Πώς θα μπει ο ηλικιακός «κόφτης» στα social media

Στην απα­γό­ρευ­ση της πρό­σβα­σης και χρή­σης τεσ­σά­ρων πλατ­φορ­μών κοι­νω­νι­κής δι­κτύ­ω­σης από όλα τα παι­διά κάτω των 15 ετών (γεν­νη­μέ­να από 1/1/2012) στην Ελ­λά­δα προ­χω­ρεί η κυ­βέρ­νη­ση με σχε­τι­κό νόμο που ανα­μέ­νε­ται να ψη­φι­στεί στη Βουλή το κα­λο­καί­ρι του 2026. Η απα­γό­ρευ­ση θα ισχύ­σει για τις πλατ­φόρ­μες Instagram και Facebook (ιδιο­κτη­σί­ας Meta), Snapchat (Snap Inc.) και TikTok (ByteDance). Η εφαρ­μο­γή θα ξε­κι­νή­σει από την 1η Ια­νουα­ρί­ου 2027 και θα αφορά όλους τους ανη­λί­κους, ανε­ξάρ­τη­τα από το εάν έχουν απο­κτή­σει προη­γου­μέ­νως ή όχι λο­γα­ρια­σμό στις εν λόγω πλατ­φόρ­μες.

Σύμ­φω­να με την εξει­δί­κευ­ση των μέ­τρων που πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε χθες, Τε­τάρ­τη, στο υπουρ­γείο Ψη­φια­κής Δια­κυ­βέρ­νη­σης από τον υπουρ­γό Υγεί­ας Αδωνι Γε­ωρ­γιά­δη, τον υπουρ­γό Ψη­φια­κής Δια­κυ­βέρ­νη­σης Δη­μή­τρη Πα­πα­στερ­γί­ου και τον υπουρ­γό Επι­κρα­τεί­ας Ακη Σκέρ­τσο, οι πλατ­φόρ­μες θα είναι εκεί­νες που θα πρέ­πει να επα­λη­θεύ­ουν την ηλι­κία και θα είναι υπο­χρε­ω­μέ­νες να απο­τρέ­πουν τη χρήση σε ανη­λί­κους κάτω των 15 ετών.

Η δια­δι­κα­σία

Οι ανή­λι­κοι που δεν έχουν λο­γα­ρια­σμό, σε πε­ρί­πτω­ση που επι­χει­ρή­σουν να ει­σέλ­θουν σε κά­ποια από τις τέσ­σε­ρις πλατ­φόρ­μες θα περ­νούν από μια δια­δι­κα­σία επι­βε­βαί­ω­σης ηλι­κί­ας. Κα­θο­ρι­στι­κό ερ­γα­λείο σε αυτή τη δια­δι­κα­σία θα είναι το kidswallet.gov.gr, το οποίο χρη­σι­μο­ποιεί­ται ήδη για την απα­γό­ρευ­ση της πρό­σβα­σης των ανη­λί­κων στην αγορά αλ­κο­όλ και κα­πνι­κών προ­ϊ­ό­ντων. Επο­μέ­νως, η δια­δι­κα­σία επι­βε­βαί­ω­σης ηλι­κί­ας θα γί­νε­ται με το σκα­νά­ρι­σμα ενός QR Code μέσω του Kids Wallet, στο οποίο ο γο­νέ­ας θα πρέ­πει να έχει κα­τα­χω­ρί­σει το προ­φίλ του παι­διού / των παι­διών του.

Για τους ανη­λί­κους που έχουν ήδη λο­γα­ρια­σμό σε μία από τις πλατ­φόρ­μες, θα εφαρ­μο­στεί η λε­γό­με­νη επαν-επα­λή­θευ­ση ηλι­κί­ας (re-verification) με στόχο τον απο­κλει­σμό τυχόν λο­γα­ρια­σμών με δη­λω­μέ­νη ηλι­κία δια­φο­ρε­τι­κή της πραγ­μα­τι­κής και κάτω των ορίων που έχουν τεθεί. Μετά την ολο­κλή­ρω­ση της ίδιας δια­δι­κα­σί­ας, δη­λα­δή το σκα­νά­ρι­σμα του QR Code, οι λο­γα­ρια­σμοί αυτοί θα απο­κλει­στούν και δεν θα είναι δια­θέ­σι­μοι προς χρήση.

Ο λόγος που επι­λέ­χτη­κε το kidswallet.gov.gr ως ψη­φια­κό ερ­γα­λείο είναι διότι απο­τε­λεί μη­χα­νι­σμό ελέγ­χου που πλη­ροί τα κρι­τή­ρια συμ­βα­τό­τη­τας με το Ευ­ρω­παϊ­κό Δί­καιο (DSA, Digital Service Act, άρθρο 28) για την προ­στα­σία των ανη­λί­κων. «Μέσω “δια­κρι­τι­κών ηλι­κί­ας” (age tokens), οι πλατ­φόρ­μες θα επι­βε­βαιώ­νουν ότι ο χρή­στης είναι άνω των 15 ετών, χωρίς να έχουν πρό­σβα­ση στα προ­σω­πι­κά δε­δο­μέ­να του. Οι εται­ρεί­ες που δεν θα συμ­μορ­φώ­νο­νται, θα αντι­με­τω­πί­ζουν εξο­ντω­τι­κά πρό­στι­μα, τα οποία μπο­ρεί να φθά­σουν έως και στο 6% του πα­γκό­σμιου τζί­ρου τους», ση­μεί­ω­σε ο Δη­μή­τρης Πα­πα­στερ­γί­ου.

Η απα­γό­ρευ­ση πρό­σβα­σης σε Instagram, Facebook, Snapchat και TikTok θα αφορά όλους τους ανη­λί­κους κάτω των 15 ετών, ανε­ξάρ­τη­τα από το εάν έχουν ήδη ή όχι λο­γα­ρια­σμό.

Ο λόγος που επι­λέ­χθη­καν οι εν λόγω τέσ­σε­ρις πλατ­φόρ­μες είναι διότι λει­τουρ­γούν ως μέσα κοι­νω­νι­κής δι­κτύ­ω­σης, ακο­λου­θώ­ντας πα­ρό­μοιο μο­τί­βο. Ολοι δη­λα­δή οι χρή­στες δη­μιουρ­γούν προ­φίλ, αλ­λη­λε­πι­δρούν με­τα­ξύ τους και μπο­ρούν να δη­μο­σιεύ­ουν πε­ριε­χό­με­νο που το βλέ­πουν άλλοι. Στη συ­νέ­ντευ­ξη Τύπου πα­ρου­σιά­στη­καν με­τα­ξύ άλλων στοι­χεία που απο­δει­κνύ­ουν πως η διαρ­κής έκ­θε­ση σε βί­ντεο μι­κρού μή­κους (short videos) που δια­θέ­τουν οι συ­γκε­κρι­μέ­νες πλατ­φόρ­μες δη­μιουρ­γεί ένα συ­ναι­σθη­μα­τι­κά φορ­τι­σμέ­νο «ατο­μι­κό» πε­ρι­βάλ­λον που ενερ­γο­ποιεί τους μη­χα­νι­σμούς αντα­μοι­βής του κε­ντρι­κού νευ­ρι­κού συ­στή­μα­τος (συ­στή­μα­τα ντο­πα­μί­νης και εν­δο­γε­νών οπιού­χων), οδη­γώ­ντας σε εθι­στι­κή συ­μπε­ρι­φο­ρά. «Ο βα­σι­κό­τε­ρος λόγος που δεν συ­μπε­ριε­λή­φθη το YouTube, πα­ρό­τι δια­θέ­τει βί­ντεο μι­κρού μή­κους, είναι επει­δή θε­ω­ρεί­ται κατά βάσιν εκ­παι­δευ­τι­κή πλατ­φόρ­μα», ση­μεί­ω­σε ο κ. Πα­πα­στερ­γί­ου.

Πέρα από την ακα­τά­παυ­στη και πολ­λές φορές αφιλ­τρά­ρι­στη κα­τα­νά­λω­ση πε­ριε­χο­μέ­νου, στοι­χεία από ευ­ρω­παϊ­κή έρευ­να που εκ­πό­νη­σε ο Ορ­γα­νι­σμός Οι­κο­νο­μι­κής Συ­νερ­γα­σί­ας και Ανά­πτυ­ξης δεί­χνουν πως τα παι­διά από 11 έως 15 ετών σε πο­σο­στό 17% υπήρ­ξαν θύ­μα­τα δια­δι­κτυα­κής πα­ρε­νό­χλη­σης (cyberbullying) την πε­ρί­ο­δο 2021-2022. Οι ανή­λι­κοι χρή­στες σε πο­σο­στό 23% έχουν δη­λώ­σει πως αι­σθά­νο­νται νευ­ρι­κοί ή ανα­σφα­λείς όταν δεν έχουν πρό­σβα­ση στο κι­νη­τό τους. Επι­πλέ­ον, το 20% των 15χρο­νων χρη­στών πα­ρα­με­λεί άλλες ση­μα­ντι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες λόγω της πε­ρι­ή­γη­σής του στα μέσα κοι­νω­νι­κής δι­κτύ­ω­σης. Εκτός αυτού, πε­ρισ­σό­τε­ρο από το 36% των νέων ανέ­φε­ρε ότι βρί­σκε­ται σε στα­θε­ρή επαφή με φί­λους δια­δι­κτυα­κά, με τα υψη­λό­τε­ρα πο­σο­στά να πα­ρα­τη­ρού­νται στα 15χρονα κο­ρί­τσια (44%). Αλλο ση­μα­ντι­κό στοι­χείο είναι ότι πε­ρισ­σό­τε­ροι από ένας στους δέκα εφή­βους εμ­φά­νι­σαν ση­μά­δια προ­βλη­μα­τι­κής συ­μπε­ρι­φο­ράς στα μέσα κοι­νω­νι­κής δι­κτύ­ω­σης, έχο­ντας δυ­σκο­λία να ελέγ­ξουν τη χρήση τους.

Ο κ. Πα­πα­στερ­γί­ου ρω­τή­θη­κε και για το ει­κο­νι­κό ιδιω­τι­κό δί­κτυο VPN που χρη­σι­μο­ποιούν πολλά παι­διά για να πα­ρα­κάμ­ψουν τα συ­στή­μα­τα επα­λή­θευ­σης ηλι­κί­ας σε πλατ­φόρ­μες. Ο υπουρ­γός απά­ντη­σε πως η συ­γκε­κρι­μέ­νη τε­χνο­λο­γία δύ­να­ται να πα­ρα­κάμ­ψει τον έλεγ­χο, ωστό­σο η πα­ρά­καμ­ψη αυτή δεν είναι εφι­κτή μέσω συ­σκευ­ής που χρη­σι­μο­ποιεί ελ­λη­νι­κό δί­κτυο κι­νη­τής τη­λε­φω­νί­ας.

Ο υπουρ­γός Επι­κρα­τεί­ας Ακης Σκέρ­τσος ση­μεί­ω­σε πως ο ρόλος των γο­νέ­ων είναι κομ­βι­κός στην εφαρ­μο­γή του νέου νόμου, καθώς οι αρ­μό­διες ελ­λη­νι­κές αρχές δεν θα «κλεί­νουν» πλατ­φόρ­μες, αλλά θα εντο­πί­ζουν πα­ρα­βά­σεις, θα υπο­βάλ­λουν κα­ταγ­γε­λί­ες και θα ενερ­γο­ποιούν τον ευ­ρω­παϊ­κό μη­χα­νι­σμό ελέγ­χου, ο οποί­ος θα ανα­λαμ­βά­νει την αξιο­λό­γη­ση και την επι­βο­λή μέ­τρων. Επο­μέ­νως η εγκα­τά­στα­ση του Kids Wallet και ο έλεγ­χος ότι το παιδί δεν πα­ρα­κάμ­πτει τον μη­χα­νι­σμό προ­στα­σί­ας είναι εξί­σου ση­μα­ντι­κά με τις υπο­χρε­ώ­σεις και τις κυ­ρώ­σεις που αντι­με­τω­πί­ζουν οι με­γά­λες τε­χνο­λο­γι­κές εται­ρεί­ες.

Ευ­ρω­παϊ­κή δια­βού­λευ­ση

Οσον αφορά το χρο­νο­διά­γραμ­μα εφαρ­μο­γής της απα­γό­ρευ­σης των μέσων κοι­νω­νι­κής δι­κτύ­ω­σης για ανη­λί­κους κάτω των 15 ετών στην Ελ­λά­δα, μετά τις ανα­κοι­νώ­σεις και την εξει­δί­κευ­ση των μέ­τρων που έγι­ναν την Τε­τάρ­τη θα ακο­λου­θή­σει τρί­μη­νη δια­δι­κα­σία ευ­ρω­παϊ­κής δια­βού­λευ­σης (TRIS). Ο ερ­χο­μός του νο­μο­σχε­δί­ου στην ελ­λη­νι­κή Βουλή και η ψή­φι­σή του θα γί­νουν το κα­λο­καί­ρι του 2026, ενώ στη συ­νέ­χεια θα υπάρ­ξει εντα­τι­κή εθνι­κή δι­πλω­μα­τι­κή προ­σπά­θεια σε επί­πε­δο Ευ­ρω­παϊ­κής Ενω­σης. Τε­λευ­ταίο βήμα θα είναι η έναρ­ξη της εφαρ­μο­γής στις αρχές του επό­με­νου έτους.

Πηγή: kathimerini.gr