Συναγερμός για την πικροδάφνη σε σχολεία και παιδικές χαρές, στο μικροσκόπιο και ο Δήμος Ρόδου

Νέες οδηγίες, που έχουν χαρα­κτήρα σύστα­σης και όχι δέσμευ­σης, δια­βι­βά­στη­καν προς όλους τους Δήμους της χώρας, μεταξύ αυτών και ο Δήμος Ρόδου, ανα­φο­ρικά με την παρου­σία του φυτού της πικρο­δάφ­νης σε χώρους όπου συχνά­ζουν παιδιά. Η εξέλιξη προ­έ­κυψε ύστερα από αλλε­πάλ­ληλα ερω­τή­ματα δήμων που ζήτησαν διευ­κρι­νί­σεις, με την Γενική Διεύ­θυνση Δημό­σιας Υγείας και Ποιό­τη­τας Ζωής να απο­στέλ­λει επι­και­ρο­ποι­η­μένη έκθεση του ΕΟΔΥ με τρο­πο­ποι­η­μέ­νες πλέον συστά­σεις.

Αφορμή για την τελευ­ταία παρέμ­βαση απο­τέ­λεσε αρχικό έγγραφο της 19ης Φεβρουα­ρίου 2026, με το οποίο είχε ενη­με­ρω­θεί η αυτο­διοί­κηση για την τοξι­κό­τητα της πικρο­δάφ­νης και τη χρήση της σε χώρους πρα­σί­νου. Στη συνέ­χεια, πέντε δήμοι ζήτησαν περαι­τέρω διευ­κρι­νί­σεις, οδη­γώ­ντας τις αρμό­διες υπη­ρε­σίες σε νέα, επι­και­ρο­ποι­η­μένη έκθεση που εστάλη στις 28 Απρι­λίου 2026. Λίγες ημέρες αργό­τερα, στις 5 Μαΐου 2026, το Υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών δια­βί­βασε με τη σειρά του την επι­στολή προς όλους τους Δήμους της χώρας, μέσω της Διεύ­θυν­σης Οργά­νω­σης και Λει­τουρ­γίας Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης, ζητώ­ντας ενη­μέ­ρωση και ενέρ­γειες.

Γιατί η Ρόδος βρί­σκε­ται στο επί­κε­ντρο

Η πικρο­δάφνη, γνωστή και με την επι­στη­μο­νική ονο­μα­σία Nerium oleander, απο­τε­λεί ένα από τα πιο δια­δε­δο­μένα καλ­λω­πι­στικά φυτά στα νησιά του Αιγαίου. Συνα­ντά­ται σε αυλές σχο­λείων, σε πάρκα, σε πεζο­δρό­μια, σε πρανή δρόμων, σε ξενο­δο­χεια­κές μονάδες και σε ιδιω­τι­κούς κήπους, καθώς ευδο­κι­μεί στις κλι­μα­το­λο­γι­κές συν­θή­κες της περιο­χής και απαιτεί ελά­χι­στη συντή­ρηση. Το γεγονός αυτό καθιστά τη σύσταση ιδιαι­τέ­ρως κρίσιμη για τον Δήμο Ρόδου, ο οποίος καλεί­ται, όπως και οι υπό­λοι­ποι δήμοι, να εξε­τά­σει τα ζητή­ματα ασφά­λειας στους κοι­νό­χρη­στους χώρους που συχνά­ζουν παιδιά.

Σύμφωνα με τα στοι­χεία της έκθεσης, οι αρμό­διες υπη­ρε­σίες των δήμων καλού­νται να μερι­μνή­σουν για την ενη­μέ­ρωση εκπαι­δευ­τι­κών και εργα­ζο­μέ­νων σε σχολεία, νηπια­γω­γεία και παι­δι­κούς σταθ­μούς σχετικά με την επι­κιν­δυ­νό­τητα του φυτού, τις ιδιό­τη­τές του και τα πιθανά συμ­πτώ­ματα έκθεσης. Στόχος, όπως ανα­φέ­ρε­ται, είναι αφενός η απο­τροπή επαφής των παιδιών με την πικρο­δάφνη και αφε­τέ­ρου η εξα­σφά­λιση άμεσης επι­κοι­νω­νίας με το Κέντρο Δηλη­τη­ριά­σεων σε περί­πτωση περι­στα­τι­κού. Παράλ­ληλα, συνι­στά­ται η εκπαί­δευση των ίδιων των παιδιών ώστε να ανα­γνω­ρί­ζουν και να απο­φεύ­γουν την επαφή με το φυτό. Σημα­ντική αναφορά γίνεται και στην επιλογή φυτών για χώρους όπου βρί­σκο­νται παιδιά, με την παρά­με­τρο της ασφά­λειας να μπαίνει πλέον στα κρι­τή­ρια, προ­κει­μέ­νου να απο­φεύ­γε­ται μελ­λο­ντικά η φύτευση τοξικών ειδών σε παι­δι­κούς σταθ­μούς, νηπια­γω­γεία, σχολεία, παι­δι­κές χαρές και πάρκα.

Η επι­και­ρο­ποι­η­μένη έκθεση επι­ση­μαί­νει ότι ο γαλα­κτώ­δης χυμός που υπάρχει σε όλα τα μέρη του φυτού περιέ­χει τοξικές ουσίες, κυρίως γλυ­κο­σί­δες όπως η ολε­αν­δρίνη, η νεριίνη και η θεβαΐνη. Η έκθεση του ανθρώ­που μπορεί να προ­κλη­θεί από κατά­ποση, δερ­μα­τική επαφή, εισπνοή καπνού από καύση του φυτού, ακόμη και από επαφή ανοι­χτών τραυ­μά­των ή βλεν­νο­γό­νων με τον χυμό. Τα συμ­πτώ­ματα κυμαί­νο­νται από ναυτία και κοι­λιακό άλγος έως αρρυθ­μίες, ενώ σε σπάνιες σοβαρές περι­πτώ­σεις περι­γρά­φε­ται κίν­δυ­νος καρ­δια­κής ανα­κο­πής. Οι ειδικοί υπο­γραμ­μί­ζουν πως ο καπνός από καύση πικρο­δάφ­νης απε­λευ­θε­ρώ­νει τοξικές ανα­θυ­μιά­σεις, στοι­χείο ιδιαι­τέ­ρως κρίσιμο για το προ­σω­πικό καθα­ριό­τη­τας και πρα­σί­νου των δήμων.

Παρά την έντονη επι­στη­μο­νική προει­δο­ποί­ηση, η ίδια η έκθεση τονίζει ότι τα κατα­γε­γραμ­μένα περι­στα­τικά δηλη­τη­ρί­α­σης είναι λίγα και ελαφράς μορφής. Σύμφωνα με τα στοι­χεία του Κέντρου Δηλη­τη­ριά­σεων από το 2020, κατα­γρά­φο­νται κάθε έτος 15 έως 20 περι­πτώ­σεις παιδιών με δηλη­τη­ρί­αση από πικρο­δάφνη, χωρίς ωστόσο να έχει εμφα­νί­σει κανένα παιδί σοβαρό σύμ­πτωμα και χωρίς να έχει χρεια­στεί χορή­γηση αντι­δό­του ή νοση­λεία. Η παρα­τή­ρηση αυτή αμβλύ­νει την ένταση των αρχικών οδηγιών, χωρίς ωστόσο να αναιρεί τις συστά­σεις προς τους δήμους.