– Θα επιτρέπονται οι πλατφόρμες ανταλλαγής μηνυμάτων
Συνέντευξη Τύπου για το νέο πλαίσιο ρυθμίσεων πρόσβασης ανηλίκων στα social media παρέθεσαν οι υπουργοί Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης, Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρης Παπαστεργίου και Επικρατείας Άκης Σκέρτσο. Όπως ανακοινώθηκε, η πρόσβαση σε πλατφόρμες όπως TikTok, Snapchat, Instagram και Facebook θα απαγορεύεται για παιδιά κάτω των 15 ετών, ενώ οι εφαρμογές ανταλλαγής μηνυμάτων θα παραμένουν διαθέσιμες.
Τα μέτρα θα ισχύουν για όλα τα παιδιά που έχουν γεννηθεί από 1/1/2012 και η εφαρμογή τους ξεκινάει την 1η Ιανουαρίου 2027. Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης είχε ανακοινώσει τη ρύθμιση νωρίτερα, τονίζοντας ότι η Ελλάδα θα είναι από τις πρώτες χώρες που θα εφαρμόσει αυτή την πρωτοβουλία.
Ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, ταυτόχρονα, με επιστολή του προς την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ζητά τη δημιουργία ενός ενιαίου ευρωπαϊκού πλαισίου έως το τέλος του 2026 για την προστασία των ανηλίκων από τον ψηφιακό εθισμό.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, η χρήση του διαδικτύου και των social media από ανηλίκους συνοδεύεται από πολλούς κινδύνους. Ένα στα τέσσερα παιδιά δηλώνει ότι ένιωσε δυσφορία όταν προσωπικές του πληροφορίες κοινοποιήθηκαν χωρίς συναίνεση, ενώ το 17% των παιδιών 11-15 ετών έχει υπάρξει θύμα διαδικτυακής παρενόχλησης. Επιπλέον, το 23% των 15χρονων αισθάνεται νευρικότητα χωρίς πρόσβαση στο κινητό, και το 20% παραμελεί αθλητικές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες λόγω των social media.
Εξειδίκευση των μέτρων
Η απαγόρευση αφορά τις πλατφόρμες Instagram, TikTok, Facebook και Snapchat, ενώ οι πλατφόρμες ανταλλαγής μηνυμάτων εξαιρούνται. Ο κ. Παπαστεργίου τόνισε: «Δεν κόβουμε το Ίντερνετ, δημιουργούμε ένα πλαίσιο προστασίας για τα παιδιά… Περιλαμβάνει όλα τα παιδιά που έχουν γεννηθεί από 1/1/2012».
Επιπλέον, προτείνεται η χρήση ευρωπαϊκών μηχανισμών επαλήθευσης ηλικίας, όπως το Kids Wallet, με στόχο τη διασφάλιση της αξιοπιστίας και την υποχρεωτική εφαρμογή τους.
Ρύθμιση για την προστασία της ανηλικότητας
Ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος συνέδεσε το μέτρο με προηγούμενες πρωτοβουλίες, όπως η αντιμετώπιση του διαδικτυακού bullying, και τόνισε ότι η Ελλάδα συμμετέχει σε συμμαχία προθύμων με άλλες ευρωπαϊκές χώρες για την προστασία των ανηλίκων. «Ρώτησα τον 15χρονο γιο μου και μου είπε ότι είναι υπέρ», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ο κ. Σκέρτσος τόνισε: «Το επιχειρηματικό μοντέλο των εταιρειών που θεωρεί αναλώσιμα τα παιδιά μας και τη Δημοκρατία, τελειώνει εδώ».
Πλαίσιο προστασίας των ανηλίκων
Το συνολικό πλαίσιο στοχεύει στην προστασία των ανηλίκων από κινδύνους για τη σωματική και ψυχική υγεία τους λόγω της χρήσης των social media. Περιλαμβάνει:
- Ασφαλή λειτουργία των ψηφιακών πλατφορμών σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό κανονισμό Digital Services Act (DSA).
- Προστασία ιδιωτικότητας μέσω μηχανισμών επαλήθευσης ηλικίας, όπως Kids Wallet και Gov.gr Wallet, που βασίζονται σε «διακριτικά ηλικίας» (age tokens).
- Επαλήθευση ηλικίας και εργαλεία ελέγχου
Οι μηχανισμοί επαλήθευσης λειτουργούν σύμφωνα με το άρθρο 28 της DSA και διασφαλίζουν τεχνολογική ουδετερότητα. Κριτήρια αποτελεσματικότητας περιλαμβάνουν:
- Αξιοπιστία και ακρίβεια
- Λειτουργία σε πραγματικές συνθήκες
- Δυσκολία παράκαμψης
- Προσβασιμότητα για όλους
- Προστασία προσωπικών δεδομένων
Επιπλέον, υπάρχει προοπτική διασύνδεσης με το ευρωπαϊκό ψηφιακό πορτοφόλι (EUDI Wallet).
Οι πλατφόρμες φέρουν την ευθύνη για την εφαρμογή της επαλήθευσης ηλικίας, με εποπτεία από εθνικές αρχές όπως η ΕΕΤΤ, το ΕΣΡ και η ΑΠΔΠΧ. Σε περιπτώσεις παραβάσεων, οι υποθέσεις διαβιβάζονται στη χώρα εγκατάστασης της πλατφόρμας, με ενημέρωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Γεωργιάδης: Οι επιπτώσεις του εθισμού
Ο Άδωνις Γεωργιάδης σημείωσε ότι «ο εθισμός στους ανηλίκους μπορεί να οδηγήσει σε παχυσαρκία, οπτική κόπωση και ψυχικά προβλήματα μέχρι και τάσεις αυτοκτονίας». Αναφέρθηκε σε συμπτώματα και συνέπειες χρήσης social media σε μικρές ηλικίες, τονίζοντας τον αντίκτυπο στη σωματική και ψυχική υγεία αλλά και στη συμπεριφορά.
Επιδημιολογικά δεδομένα και συμπεριφορές υψηλού κινδύνου:
- Το 36% των νέων είναι σε συνεχή διαδικτυακή επαφή
- Το 10% εμφανίζουν προβληματική χρήση social media
- Το 34% παίζει καθημερινά ψηφιακά παιχνίδια, με 20% πάνω από 4 ώρες ημερησίως
- Το 25-30% εμπλέκεται σε περιστατικά cyberbullying
- Το 14,7% συμμετείχε σε ανταλλαγή σεξουαλικού περιεχομένου (sexting)
- Το 34,7% αλληλεπιδρά με αγνώστους online
Διαφορές ανάμεσα σε αγόρια και κορίτσια
Κορίτσια: υψηλότερο ποσοστό προβληματικής χρήσης social media (13% έναντι 9%)
Αγόρια: υψηλότερο ποσοστό προβληματικού gaming (16% έναντι 7%)
Επιπτώσεις στη σωματική και ψυχική υγεία
- Σωματική: καθιστική ζωή, παχυσαρκία, οπτικά προβλήματα, διαταραχές ύπνου
- Ψυχική: διαταραχές προσοχής, χαμηλή αυτοεκτίμηση, κοινωνική απομόνωση, άγχος, κατάθλιψη, αυτοκτονικός ιδεασμός
- Ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις
- Μείωση δια ζώσης κοινωνικής επαφής (phubbing, hikikomori)
- Αύξηση κοινωνικής σύγκρισης και χαμηλής αυτοεκτίμησης
- Έκθεση σε sexting, grooming, διαδικτυακό εκφοβισμό και ρητορική μίσους
