Νέες οδηγίες, που έχουν χαρακτήρα σύστασης και όχι δέσμευσης, διαβιβάστηκαν προς όλους τους Δήμους της χώρας, μεταξύ αυτών και ο Δήμος Ρόδου, αναφορικά με την παρουσία του φυτού της πικροδάφνης σε χώρους όπου συχνάζουν παιδιά. Η εξέλιξη προέκυψε ύστερα από αλλεπάλληλα ερωτήματα δήμων που ζήτησαν διευκρινίσεις, με την Γενική Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας και Ποιότητας Ζωής να αποστέλλει επικαιροποιημένη έκθεση του ΕΟΔΥ με τροποποιημένες πλέον συστάσεις.
Αφορμή για την τελευταία παρέμβαση αποτέλεσε αρχικό έγγραφο της 19ης Φεβρουαρίου 2026, με το οποίο είχε ενημερωθεί η αυτοδιοίκηση για την τοξικότητα της πικροδάφνης και τη χρήση της σε χώρους πρασίνου. Στη συνέχεια, πέντε δήμοι ζήτησαν περαιτέρω διευκρινίσεις, οδηγώντας τις αρμόδιες υπηρεσίες σε νέα, επικαιροποιημένη έκθεση που εστάλη στις 28 Απριλίου 2026. Λίγες ημέρες αργότερα, στις 5 Μαΐου 2026, το Υπουργείο Εσωτερικών διαβίβασε με τη σειρά του την επιστολή προς όλους τους Δήμους της χώρας, μέσω της Διεύθυνσης Οργάνωσης και Λειτουργίας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ζητώντας ενημέρωση και ενέργειες.
Γιατί η Ρόδος βρίσκεται στο επίκεντρο
Η πικροδάφνη, γνωστή και με την επιστημονική ονομασία Nerium oleander, αποτελεί ένα από τα πιο διαδεδομένα καλλωπιστικά φυτά στα νησιά του Αιγαίου. Συναντάται σε αυλές σχολείων, σε πάρκα, σε πεζοδρόμια, σε πρανή δρόμων, σε ξενοδοχειακές μονάδες και σε ιδιωτικούς κήπους, καθώς ευδοκιμεί στις κλιματολογικές συνθήκες της περιοχής και απαιτεί ελάχιστη συντήρηση. Το γεγονός αυτό καθιστά τη σύσταση ιδιαιτέρως κρίσιμη για τον Δήμο Ρόδου, ο οποίος καλείται, όπως και οι υπόλοιποι δήμοι, να εξετάσει τα ζητήματα ασφάλειας στους κοινόχρηστους χώρους που συχνάζουν παιδιά.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, οι αρμόδιες υπηρεσίες των δήμων καλούνται να μεριμνήσουν για την ενημέρωση εκπαιδευτικών και εργαζομένων σε σχολεία, νηπιαγωγεία και παιδικούς σταθμούς σχετικά με την επικινδυνότητα του φυτού, τις ιδιότητές του και τα πιθανά συμπτώματα έκθεσης. Στόχος, όπως αναφέρεται, είναι αφενός η αποτροπή επαφής των παιδιών με την πικροδάφνη και αφετέρου η εξασφάλιση άμεσης επικοινωνίας με το Κέντρο Δηλητηριάσεων σε περίπτωση περιστατικού. Παράλληλα, συνιστάται η εκπαίδευση των ίδιων των παιδιών ώστε να αναγνωρίζουν και να αποφεύγουν την επαφή με το φυτό. Σημαντική αναφορά γίνεται και στην επιλογή φυτών για χώρους όπου βρίσκονται παιδιά, με την παράμετρο της ασφάλειας να μπαίνει πλέον στα κριτήρια, προκειμένου να αποφεύγεται μελλοντικά η φύτευση τοξικών ειδών σε παιδικούς σταθμούς, νηπιαγωγεία, σχολεία, παιδικές χαρές και πάρκα.
Η επικαιροποιημένη έκθεση επισημαίνει ότι ο γαλακτώδης χυμός που υπάρχει σε όλα τα μέρη του φυτού περιέχει τοξικές ουσίες, κυρίως γλυκοσίδες όπως η ολεανδρίνη, η νεριίνη και η θεβαΐνη. Η έκθεση του ανθρώπου μπορεί να προκληθεί από κατάποση, δερματική επαφή, εισπνοή καπνού από καύση του φυτού, ακόμη και από επαφή ανοιχτών τραυμάτων ή βλεννογόνων με τον χυμό. Τα συμπτώματα κυμαίνονται από ναυτία και κοιλιακό άλγος έως αρρυθμίες, ενώ σε σπάνιες σοβαρές περιπτώσεις περιγράφεται κίνδυνος καρδιακής ανακοπής. Οι ειδικοί υπογραμμίζουν πως ο καπνός από καύση πικροδάφνης απελευθερώνει τοξικές αναθυμιάσεις, στοιχείο ιδιαιτέρως κρίσιμο για το προσωπικό καθαριότητας και πρασίνου των δήμων.
Παρά την έντονη επιστημονική προειδοποίηση, η ίδια η έκθεση τονίζει ότι τα καταγεγραμμένα περιστατικά δηλητηρίασης είναι λίγα και ελαφράς μορφής. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Κέντρου Δηλητηριάσεων από το 2020, καταγράφονται κάθε έτος 15 έως 20 περιπτώσεις παιδιών με δηλητηρίαση από πικροδάφνη, χωρίς ωστόσο να έχει εμφανίσει κανένα παιδί σοβαρό σύμπτωμα και χωρίς να έχει χρειαστεί χορήγηση αντιδότου ή νοσηλεία. Η παρατήρηση αυτή αμβλύνει την ένταση των αρχικών οδηγιών, χωρίς ωστόσο να αναιρεί τις συστάσεις προς τους δήμους.
Συναγερμός για την πικροδάφνη σε σχολεία και παιδικές χαρές, στο μικροσκόπιο και ο Δήμος Ρόδου
