Η Κάρπαθος στο επίκεντρο: Τι συμβαίνει με την αποστρατιωτικοποίηση των νησιών και γιατί ενοχλεί την Τουρκία

Η μετα­φορά συστη­μά­των αερά­μυ­νας Patriot στην Κάρπαθο την περα­σμένη εβδο­μάδα άνοιξε έναν νέο κύκλο έντασης μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας, με το τουρ­κικό υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών να επα­να­φέ­ρει τις γνωστές αιτιά­σεις περί απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης των ελλη­νι­κών νησιών.

Η εξέλιξη αυτή εντάσ­σε­ται σε ένα ευρύ­τερο πλαίσιο στρα­τη­γι­κής αντι­πα­ρά­θε­σης στο Αιγαίο και την Ανα­το­λική Μεσό­γειο, όπου η Τουρκία επι­χει­ρεί τα τελευ­ταία χρόνια να επα­να­φέ­ρει στο προ­σκή­νιο ζητή­ματα που αφορούν το καθε­στώς των νησιών και την ερμη­νεία διεθνών συν­θη­κών.

 Του Στέ­φα­νου Νικο­λα­ΐδη

Από ελλη­νι­κής πλευράς η θέση παρα­μέ­νει σταθερή: η ανά­πτυξη αμυ­ντι­κών μέσων στα νησιά συν­δέ­ε­ται άμεσα με το δικαί­ωμα αυτο­ά­μυ­νας ενός κράτους, όπως αυτό απορ­ρέει από τα Ηνωμένα Έθνη και ειδι­κό­τερα από το άρθρο 51 του Χάρτη του ΟΗΕ. Παράλ­ληλα, η Αθήνα επι­ση­μαί­νει ότι η στρα­τιω­τική ισορ­ρο­πία στην περιοχή επη­ρε­ά­ζε­ται και από τη σημα­ντική συγκέ­ντρωση τουρ­κι­κών στρα­τιω­τι­κών δυνά­μεων στα παράλια της Μικράς Ασίας, γεγονός που καθιστά την αμυ­ντική θωρά­κιση των νησιών ζήτημα εθνικής ασφά­λειας.

Σε αυτό το πλαίσιο, η συζή­τηση γύρω από την απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­ηση των νησιών δεν αφορά μόνο νομικές ερμη­νείες διεθνών συν­θη­κών, όπως η Συνθήκη της Λωζάν­νης και η Συνθήκη των Παρι­σίων, αλλά και τη συνο­λι­κό­τερη στρα­τη­γική αντι­πα­ρά­θεση Ελλάδας–Τουρ­κίας.

Το ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσο η συγκε­κρι­μένη αντι­πα­ρά­θεση απο­τε­λεί ακόμη έναν γύρο ρητο­ρι­κής πίεσης ή αν εντάσ­σε­ται σε μια ευρύ­τερη προ­σπά­θεια της Άγκυρας να επα­να­προσ­διο­ρί­σει το πλαίσιο των ελλη­νο­τουρ­κι­κών δια­φο­ρών στο Αιγαίο.

Η σημασία της Καρ­πά­θου και γιατί ενο­χλεί­ται η Τουρκία

Απα­ντή­σεις για όλα τα παρα­πάνω επι­χει­ρεί να δώσει μιλώ­ντας στα podcast του ΣΚΑΪ και το skai.gr ο καθη­γη­τής Διε­θνούς Δικαίου και βου­λευ­τής της ΝΔ Άγγελος Συρίγος, ο οποίος ανα­φερ­θείς στη μετα­φορά Patriot στο νησί της Καρ­πά­θου κάνει λόγο για μια στρα­τη­γική κίνηση της χώρας μας που μπορεί να απο­δει­χθεί ζωτικής σημα­σίας.

Όπως σημειώ­νει, η Κάρ­πα­θος είναι νησί των Δωδε­κα­νή­σων και σύμφωνα με τη Συνθήκη των Παρι­σίων του 1947 τα Δωδε­κά­νησα πρέπει να είναι πλήρως απο­στρα­τιω­τι­κο­ποι­η­μένα. Η Ελλάδα, όμως, το 1974 λόγω της εισβο­λής της Τουρ­κίας στην Κύπρο και της ευθείας απειλής κατά των νησιών του Αιγαίου προ­χώ­ρησε συνει­δητά σε επα­να­στρα­τιω­τι­κο­ποί­ηση, επι­κα­λού­μενη το άρθρο 51 του Κατα­στα­τι­κού Χάρτη του ΟΗΕ, το οποίο δίνει δικαί­ωμα νόμιμης άμυνας.

Στο πλαίσιο, λοιπόν, αυτού του ιδίου δικαιώ­μα­τος εγκα­τα­στά­θη­καν τις τελευ­ταίες μέρες στο νησί της Καρ­πά­θου πύραυ­λοι Patriot, οι οποίοι είναι για να προ­στα­τεύ­ουν όχι τη Σούδα, αλλά όλην την περιοχή του Νοτίου Αιγαίου, από τη Ρόδο μέχρι και την Κρήτη.

Από εκεί και πέρα, αυτό που έχει ενο­χλή­σει πάρα πολύ τους Τούρ­κους σε σχέση με τους Patriot είναι ότι απο­τε­λεί αμε­ρι­κα­νικό σύστημα που βάσει των τρόπων λει­τουρ­γίας του είναι ενταγ­μένο στο νατοϊκό σύστημα ασφα­λείας. Άρα η εικόνα των ραντάρ από την Κάρπαθο θα μετα­βι­βά­ζε­ται στη Νάπολη της Ιταλίας, στο νατοϊκό στρα­τη­γείο.

Αυτό είναι κάτι που νομι­μο­ποιεί την παρου­σία των πυραύ­λων στην περιοχή και είναι κάτι που ενοχλεί ιδιαί­τερα την Τουρκία.

Το θέμα της συμπε­ρί­λη­ψης της Καρ­πά­θου είναι παλαιό: το νησί έχει ένα πολύ μεγάλο στρα­τιω­τικό και πολι­τικό αερο­δρό­μιο. Η Τουρκία προ­σπα­θούσε εδώ και χρόνια να απο­τρέ­ψει τη συμπε­ρί­ληψη του συγκε­κρι­μέ­νου asset στα σχέδια του ΝΑΤΟ.

Τι ισχύει με τη Συνθήκη των Παρι­σίων

Άμεση, σύντομη και αιχμηρή ήταν η απά­ντηση του ελλη­νι­κού υπουρ­γείου Εξω­τε­ρι­κών στην ανα­κοί­νωση της Άγκυρας περί «απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης», με την εκπρό­σωπο του ΥΠΕΞ Λάνα Ζωχιού να χαρα­κτη­ρί­ζει ως ανυ­πό­στα­τες

Η Συνθήκη των Παρι­σίων στην πραγ­μα­τι­κό­τητα δεν υπε­γράφη από την Τουρκία, οπότε για τη γει­το­νική χώρα είναι res inter alios acta, δηλαδή πράξη που έγινε μεταξύ τρίτων. Έτσι, δεν μπορεί να επι­κα­λε­στεί δικαιώ­ματα, γιατί δικαιώ­ματα δεν πηγά­ζουν για αυτήν.

Τις τελευ­ταίες ημέρες πριν την αμε­ρι­κα­νική επίθεση στο Ιράν το πολι­τικό αερο­δρό­μιο της Ρόδου «Δια­γό­ρας» χρη­σι­μο­ποι­ή­θηκε επα­νει­λημ­μέ­νως από αμε­ρι­κα­νικά πολε­μικά μετα­γω­γικά αερο­σκάφη. Η Τουρκία δεν είπε λέξη για αυτό.

Ποιο είναι το ενδια­φέ­ρον εδώ; Η Αμερική είναι συμ­βαλ­λό­μενο μέρος στη Συνθήκη των Παρι­σίων του 1947.

Δηλαδή η Αμερική που είναι συμ­βαλ­λό­μενο μέρος δεν έχει πρό­βλημα, η Τουρκία όμως έχει πρό­βλημα χωρίς να είναι συμ­βαλ­λό­μενο μέρος και επι­κα­λεί­ται δια­τά­ξεις της Συν­θή­κης.

Άλλωστε, η Τουρκία δεν θα μπο­ρούσε να πάει κόντρα σε καμία πολε­μική επι­χεί­ρηση των ΗΠΑ. Αυτό, όμως, που έχει ενο­χλή­σει τη γείτονα πάνω από όλα είναι: η Ελλάδα ήταν αυτή που συμ­με­τείχε πολύ ενεργά στον ευρύ­τερο σχε­δια­σμό της Μέσης Ανα­το­λής, ενώ η Τουρκία είναι έξω από αυτήν την ιστορία.

Σε αντί­θεση με το παρελ­θόν, όπου η Τουρκία ήταν αυτή που είχε πιο ενεργό ρόλο.

Η φρεγάτα «Κίμων»

Τι αλλάζει σε σχέση με το παρελ­θόν

Αυτό που αλλάζει σε σχέση με το παρελ­θόν – εξορ­γί­ζο­ντας την Τουρκία – έγκει­ται στα εξής 3 στοι­χεία:

Για πρώτη φορά από το 1960 σταθ­μεύ­ουν επί μονίμου βάσεως και για αόριστο χρόνο τα ελλη­νικά πολε­μικά αερο­σκάφη στην Κύπρο και στο αερο­δρό­μιο της Πάφου

Η κάθοδος των ελλη­νι­κών πλοίων δείχνει ότι η Ελλάδα είναι απο­φα­σι­σμένη να κρα­τή­σει την Κύπρο μέσα στην ειρήνη και την ασφά­λεια της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου. Σημειώ­νε­ται πως ακριβώς στα όρια της Κύπρου αρχίζει η ζώνη του πολέμου.

Μαζί με την Ελλάδα κατέ­βη­καν και άλλες ευρω­παϊ­κές δυνά­μεις, πράγμα που δείχνει ότι η Κύπρος είναι ενταγ­μένη στο δυτικό σύστημα ασφα­λείας. Έτσι, όχι μόνο δικαιώ­νο­νται οι ελλη­νι­κές θέσεις, αλλά και ανα­γνω­ρί­ζο­νται επί του πεδίου.

Στα παρα­πάνω θα πρέπει να προ­στε­θεί και η στρα­τιω­τική κάλυψη του ενα­ε­ρίου χώρου της Βουλ­γα­ρίας από την Ελλάδα. Αυτό έχει ξεχω­ρι­στή σημασία, καθώς – εκτός του ότι η χώρα μας είναι σημείο στα­θε­ρό­τη­τας – προ­σφέ­ρει παρα­γά­γο­ντας και η ίδια ασφά­λεια.

Το μεγάλο ερώτημα αφορά στο κατά πόσο η κόντρα αυτή με την Τουρκία θα παρα­μεί­νει σε επίπεδο δηλώ­σεων ή αν θα εξε­λι­χθεί σε διπλω­μα­τική κρίση στο Αιγαίο, με προ­ο­πτική τη Χάγη ή κάποιο άλλο δικαιο­δο­τικό όργανο.

Στην προ­κει­μένη περί­πτωση η Τουρκία αντι­λαμ­βά­νε­ται πως υπάρχει μια τερά­στια στρα­τιω­τική σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και δεν θα ήθελε με τίποτα να μπει στην προσοχή των Αμε­ρι­κα­νών η ιδιά­ζουσα συμπε­ρι­φορά της.

Υπάρ­χουν βέβαια σαφή στοι­χεία ότι η ίδια δια­φο­ρο­ποιεί­ται από το ΝΑΤΟ και τη Δύση: είναι η μόνη χώρα που έστειλε συλ­λυ­πη­τή­ριο μήνυμα στην Τεχε­ράνη για τον θάνατο του Χαμενεΐ, ενώ αμέσως μετά τη διάβαση του ιρα­νι­κού πυραύ­λου από τον τουρ­κικό εναέριο χώρο είδαμε το Ιράν να σπεύδει να διευ­κρι­νί­σει πως «δεν ήμασταν εμείς, δεν στέλ­νουμε πυραύ­λους στη φίλη Τουρκία».

Επο­μέ­νως, η Άγκυρα δεν φαί­νε­ται να έχει πρόθεση να προ­χω­ρή­σει σε οτι­δή­ποτε άλλο πέραν των διπλω­μα­τι­κών κινή­σεων.

Το ζήτημα της απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης δεν θα πάει στη Χάγη, καθώς η Ελλάδα έχει εξαι­ρέ­σει από το Δικα­στή­ριο το θέμα αυτό.

Θεω­ρεί­ται ότι απο­τε­λεί θέμα ύψιστης εθνικής ασφα­λείας και παρότι θεω­ρούμε ότι το Διεθνές Δίκαιο είναι με το μέρος μας, δεν μπαί­νουμε σε δια­δι­κα­σία να το συζη­τή­σουμε με οποιον­δή­ποτε.

Είναι δικαί­ωμά μας να προ­στα­τεύ­ουμε την επι­κρά­τειά μας όπως εμείς κρί­νουμε και να ξεχνάμε δια­τά­ξεις που έχουν ξεπε­ρα­στεί από τον χρόνο.

Πηγή: skai.gr