Ο Αγίος Σπυρίδων ο θαυματουργός

Η εκκλη­σία μας τιμά τη μνήμη του Αγίου και θαυ­μα­τουρ­γού Σπυ­ρί­δωνα  στις 12 Δεκεμ­βρίου, που είναι  η  ημέρα  της κοι­μή­σεώς του .

Ο Άγιος  Σπυ­ρί­δων επί­σκο­πος Τρι­μυ­θού­ντος Κύπρου, είναι ένας από τους δημο­φι­λέ­στε­ρους  Αγίους της εκκλη­σίας μας και πολιού­χος της Κέρ­κυ­ρας, του Πειραιά και πολλών πόλεων και χωριών.

Του Δρα    Ναπο­λέ­ο­ντα Θ. ΒΛΑΣΣΗ  

Υπ/γου

Συντο­νι­στή Κολ­λε­γίου Ρόδου 

Ιστο­ρι­κές μαρ­τυ­ρίες

Η αρχαιό­τερη αναφορά έχει συντα­χθεί  από τον Πατριάρχη Αλε­ξαν­δρείας Μ. Αθα­νά­σιο, για τη συμ­με­τοχή του και υπο­γραφή των πρα­κτι­κών της συνόδου στη Σαρδική (Σόφια),το έτος 342/343.Επίσης υπάρ­χουν μαρ­τυ­ρίες για τη συμ­με­τοχή του Αγίου στην Α΄Οικουμενική  Σύνοδο στη Νίκαια της Βιθυ­νίας το 325 μ.Χ.

Μεταξύ των εκκλη­σια­στι­κών ιστο­ρι­κών  οι  οποίοι έχουν ανα­φερ­θεί στο βίο και την πολι­τεία του Αγίου Σπυ­ρί­δωνα συγκα­τα­λέ­γο­νται οι: Ρου­φί­νος (402), Σωκρά­της (440), Γελά­σιος (475) και Σωζο­με­νός. Ενώ βιο­γρα­φίες για τον Άγιο συνέ­γρα­ψαν οι: Θεό­δω­ρος Επί­σκο­πος Πάφου το 625  και  Συμεών ο μετα­φρα­στής το 10 αιώνα.

O Βίος και  η  πολι­τεία του

Ο Άγιος    Σπυ­ρί­δων γεν­νή­θηκε μεταξύ 250 και 260 μ.Χ., στο χωριό Ασκιά της Κύπρου και έζησε στην εποχή του Μαξι­μί­νου, του Γαλε­ρίου, Διο­κλη­τια­νού, του  Μ. Κων­στα­ντί­νου και του υιού του  Κων­στά­ντιου. Ήταν απλός στους τρόπους και είχε  ταπεινή καρδιά, ήταν φιλεύ­σπλα­χνος και έδινε στους φτωχούς από τα υπάρ­χο­ντά του. Η  χρι­στια­νική του προ­σφορά συνιστά επί­τευγμα θρη­σκευ­τι­κής αξίας, από δογ­μα­τι­κής και ηθικής άποψης.  Έλαβε ικα­νο­ποι­η­τική μόρφωση και από μικρός έγινε βοσκός προ­βά­των.

Νυμ­φεύ­τηκε μια ενάρετη γυναίκα από την οποία από­κτησε μια κόρη, την Ειρήνη. Ωστόσο ο έγγαμος βίος του δεν διήρ­κησε πολύ, καθώς πέθανε η σύζυγός του.

Ανα­φέ­ρε­ται από τους δυτι­κούς βιο­γρά­φους ότι  ο Άγιος Σπυ­ρί­δων πριν  γίνει μοναχός και κλη­ρι­κός   κρα­τή­θηκε  στα μεταλ­λεία  για αρκετό διά­στημα και  βασα­νί­σθηκε. Εκεί υπέστη βλάβη στο δεξιό οφθαλμό και του απέ­κο­ψαν το δεξί χέρι.

Σύμφωνα με τα συνα­ξά­ρια πριν από το θάνατο της συζύγου του είχαν ασπα­σθεί και οι δυο το μονα­χι­σμό και εγκα­τα­βί­ω­ναν σε μονα­στή­ρια του Καρ­μή­λου όρους στην Παλαι­στίνη.

Οι αρετές και οι θεο­λο­γι­κές του μελέτες, οδή­γη­σαν το λαό και τον κλήρο να τον ανα­κη­ρύ­ξουν Επί­σκοπο Τρι­μυ­θού­ντος Κύπρου κι έτσι από ποι­μέ­νας προ­βά­των έγινε ποι­μέ­νας ανθρώ­πων.

Κατά τη διάρ­κεια της δια­ποί­μαν­σης της Επι­σκο­πής του, ο Άγιος  Σπυ­ρί­δων έχοντας λάβει τη Θεία Χάρη του Θεού, έκανε πλήθος θαυ­μά­των όπως: θερά­πευε ασθε­νείς τυφλούς, χωλούς, έφερνε βροχή, γέμιζε με τρόφιμα απο­θή­κες φτωχών  κατά θαυ­μα­τουρ­γικό τρόπο.

Ο Άγιος  Σπυ­ρί­δων συμ­με­τείχε στις εργα­σίες της Α΄Οικουμενικής Συνόδου, που έλαβε χώρα στις 20 Μαΐου  325μ.Χ., και έλαβαν μέρος 318 θεο­φό­ροι πατέρες, στη Νίκαια  της Βιθυ­νίας και την οποία συγκά­λεσε ο Αυτο­κρά­το­ρας Κων­στα­ντί­νος ο Μέγας, προ­κει­μέ­νου να αντι­με­τω­πί­σει την αίρεση του πρε­σβυ­τέ­ρου της Αλε­ξαν­δρι­νής εκκλη­σίας Αρείου. Όπως είναι γνωστό ο  Άρειος δε θεω­ρούσε το Χριστό Θεό, δηλαδή το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδος, αλλά δημιούρ­γημα  και κτίσμα του Θεού, δια­τα­ράσ­σο­ντας την περί Αγίας Τριάδος διδα­σκα­λία της εκκλη­σίας μας.

Παρά το γεγονός ότι δεν έχουν σωθεί πρα­κτικά της Συνόδου, ο ιστο­ρι­κός Γελά­σιος ανα­φέ­ρε­ται στη συμ­με­τοχή του Αγίου σε αυτήν.

Ωστόσο σύμφωνα με την παρά­δοση, Ο Άγιος   Σπυ­ρί­δων απέ­δειξε το τρι­συ­πό­στατο της Αγίας Τριάδος, με απλά μέσα και όχι με θεο­λο­γι­κούς όρους όπως ο Μ. Αθα­νά­σιος. Κράτησε στα χέρια του ένα κερα­μίδι το ύψωσε και είπε:΄Στο όνομα του Πατρός’, αμέσως ξεπή­δησε από το κερα­μίδι μια φλόγα που υψώθηκε στον ουρανό. Στη συνέ­χεια είπε τη φράση « και του Υιού» και έτρεξε  στη γη νερό  από το κερα­μίδι. Τέλος είπε: «και του Αγίου Πνεύ­μα­τος» και έμεινε στα χέρια του το χώμα.  Μπροστά στα έκπλη­κτα μάτια όλων εξήγησε ότι όπως το χώμα, η φωτιά και το νερό τα υλικά στοι­χεία συν­θέ­τουν το  κερα­μίδι, το ίδιο συμ­βαί­νει και με την Αγία Τριάδα, είναι ένας ο Θεός και απο­τε­λεί­ται από τρία πρόσωπα Πατέρα, Υιό και Άγιο Πνεύμα.

«θαυ­μα­στός ο Θεός εν τοις αγίοις  αυτού. Τοις αγίοις τοις εν τη γη αυτού εθαυ­μά­τω­σεν ο κύριος»

Η συμβολή του Αγίου   Σπυ­ρί­δωνα στη θέσπιση της ομο­ου­σιό­τη­τας του Χριστού με το Θεό ήταν καθο­ρι­στική.

Το ιερό του Λείψανο

Το μακάριο τέλος του Αγίου έλαβε χώρα  το 348ή το 350 μ.Χ, όταν ο ταπει­νός Επί­σκο­πος λευ­κα­σμέ­νος πλέον διήνυε το 90 ο έτος της ηλικίας του.

Πριν κοι­μη­θεί είπε στους οικεί­ους του: «Μάθετε αγα­πη­τοί μου ότι η ψυχή μου  φεύγει από το σώμα μου. Ο Θεός θα τιμήσει  τη μνήμη του θανάτου μου  και θα υπάρ­χουν άνθρω­ποι που θα  τη γιορ­τά­ζουν».    Το αγια­σμένο σκήνωμα του ετάφη με τιμές και δόξες στην Τρι­μυ­θού­ντα.

Ο Τρια­δι­κός Θεός όμως  επε­φύ­λασσε στο σκήνωμά του μια σπάνια τιμή, την οποίαν  μόνο σε λίγους Αγίους. Το ιερό Λείψανό του που επί αιώνες έμεινε στο σκο­τεινό και υγρό τάφο δεν υπέκυψε στους νόμους της φθοράς αλλά παρα­μέ­νει μέχρι σήμερα άφθαρτο, ακέραιο όρθιο και σώο. Το γεγονός αυτό απο­τε­λεί θαύμα υπερ­βα­τικό.

Στα τέλη του 7ου αιώνα,  επειδή στην Κύπρο σημειώ­θηκε βαρ­βα­ρική επι­δρομή έγινε μετα­κο­μιδή του λει­ψά­νου  στην Κων/πόλη στην ιερά μονή Κεχα­ρι­τω­μέ­νης  Θεο­τό­κου, στη συνέ­χεια στο Ιερό Ναό Υπε­ρα­γίας  Θεο­τό­κου  Οδη­γή­τριας  και ακο­λού­θως στο διάσημο Ιερό Ναό  Αγίων Απο­στό­λων.

Η πρώτη λιτα­νεία του Ιερού Λει­ψά­νου έγινε στις 12/12/1452, από το Ι. Ναό Αγίων Απο­στό­λων.

Επίσης   είναι γνωστό ότι κάθε χρόνο, την  παρα­μονή της εορτής του Αγίου στις 11/12 μετα­φε­ρό­ταν το ιερό Λείψανο στον  Ι.Ναό Αγίας Σοφίας όπου λει­τουρ­γούσε ο Πατριάρ­χης και εκκλη­σια­ζό­ταν ο εκά­στοτε Αυτο­κρά­το­ρας.

Ακο­λού­θως μετά την άλωση της Πόλης ο ιερέας Πολύ­ευ­κτος Γρη­γό­ριος,  μετέ­φερε τα λείψανα του Άγιου Σπυ­ρί­δωνα και της Αγίας Θεο­δώ­ρας (που ανα­στή­λωσε τις εικόνες) συζύγου του αυτο­κρά­τορα Θεο­φί­λου, στην Παρα­μυ­θιά Θεσπρω­τίας και στη συνέ­χεια το 1456 στην Κέρκυρα.

Αρχικά το λείψανο του Αγίου βρι­σκό­ταν στον ιερό ναό του αγίου Αθα­να­σίου και είχε δοθεί ως κλη­ρο­νο­μική διαδοχή στον ιερέα Ιωάννη Καλο­χαι­ρέτη.

Το 1527 ο Στα­μά­της Βούλ­γα­ρης νυμ­φεύ­τηκε τη Ασημίνα Καλο­χαι­ρέτη που ήταν κλη­ρο­νό­μος του ιερού σκη­νώ­μα­τος του Αγίου και έχτισε ναό προς τιμή του Αγίου.

Κατόπιν το 1537 κατά τη φοβερή πολιορ­κία από τους Τούρ­κους, μετα­φέρ­θηκε το ιερό Λείψανο του Αγίου, στον Ιερό Ναό των Αγίων Αναρ­γύ­ρων στο Παλαιό Φρούριο. Στη συνέ­χεια  μετα­φέρ­θηκε στο Ι.Ναό  Αγίου Νικο­λάου των Ξένων στη Γαρίτσα.

Στο μεταξύ το κράτος της Βενε­τίας παρα­χώ­ρησε, στην οικο­γέ­νεια Βούλ­γαρη,  ένα οικό­πεδο στο κέντρο της πόλης, στις 4/12/1577, για να χτιστεί ο Ναός του Αγίου.  Τα εγκαί­νια του περί­λα­μπρου σταυ­ρο­πη­για­κού Ναού έγιναν το 1589, οπότε μετα­φέρ­θηκε εκεί  το Ιερό Λείψανο του Αγίου.

Το σκήνωμα του Αγίου βρί­σκε­ται σε πολυ­ποί­κιλτη λάρνακα στην δεξιά πλευρά του ιερού. Ο Άγιος Σπυ­ρί­δων φοράει μονα­χική καλύ­πτρα και έχει γερμένη την κεφαλή στον αρι­στερό ώμο.

Εκα­το­ντά­δες χιλιά­δες  προ­σκυ­νη­τές από τα πέρατα της οικου­μέ­νης, επι­σκέ­πτο­νται  τον Ι.Ναό του Αγίου με ευλά­βεια, κατά­νυξη και βαθιά πίστη για να εκφρά­σουν τις ευχα­ρι­στίες τους προς τον Άγιο, να προ­σευ­χη­θούν και ζητή­σουν  την πολύ­τιμη βοήθεια του.

Να σημειώ­σουμε ότι μέχρι το 1925 το Λείψανο του Αγίου ανήκε στην οικο­γέ­νεια Βούλ­γαρη, οπότε και περι­ήλθε στην μητρό­πολη Κερ­κύ­ρας.

Από το ιερό λείψανο λείπει το δεξί χέρι το οποίο αφαί­ρε­σαν οι Λατίνοι και το είχαν  ενα­πο­θέ­σει στον Ιερό ναό Santa Maria της Ρώμης.

Στις 10 Δεκεμ­βρίου 1984 μετα­φέρ­θηκε το δεξί χέρι του Αγίου στον Ιερό Ναό Αγίου Σπυ­ρί­δωνα στην Κέρκυρα  για  ιερό προ­σκύ­νημα, όπου παρα­μέ­νει μέχρι σήμερα.

Τα θαύματα του Αγίου εν ζωή και μετά τον θάνατό του

Οι βιο­γρα­φίες και τα συνα­ξά­ρια του Αγίου Σπυ­ρί­δωνα, εξι­στο­ρούν περισ­σό­τερα από 500 θαύματα. Στα­χυο­λο­γούμε και παρα­θέ­τουμε ορι­σμένα από αυτά.

Μετά την επι­στροφή από την Α’ Οικου­με­νική Σύνοδο (325) Άγιος Σπυ­ρί­δων ενη­με­ρώ­θηκε ότι η κόρη του Ειρήνη είχε πεθάνει και εντα­φια­στεί. Με καρ­τε­ρία και θλίψη υπέ­μεινε την δοκι­μα­σία. Μετά από λίγες ημέρες τον επι­σκέ­φθηκε μια γει­τό­νισσα και του ζήτησε να της επι­στρέ­ψει ένα κόσμημα το οποίο είχε δώσει προς φύλαξη στην θυγα­τέρα του. Ο Άγιος ερεύ­νησε όλα τα σημεία του σπιτιού χωρίς θετικό απο­τέ­λε­σμα. Στην συνέ­χεια μαζί με την γει­τό­νισσα μετέ­βη­σαν στον τάφο της κόρης του, όπου ο Άγιος σαν να απευ­θυ­νό­ταν σε άνθρωπο ζώντα,  τη ρώτησε που είχε κρύψει το κόσμημα και αυτή του απά­ντησε λέγο­ντάς του το ακριβές σημείο, όπου το είχε τοπο­θε­τή­σει.  Ο Άγιος της είπε να κοι­μη­θεί μέχρι να γίνει η Ανά­σταση των νεκρών.

Ο Κων­στά­ντιος υιός του Μ. Κων­στα­ντί­νου είχε κλη­ρο­νο­μή­σει το ανα­το­λικό τμήμα της ρωμαϊ­κής αυτο­κρα­το­ρίας. Βρι­σκό­με­νος κάποτε στην Συρία αρρώ­στησε βαριά και είδε στον ύπνο του έναν άγγελο ο οποίος του έδειξε δυο επι­σκό­πους, λέγο­ντάς του : αυτοί θα σε θερα­πεύ­σουν.  Αφού κλή­θη­καν όλοι οι επί­σκο­ποι ο Κων­στά­ντιος ανα­γνώ­ρισε στο πρόσωπο του αγίου Σπυ­ρί­δωνα έναν εκ των επι­σκό­πων που είδε στο όνειρό του και του ζήτησε να τον θερα­πεύ­σει. Ο Άγιος προ­σευ­χή­θηκε άγγιξε με το χέρι του την κεφαλή του αυτο­κρά­τορα και εκείνος θερα­πεύ­τηκε.

Ο Άγιος ενώ βρι­σκό­ταν σε ένα σπίτι χρι­στια­νών στην Αντιό­χεια τον επι­σκέ­φθηκε μια μητέρα που κρα­τούσε το νεκρό παιδί της  και ζήτησε να το ανα­στή­σει, ο Άγιος δίστασε θεω­ρώ­ντας ότι το προ­νό­μιο αυτό ανήκει στον θεό. Με παρό­τρυνση του δια­κό­νου Αρτε­μι­δώ­ρου,  γονά­τισε,  προ­σευ­χή­θηκε με θερμή πίστη ζητώ­ντας το έλεος του παντο­δύ­να­μου Θεού για την πονε­μένη μητέρα. Ο  φιλεύ­σπλα­χνος Θεός εισά­κουσε την προ­σευχή του Αγίου και ανά­στησε το παιδάκι.

Με σκοπό να βοη­θή­σει έναν φτωχό να απαλ­λα­γεί από τα χρέη του, ο Άγιος μετέ­βαλλε ένα φίδι σε χρυσή ράβδο την οποία παρέ­δωσε ως ενέχυρο ο φτωχός σε έναν πλούσιο και κατόρ­θωσε να αυξήσει την σοδειά του και να απαλ­λα­γεί από τα χρέη. Κατόπιν αυτού ο Άγιος ζήτησε από το Θεό να μετα­τρέ­ψει την ράβδο σε φίδι όπως ήταν πριν.

 Λιτα­νείες

Στην Κέρκυρα που βρί­σκε­ται το άφθαρτο ιερό σκήνωμα του Αγίου ανα­φέ­ρο­νται πολλά θαύματα τα οποία σχε­τί­ζο­νται είτε με θερα­πείες προ­σώ­πων, είτε με την σωτηρία του νησιού από παν­δη­μίες  και μεγά­λους κιν­δύ­νους. Ο λαός της Κέρ­κυ­ρας προ­κει­μέ­νου να εκφρά­σει την ευγνω­μο­σύνη του, καθιέ­ρωσε λιτα­νείες του ιερού λει­ψά­νου του οι οποίες πραγ­μα­το­ποιού­νται:

Το μεγάλο Σάββατο. Η λιτα­νεία καθιε­ρώ­θηκε το 1553 εξαι­τίας της σωτη­ρίας της Κέρ­κυ­ρας από λιμό.

Κυριακή των Βαΐων. Καθιε­ρώ­θηκε το 1630 σε ανά­μνηση απαλ­λα­γής του νησιού από πανώλη που μετα­φέρ­θηκε από την Ιταλία.

Την 11 Αυγού­στου. Καθιε­ρώ­θηκε το 1717 σε ανά­μνηση της θαυ­μα­τουρ­γι­κής διά­σω­σης από την β’ τουρ­κική επι­δρομή.

Την 1 Κυριακή του Νοεμ­βρίου. Η οποία καθιε­ρώ­θηκε το 1673 για την νέα σωτηρία του νησιού από την πανώλη.

Βιβλιο­γρα­φία

Γαρ­νά­βος, Χ. (2005). Ο Άγιος Σπυ­ρί­δων. Ο θαυ­μα­τουρ­γός. Αθήνα: Παπα­δη­μη­τρίου.

Λέκος, Ε. Ο Άγιος Σπυ­ρί­δων. Ο θαυ­μα­τουρ­γός. Αθήνα: Σαϊτης

Λυκίσ­σας, Μ.(2001).Ο Άγιος  Σπυ­ρί­δων, Τρι­μυ­θού­ντος, ο θαυ­μα­τουρ­γός. Κέρκυρα. Λυκίσσα.