Γιάννης Ρέτσος: Χάνουμε πολλά λεφτά από την μικρή τουριστική περίοδο

Μεγάλο έλλειμμα στις Δημό­σιες επεν­δύ­σεις – Καμία κυβέρ­νηση δεν είδε τον του­ρι­σμό ως αντί­παλο – Όλο το παρα­σκή­νιο των συζη­τή­σεων με την τρόικα

Η χώρα σηκώνει πολλούς παρα­πάνω του­ρί­στες, επι­ση­μαί­νει ο πρό­ε­δρος του ΣΕΤΕ Γιάννης Ρέτσος διευ­κρι­νί­ζο­ντας ότι αυτό εξαρ­τά­ται από το πως θα δια­χει­ρι­στούμε τους προ­ο­ρι­σμούς και θα βελ­τιώ­σουμε τις υπο­δο­μές, στις οποίες ειδικά στις Δημό­σιες δια­πι­στώ­νει σημα­ντικό έλλειμμα,

Μιλώ­ντας στο 12ο επει­σό­διο του Podcast ΒΑΒΕΛ ο πρό­ε­δρος του Συν­δέ­σμου Ελλη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σεων, ανα­γνω­ρί­ζει ότι λόγω του μικρού χρο­νι­κού δια­στή­μα­τος της του­ρι­στι­κής κίνησης η ελλη­νική οικο­νο­μία χάνει πολλά λεφτά, επι­ση­μαί­νει τις προ­ο­πτι­κές ανά­πτυ­ξης του του­ρι­σμού πόλης, εκφρά­ζει ωστόσο και τον προ­βλη­μα­τι­σμό του αν οι άνθρω­ποι του του­ρι­σμού επι­θυ­μούν την επι­μή­κυνση της του­ρι­στι­κής περιό­δου ή αρκού­νται στην σκληρή δουλειά ορι­σμέ­νους ωστόσο μήνες του έτους.

Ο Γιάννης Ρέτσος πρό­σθεσε ότι θεωρεί επι­τυ­χία αν ο του­ρι­σμός δια­τη­ρη­θεί ως συνει­σφορά στην οικο­νο­μία στο 20% του ΑΕΠ, αλλά σε ένα ΑΕΠ το οποίο να είναι 50% μεγα­λύ­τερο από ότι είναι σήμερα. Επι­σή­μανε ότι, καμία κυβέρ­νηση δεν είδε τον του­ρι­σμό ως αντί­παλο και όλοι απο­φά­σι­σαν να τον αφήσουν έξω από την από την πολι­τική αντι­πα­ρά­θεση, διότι κατά­λα­βαν ότι έχουνε μόνο κέρδος από αυτή τη δρα­στη­ριό­τητα.

Σχο­λιά­ζει τους πολι­τι­κούς που ενδια­φέρ­θη­καν για τον του­ρι­σμό μεταξύ των οποίων τον σημε­ρινό πρω­θυ­πουργό Κυριάκο Μητσο­τάκη, τους πρώην πρω­θυ­πουρ­γούς Κων­στα­ντίνο Μητσο­τάκη και Αντώνη Σαμαρά αλλά και την περίοδο ΣΥΡΙΖΑ.

Εκφρά­ζει την εκτι­μησή του για το τι είδους και με ποιες αρμο­διό­τη­τες πρέπει να έχουμε υπουρ­γείο Του­ρι­σμού. Θυμάται πως ο ΣΕΤΕ εξε­λί­χτηκε σε ισχυρός κοι­νω­νι­κός ετέρος, καθώς και τα πρώτα δικά του προ­σω­πικά βήματα στα συν­δι­κα­λι­στικά του κλάδου κάνο­ντας ιδιαί­τερη μνεία σε κατα­στά­σεις που βίωσε.

Τέλος απο­κα­λύ­πτει όλο το παρα­σκή­νιο των συζη­τή­σεων και επαφών του ΣΕΤΕ με την τρόικα την περίοδο των μνη­μο­νίων, τονί­ζο­ντας ότι «πιστεύ­αμε ότι υπο­δει­κνύ­ο­ντας σε ότι είχε να κάνει το δικό μας τομέα, τα κακώς κείμενα, πράγ­ματα τα οποία ήταν βαρίδια και απο­τε­λού­σαν στρε­βλώ­σεις για την δρα­στη­ριό­τητά μας, αλλά και προ­τά­σεις και λύσεις για το πώς μπορεί ο του­ρι­σμός να απο­τε­λέ­σει επεν­δυ­τικό πόλο και πώς ενδε­χο­μέ­νως, μειώ­νο­ντας τη γρα­φειο­κρα­τία μπο­ρού­σες να προ­σελ­κύ­σεις περισ­σό­τε­ρες επεν­δύ­σεις και από την Ελλάδα, αλλά και από το εξω­τε­ρικό πηγαί­ναμε πάντα με τεκ­μη­ριω­μέ­νες προ­τά­σεις το οποίο νομίζω ότι αυτό γινόταν δεκτό πάρα πολύ θετικά».

Το πλήρες κείμενο της συνέ­ντευ­ξης του προ­έ­δρου του Συν­δέ­σμου Ελλη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σεων Γιάννη Ρέτσου στο Podcast ΒΑΒΕΛ και τον Νίκο Φιλιπ­πίδη

ΝΦ: Βρι­σκό­μα­στε στο κέντρο της Αθήνας, στο γραφείο του προ­έ­δρου του Συν­δέ­σμου Ελλη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σεων, του κυρίου Γιάννη Ρέτσου, ενός επι­χει­ρη­μα­τία ο οποίος τρέχει μία από τις σημα­ντι­κές ξενο­δο­χεια­κές αλυ­σί­δες της χώρας και ηγείται βέβαια, και του κορυ­φαίου οργάνου των ελλη­νι­κών του­ρι­στι­κών επι­χει­ρή­σεων. Γεια σας κύριε Ρέτσο.

ΓΡ: Γεια σας κύριε Φιλιπ­πίδη, καλή χρονιά!

ΝΦ: Καλω­σήρ­θατε στο podcast Βαβέλ, καλή χρονιά και σε εσάς. Θα ξεκι­νήσω, θα πάμε λίγο πίσω. Πότε μπήκατε στον του­ρι­σμό;

ΓΡ: Άρα δεν πάμε λίγο πίσω, πάμε αρκετά πίσω. Ουσια­στικά, γεν­νή­θηκα στον του­ρι­σμό. Είμαι δεύτερη γενιά ξενο­δό­χος. Η εται­ρεία, τα ξενο­δο­χεία Electra Ηotels & Resorts δημιουρ­γή­θη­καν το 1963. Είναι ίσως, μέχρι πρό­τι­νος έλεγα, η παλαιό­τερη ξενο­δο­χειακή αλυσίδα που παρα­μέ­νει σήμερα εν ζωή. Αλλά μόλις πρό­σφατα με αφορμή και το θάνατο του Αρι­στο­τέλη του Διβάνη του αεί­μνη­στου, συνει­δη­το­ποί­ησα ότι ο Αρι­στο­τέ­λης Διβάνης δημιούρ­γησε την δική του αλυσίδα πιο πριν από μας, ξεκι­νώ­ντας από τα Τρίκαλα το 1958. Σε κάθε περί­πτωση είναι μία αλυσίδα η οποία υπάρχει με την ίδια μετο­χική σύνθεση από το 1963. Δεύτερη γενιά πλέον, οπότε γεν­νή­θηκα μέσα σε αυτή τη δουλειά. Από μικρός ξεκί­νησα τα καλο­καί­ρια μου, που θυμάμαι από τα 12 μου χρόνια και μετά να εργά­ζο­μαι στο ξενο­δο­χείο μας στην Κρήτη την εποχή εκείνη και τελειώ­νο­ντας το σχολείο και μπαί­νο­ντας στη Νομική ξεκί­νησα να δουλεύω κανο­νικά πλέον στα ξενο­δο­χεία μας, παράλ­ληλα με τις σπουδές μου, μέχρι που έφυγα για Αμερική μετά την ολο­κλή­ρωση των σπουδών μου στη Νομική για να κάνω το μετα­πτυ­χιακό μου στο Κορνέλ. Γυρί­ζο­ντας λοιπόν από το Κορνέλ, το 1995, ανέλαβα πλέον θέση ευθύνης στην εται­ρεία, ανέλαβα τη διεύ­θυνση του ξενο­δο­χείου Electra Palace, στην Πλάκα.

ΝΦ: Θα ήθελα λίγο έτσι, πώς ήταν ο του­ρι­σμός, όταν πρω­το­κα­τα­λά­βατε το χώρο;

ΓΡ: Ήταν ένα παντε­λώς δια­φο­ρε­τικό τοπίο θα σας πω από το, πολύ περιο­ρι­σμένη δρα­στη­ριό­τητα και χρονικά, αλλά και χωρικά, πρω­τεύ­ουσα και 4-5 μεγάλα νησιά ήταν αυτά που συγκε­ντρώ­νο­νταν ουσια­στικά

ΝΦ: Και για λίγους μήνες.

ΓΡ: Η δρα­στη­ριό­τητα και για πολύ λίγους μήνες και βέβαια, αν το δούμε τώρα από την πλευρά της συλ­λο­γι­κής εκπρο­σώ­πη­σης και της δύναμης, της διείσ­δυ­σης που είχε ο κλάδος, αυτό θα έλεγα ότι χαρα­κτη­ρι­ζό­ταν από μία πολυ­διά­σπαση την οποία, όταν λέω πολυ­διά­σπαση εννοώ ότι ο κάθε κλάδος του του­ρι­σμού θεω­ρούσε ότι είναι αυτό­νο­μος και έπρεπε να έχει τη δική του φωνή και τη δική του εκπρο­σώ­πηση, κάτι το οποίο χρη­σι­μο­ποί­η­σαν συστη­μα­τικά όλες οι κυβερ­νή­σεις, ουσια­στικά για να κρα­τιέ­ται ο του­ρι­σμός σε μία σχετική ανυ­πο­λη­ψία, στη λογική ότι είναι κάποια χρήματα που θα έρθουν ούτως ή άλλως στη χώρα ότι και να γίνει, άρα δεν υπάρχει κανένας λόγος να ενδυ­να­μώ­σεις και έναν ακόμα συλ­λο­γικό φορέα, να δημιουρ­γή­σεις ένα ακόμα κοι­νω­νικό εταίρο ο οποίος μάλλον προ­βλή­ματα θα σου δημιουρ­γή­σει, παρά λύση θα δώσει. Άρα λοιπόν αυτό, η εικόνα που έχω εκεί τη δεκα­ε­τία του 90’, ήταν μία εικόνα, αν θέλετε, εσω­στρέ­φειας, μία εικόνα που δεν είχε ιδιαί­τερο όραμα, παρά μόνο λίγων ανθρώ­πων οι οποίοι είχαν κατα­φέ­ρει μέχρι τότε να ξεχω­ρί­σει και σε αυτούς θα συμπε­ρι­λάβω τους ανθρώ­πους που συνέ­λα­βαν την ιδέα της δημιουρ­γίας του ΣΕΤΕ που κατά­λα­βαν την εποχή εκείνη στις αρχές της δεκα­ε­τίας του 1990 ότι μόνο αν επεν­δύ­σουμε και επι­κε­ντρω­θούμε στην ποιό­τητα του του­ρι­σμού και του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος μπορεί να έχουμε τύχη στον αντα­γω­νι­σμό ο οποίος φαι­νό­ταν να δυνα­μώ­νει στη γύρω περιοχή. Αν λοιπόν μπο­ρούσα να ξεχω­ρίσω αυτούς τους ανθρώ­πους θα έλεγα ότι η πρώτη αν θέλετε έτσι μεγάλη αλλαγή και αυτό που άλλαξε τα δεδο­μένα ήταν στα τέλη της δεκα­ε­τίας του 90’, όταν πήραμε τους Ολυ­μπια­κούς Αγώνες. Ήταν νομίζω ένα σταθμός τότε πάρα πολύ σημα­ντι­κός που δημιούρ­γησε μία πολύ μεγάλη εξω­στρέ­φεια στη χώρα.

ΝΦ: Στα­μα­τή­σατε να είναι κλειστό επάγ­γελμα με λίγα λόγια.

ΓΡ: Στα­μά­τησε να μπορεί να είναι κλειστό το επάγ­γελμα και δημιουρ­γή­θηκε πλέον η όρεξη και σε ανθρώ­πους οι οποίοι δεν ήταν στον του­ρι­σμό, είτε από την Ελλάδα είτε από το εξω­τε­ρικό να επεν­δύ­σουν στον του­ρι­σμό. Διότι όπως αντι­λαμ­βά­νε­στε, μία μικρή χώρα η οποία ανα­λαμ­βά­νει να οργα­νώ­σει μία Ολυ­μπιάδα, αμέσως μπαίνει στο χάρτη και αρχίζει να γίνεται ένας προ­ο­ρι­σμός που αξίζει κάποιος να τον ψάξει. Αυτό ήταν μία μεγάλη αλλαγή που πραγ­μα­τικά, δημιούρ­γησε πάρα πολύ μεγάλες προ­ο­πτι­κές. Και φυσικά όχι μόνο για την Αθήνα, γιατί αυτό που πίστευα πάντα και το έλεγα και στις καλές περιό­δους της Αθήνας, αλλά και στις κακές, μετά, μετά το 2008 με 12 που ήταν μία τραγική περί­ο­δος για την Αθήνα, εκείνο που έλεγα είναι ότι ό,τι γίνεται στην πρω­τεύ­ουσα επη­ρε­ά­ζει όλη τη χώρα. Υπήρχε μία, αν θέλετε ένας εφη­συ­χα­σμός στην περι­φέ­ρεια ότι δεν πει­ρά­ζει, όχι δεν πει­ρά­ζει, αυτό που γίνεται στην Αθήνα δεν ενοχλεί τον του­ρι­σμό της Κρήτης, Ρόδου, Κέρ­κυ­ρας. Αυτό είναι ένα μεγάλο, ένα μεγάλο ψέμα και μία μεγάλη πλάνη. Η εικόνα πάντα μιας χώρας ξεκι­νάει από την εικόνα της καρδιάς της πρω­τεύ­ου­σας της.

ΝΦ: Μου κάνει εντύ­πωση ότι ενώ υπήρξε ένα του­ρι­στικό μπουμ, μία μεγάλη άνοδος του­ρι­στική μας λέτε, το 2004 ενόψει και των Ολυ­μπια­κών Αγώνων, αμέσως μετά αυτό θα έλεγα ότι πολι­τικά συν­δέ­θηκε και με την ίδρυση υπουρ­γείου για τον του­ρι­σμό.

ΓΡ: Το 2004.

ΝΦ: Το 2004. Μετά φτάσαμε στο 2008. Για να κατα­λά­βουμε, τι κερ­δί­σαμε το 4 και τι χάσαμε από το 8 και μετά;

ΓΡ: Είναι πολύ μεγάλες αυξο­μειώ­σεις από το Ναδίρ στο Ζενίθ και αντί­στροφα. Συμ­βαί­νουν για δύο βασικά λόγος, ο ένας είναι ότι ο του­ρι­σμός είναι από τη φύση του μία κυκλική δρα­στη­ριό­τητα, επη­ρε­ά­ζε­ται πάρα πολύ από ψυχο­λο­γι­κούς παρά­γο­ντες οι οποίοι ενδε­χο­μέ­νως δεν επη­ρε­ά­ζουν το ίδιο άλλους κλάδους της οικο­νο­μίας. Με μία καλή είδηση, ένα καλό γεγονός μπορεί να απο­γειώ­σει τον του­ρι­σμό, μία αντί­στοιχα, κάτι κακό μπορεί να τον οδη­γή­σει στα τάρταρα. Σας θυμίζω την επίθεση στους δίδυ­μους πύργους το 2021 που ουσια­στικά, δημιούρ­γησε

ΝΦ: Το 2001.

ΓΡ: Το 2001 ναι, για τρία χρόνια τρομερό πρό­βλημα στην του­ρι­στική δρα­στη­ριό­τητα. Αυτό λοιπόν, είναι το ένα, το πόσο ευαί­σθη­τος είναι ο τομέας σε τέτοιου είδους γεγο­νότα. Το δεύτερο είναι, η έλλειψη ακόμα μέχρι σήμερα που είναι το μεγάλο δια­κύ­βευμα στρα­τη­γι­κής. Γιατί δεν μπορεί να πιστεύ­ουμε ότι σε άλλους τομείς της οικο­νο­μίας είτε είναι ο πρω­το­γε­νής τομέας είτε είναι η μετα­ποί­ηση, εκεί χρειά­ζε­ται, απαι­τεί­ται στρα­τη­γική και μακρο­πρό­θε­σμη στρα­τη­γική και να θεω­ρούμε ότι ο του­ρι­σμός είναι ένας τομέας ο οποίος δεν χρειά­ζε­ται στρα­τη­γική. Είναι μία αυθόρ­μητη δρα­στη­ριό­τητα η οποία εκμε­ταλ­λευό­μενη έναν φυσικό πλούτο που ούτως ή άλλως τον έχεις και ο οποίος ανα­γνω­ρί­ζε­ται διεθνώς και πάντα ανα­γνω­ρι­ζό­ταν διεθνώς θα μπο­ρέ­σεις να υπε­ρα­πο­δί­δεις ό,τι και να γίνει. Άρα λοιπόν, αυτό που έγινε τη δεκα­ε­τία εκείνη είναι ελλεί­ψεις στρα­τη­γι­κής και με γεγονός ότι ακόμα και εμείς οι ίδιοι ιδιώτες επι­χει­ρη­μα­τίες, δεν ξέρω που θέλαμε να το πάμε, διότι, όπως σας είπα, κατα­κερ­μα­τι­σμέ­νοι ακόμα θεω­ρού­σαμε ότι τα συμ­φέ­ρο­ντα ξέρω εγώ, των ξενο­δό­χων συγκρού­ο­νται με αυτά των του­ρι­στι­κών πρα­κτό­ρων, η αερο­με­τα­φορά δεν είναι κομμάτι της αλυ­σί­δας, άρα, δεν μας αφορά και δεν μας απα­σχο­λεί και τα λοιπά και τα λοιπά. Ουσια­στικά, δεν υπήρχε μία συνα­ντί­ληψη για το πού θέλουμε να πάμε τα πράγ­ματα. Άρα λοιπόν, υπήρχε μία πρό­σκαιρη κεφα­λαιο­ποί­ηση της θετικής οργά­νωση των Ολυ­μπια­κών Αγώνων, που το είδαμε να το κεφα­λαιο­ποιούμε το 5 το 6 και το 7. Όταν όμως ξεκί­νησε η χρη­μα­το­πι­στω­τική κρίση στην Αμερική το 2008 και σιγά-σιγά μπήκε κι η Ελλάδα στο πρό­βλημα, η δρα­στη­ριό­τητα πήγε προς τα κάτω, γιατί δεν υπήρχε κάτι οργα­νω­μένο, κάτι συστη­μα­τικό να την κρα­τή­σει του­λά­χι­στον σε ένα επίπεδο, όχι κατάρ­ρευ­σης.

ΝΦ: Αυτό είναι το θέμα, ότι η χώρα χρε­ο­κο­πούσε εικείνο το διά­στημα και η μονα­δική πηγή εσόδου ή εσόδων που περί­μενε ήταν από τον του­ρι­σμό. Εντού­τοις, δεν έκανε τίποτα, του­λά­χι­στον στα πρώτα χρόνια. Μετά όμως αυτό άλλαξε. Τι έγινε και άλλαξε;

ΓΡ: Επί κυβερ­νή­σεως τότε Σαμαρά-Βενιζέλου, 2012-2013 ο ΣΕΤΕ έγινε κοι­νω­νι­κός εταίρος. Αυτή ήτανε μία κου­βέ­ντα η οποία είχε ξεκι­νή­σει

ΝΦ: Ήσασταν ήδη ο πρό­ε­δρος της πανελ­λή­νιας ομο­σπον­δίας ξενο­δό­χων

ΓΡ: Και πρώτος αντι­πρό­ε­δρος του ΣΕΤΕ. Η κου­βέ­ντα αυτή είχε ξεκι­νή­σει από την εποχή Σημίτη, πριν από το 2000 και ήταν μία κου­βέ­ντα η οποία είχε απόλυτη λογική εξαρχής.

ΝΦ: Επί προ­έ­δρου Κοκοτού, λογικά.

ΓΡ: Επί προ­έ­δρου Κοκοτού, βέβαια, του πρώτου προ­έ­δρου του ΣΕΤΕ και ιδρυτή του ΣΕΤΕ. Η κου­βέ­ντα λοιπόν αυτή βασι­ζό­ταν σε ένα πολύ, αν θέλετε, απτό παρά­δειγμα, ότι ο του­ρι­σμός είναι ένας συν­δυα­σμός δρα­στη­ριο­τή­των, πολλών κλάδων, με πολλές θέσεις απα­σχό­λη­σης ακόμα και αν αυτές είναι επο­χι­κές και δεν μπορεί λοιπόν, να μην εκπρο­σω­πεί­ται ως κοι­νω­νι­κός εταίρος, από τη στιγμή που υπάρχει εκπρο­σώ­πηση της βιο­μη­χα­νίας, των επαγ­γελ­μα­το­βιο­τε­χνών και των εμπόρων. Η κου­βέ­ντα αυτή πήρε 13 χρόνια για να ωρι­μά­σει, για να ωρι­μά­σει κυρίως μεταξύ των κοι­νω­νι­κών εταίρων, διότι εκεί ήταν το μεγάλο πρό­βλημα. Πραγ­μα­τικά, και οφείλω να το πω αυτό γιατί πρέπει να απο­δί­δο­νται τα του Καί­σα­ρος τω Καίσαρι, ο Σαμαράς ήταν από τους πρω­θυ­πουρ­γούς που πίστεψε τον του­ρι­σμό, που πίστευε τον του­ρι­σμό και έδωσε την εντολή να μπει αυτή η υπο­γραφή, στο νομό τότε του Βρούτση, για να ανα­κυ­ρη­χθεί ο ΣΕΤΕ κοι­νω­νι­κός εταίρος, κάτι το οποίο μάλιστα γινόταν για πρώτη φορά. Διότι οι προη­γού­με­νοι κοι­νω­νι­κοί εταίροι δεν ήταν ανα­κη­ρυγ­μέ­νοι με νόμο. ΣΕΤΕ ήταν ο πρώτος ο οποίος ανα­κη­ρύ­χθηκε με νόμο, ακο­λου­θήσε ο ΣΒΕ τα χρόνια του ΣΥΡΙΖΑ. Αυτό λοιπόν, ήταν το πρώτο μεγάλο αν θέλετε game changer στην ιστορία. Ο του­ρι­σμός πλέον είχε έναν εκπρό­σωπο και μπο­ρούσε να μιλάει συλ­λο­γικά με μία φωνή, έχοντας ένα ξεκά­θαρο, μία ξεκά­θαρη στό­χευση. Από εκεί και πέρα, υπήρξαν περί­ο­δοι, κυβερ­νή­σεις, υπουρ­γοί οι οποίοι είτε αντι­λή­φθη­καν ότι επεν­δύ­ο­ντας ενερ­γη­τικά στον τομέα μόνο όφελος μπορεί να έχουν, είτε μέσω και παθη­τι­κής αν θέλετε, στάσης μην πηγαί­νο­ντας απέ­να­ντι στην δρα­στη­ριό­τητα. Ναι, γιατί έγινε και αυτό τα χρόνια αυτά, από το 2012 μέχρι σήμερα, να το πω αυτό, καμία κυβέρ­νηση δεν είδε τον του­ρι­σμό ως αντί­παλο και όλοι απο­φά­σι­σαν να τον αφήσουν έξω από την από την πολι­τική αντι­πα­ρά­θεση, διότι κατά­λα­βαν ότι έχουνε μόνο κέρδος από αυτή τη δρα­στη­ριό­τητα. Με αυτά λοιπόν τα δεδο­μένα και βέβαια, εκμε­ταλ­λευό­με­νοι και μία θετική συγκυ­ρία, ένα θετικό momentum, γιατί το 2012 συνέ­πεσε, άσχετα αν για εμάς τα προ­βλή­ματα άρχισαν τότε το 2010-2011, η χρε­ο­κο­πία της χώρας που κράτησε μία δεκα­ε­τία, τα χρόνια αυτά ήταν η ολο­κλή­ρωση του προ­βλή­μα­τος για τις υπό­λοι­πες δυτικές οικο­νο­μίες και η αρχή ενός ανα­πτυ­ξια­κού κύκλου εντυ­πω­σια­κού. Ίσως του πιο εντυ­πω­σια­κού που έχουμε ζήσει μετά το Β’ Παγκό­σμιο Πόλεμο. Άρα λοιπόν, όλο αυτό βοήθησε στο να υπε­ρα­πο­δό­σει η δρα­στη­ριό­τητα και να φτά­σουμε στο 2019 που ήτανε και το απόλυτο ρεκόρ του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού με τα 18,2 δις απευ­θείας έσοδα και τα 33 εκα­τομ­μύ­ρια επι­σκέ­πτες,

ΝΦ: Το 12, μετά το 10-11 ήταν εδώ όμως και ένας άλλος σημα­ντι­κός παρά­γο­ντας, ήταν εδώ στην Αθήνα, στην Ελλάδα τακτικά η τρόικα. Συνα­ντιό­σα­σταν τότε μαζί τους; Σας αντι­με­τώ­πι­ζαν ως λύση στο οικο­νο­μικό πρό­βλημα της χώρας;

ΓΡ: Είναι μία ωραία αν θέλετε ιστορία αυτή που δεν έχει καθόλου ειπωθεί και καλό είναι ο προ­κά­το­χος μου και καλός μου φίλος και θεωρώ ο άνθρω­πος που άνοιξε το δρόμο σε αυτό το νέο άνοιγμα του ΣΕΤΕ, ο Ανδρέας Ανδρε­ά­δης ο οποίος στο­χο­ποι­ή­θηκε προ­σω­πικά την εποχή εκείνη, δεν έχει μιλήσει δημο­σίως για αυτό και νομίζω αξίζει τον κόπο να πούμε κάποια πράγ­ματα. Ναι συνα­ντιό­μα­σταν, γιατί ήμασταν αν θέλετε οι φρέσκοι και οι εντός εισα­γω­γι­κών, οι αγνοί αυτής της ιστο­ρίας και δεν το λέω για να ευλο­γήσω τα γένια μας. Ήταν η πραγ­μα­τι­κό­τητα. Θεω­ρού­σαμε εκείνη την εποχή ότι έχοντας πάρει ή γνω­ρί­ζο­ντας ότι σύντομα θα γίνουμε κοι­νω­νι­κοί εταίροι ότι έχουμε και μία υπο­χρέ­ωση απέ­να­ντι στην πατρίδα να διορ­θω­θούν τα κακώς κείμενα και επειδή ο ΣΕΤΕ, αν θέλετε ήταν και ένας σύν­δε­σμος ο οποίος λόγω του ότι ήταν φρέσκος κοι­νω­νι­κός εταίρος ή λίγο πριν γίνει κοι­νω­νικό; εταίρος δεν είχε καμία εξάρ­τηση με κανέναν. Ούτε υπο­χρε­ώ­σεις, ούτε αν θέλετε, ανε­ξό­φλητα γραμ­μά­τια. Πιστεύ­αμε ότι υπο­δει­κνύ­ο­ντας σε ότι είχε να κάνει το δικό μας τομέα, τα κακώς κείμενα, πράγ­ματα τα οποία ήταν βαρίδια και απο­τε­λού­σαν στρε­βλώ­σεις για την δρα­στη­ριό­τητά μας, αλλά και προ­τά­σεις και λύσεις για το πώς μπορεί ο του­ρι­σμός να απο­τε­λέ­σει επεν­δυ­τικό πόλο και πώς ενδε­χο­μέ­νως, μειώ­νο­ντας τη γρα­φειο­κρα­τία μπο­ρού­σες να προ­σελ­κύ­σεις περισ­σό­τε­ρες επεν­δύ­σεις και από την Ελλάδα, αλλά και από το εξω­τε­ρικό πηγαί­ναμε πάντα με τεκ­μη­ριω­μέ­νες προ­τά­σεις το οποίο νομίζω ότι αυτό γινόταν δεκτό πάρα πολύ θετικά. Κάποιος ο οποίος, εμείς είχαμε αν θέλετε και την άγνοια του και­νούρ­γιου, την άγνοια ίσως του κιν­δύ­νου και μιλά­γαμε και πολύ πιο αφιλ­τρά­ρι­στα την εποχή εκείνη. Αυτό λοιπόν νομίζω ότι το εκμε­ταλ­λευ­τή­κανε. Εμείς από την άλλη, δεν θεω­ρού­σαμε ότι είχαμε ούτε κάτι να κρύ­ψουμε, ούτε κάποιο, αν θέλετε, δια­κύ­βευμα που έπρεπε πάση θυσία να προ­στα­τεύ­σουμε και το οποίο έπρεπε να κρα­τή­σουμε κρυφό, οπότε δεν είχαμε και το πρό­βλημα και το φόβο να το δημο­σιο­ποιούμε κιόλας και θα πρέπει να σας πω ότι την εποχή εκείνη που ήταν και πάρα πολύ σκληρή εποχή και μπο­ρού­σες να κιν­δυ­νεύ­σεις και προ­σω­πικά από αυτή την ιστορία, ο Ανδρέας Ανδρε­ά­δης στο­χο­ποι­ή­θηκε από δελτία ειδή­σεων και από πολύ σοβα­ρούς δημο­σιο­γρά­φους παντε­λώς άδικα, διότι υπήρχε και η διάθεση δαι­μο­νο­ποί­η­σης κάποιων ανθρώ­πων, αν θυμάστε τότε μιλά­γανε για κου­κου­λο­φό­ρους της τρόικα. Θεωρώ λοιπόν ότι όποια κου­βέ­ντα κάναμε εκείνη την εποχή την κάναμε θεσμικά, τη συνε­χί­σαμε και τη συνε­χί­ζουμε και ο ΣΕΤΕ απο­τε­λεί έναν συνο­μι­λητή των σημε­ρι­νών θεσμών, όλη τη δεκα­ε­τία του 2000 και θεωρώ πάντα μας αντι­με­τώ­πι­σαν πάρα πολύ θεσμικά και με πάρα πολύ μεγάλη σοβα­ρό­τητα.

ΝΦ: Υπάρχει και ένα θέμα. Πώς επι­κοι­νω­νείτε, πώς στέλ­νετε τα μηνύ­ματά σας στην εκά­στοτε κυβέρ­νηση;

ΓΡ: Τα χρόνια 17-19 ήταν χρόνια πάρα πολύ μεγάλης ανά­πτυ­ξης του του­ρι­σμού. Η στρα­τη­γική, η μονα­δική στρα­τη­γική που έχει υπάρξει για τον ελλη­νικό του­ρι­σμό ήταν η στρα­τη­γική του αεί­μνη­στου Κων­στα­ντί­νου Καρα­μανλή ο οποίος δημιούρ­γησε ουσια­στικά τον ελλη­νικό του­ρι­σμό. Ήταν η μονα­δική ξεκά­θαρη στρα­τη­γική που έχει υπάρξει από τις αρχές, από τα τέλη της δεκα­ε­τίας του 50’, αρχές δεκα­ε­τίας 60’, που δημιουρ­γή­θηκε ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός από εκεί και πέρα όλες οι κυβερ­νή­σεις επέ­λε­ξαν αυτό το δρόμο για τους λόγους που εξη­γή­σαμε στην αρχή, έτσι; Άρα λοιπόν, η περί­ο­δος 17-19 ήταν μία περί­ο­δος, που πραγ­μα­τικά υπήρχε μία συνεχής αυξη­τική τάση, άρα λοιπόν, αν θέλετε η προ­σπά­θεια μου την εποχή εκείνη ήταν προς δύο κατευ­θύν­σεις δημο­σίως να λέω συνεχώς πως δεν πρέπει να επα­να­παυό­μα­στε από αυτό που βλέ­πουμε, την αύξηση, αλλά πρέπει να δούμε πώς θα δια­χει­ρι­στούμε αυτή την αύξηση μακρο­πρό­θε­σμα και μετά στις οποίες κατ’ ιδίαν επαφές που υπήρχαν γινόταν μία προ­σπά­θεια επί­λυ­σης θεμάτων, γιατί ξέρετε ο του­ρι­σμός έχει πάρα πολλά θεσμικά ζητή­ματα τα οποία χρήζουν επί­λυ­σης. Γιατί μια και είναι ένα σύμπλεγμα πάρα πολλών δρα­στη­ριο­τή­των.

ΝΦ: Σας άκουγαν, από την κυβέρ­νηση Τσίπρα;

ΓΡ: Ξέρετε τι γίνεται; Θα σας πω το εξής, είχες τότε μία υπουργό την Έλενα την Κου­ντουρά οποία ήταν πάρα πολύ κινη­τική και πάρα πολύ δρα­στή­ρια. Δια­φώ­νησα πάρα πολλές φορές μαζί της και η άποψη που υπήρχε τότε ήταν ότι δεν είχαμε καλή σχέση. Εγώ θα σας πω ειλι­κρινά ότι δεν είχαμε και την καλύ­τερη σχέση. Δεν ήμασταν όμως και τσα­κω­μέ­νοι. Της ανα­γνω­ρίζω αυτό ακριβώς, ότι ήταν πάρα πολύ δρα­στή­ρια, ήταν αει­κί­νητη και είχε, αν θέλετε, είχε συλ­λά­βει την πεζή πραγ­μα­τι­κό­τητα του πράγ­μα­τος ότι δεν πρό­κει­ται να βρω άκρη με τις συναρ­μο­διό­τη­τες και σε μία κυβέρ­νηση συνερ­γα­σίας που δεν είμαι μέλος του κόμ­μα­τος, γιατί τότε δεν είχε ακόμα πάει στο ΣΥΡΙΖΑ, δεν είμαι μέλος του κόμ­μα­τος που έχει την πλειο­ψη­φία στην κυβέρ­νηση αυτή θα δυσκο­λευτώ πάρα πολύ να επι­κοι­νω­νήσω με τους συναρ­μό­διους υπουρ­γούς και να πετύχω θεσμι­κές αλλαγές, άρα επι­κε­ντρώ­νο­μαι σε αυτό που μπορώ να κάνω πάρα πολύ καλά και είναι η εξω­στρέ­φεια, είμαι ο πρε­σβευ­τής της εικόνας της Ελλάδας στο εξω­τε­ρικό και αυτό το έκανε εξαι­ρε­τικά. Άρα λοιπόν, αν με ρωτή­σετε πέρα από προ­σω­πική άποψη, συμπά­θεια ή οτι­δή­ποτε άλλο, θα σας πω ότι πέτυχε στο ρόλο της. Πέτυχε στο ρόλο της, γιατί επέλεξε τις μάχες που μπο­ρούσε να δώσει και τις έδωσε με καλό απο­τέ­λε­σμα.

ΝΦ: Είναι αυτό το μοντέλο του υπουρ­γού που χρειά­ζε­ται η χώρα;

ΓΡ: Είναι το μοντέλο το οποίο εξ’ ανάγκης ακο­λου­θεί ένας έξυπνος υπουρ­γός του­ρι­σμού, διότι από τη στιγμή που θα συνει­δη­το­ποι­ή­σει ποιες είναι οι δυνα­τό­τη­τές του και μέχρι πού μπορεί να φτάσει και πού μπορεί να συγκρου­στεί, θα επι­λέ­ξει να κάνει κάτι στο οποίο μπορεί να φανεί ότι έχει και απο­τέ­λε­σμα, αλλιώς θα κατα­δι­κα­στεί να χτυπάει το κεφάλι του στον τοίχο. Κι είναι αυτό για το οποίο πρέπει κάποια στιγμή να γίνει και συζή­τηση, τώρα θα σας πω ακόμη, γιατί είμαι πρό­ε­δρος του ΣΕΤΕ, κανο­νικά δεν θα έπρεπε να μιλάω τόσο απε­λευ­θε­ρω­μένα, αλλά νομίζω βιά­ζο­μαι λιγάκι, με έχει, βιά­ζο­μαι να τελειώ­σει η θητεία μου και έχω αρχίσει να μιλάω πριν το τέλος της θητείας αυτής. Αλλά αν κάποιος με ρώταγε μετά το τέλος της θητείας, μετά από τόσα χρόνια ενα­σχό­λη­σης κλπ, κλπ, τι πιστεύ­εις τελικά; Το Υπουρ­γείο χρειά­ζε­ται ή δεν χρειά­ζε­ται; Εγώ θα σας έλεγα το εξής. Το υπουρ­γείο για πρώτη φορά, αν θυμάμαι καλά, το έφτιαξε ο αεί­μνη­στος ο Λιβανός στην πρώτη κυβέρ­νηση Μητσο­τάκη 90-93. Ο Μητσο­τά­κης, ο μακα­ρί­της, ο Κων­στα­ντί­νος ήταν μεγάλος υπο­στη­ρι­κτής του του­ρι­σμού και το έκανε ενσυ­νεί­δητα, γιατί ήταν και ο άνθρω­πος ο οποίος ήταν εξαι­ρε­τικά διο­ρα­τι­κός και είχε πάντα στρα­τη­γική σε όλα τα ζητή­ματα και κατά­λαβε ότι από κάπου πρέπει να εκπο­ρεύ­ε­ται από τη στρα­τη­γική, από το κράτος, θεσμικά κλπ και ένα υπουρ­γείο θα το δια­σφα­λίζε αυτό το πράγμα. Όμως από την πράξη και εκ του απο­τε­λέ­σμα­τος, υπάρχει αυτό που σας είπα, είναι τέτοια μεγάλη συναρ­μο­διό­τητα που ή θα πρέπει να έχεις έναν πανί­σχυρο υπουργό ο οποίος να μπορεί ουσια­στικά, αν όχι να επι­βάλ­λε­ται σε όλους τους συναρ­μό­διους υπουρ­γούς του, να μπορεί να συγκρού­ε­ται μαζί τους και τελικά να περνάει αυτό που θέλει το οποίο δεν γίνεται, εκ των πραγ­μά­των δεν γίνεται. Ή θα πρέπει να βρεις μία άλλη, μία άλλη μορφή. Ο του­ρι­σμός σήμερα αν ρωτά­γατε θέλει υπουρ­γείο; Εγώ πιστεύω 99,9% θα σας λέγανε ότι ναι, θέλει υπουρ­γείο. Γιατί; Για λόγους γοήτρου. Για μένα το πιο σημα­ντικό από όλα και φάνηκε κυρίως τα χρόνια της δια­χεί­ρι­σης του κορο­νοϊού, είναι να υπάρχει μία μορφή εξου­σίας η οποία τελικά να περνάει μέσα και από τον πρω­θυ­πουργό. Τώρα αν αυτό είναι Υπουρ­γείο Επι­κρα­τείας το οποίο να έχει ουσια­στικά τους παρα­γω­γι­κούς κλάδους της οικο­νο­μίας, ένα υφυ­πουρ­γείο το οποίο να είναι παρά τω πρω­θυ­πουργώ. Δεν γίνεται όμως να μην υπάρχει μία αρχή και μία εξουσία που να μπορεί να λύνει, έως ένα σημείο, όχι στο 100%, αλλά του­λά­χι­στον το 50% του κομ­μα­τιού των συναρ­μο­διο­τή­των και να επι­βά­λει τελικά μία, την ακο­λού­θηση μία στρα­τη­γι­κής. Για το Μητσο­τάκη, τον μακα­ρίτη ήθελα να σας πω ότι επειδή ο άνθρω­πος αυτός ήταν μία πολύ ιδιαί­τερη φυσιο­γνω­μία, έφυγε 99 χρόνων, νομίζω μέχρι τέλους πρέπει να ήταν απόλυτα διαυγής. Κάποια στιγμή το 2012, σε μία πάρα πολύ περίοδο της προ­σω­πι­κής μου ζωής που ουσια­στικά έβλεπα ελά­χι­στους ανθρώ­πους με είχε πάρει τηλέ­φωνο η γραμ­μα­τέας του Σάκη Κυπραίου και μου είχε και μου είχε πει ότι θέλει ο πρό­ε­δρος να με δει και πραγ­μα­τικά, παρότι, επα­να­λαμ­βάνω απέ­φευγα να βλέπω κόσμο αυτή την εποχή εκείνη, το θεώρησα τιμη­τικό και πήγα και τον είδα στο γραφείο του. Κάθισα δύο ώρες, μου έκανε ανά­κριση επί πάντων των θεμάτων των επαγ­γελ­μα­τι­κών του­ρι­στι­κών κλπ κλπ, μου είπε ότι είχε ακούσει πάρα πολύ καλά λόγια για μένα και ήθελε να με γνω­ρί­σει. Μου ανέλυσε τα πάντα του­ρι­στικά, σε σημείο που κάποια σκε­φτό­μουν ότι τα ξέρει καλύ­τερα και από μένα και μου είπε στο τέλος ότι μπορεί να έχω απο­χω­ρή­σει χρόνια από την πολι­τική, αλλά παρα­κο­λουθώ τα πράγ­ματα και οτι­δή­ποτε χρεια­στείτε να μη διστά­σετε να μου το πείτε. Ήταν κάτι το οποίο με είχε εντυ­πω­σιά­σει. Γιατί είχα ακούσει πάρα πολλά πράγ­ματα γι αυτό τον άνθρωπο και τον είδα με τα μάτια μου, σε αυτή την ηλικία πως λει­τουρ­γούσε το μυαλό του και πόσο to the point ήταν σε οτι­δή­ποτε έλεγε και πόσο σύγ­χρονη ήταν η αντί­ληψή του για τα πράγ­ματα.

ΝΦ: Ο γιος του, ο σημε­ρι­νός πρω­θυ­πουρ­γός, ο Κυριά­κος Μητσο­τά­κης έχει γνώσεις του­ρι­στι­κές;

ΓΡ: Έχει, καταρ­χήν θεωρώ πως πιστεύει ότι ο του­ρι­σμός είναι, μπορεί να είναι ένας βασικός τομέας ανά­πτυ­ξης για τη χώρα. Πολύ σωστά πιστεύει ότι δεν μπορεί να είναι μόνος, άλλωστε εγώ το λέω χρόνια τώρα και πηγαίνω πρό­ε­δρος του ΣΕΤΕ σε αυτή την τρομερή συζή­τηση που θεωρώ τελείως λάθος και τελείως ύπουλη συζή­τηση και δόλια συζή­τηση ότι πρέπει να ανα­πτύ­ξουμε άλλους κλάδους και να μην είναι ο του­ρι­σμός μονο­καλ­λιέρ­γεια. Ο του­ρι­σμός δεν διεκ­δί­κησε πότε το ρόλο της μονο­καλ­λιέρ­γειας. Εγώ έχω πει επα­νει­λημ­μέ­νως ότι θα είμαι χαρού­με­νος αν μπορεί ο του­ρι­σμός να είναι το 20% του ΑΕΠ, σε ένα ΑΕΠ το οποίο να είναι 50% μεγα­λύ­τερο από ότι είναι σήμερα. Αυτό θα το θεω­ρούσα τερά­στιο, γιατί θα ανε­βαί­νει του­ρι­σμός παράλ­ληλα με άλλους τομείς της οικο­νο­μίας. Άρα λοιπόν, ο σημε­ρι­νός πρω­θυ­πουρ­γός το κατα­νοεί θεωρώ πολύ καλά αυτό το πράγμα και πιστεύω ότι αν δεν είχαν συμβεί αυτά που συνέ­βη­σαν και κυρίως με την παν­δη­μία που η δρα­στη­ριό­τητα για 2 χρόνια σχεδόν στα­μά­τησε, θα είχαμε υλο­ποι­ή­σει και κομμάτι της στρα­τη­γι­κής την οποία έχουμε εκπο­νή­σει. Από την άλλη όμως, επειδή ουδέν κακόν αμιγές καλού, οφείλω να πω ότι ο τρόπος που συνερ­γα­στή­καμε αυτά τα δύο χρόνια της παν­δη­μίας με την κυβέρ­νηση και με τους υπουρ­γούς εκεί­νους οι οποίοι είχαν τον απο­φα­σι­στικό ρόλο για την προ­στα­σία αν θέλετε της επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας και των εργα­ζο­μέ­νων αυτά τα δύο δύσκολα χρόνια που είχε στα­μα­τή­σει πρα­κτικά η δρα­στη­ριό­τητα ήταν υπο­δειγ­μα­τι­κός και εγώ δεν τον έχω ξανα­συ­να­ντή­σει τα 24 χρόνια που ασχο­λού­μαι με τα κοινά.

ΝΦ: Ποσο­τικά η χώρα σηκώνει περισ­σό­τε­ρους του­ρί­στες;

ΓΡ: Η χώρα αφενός σίγουρα σηκώνει παρα­πάνω του­ρί­στες. Αυτό έχει να κάνει με το πώς δια­χει­ρί­ζε­σαι τους προ­ο­ρι­σμούς και πώς αντι­με­τω­πί­ζεις τη φέρουσα ικα­νό­τητα σου. Βελ­τιώ­νο­ντας τις υπο­δο­μές αυξά­νεις και τη φέρουσα ικα­νό­τητα. Με το πως διευ­ρύ­νεις τη δρα­στη­ριό­τητα σε μεγα­λύ­τερο μέρος του χρόνου.

ΝΦ: Ιδιω­τι­κές και κρα­τι­κές, προ­φα­νώς. Πρέπει να συμ­βα­δί­ζουν.

ΓΡ: Οι ιδιω­τι­κές έχουν παρά την κρίση και την δεκα­ε­τία της κρίσης έχουν εξε­λι­χθεί πολύ περισ­σό­τερο από τις δημό­σιες υπο­δο­μές. Άρα, αυτή τη στιγμή το μεγα­λύ­τερο έλλειμμα είναι σε δημό­σιες υπο­δο­μές. Πρέπει λοιπόν να δια­χει­ρι­στείς προ­ο­ρι­σμούς, πρέπει να βελ­τιώ­σεις προ­ϊ­ό­ντα, πρέπει να ουσια­στικά να διευ­ρύ­νεις τη δρα­στη­ριό­τητα, ούτως ώστε να απλωθεί σε μεγα­λύ­τερο μέρος του χρόνου. Σας λέω για παρά­δειγμα, μιλάμε για υπερ­του­ρι­σμό στην Αθήνα αυτή την στιγμή. Η Πράγα με 1.300.000 κατοί­κους έχει 8 εκα­τομ­μύ­ρια του­ρί­στες το χρόνο, η Αθήνα με 4,5 εκα­τομ­μύ­ρια κατοί­κους, έχει 5 εκα­τομ­μύ­ρια τόνους το χρόνο. Στην Πράγα όμως ο του­ρι­σμός είναι 12 μηνών, στην Αθήνα ουσια­στικά ξεκι­νάει το Μάιο και τελειώ­νει τον Οκτώ­βριο.

ΝΦ: Χάνουμε λεφτά περι­γρά­φετε δηλαδή ως χώρα;

ΓΡ: Προ­φα­νώς χάνουμε λεφτά και προ­φα­νώς οι δυνα­τό­τη­τές μας και γι αυτό σας λέω ότι ο του­ρι­σμός μπορεί να είναι το 20% και σε πολύ μεγα­λύ­τερο ΑΕΠ από το σημε­ρινό.

ΝΦ: Όταν ακούτε λοιπόν, ένας πολι­τι­κός να μιλάει για την ανάγκη επι­μή­κυν­σης της του­ρι­στι­κής περιό­δου, τι νιώθετε;

ΓΡ: Εντάξει, χρη­σι­μο­ποιεί ένα κλισέ που πιάνει στον πολύ κόσμο, γιατί ο πολι­τι­κός εκείνη τη στιγμή δεν απευ­θύ­νε­ται μόνο στον του­ρι­σμό, απευ­θύ­νε­ται σε ένα ευρύ­τερο ακρο­α­τή­ριο. Οπότε λοιπόν, ουσια­στικά, κάποιος ο όποιος ακούει ότι μπορεί και εγώ στην περιοχή μου να έχω του­ρι­σμό κάποια στιγμή το χειμώνα ή και εγώ στην περιοχή μου να έχω άλλους δύο μήνες το χρόνο, είναι κάτι το οποίο ακού­γε­ται ευχά­ρι­στα και σίγουρα δεν θα σου κάνει κακό. Αλλά είναι κάτι το οποίο δεν γίνεται με ραβδί και δεν γίνεται με κουμπί. Και δεν γίνεται επίσης μόνο από την πλευρά του κράτους έτσι;

ΝΦ: Σαφώς.

ΓΡ: Γιατί στο κομμάτι, εγώ θα σας πω και ένα άλλο που λέω συχνά και θα το ξαναπώ. Αν ας πούμε λέω, μπο­ρού­σαμε κάποια στιγμή να κάνουμε ένα γκάλοπ καθο­λικό σε έναν από τους μεγά­λους του­ρι­στι­κούς προ­ο­ρι­σμούς, τους κορυ­φαί­ους, τα μεγάλα μας νησιά και να τους ρωτή­σουμε αυτούς τους ανθρώ­πους εκεί, όλους, τους εργα­ζό­με­νους, επι­χει­ρη­μα­τίες και όλα τα επαγ­γέλ­ματα που είναι, συν­δέ­ο­νται γύρω-γύρω κλπ κλπ, αν μπο­ρού­σαμε να σου δημιουρ­γή­σουμε την προ­ϋ­πό­θεση του χρόνου αντί να κλεί­νεις 31 Οκτω­βρίου, να δου­λεύ­εις 12 μήνες το χρόνο, θέλεις δεν θέλεις; Εγώ πιστεύω συντρι­πτικά θα ήταν στο όχι η απά­ντηση, διότι όταν έχεις κατα­φέ­ρει μετά από χρόνια να φτιά­ξεις μία ζωή που απαιτεί έξι μήνες εργα­σίας εξα­ντλη­τι­κής, έτσι, γιατί έξι μήνες, πέντε μήνες, τέσ­σε­ρις σε κάποιους μικρό­τε­ρους κλπ κλπ και επι­χει­ρη­μα­τίες και εργα­ζό­με­νοι δου­λεύ­ουν σχεδόν 24 ώρες το εικο­σι­τε­τρά­ωρο, εντάξει. Αλλά με αυτό τον τρόπο δια­σφα­λί­ζουνε μετά άλλους έξι μήνες ή κάποιας δεύ­τε­ρης πιο ξεκού­ρα­στης δρα­στη­ριό­τη­τας ή δια­κο­πών ή τελο­σπά­ντων πραγ­μά­των τα οποία κάποιος άλλος που δου­λεύει 12 μήνες το χρόνο δεν μπορεί να απο­λαύ­σει. Δύσκολα θα αλλάξει αυτό στον τρόπο ζωής του για να πει ότι με ενδια­φέ­ρει να δουλέψω 12 μήνες.

ΝΦ: Δύο στιγμές θα ήθελα, την καλύ­τερη και τη χει­ρό­τερη μιλάμε πάντα με την ενα­σχό­ληση με τα συν­δι­κα­λι­στικά του του­ρι­σμού.

ΓΡ: Σαν θετικό, παρότι με ταλαι­πώ­ρησε πάρα πολύ και με κούρασε πάρα πολύ και με κούρασε κάποια περίοδο είχε και επί­πτωση και στην υγεία μου ακόμα λόγω του στρες ήταν η περί­ο­δος αυτή του κορο­νοϊού, μου δόθηκε δηλαδή στη θητεία μου η δυνα­τό­τητα να ανα­δείξω τον ηγετικό ρόλο του ΣΕΤΕ στη δια­χεί­ριση μιας κορυ­φαίας κρίσης που νομίζω είναι η μεγα­λύ­τερη που έχει αντι­με­τω­πί­σει ποτέ ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός με πάρα πολύ θετικό τελικά απο­τέ­λε­σμα, νομίζω αυτό φάνηκε εκ του απο­τε­λέ­σμα­τος. Οπότε αυτό είναι μία πολύ μεγάλη ικα­νο­ποί­ηση το οποίο νομίζω ότι δεν θα το ξεχάσω ποτέ. Σαν άσχημη στιγμή ή τέλος πάντων κάτι το οποίο δεν μου άρεσε καθόλου και εκείνη την όταν συνέβη και μετά υπο­σχέ­θηκα στον εαυτό μου ότι δεν θα μπει ποτέ ξανά κανείς σε αυτή τη δοκι­μα­σία. Ήταν πριν γίνω, πριν τις εκλογές του 2017, όταν με κάλεσαν οι πρώην πρό­ε­δροι σε μία αν θέλετε συνέ­ντευξη, μία κλειστή συνά­ντηση στην οποία αισθάν­θηκα πηγαί­νο­ντας με πολύ καλή διάθεση, επειδή ήταν άνθρω­ποι που γνώριζα πάρα πολλά χρόνια και θεω­ρούσα ότι θα ήταν, ας πούμε μία περισ­σό­τερο φιλική συζή­τηση για το τι μέλλει γενέ­σθαι κλπ. Αισθάν­θηκα σαν να μου παίρνει κάποιος συνέ­ντευξη για δουλειά, χωρίς να γνω­ρί­ζει ποιος είμαι, τι πιστεύω, τι κάνω κλπ. Ήταν κάτι που με ενό­χλησε. Δεν το είπα ποτέ. Δεν τους το είπα ποτέ ούτε σε εκεί­νους, γιατί θεώρησα ότι δε θα το κατα­λά­βουνε. Ο μόνος που θα το κατα­λά­βαινε και ο μόνος, αν θέλετε ο οποίος ήταν απο­στα­σιο­ποι­η­μέ­νος από αυτή την ιστορία, ηταν ο Ανδρέας Ανδρε­ά­δης ο οποίος όμως θεώρησε ότι θα έπρεπε να το κάνω για λόγους δια­τή­ρη­σης της ισορ­ρο­πίας των πραγ­μά­των. Θεώρησα λοιπόν ότι αυτό είναι κάτι το οποίο δεν αρμόζει σε έναν άνθρωπο ο οποίος στη δουλειά του έχει φτάσει σε ένα επίπεδο, στα κοινά έχει μία πάρα πολύ μεγάλη παρου­σία και απο­φα­σί­ζει να ξοδέψει από τον προ­σω­πικό του χρόνο για να βοη­θή­σει αυτό που πιστεύει. Γιατί θα σας πω κάτι, κλεί­νο­ντας αυτή την κου­βέ­ντα. Σίγουρα έχω κερ­δί­σει πάρα πολλά πράγ­ματα και ανα­γνω­ρι­σι­μό­τητα και αν θέλετε μέσα από αυτή την ιστορία και του κορο­νοϊού νομίζω και εμπι­στο­σύνη, κάποιων ανθρώ­πων για τις διοι­κη­τι­κές μου ικα­νό­τη­τες κλπ, όμως είναι μία πάρα πολύ ψυχο­φθόρα δια­δι­κα­σία κι είναι χρόνος που τρως από τη δουλειά σου και από τον προ­σω­πικό σου χρόνο, χωρίς να έχεις καμία απολαβή. Δεν είναι ούτε μία έμμισθη θέση, ούτε κάτι το οποίο θα σου θα σου φέρει άμεσο απο­τέ­λε­σμα. Άρα λοιπόν, αυτό ήταν κάτι το οποίο, αν θέλετε θεώρησα ότι αυτή η συνά­ντηση θα είναι και η τελευ­ταία τέτοιου είδους και σίγουρα δεν πρό­κει­ται να πραγ­μα­το­ποι­η­θεί για την επόμενη μέρα του ΣΕΤΕ, αυτό είναι το μόνο βέβαιο.

ΝΦ: Τελευ­ταία ερώτηση, πάλι έχει δύο σκέλη. Το πρώτο είναι αν σας ανη­συ­χεί κάτι για το μέλλον του του­ρι­σμο, αν για παρά­δειγμα, σας ανη­συ­χεί για το μέλλον του κλάδου το οποίο υπη­ρε­τείτε αυτό το άνοιγμα, κάθε Έλληνας να μπορεί να είναι ξενο­δό­χος, για παρά­δειγμα μέσω του θεσμού της βρα­χυ­χρό­νιας μίσθω­σης και αν σας κάνει κάτι να αισιο­δο­ξείτε, τι είναι αυτό;

ΓΡ: Κοι­τά­χτε με κάνει και αισιο­δοξώ το γεγονός ότι βλέπω πλέον πάρα πολύ κόσμο και ενδε­χο­μέ­νως όχι απα­ραί­τητα, ασχο­λού­με­νος με τον του­ρι­σμό, αλλά που έχουν παρά­πλευρη ενα­σχό­ληση με τον του­ρι­σμό, αλλά και από τους επι­χει­ρη­μα­τίες και εργα­ζό­με­νους του του­ρι­σμού ακόμα και τις μικρές οικο­γε­νεια­κές επι­χει­ρή­σεις να κατα­λα­βαί­νουν πλέον τη σημασία της ποιό­τη­τας, τη σημασία της εξω­στρέ­φειας, του πόσο καλούς πόρους έχουμε και πόσο σημα­ντικό είναι να τους συν­θέ­σουμε αυτούς τους πόρους για να φτιά­ξουμε προϊόν. Βλέπεις δηλαδή ανθρώ­πους, όχι μεγά­λους επι­χει­ρη­μα­τίες, με όχι μεγάλες μονάδες, να έχουν πλέον κατα­λά­βει και συνει­δη­το­ποι­ή­σει ότι η Ακρό­πολη δεν είναι προϊόν από μόνη της. Είναι πόρος. Αν δεν την βάλεις μέσα σε ένα προϊόν, από μόνη της δεν έχει καμία απο­λύ­τως αξία. Αυτό με κάνει και αισιο­δοξώ πάρα πολύ και βλέπω και και­νούρ­για παιδιά να αντι­με­τω­πί­ζουν την δρα­στη­ριό­τητα σαν μία δρα­στη­ριό­τητα που αξίζει κανείς να την επι­λέ­ξει ως μονο­πάτι καριέ­ρας. Στα αρνη­τικά και αυτά που φοβάμαι είναι μην έχουμε μία ακόμα χαμένη ευκαι­ρία. Επιμένω στο θέμα της στρα­τη­γι­κής, είναι πάρα πολύ σημα­ντικό. Μπορεί να ακού­γε­ται λίγο κλισέ, μπορεί να ακού­γε­ται λίγο κοι­νό­τυπο, αλλά δεν είναι. Αν δεν κατα­λή­ξουμε σε πέντε πράγ­ματα, που θέλουμε να πάμε το καράβι, είναι βέβαιο ότι θα έρθει πάλι η ανάποδη και τότε η προ­σγεί­ωση θα είναι και πολύ ανώμαλη, γιατί έχουμε ανεβεί πλέον πάρα πολύ ψηλά και γνω­ρί­ζετε τι λένε για τη μαϊμού, έτσι, όσο ανε­βαί­νει τι παθαί­νει. Άρα λοιπόν, αυτό είναι που με προ­βλη­μα­τί­ζει και με προ­βλη­μα­τί­ζει επίσης, γιατί στην Ελλάδα έχουμε αυτή την τάση, μην επα­νέλ­θουμε στο λαϊ­κι­σμό, στο χώρο του του­ρι­σμού του ιδιω­τι­κού τομέα. Επειδή ξέρετε ο λαϊ­κι­σμός είναι μία, είναι κάτι το οποίο είναι απλό, εύκολο και έχει μια άμεση αντα­πό­κριση από τον κόσμο, γιατί είναι συνήθως οι εύκολες λύσεις, οι αφο­ρι­σμοί κλπ. Όταν λες αλή­θειες ή όταν επι­λέ­γεις ένα δύσκολο δρόμο, γίνεσαι δυσά­ρε­στος και τον ξεβο­λεύ­εις τον άλλον, όταν λαϊ­κί­ζεις είναι πάρα πολύ εύκολο να συσπει­ρώ­σεις, να δημιουρ­γή­σεις τάσεις κλπ. Και φοβάμαι επειδή ο λαϊ­κι­σμός ήταν πολύ έντονο χαρα­κτη­ρι­στικό του του­ρι­σμού και της εκπρο­σώ­πη­σής του για πάρα πολλά χρόνια κατα­φέ­ραμε, όχι εγώ, πολλοί άνθρω­ποι και σοβαροί άνθρω­ποι, είπαμε για το ΣΕΤΕ, όχι όμως μόνο στο ΣΕΤΕ και στο Ξενο­δο­χειακό Επι­με­λη­τή­ριο της Ελλάδος και στην Πανελ­λή­νια Ομο­σπον­δία των Ξενο­δό­χων, πέρασαν άνθρω­ποι οι οποίοι απο­στρέ­φο­νταν το λαϊ­κι­σμό και δου­λέ­ψανε συστη­μα­τικά για να μπο­ρέ­σει να ενωθεί όλος αυτός ο τομέας και να φτάσει να είναι αυτό που είναι σήμερα. Δεν ξέρω τι θα γίνει την επόμενη μέρα, γιατί αυτό απαιτεί πολλή δουλειά και απαιτεί, έχει και πολλή στε­να­χώ­ρια σε πολλές περι­πτώ­σεις. Δεν ξέρω αν θα συνε­χί­σει να είναι έτσι το πράγμα ή αν θα ξανά επι­λε­γεί υπό προ­ϋ­πο­θέ­σεις και υπό συν­θή­κες πάλι η εύκολη λύση του λαϊ­κι­σμού, γιατί όσο εύκολο είναι να φτάσεις, όσο δύσκολο είναι να φτάσεις στην κορυφή, τόσο εύκολο είναι να ξανά πέσεις εκεί που ήσουνα.

ΝΦ: Θέλω να σας ευχα­ρι­στήσω θερμά για τη συζή­τηση που είχαμε, για την τιμή που μου κάνατε να συνο­μι­λή­σουμε και να πάμε τόσο πίσω τη συζή­τηση, η αλήθεια είναι. Ευχα­ρι­στώ θερμά, κύριε Ρέτσο. Καλή χρονιά.

ΓΡ: Εγώ ευχα­ρι­στώ, κύριε Φιλιπ­πίδη. Καλή χρονιά να έχουμε.

Πηγή ΟΤ