Συμφωνία ή παράδοση άνευ όρων

Πιο κοντά σε μια συμ­φω­νία-πα­κέ­το που θα εγ­γυά­ται ελά­φρυν­ση του χρέ­ους έστω και αν αυτή ανα­κοι­νω­θεί μετά τις γερ­μα­νι­κές εκλο­γές το φθι­νό­πω­ρο και θα εγκρί­νει τη χρη­μα­το­δό­τη­ση της χώρας με ποσό κοντά στα 10 δισ. ευρώ για την εξό­φλη­ση ομο­λό­γων και οφει­λών του Δη­μο­σί­ου σε ιδιώ­τες έχουν φέρει οι πα­ρα­σκη­νια­κές δια­πραγ­μα­τεύ­σεις Ελ­λά­δα, Γερ­μα­νία και ΔΝΤ.

Ωστό­σο κα­νείς δεν μπο­ρεί να προ­ε­ξο­φλή­σει αν οι απο­φά­σεις που ανα­μέ­νο­νται στο προ­σε­χές Eurogroup θα ικα­νο­ποι­ή­σουν τις αγο­ρές και πρω­τί­στως την Ευ­ρω­παϊ­κή Κε­ντρι­κή Τρά­πε­ζα (ΕΚΤ) η οποία θα πρέ­πει να απο­φα­σί­σει αν θα εντά­ξει ή όχι τα ελ­λη­νι­κά ομό­λο­γα στο πρό­γραμ­μα πο­σο­τι­κής χα­λά­ρω­σης (QE).

Ευ­ρω­παϊ­κές πηγές, πά­ντως, θε­ω­ρούν ότι «κά­ποια λύση που να γλυ­καί­νει την Ελ­λά­δα θα βρε­θεί» και η πι­θα­νό­τε­ρη είναι να δο­θούν πε­ρισ­σό­τε­ρα χρή­μα­τα από τη δόση των 7 δισ. ευρώ που προ­βλε­πό­ταν με το κλεί­σι­μο της δεύ­τε­ρης αξιο­λό­γη­σης. Κα­τα­λυ­τι­κό ρόλο στην προ­σέγ­γι­ση των τε­λευ­ταί­ων ημε­ρών έπαι­ξε ο Πιερ Μο­σκο­βι­σί, ο οποί­ος υπο­στή­ρι­ξε δη­μό­σια ότι «πρέ­πει να βρού­με λύση στο επό­με­νο Eurogroup», και ο επι­κε­φα­λής του προ­γράμ­μα­τος Ντέ­κλαν Κο­στέ­λο, ο οποί­ος πρό­τει­νε να δοθεί αυ­ξη­μέ­νη δόση στην Ελ­λά­δα.

Απο­μέ­νει οι πλη­ρο­φο­ρί­ες περί προ­σέγ­γι­σης να επι­βε­βαιω­θούν στις 15 Ιου­νί­ου στο Λου­ξεμ­βούρ­γο, την πα­τρί­δα του Ζαν-Κλοντ Γιούν­κερ, όπου θα συ­νε­δριά­σει το Eurogroup.

Το πο­λι­τι­κό ζή­τη­μα για τους δα­νει­στές και πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρο για τον Βόλφ­γκανγκ Σόι­μπλε, ση­μειώ­νουν έγκυ­ρες πηγές, είναι ότι αν εγκρι­θεί η αυ­ξη­μέ­νη δόση η Ελ­λά­δα δεν θα χρειά­ζε­ται για έναν χρόνο καμιά βο­ή­θεια. Κι αυτό είναι πρό­βλη­μα (!) για την τρόι­κα που θέλει να δια­τη­ρή­σει τον έλεγ­χο εφαρ­μο­γής του προ­γράμ­μα­τος.

Ο Αλέ­ξης Τσί­πρας, έχο­ντας χάσει τον πρώτο γύρο αφού μέχρι σή­με­ρα δεν υπήρ­ξε συ­νο­λι­κή λύση για το χρέος και προ­φα­νώς έχο­ντας δια­βε­βαιώ­σεις για επί­λυ­ση (με κά­ποιον τρόπο) του ζη­τή­μα­τος από τις Βρυ­ξέλ­λες, εμ­φα­νί­στη­κε με μια νέα θέση που συ­μπυ­κνώ­νε­ται σε πέντε λέ­ξεις:«Δώστε χρή­μα­τα για την ανά­πτυ­ξη». Οπως είπε μι­λώ­ντας σε επι­χει­ρη­μα­τι­κό συ­νέ­δριο: «Στο προη­γού­με­νο Eurogroup αυτό που δεν επέ­τρε­ψε τη γε­φύ­ρω­ση των δια­φο­ρών ήταν οι δια­φο­ρε­τι­κές εκτι­μή­σεις ανά­με­σα στο ΔΝΤ και στην Ευ­ρώ­πη για τους ρυθ­μούς ανά­πτυ­ξης της ελ­λη­νι­κής οι­κο­νο­μί­ας. Υπάρ­χει ο τρό­πος να γε­φυ­ρω­θεί η δια­φο­ρά. Να ανα­λά­βει η Ευ­ρώ­πη συ­γκε­κρι­μέ­νες δε­σμεύ­σεις και πρω­το­βου­λί­ες – πέρα από την ανα­γκαία επέ­κτα­ση του χρο­νι­κού δια­στή­μα­τος της ωρί­μα­σης των απο­πλη­ρω­μών – για κερ­δο­φό­ρα επεν­δυ­τι­κά προ­γράμ­μα­τα που θα το­νώ­σουν την ανά­πτυ­ξη, που θα δη­μιουρ­γή­σουν θέ­σεις ερ­γα­σί­ας και που θα γε­φυ­ρώ­σουν τε­λι­κά στην πράξη τις δια­φο­ρε­τι­κές εκτι­μή­σεις ΔΝΤ και ευ­ρω­παϊ­κών θε­σμών».

Η «ρήτρα ΑΕΠ»

Με αυτά τα λόγια ο Πρω­θυ­πουρ­γός προ­ε­τοί­μα­σε το έδα­φος απο­δο­χής μια νέας πρό­τα­σης ενώ, κατά τις πλη­ρο­φο­ρί­ες, αυτό που επί­σης μπο­ρεί να επα­νέλ­θει στο τρα­πέ­ζι είναι το σχέ­διο να συν­δε­θεί το ύψος των ετή­σιων πλη­ρω­μών το­κο­χρε­ο­λυ­σί­ων από την Ελ­λά­δα με τον ρυθμό ανά­πτυ­ξης της οι­κο­νο­μί­ας. Δη­λα­δή να πλη­ρώ­νου­με πε­ρισ­σό­τε­ρα όταν ο ρυθ­μός ανά­πτυ­ξης είναι υψη­λός και λι­γό­τε­ρα όταν είναι χα­μη­λός. Αλλά κάτι τέ­τοιο απαι­τεί με­γά­λη και σε βάθος τε­χνι­κή προ­ε­τοι­μα­σία.

Το με­γά­λο επι­χεί­ρη­μα υπέρ μια συ­νο­λι­κής λύσης για την Ελ­λά­δα είναι ότι οι αριθ­μοί, λόγω των υψη­λών πρω­το­γε­νών πλε­ο­να­σμά­των, δεί­χνουν στα­θε­ρο­ποί­η­ση του χρέ­ους στα 320 δισ. ευρώ εδώ και τέσ­σε­ρα χρό­νια. Και ότι η  Ελ­λά­δα δεν θα χρεια­στεί να κάνει χρήση του συ­νο­λι­κού πα­κέ­του βο­ή­θειας. Aπό το τρίτο πα­κέ­το των 86 δισ. ευρώ έχουν εκτα­μιευ­θεί από τον ESM μόλις 31,7 δισ. ευρώ.

Εν όψει της συ­νε­δρί­α­σης του Eurogroup η φράση-κλει­δί για την άρση του αδιε­ξό­δου είναι η «κα­ταρ­χήν συμ­με­το­χή του ΔΝΤ στο ελ­λη­νι­κό πρό­γραμ­μα». Τη συμ­βι­βα­στι­κή αυτή λύση πα­ρου­σί­α­σε «Το Βήμα» την πε­ρα­σμέ­νη Κυ­ρια­κή και την  επι­βε­βαί­ω­σε η Κρι­στίν Λα­γκάρντ σε συ­νέ­ντευ­ξή της στη γερ­μα­νι­κή εφη­με­ρί­δα «Handelsblatt», στο φύλλο της Τρί­της, λέ­γο­ντας:

«Αν οι πι­στω­τές δεν είναι ακόμα στο στά­διο που μπο­ρούν να συμ­φω­νή­σουν και να σε­βα­στούν τις εκτι­μή­σεις μας, αν χρειά­ζο­νται πε­ρισ­σό­τε­ρο χρόνο ώστε να φθά­σουν εκεί, μπο­ρού­με να το ανα­γνω­ρί­σου­με και να τους δώ­σου­με πε­ρισ­σό­τε­ρο χρόνο. Μπο­ρεί επο­μέ­νως να υπάρ­ξει ένα πρό­γραμ­μα στο οποίο η εκτα­μί­ευ­ση λαμ­βά­νει χώρα μόνο όταν τα μέτρα ελά­φρυν­σης του χρέ­ους έχουν ξε­κα­θα­ρι­στεί πλή­ρως».

Με αυτήν τη λύση και όπως προ­βλέ­πει το κα­τα­στα­τι­κό του, το ΔΝΤ θα έχει χρο­νι­κό πε­ρι­θώ­ριο τριών μηνών να πε­ρι­μέ­νει τι θα απο­φα­σί­σουν οι Ευ­ρω­παί­οι και στη συ­νέ­χεια να δει τι θα κάνει με την Ελ­λά­δα. Και αν πάλι σε αυτό το διά­στη­μα δεν έχει κλεί­σει το ζή­τη­μα, το συμ­βού­λιο έχει το δι­καί­ω­μα να απο­φα­σί­σει μια νέα πα­ρά­τα­ση.

Η δεύ­τε­ρη επι­λο­γή

Μετά την κυρία Λα­γκάρντ, η οποία θα πα­ρί­στα­ται στη συ­νε­δρί­α­ση του Eurogroup, ο εκ­πρό­σω­πος του ΔΝΤ Τζέρι Ράις είπε ότι η «κα­ταρ­χήν συμ­φω­νία με την Ελ­λά­δα για ένα πρό­γραμ­μα με εκτα­μί­ευ­ση, όμως, χρη­μά­των μόνο όταν υπάρ­ξει συμ­φω­νία για το χρέος» είναι η δεύ­τε­ρη κα­λύ­τε­ρη επι­λο­γή για το Τα­μείο προ­κει­μέ­νου να αρθεί το αδιέ­ξο­δο.

Πά­ντως τό­νι­σε ότι το Τα­μείο προ­τι­μά κα­θα­ρή λύση στο Eurogroup και για αυτό ερ­γά­ζε­ται, επι­βε­βαιώ­νο­ντας την πα­ρου­σία Λα­γκάρντ στη συ­νε­δρί­α­ση.

«Χρεια­ζό­μα­στε δια­βε­βαιώ­σεις πως τα μέτρα ελά­φρυν­σης του χρέ­ους είναι επαρ­κή. Οι συ­ζη­τή­σεις για το χρέος προ­ο­δεύ­ουν, οι δια­φο­ρές γε­φυ­ρώ­νο­νται αλλά δεν εί­μα­στε ακόμη εκεί. Ελ­πί­ζου­με αυτό να συμ­βεί στο Λου­ξεμ­βούρ­γο στις 15 Ιου­νί­ου» είπε.

Το αι­σιό­δο­ξο σε­νά­ριο της «καλής δια­τύ­πω­σης»

Η μο­να­δι­κή πε­ρί­πτω­ση να επι­τα­χυν­θούν οι εξε­λί­ξεις και να υπάρ­ξει «λύση» είναι το Eurogroup να λάβει μια πο­λι­τι­κή από­φα­ση τέ­τοια που να επι­τρέ­πει στην ΕΚΤ την έντα­ξη της Ελ­λά­δας στο QE.

Ο Ευ­κλεί­δης Τσα­κα­λώ­τος, ενη­με­ρώ­νο­ντας τους βου­λευ­τές του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ για την πο­ρεία των δια­πραγ­μα­τεύ­σε­ων ανα­φο­ρι­κά με το χρέος, υπο­στή­ρι­ξε πως η κυ­βέρ­νη­ση «πα­λεύ­ει» για μια καλή λε­κτι­κή δια­τύ­πω­ση που θα επι­τρέ­ψει στην ΕΚΤ να εντά­ξει την Ελ­λά­δα στο πρό­γραμ­μα πο­σο­τι­κής χα­λά­ρω­σης.

Και αυτό μπο­ρεί να γίνει καθώς όλοι έχουν συμ­φω­νή­σει ότι η λύση για το χρέος περνά από την επι­μή­κυν­ση της διάρ­κειας των δα­νεί­ων της ευ­ρω­παϊ­κής βο­ή­θειας από 15 ως 17 χρό­νια και τη ρύθ­μι­ση των τόκων του δα­νεί­ου του δεύ­τε­ρου μνη­μο­νί­ου. Δια­φω­νούν όμως ως προς τον χρόνο ανα­κοί­νω­σης των μέ­τρων ελά­φρυν­σης. Το ερώ­τη­μα είναι πώς θα αντι­δρά­σει η ΕΚΤ. Το πι­θα­νό­τε­ρο σε­νά­ριο είναι να μην κάνει τί­πο­τε τον Ιού­λιο και να με­τα­θέ­σει τον χρόνο απο­φά­σε­ων πι­θα­νό­τα­τα για το φθι­νό­πω­ρο.

Πα­ράλ­λη­λα από την ευ­ρω­παϊ­κή πλευ­ρά, και συ­γκε­κρι­μέ­να τον ESM, συ­νε­χί­ζε­ται η προ­σπά­θεια στα­θε­ρο­ποί­η­σης του κό­στους δα­νει­σμού της Ελ­λά­δας στο πλαί­σιο των βρα­χυ­πρό­θε­σμων μέ­τρων ελά­φρυν­σης του χρέ­ους. Την πε­ρα­σμέ­νη εβδο­μά­δα αυ­ξή­θη­κε κατά 9 δισ. ευρώ (από τα 40 στα 49 δισ. ευρώ) το όριο ανταλ­λα­γής ομο­λό­γων από το δά­νειο που πήρε η Ελ­λά­δα από το EFSF. Το με­γά­λο ανοι­χτό ζή­τη­μα είναι πώς η Ελ­λά­δα θα πλη­ρώ­σει τους τό­κους του δα­νεί­ου των 130 δισ. ευρώ από τον ESM που πήρε μετά το PSI το 2012 καθώς τότε μας δό­θη­κε δε­κα­ε­τής πε­ρί­ο­δος χά­ρι­τος.

Από το 2021 και μέχρι το 2027 υπάρ­χει αύ­ξη­ση πλη­ρω­μών τόκων. Εως και το 2020 οι τόκοι ετη­σί­ως κι­νού­νται στα 6,5 δισ. ευρώ, το 2021 αυ­ξά­νο­νται σε 11 δισ. ευρώ, το 2022 εκτι­νάσ­σο­νται σε 24,5 δισ. ευρώ, το 2023 είναι 17, 6 δισ. ευρώ και το 2024 είναι 13,6 δισ. ευρώ. Και αυτό πρέ­πει να επι­λυ­θεί.

ΒΗΜΑ