Υπερμεγέθεις μέδουσες έχουν γεμίσει τη θάλασσα από την Ακαντιά μέχρι το Κιοτάρι!

Γράφει ο

Νεκτά­ριος Καλο­γή­ρου

Κάτι συμ­βαί­νει μέσα στη θάλασσα. Είναι κάτι μη υγιές καθώς συμ­πτώ­ματα ήδη φανε­ρώ­νο­νται και προ­κα­λούν προ­βλη­μα­τι­σμό, αν όχι φόβο. Ένα από αυτά είναι οι υπερ­με­γέ­θεις (για τα δεδο­μένα των νησιών μας) μέδου­σες που έχουν γεμίσει το νερό, από την περιοχή του Ενυ­δρείου, μέχρι το Κιοτάρι. Οι επαγ­γελ­μα­τίες ψαράδες κάνουν λόγο για ένα φαι­νό­μενο που δεν έχουν ξαναδεί στη ζωή τους, τα δε, στελέχη του Υδρο­βιο­λο­γι­κού Σταθμού Ρόδου ετοι­μά­ζο­νται για έρευνες προ­κει­μέ­νου να δια­πι­στώ­σουν την προ­έ­λευση, αλλά και το μέγεθος της επι­κιν­δυ­νό­τη­τάς τους.

Η παρου­σία τους στα νερά της Ρόδου δια­πι­στώ­θηκε μόλις πριν μερικές ημέρες. Αρχικά είχε εντο­πι­στεί ένας μεγάλος πλη­θυ­σμός στα ανοικτά της θάλασ­σας στο Κιοτάρι, αλλά πλέον εντο­πί­ζο­νται και έξω από το λιμάνι της Ακα­ντιάς. Το μέγεθός τους ποι­κί­λει. Οι περισ­σό­τε­ρες είναι όσο ένα πιάτο φαγητού, εντο­πί­σθη­καν ωστόσο και μέδου­σες στο μέγεθος ρόδας επι­βα­τι­κού αυτο­κι­νή­του. Ο πρό­ε­δρος του συλ­λό­γου Επαγ­γελ­μα­τιών Αλιέων Ρόδου περί­ε­γραψε προς τη “δημο­κρα­τική”: «Γυρνάμε το πέλαγος καθη­με­ρινά και τόσα χρόνια δεν έχουμε ξαναδεί τέτοια μεγέθη, αλλά ούτε και τόσο μεγάλο συγκε­ντρω­μένο πλη­θυ­σμό από μέδου­σες. Υπάρ­χουν περιο­χές όπου η παρου­σία τους είναι τόσο πυκνή και σε τόση έκταση ώστε μπορείς να τις δεις και από το δορυ­φόρο».

Οι περιο­χές υψηλής συγκέ­ντρω­σης μεδου­σών είναι εκείνες που έχουν μεγάλες ποσό­τη­τες πλαγ­κτόν που με τη σειρά του βρί­σκε­ται ψηλά στη δια­τρο­φική τους αλυσίδα. Παρότι δεν έχουν εγκέ­φαλο, το νευρικό τους σύστημα μπορεί και αντι­λαμ­βά­νε­ται μια σειρά από ερε­θί­σματα ένα από τα οποία είναι η οσμή της τροφής τους.

Δεν υπάρχει άμεσος

φόβος για

τους κολυμ­βη­τές

Σύμφωνα με τις περι­γρα­φές των επαγ­γελ­μα­τιών αλιέων οι μέδου­σες εντο­πί­ζο­νται στα ανοικτά της θάλασ­σας. Ο κ. Μιχάλης Λυμπέ­ρης υπο­λό­γισε την από­σταση σε περίπου ένα μίλι από την ακτή. «Δεν έχουμε εντο­πί­σει συγκε­ντρώ­σεις κοντά στις ακτές. Ούτε στο Ενυ­δρείο, ούτε στο Ζέφυρος, ούτε σε άλλη περιοχή με χει­με­ρι­νούς κολυμ­βη­τές».

Ωστόσο αυτό δεν σημαί­νει ότι οι θάλασ­σές μας θα παρα­μεί­νουν για πάντα ασφα­λείς. Οι παρά­γο­ντες, που προ­κα­λούν αυτά τα συμ­πτώ­ματα είναι διαρ­κείς και έχουν ως κύρια αιτία τις ανθρώ­πι­νες δρα­στη­ριό­τη­τες που περι­γρά­φο­νται παρα­κάτω στο ρεπορ­τάζ. Αυτό σημαί­νει πως πρώτοι οι κολυμ­βη­τές οφεί­λουν να κινη­το­ποι­η­θούν σθεναρά ώστε να ληφθούν μέτρα προ­στα­σίας των νερών του Αιγαίου.

Άλλωστε πάντα υπάρχει η πιθα­νό­τητα τα ρεύματα στρα­φούν προς τις ακτές και όλο αυτό το πλήθος των κνη­δό­ζωων να βγει μέχρι τις ξαπλώ­στρες.

Κλή­θη­καν οι

επι­στή­μο­νες του ΥΣΡ

να εξε­τά­σουν

το φαι­νό­μενο

«Κάθε χρόνο, τέτοια εποχή, οι ψαράδες βγάζουν με τα δίχτυα τους το λεγό­μενο “γυαλί”. Αυτό κάνει μεν τα δίχτυα τους να βαραί­νουν, όμως είναι σχεδόν άδεια από ψάρια. Το “γυαλί” δεν έχει σχέση με τις μέδου­σες που εμφα­νί­σθη­καν τις τελευ­ταίες ημέρες» περιέ­γραψε ο πρό­ε­δρος των Αλιέων της Ρόδου. Ο ίδιος είχαμε βρεθεί μπροστά σε φαι­νό­μενο συγκέ­ντρω­σης μεδου­σών, όμως το μέγεθός τους ήταν πολύ μικρό σε σύγκριση με τις τωρινές».

Την ίδια περι­γραφή έκαναν και προς τους επι­στή­μο­νες του Υδρο­βιο­λο­γι­κού Σταθμού Ρόδου.

«Οπωσ­δή­ποτε για να φτάσουν μέχρι εδώ τις έχουν φέρει τα ρεύματα. Θα πάμε να δούμε το είδος της μέδου­σας που έχει εμφα­νι­στεί ώστε να μπο­ρούμε να μιλή­σουμε με σιγου­ριά» δήλωσε προς τη “δημο­κρα­τική” ο ιχθυο­λό­γος του ΥΣΡ

Γερά­σι­μος Κον­δυ­λά­τος και κληθείς να εκτι­μή­σει το λόγο της εμφά­νι­σής τους είπε: «Οι μέδου­σες τρέ­φο­νται κυρίως με πλαγ­κτόν, που προ­έρ­χε­ται από τον πυθμένα της θάλασ­σας και με τα ανοδικά ρεύματα φτάνει στην επι­φά­νεια του νερού. Επίσης ένα μέρος της τροφής τους προ­έρ­χε­ται από στοι­χεία που υπάρ­χουν στη ξηρά και με τις βροχές κατα­λή­γουν στη θάλασσα». Ο ίδιος συμ­φώ­νησε με την πιθα­νό­τητα «οι παρα­τε­τα­μέ­νες βρο­χο­πτώ­σεις του τελευ­ταίου τρι­μή­νου να απο­τε­λούν την αιτία της μαζικής συγκέ­ντρω­σής τους».

Όταν χάνο­νται τα ψάρια,

“γλε­ντούν” οι τσού­χτρες

Ο πρώτος εχθρός των “ζελα­τι­νοει­δών” είναι τα πελα­γί­σια ψάρια. Όσο στη θάλασσα της Ρόδου και γενικά στο Αιγαίο πέλαγος υπήρχαν ψάρια, οι “ζελα­τί­νες” παρέ­με­ναν στον πλη­θυ­σμό που τους όρισε η φύση.

Τώρα πια δεν υπάρ­χουν ψάρια. Σε όλη τη θάλασσα γύρω από τα νησιά μας κινού­νται διαρκώς μηχα­νό­τρα­τες και γρι-γρι τα οποία που κάθε χρόνο αλιεύ­ουν αδια­κρί­τως εκα­το­ντά­δες τόνους ψάρια, μικρά και μεγάλα. Οι μηχα­νό­τρα­τες ανήκουν σε Ιταλούς και τα γρι-γρι σε Έλληνες. Ολος αυτός ο στόλος δια­θέ­τει υπερ­σύγ­χρονα μηχα­νή­ματα που δεί­χνουν επα­κρι­βώς πού υπάρ­χουν ψάρια και τα μέσα που χρειά­ζο­νται για να πια­στούν. Στο πέρασμά τους δεν μένει στη θάλασσα ούτε λέπι. Τα κέρδη από τη δρα­στη­ριό­τητα αυτή είναι τερά­στια. Στη Δωδε­κά­νησο και γενικά στο Αιγαίο μένει μόνο η κατα­στροφή και οι μέδου­σες.

Σε όλο αυτό το σκηνικό της ασύ­δο­της εκμε­τάλ­λευ­σης του φυσικού μας πλούτου, οι ντόπιοι ψαράδες με τον πενιχρό εξο­πλι­σμό τους εμφα­νί­ζο­νται ως οι παρα­κα­τια­νοί συγ­γε­νείς που προ­σπα­θούν να επι­βιώ­σουν.

«Για εμάς δεν μένουν ψάρια» τόνισε ο κ. Μιχάλης Λυμπέ­ρης. «Ολο και πιο πολλοί ψαράδες εγκα­τα­λεί­πουν το επάγ­γελμα. Δεν μπορούν να επι­βιώ­σουν. Κάποιοι έχουν οδη­γη­θεί στο να “κόψουν” τα σκαριά που έχουν. Αυτό είναι το πιο τραγικό από όλα. Αν γινόταν σωστή δια­χεί­ριση της θάλασ­σάς μας, τότε κανένας επαγ­γελ­μα­τίας ψαράς δεν θα έσπαγε το τρε­χα­ντήρι του για να πάρει μια επι­δό­τηση. Η θάλασσα είναι η ζωή μας, όχι τα λεφτά μιας επι­δό­τη­σης».

Ειδικές απο­στο­λές

ξένων ψαράδων με

στόχο σπάνια αλιεύ­ματα

του Νότιου Αιγαίου

Η πιο ακριβή γαρίδα στον κόσμο, η περί­φημη “Γάμπαρι” υπάρχει μόνο στη θάλασσα ανοικτά της Καρ­πά­θου, σε μεγάλο βάθος. Πρό­κει­ται για ένα έδεσμα που προ­σφέ­ρε­ται μόνο από τα καλύ­τερα εστια­τό­ρια του κόσμου και η χον­δρική τιμή πώλησής της ξεκινά από τα 100 ευρώ το κιλό. Οι Ελληνες ψαράδες δεν προ­λα­βαί­νουν να την αλιεύ­σουν. Την πλήρη εκκα­θά­ρισή της κάνουν οι Ιταλοί που έρχο­νται στην περιοχή μόνο γι’ αυτές.

Το ίδιο ισχύει για τον λευκόν βυθόβιο μπα­κα­λιάρο της Μεσο­γείου και για τον αστακό του Αιγαίου. Όλα φεύγουν στο εξω­τε­ρικό και για την τοπική γαστρο­νο­μία δεν μένει τίποτα. Το χει­ρό­τερο δεν είναι η απουσία αυτών των εδε­σμά­των από την τοπική κουζίνα, αλλά οι πρα­κτι­κές που ακο­λου­θού­νται ώστε αυτά να αλιευ­θούν.

Σύμ­πτωμα της κατε­στραμ­μέ­νης ισορ­ρο­πίας στη θάλασσά μας είναι και η δρα­μα­τική μείωση του πλη­θυ­σμού των χτα­πο­διών και των σουπιών. Η εισβολή των λαγο­κέ­φα­λων είναι η βασική αιτία, καθώς αυτά τρέ­φο­νται κατά κύριο λόγο με μαλάκια. Το πρό­βλημα εμφα­νί­ζε­ται πιο έντονο στη νότια Δωδε­κά­νησο, μιας και οι ανα­φο­ρές από την Κάλυμνο και πάνω κάνουν λόγο για ικα­νο­ποι­η­τι­κές ποσό­τη­τες αλί­ευ­σης φρέσκων καλα­μα­ριών.

Η θάλασσα χρειά­ζε­ται

καθά­ρι­σμα και

“εκκα­θά­ριση”

Όπως ακριβώς στην ξηρά ακο­λου­θού­νται πρα­κτι­κές για την απο­κο­μιδή των σκου­πι­διών, το ίδιο χρειά­ζε­ται και η θάλασσα. «Ο βυθός είναι γεμάτος από κάθε λογής σκου­πί­δια. Αυτά είναι επι­βλαβή για τη θαλάσ­σια ζωή και είναι αντι­κεί­μενα που ρίχθη­καν εκεί από ανθρώ­πινο χέρι».

Μπα­τα­ρίες αυτο­κι­νή­των, αυτο­κί­νητα ολό­κληρα, λάστιχα, παλιά δίχτυα, πλα­στικά κάθε είδους αφθο­νούν σε όλη την παρα­θα­λάσ­σια γραμμή. Πολι­τι­κές καθα­ρι­σμού των θαλασ­σών υιο­θε­τού­νται σε όλο τον κόσμο και μάλιστα σε Ευρω­παϊκό επίπεδο υπάρ­χουν σχε­τι­κές χρη­μα­το­δο­τή­σεις. Προς αυτή την κατεύ­θυνση θα μπο­ρούσε να κινηθεί η Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου. Εκκι­νώ­ντας μια πρω­το­βου­λία καθα­ρι­σμού της θάλασ­σας, ευαι­σθη­το­ποιώ­ντας τον κόσμο για την προ­στα­σία της, ίσως αυτό θα μπο­ρούσε να απο­τε­λέ­σει την απαρχή για την υιο­θέ­τηση κι άλλων πιο αυστη­ρών πολι­τι­κών στις αλιευ­τι­κές πρα­κτι­κές. Ισως με τον τρόπο αυτό φημι­σμένα λιβάδια της Ποσει­δω­νίας να ξανα­γί­νουν η μήτρα του Αιγαίου και να υπάρ­χουν εκεί όχι για να πλου­τί­ζουν τα διεθνή συμ­φέ­ρο­ντα, αλλά για χαί­ρο­νται τα παιδιά μας όταν θα βουτούν με τις στολές τους σαν ενή­λι­κες. Ο θαλάσ­σιος πλούτος, οι εικόνες που προ­σφέ­ρει και η ασφά­λεια που παρέχει μπορούν να γίνουν ένας ισχυρός πόλος έλξης επι­σκε­πτών – κατα­δυ­τών από όλο τον κόσμο.

Η θάλασσά μας, εκείνη που επί χιλιε­τίες μας έτρεφε και συνε­χί­ζει να μας τρέφει, έχει αρχίσει να εμφα­νί­ζει συμ­πτώ­ματα ασθέ­νειας. Οι μέδου­σες, τα λαγο­κέ­φαλα, η κλι­μα­τική αλλαγή, όλα ξεκι­νούν από τις κατα­στρο­φι­κές ανθρώ­πι­νες πρα­κτι­κές και αυτές γίνο­νται ακριβώς έξω από την πόρτα μας. Είναι καιρός να γίνει η εκκα­θά­ρισή τους. Να ξεκι­νή­σει αντί­δραση σε όλα αυτά και η αντί­δραση είναι ευθύνη όλων μας, όλων όσων ζούμε στα νησιά του Αιγαίου.