι ει­δή­μο­νες «άνοι­ξε ένα τέ­τοιο μα­γα­ζί, και ο τζί­ρος σου, ιδίως εδώ που έχεις όλη την φυ­σι­κή υπο­δο­μή, και­ρι­κές συν­θή­κες, ομορ­φιά φύσης, θα εκτο­ξευ­θεί στα ύψη πολύ γρή­γο­ρα, θα επω­φε­λη­θούν κι άλλοι το­μείς, θα αυ­ξη­θεί η απα­σχό­λη­ση, κλπ», και αυτή να αδια­φο­ρεί…

Σχε­δόν σε κάθε ένα από τα 11 μέχρι τώρα διε­θνή τουρ­νουά γκολφ της Aegean στην Ελ­λά­δα, θυ­μά­μαι ότι είχαν προ­σκλη­θεί οι εκά­στο­τε υπουρ­γοί Του­ρι­σμού, στε­λέ­χη του ΕΟΤ κλπ. Όλοι έδει­χναν να εντυ­πω­σιά­ζο­νται από όσα έβλε­παν, και από όσα τους έλε­γαν οι ει­δι­κοί του golf development που ήσαν εκεί. Και όλοι, οι εντυ­πω­σια­σμέ­νοι πο­λι­τι­κοί,  υπό­σχο­νταν ότι θα ασχο­λη­θούν σο­βα­ρά με αυτόν τον ανα­πτυ­ξια­κό τομέα.

Δεν έκα­ναν τί­πο­τα…

Ο ξένος γκόλ­φερ που θα έρθει στην Ελ­λά­δα, ξο­δεύ­ει πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρα από τον λε­γό­με­νο μέσο του­ρί­στα. Έρευ­να της εται­ρεί­ας KPMG προσ­διο­ρί­ζει την δια­φο­ρά σε πε­ρισ­σό­τε­ρο από 30%. Υπάρ­χει πα­ντε­λής απου­σία του ΕΟΤ από ό,τι έχει σχέση με το γκολφ, και όμως έχουν ένα ση­μα­ντι­κό πε­ριου­σια­κό στοι­χείο που δεν ξέ­ρουν πώς να το δια­χει­ρι­στούν.

Βλέπω τον Βα­σι­λά­κη στην  «Τρύπα 18» της Κρή­της να διορ­θώ­νει τις λακ­κού­βες των άλλων. Ένας κοι­νός φίλος μου λέει «από τότε που μαζί με τον μα­κα­ρί­τη Κα­πε­τάν Βα­σί­λη (Κων­στα­ντα­κό­που­λο) μυ­ή­θη­καν στο γκολφ στη διάρ­κεια ενός επαγ­γελ­μα­τι­κού τους τα­ξι­διού στην Αμε­ρι­κή, έχει φάει κόλ­λη­μα».

«Ε, δεν είναι ότι θα πε­θά­νω αν δεν πάω να παίξω μια-δύο φορές την εβδο­μά­δα», απο­κρί­νε­ται εκεί­νος, υπο­μει­διώ­ντας. «Αυτό όμως που με εν­δια­φέ­ρει, και έχω δια­θέ­σει και χρόνο πολύ και χρήμα, είναι να απο­φέ­ρει καρ­πούς αυτή η προ­σπά­θειά μου για την εξά­πλω­ση του γκολφ στην Ελ­λά­δα. Το προ­σπα­θώ με όλη μου τη δύ­να­μη», συ­μπλη­ρώ­νει, έχο­ντας χάσει το κρυφό χα­μό­γε­λο.

Αν ήταν πο­λι­τι­κός; 

Τον ρωτάω γιατί δεν έχει επι­μεί­νει να δει έναν πο­λι­τι­κό και να του εξη­γή­σει κατ’ ιδίαν αυτό στο οποίο τόσο πι­στεύ­ει;

«Δεν θέ­λου­με», απα­ντά κοφτά. Νοιώ­θει ότι θάναι σαν να ζητά κά­ποια χάρη «και εμείς δεν έχου­με υπο­χρε­ω­θεί ποτέ σε κα­νέ­ναν, πο­λι­τι­κώς».

«Αυτή είναι η δύ­να­μή μας, Χρή­στο μου, κι ας έχει ένα κό­στος για μας».

-Και  στην υγεία;

«Αυτό, στο υπο­γρά­φω».

-Αν σας κα­λού­σε ένας πο­λι­τι­κός και σας έλεγε «σου εμπι­στεύ­ο­μαι εν λευκώ το υπουρ­γείο Του­ρι­σμού, στε­λέ­χω­σέ το, άλ­λα­ξέ το, κάν’ το ό,τι θέ­λεις», τι θα κά­να­τε;

«Δεν κάνω ποτέ κάτι που υπάρ­χει με­γά­λη πι­θα­νό­τη­τα να απο­τύ­χει. Εγώ, σ’ αυτό το πόστο θα απο­τύ­χω, διότι δεν είμαι πο­λι­τι­κός. Είμαι μόνο επι­χει­ρη­μα­τί­ας».

Δη­λα­δή:

«Η δια­φο­ρά ενός πο­λι­τι­κού και ενός επι­χει­ρη­μα­τία είναι τε­ρά­στια. Ως πο­λι­τι­κός δεν μπο­ρείς να συ­μπε­ρι­φέ­ρε­σαι ως Βα­σι­λά­κης. Ό,τι έχω στο μυαλό μου εγώ, το λέω κα­θα­ρά, ίσια. Αν το έκανα αυτό ως πο­λι­τι­κός, θα είχα απο­τύ­χει. Δεν έχω τα προ­σό­ντα. Και επι­χει­ρη­μα­τί­ες που έγι­ναν πο­λι­τι­κοί γιατί πί­στε­ψαν και πι­στεύ­ουν ακόμα ότι θα κά­νουν καλό στην Ελ­λά­δα, απέ­τυ­χαν».

-Ο επι­χει­ρη­μα­τί­ας Τραμπ θα απο­τύ­χει λέτε ως πο­λι­τι­κός;

«Ο Τραμπ για μένα είναι με­γά­λο ερω­τη­μα­τι­κό. Ελ­πί­ζω και προ­σεύ­χο­μαι να επι­τύ­χει, και να μην ρίξει τη χώρα του και την αν­θρω­πό­τη­τα σε πε­ρι­πέ­τειες. Δεν είμαι οπα­δός της συ­μπε­ρι­φο­ράς του, ούτε και πολ­λών όσων εξαγ­γέλ­λει. Εγώ είμαι πά­ντο­τε κάπου στη μέση πο­λι­τι­κά. Είμαι άν­θρω­πος της πρά­ξης, προ­σγειω­μέ­νος. Άσχε­τα εάν τα αε­ρο­πλά­να μου πε­τά­νε (γε­λά­ει)».

-Έχετε κά­ποιον επι­τυ­χη­μέ­νο ως πρό­τυ­πο;

«Θαυ­μά­ζω πολ­λούς αν­θρώ­πους για τις επι­τυ­χί­ες τους στη ζωή. Για μένα όμως με­τρά­ει όχι μόνο το τι έκα­νες ή τι απέ­κτη­σες, αλλά και το πώς. Το ιστο­ρι­κό σου, την πο­ρεία που έχεις γρά­ψει σαν άτομο. Είναι βα­σι­κό για μένα».

-Η χει­ρό­τε­ρή σας στιγ­μή την τε­λευ­ταία 6ετία;

«Το κα­λο­καί­ρι του 2015 όταν και επι­βλή­θη­καν τα capital controls. Σε εθνι­κό επί­πε­δο, όπως όλοι, είχα με­γά­λη ανη­συ­χία για το πού πάει ο τόπος. Και σε επι­χει­ρη­μα­τι­κό, γιατί έπρε­πε να στρι­μω­χτού­με, να προ­σέ­ξου­με τα πάντα, να ση­κώ­σου­με το μικρό μας κορμί σαν εται­ρεία, και να πούμε στην Airbus κοι­τάξ­τε να μας φέ­ρε­στε όπως σε όλες τις με­γά­λες εται­ρεί­ες. Τι­μο­λο­για­κά. Δεν είναι εύ­κο­λο να το πει αυτό κά­ποιος που πα­ραγ­γέλ­λει 10-15 αε­ρο­πλά­να όταν άλλοι πα­ραγ­γέλ­λουν 100».

Η προ­σπά­θεια

Οι κου­βέ­ντες του είναι απλές, λίγες, και χωρίς σάλ­τσες. Έτσι είναι και η δια­τρο­φή του. Όλα τα καλά της κρη­τι­κής γης, αλλά με μέτρο.

«Απ’ όλα τρώω. Απο­φεύ­γω το πολύ κόκ­κι­νο κρέας, μία με δύο φορές την εβδο­μά­δα το πολύ. Ψάρι, όσπρια. Προ­σπα­θώ να κοι­μά­μαι νωρίς. Προ­σπα­θώ να μην τρώω το βράδυ. Όταν βγαί­νω έξω κοι­νω­νι­κά, 11.30-12.00 ση­κώ­νο­μαι να φύγω και οι άλλοι με βλέ­πουν σαν εξω­γή­ι­νο».

Με­τράω πόσες φορές, σε κάθε κου­βέ­ντα μαζί του, υπάρ­χει η λέξη «προ­σπα­θώ». Αυτήν θα επέ­λε­γα εάν κά­ποιος μου ζη­τού­σε μο­νο­λε­κτι­κά να τον χα­ρα­κτη­ρί­σω.

Χα­ζεύω φω­το­γρα­φί­ες του. Οι πε­ρισ­σό­τε­ρες τον δεί­χνουν να λαμ­βά­νει κά­ποιο βρα­βείο – είτε για τις επι­χει­ρη­μα­τι­κές του δρα­στη­ριό­τη­τες, είτε για τις γκολ­φι­κές του επι­δό­σεις.

Βλέπω έναν πα­ρά­ξε­νο συν­δυα­σμό αυ­στη­ρό­τη­τας και γλυ­κιάς πρα­ό­τη­τας. Είναι ευ­θυ­τε­νής, κα­μα­ρω­τός και τα­πει­νός – όλα αυτά, συν­δυα­στι­κά.

Ξυ­πνά­ει πολύ νωρίς και αρ­χί­ζει τη δου­λειά του στο κο­μπιού­τερ. Κάνει μια γυ­μνα­στι­κή πε­ρί­που 45 λεπτά με μία ώρα, του αρέ­σει, λέει, να είναι γυ­μνα­σμέ­νος, σε καλή φυ­σι­κή κα­τά­στα­ση.

Τα βρά­δια πριν κοι­μη­θεί, δια­βά­ζει πάντα. Τώρα τε­λευ­ταία προ­τι­μά ιστο­ρι­κά, κυ­ρί­ως, ή και ψυ­χο­λο­γι­κά βι­βλία.

-Πι­στεύ­ε­τε στον Θεό;

«Βέ­βαια. Πι­στεύω».

-Με ποιον τρόπο;

«Κά­νο­ντας συ­νε­χώς τον αυ­το­έ­λεγ­χό μου».

-Η Εκ­κλη­σία πρέ­πει να έχει ρόλο στην κα­θη­με­ρι­νή μας ζωή, ακόμα και σε πο­λι­τι­κές δια­στά­σεις της; Εί­δα­με τον Ομπά­μα δίπλα στον Αρ­χιε­πί­σκο­πο στο επί­ση­μο δεί­πνο, όταν μας επι­σκέ­φθη­κε.

«Ιστο­ρι­κά, η Εκ­κλη­σία στην Ελ­λά­δα έχει παί­ξει έναν ρόλο, πι­στεύω καλό, ιδίως για την ύπαρ­ξη του έθνους. Όποιος δια­βά­ζει Ιστο­ρία, δεν μπο­ρεί να μην ανα­ρω­τη­θεί πώς κα­τα­φέ­ρα­με και υπάρ­χου­με ως κρά­τος, ως έθνος, με όσα έχου­με υπο­στεί. Η απά­ντη­ση είναι ότι η Εκ­κλη­σία έχει παί­ξει σπου­δαίο ρόλο σε αυτό».

-Πι­στεύ­ε­τε ότι όταν πε­θά­νου­με υπάρ­χει κάτι άλλο και ότι δεν γι­νό­μα­στε απλώς χώμα;

«Δεν προ­σπα­θώ να γίνω κα­λύ­τε­ρος άν­θρω­πος για να πάω κάπου αλλού όταν πε­θά­νω, στον Πα­ρά­δει­σο ας πούμε. Προ­σπα­θώ να είμαι κα­λύ­τε­ρος για να πουν όσοι μεί­νουν πίσω ότι αυτός έκανε κάτι καλό».