Ακρίβεια: Μεγαλώνει η ανησυχία των γονιών – Ποια έξοδα «κόβουν» από τα παιδιά

Δύσκολο εγχεί­ρημα απο­τε­λεί για την πλειο­νό­τητα των ελλη­νι­κών νοι­κο­κυ­ριών η δια­χεί­ριση του οικο­γε­νεια­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού με φόντο την ακρί­βεια. Μπροστά στις πλη­θω­ρι­στι­κές πιέσεις και την ενερ­γειακή κρίση το καλάθι των αγορών και οι αγο­ρα­στι­κές συνή­θειες καλού­νται για μια ακόμα φορά να ανα­δια­μορ­φω­θούν. Στο πλαίσιο αυτό, οι κατα­να­λω­τές αλλά­ζουν προ­τε­ραιό­τη­τες, προ­χω­ρούν σε μείωση δαπανών, ψωνί­ζουν με βασικό κρι­τή­ριο την τιμή, ενώ κυνη­γούν προ­σφο­ρές και εκπτώ­σεις.

Σύμφωνα με την τελευ­ταία κυλιό­μενη έρευνα που πραγ­μα­το­ποί­ησε το Ινστι­τούτο Έρευνας Κατα­να­λω­τι­κών Προ­ϊ­ό­ντων (ΙΕΛΚΑ) σε δείγμα 1.000 κατα­να­λω­τών – από τις 29 Αυγού­στου έως τις 2 Σεπτεμ­βρίου 2022 – ποσοστό 67% δηλώνει ότι έχει μειώσει συνο­λικά τις αγορές σε είδη τρο­φί­μων και εν γένει είδη σούπερ μάρκετ ενώ βασικό κρι­τή­ριο για την αγορά τρο­φί­μων απο­τε­λεί η τιμή (ποσοστό 62% των ερω­τη­θέ­ντων). Ακόμη και οι αγορές που κάνει είναι χαμη­λό­τε­ρης αξίας, με το 84% των ερω­τη­θέ­ντων να δηλώνει ότι κυνη­γάει περισ­σό­τερο προ­σφο­ρές και εκπτώ­σεις και το 75% να επι­λέ­γει φθη­νό­τερα προ­ϊ­ό­ντα. Οι μεγα­λύ­τε­ρες περι­κο­πές δαπανών αφορούν προ­σω­πικά αντι­κεί­μενα, ρούχα και είδη σπιτιού. Συγκε­κρι­μένα, ποσοστό 83% δηλώνει ότι έχει ανα­βά­λει αγορές για προ­σω­πικά αντι­κεί­μενα, ρούχα και είδη σπιτιού. Αξιο­ση­μεί­ωτο είναι ότι ποσοστό 63% των ερω­τη­θέ­ντων δηλώνει ότι έχει μειώσει το τελευ­ταίο διά­στημα την κατα­νά­λωση ηλε­κτρι­κού ρεύ­μα­τος ενώ το 44% απο­φεύ­γει να κάνει αγορές προ­κει­μέ­νου να έχει χρήματα σε περί­πτωση εκτά­κτου ανάγκης.

Στο νέο περι­βάλ­λον που δημιουρ­γεί­ται οι ανα­τι­μή­σεις στα τρόφιμα και οι αυξή­σεις στους λογα­ρια­σμούς του ηλε­κτρι­κού ρεύ­μα­τος και στα καύσιμα έχουν επι­φέ­ρει ισχυρό πλήγμα στο δια­θέ­σιμο εισό­δημα προς κατα­νά­λωση και οδηγούν τα νοι­κο­κυ­ριά σε μείωση δαπανών. Τι συμ­βαί­νει όμως στις οικο­γέ­νειες όπου υπάρ­χουν παιδιά; Πώς αντι­δρούν στις πιέσεις οι γονείς-καταναλωτές και πώς προ­σαρ­μό­ζουν την αγο­ρα­στική τους συμπε­ρι­φορά προ­κει­μέ­νου να δια­σφα­λί­σουν την ικα­νο­ποί­ηση των βασικών αναγκών των παιδιών τους;

Στο επί­κε­ντρο οι ανάγκες των παιδιών

Όπως εξηγεί μιλώ­ντας στο Αθη­ναϊκό – Μακε­δο­νικό Πρα­κτο­ρείο Ειδή­σεων ο ιδρυτής της Ierax Analytix, Χάρης Λαλά­τσης, «τα ανήλικα παιδιά/τέκνα ήταν μια από τις κατη­γο­ρίες που είχαν επη­ρε­α­στεί το λιγό­τερο από την έναρξη της οικο­νο­μι­κής κρίσης μέχρι και σήμερα. Οι γονείς μείωναν τα έξοδα από το δικό τους προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό αλλά πρώτος στόχος ήταν να μην επη­ρε­α­στούν τα παιδιά τους από τη δια­δι­κα­σία».

Πανελ­λα­δική έρευνα που πραγ­μα­το­ποί­ησε το διά­στημα 24 με 28 Σεπτεμ­βρίου 2022 η Ierax Analytics σε 570 οικο­γέ­νειες με παιδιά κάτω των 17 ετών διε­ρεύ­νησε αν αυτό συνε­χί­ζει να ισχύει και τώρα με την ακρί­βεια και την άνοδο των τιμών. Ερω­τώ­με­νοι για τους τομείς που θα μειώ­σουν τα έξοδα που κάνουν για τα παιδιά τους, σχεδόν 2/3 απά­ντη­σαν ότι θα κόψουν από ρούχα/παπού­τσια, σνακ/φαγητά από έξω και παι­χνί­δια/χόμπι. Από την άλλη, θα αυξή­σουν κυρίως φρο­ντι­στή­ρια ξένων γλωσσών (19%), φρο­ντι­στή­ρια ενι­σχυ­τι­κής διδα­σκα­λίας (9%) και αθλη­τι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες (8%).

Οι οικο­γέ­νειες που συμ­με­τεί­χαν στην έρευνα κλή­θη­καν να απα­ντή­σουν τι ποσοστό των ετήσιων εσόδων του νοι­κο­κυ­ριού τους δίνουν για τις ανάγκες ενός παιδιού. Ποσοστό 9% δίνει μέχρι 10%, 46% δήλωσαν πως δίνουν 11%-25%, 39% δίνουν 26% με 50% ενώ 7% δίνει πάνω από το μισό των ετήσιων εσόδων για το ένα μόνο παιδί.

Μεγα­λώ­νει η ανη­συ­χία των γονιών

Σχετικά με το πώς αισθά­νο­νται για τα οικο­νο­μικά της οικο­γέ­νειάς τους στους επό­με­νους 5 μήνες, 82% είναι απαι­σιό­δο­ξοι και 18% αισιό­δο­ξοι. Μάλιστα όσοι έχουν πάνω από 3 ανήλικα παιδιά είναι 98% απαι­σιό­δο­ξοι.

Αξιο­ση­μεί­ωτο είναι το γεγονός η Ierax Analytix διε­ρεύ­νησε εάν οι γονείς έχουν ξεκι­νή­σει να κάνουν οικο­νο­μία για κάποιες μελ­λο­ντι­κές ανάγκες των παιδιών τους. Σχεδόν οι μισοί απά­ντη­σαν αρνη­τικά ενώ από τους υπό­λοι­πους οι βασικές μελ­λο­ντι­κές ανάγκες είναι η υγεία και οι σπουδές των παιδιών τους.

«Τα παιδιά είναι πάντα ο φάρος ελπίδας για κάθε οικο­γέ­νεια. Είναι ο βασικός λόγος που προ­σπα­θούμε για το καλύ­τερο και οι γονείς είναι έτοιμοι να θυσιά­σουν τα πάντα για τα παιδιά τους. Δυστυ­χώς οι δύσκο­λες κατα­στά­σεις που βιώ­νουμε έχουν επη­ρε­ά­σει τον οικο­γε­νειακό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό ακόμα και ως προς τα παιδιά μας», ανα­φέ­ρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Λαλά­τσης.

Σύμφωνα με τον ίδιο, τα πρώτα “θύματα μειώ­σεων” είναι τα ρούχα/παπού­τσια, τρόφιμα/σνακ από έξω και τα παι­χνί­δια/χόμπι. Και οι τρεις κατη­γο­ρίες είναι εντο­νό­τε­ρες για παιδιά 13 έως 17 ετών όπου έχουν λιγό­τε­ρες αλλαγές στο σώμα τους αλλά και μπορούν να κοι­νω­νι­κο­ποι­η­θούν καλύ­τερα χωρίς παι­χνί­δια.

Εξίσου σημα­ντικό είναι το γεγονός ότι οι γονείς προ­σπα­θούν να επεν­δύ­σουν στις γνώσεις και μόρφωση των παιδιών και ειδικά στις ξένες γλώσσες και τον αθλη­τι­σμό ώστε να έχουν περισ­σό­τε­ρες ευκαι­ρίες επι­τυ­χίας στο μέλλον. Όσον αφορά την οικο­νο­μία που κάνουν οι γονείς για μελ­λο­ντι­κές ανάγκες, μόνον η υγεία και οι σπουδές έχουν ιδιαί­τερη δυνα­μική.

Τονίζει, επίσης, ότι στο πλαίσιο της έρευνας προ­έ­κυψε ένα στοι­χείο που προ­βλη­μα­τί­ζει. Συγκε­κρι­μένα, ο κ. Λαλά­τσης ανα­φέ­ρει: «στην έρευνα είδαμε σχετικά χαμηλό ποσοστό γονέων με παιδιά κάτω των 5 ετών, που ίσως είναι ένα καμπα­νάκι υπο­γεν­νη­τι­κό­τη­τας για το μέλλον της χώρας μας. Ανα­με­νό­μενο ποσοστό αν σκε­φτούμε πως ένα μόνο παιδί μπορεί να απορ­ρο­φή­σει μέχρι και το 50% του ετήσιου οικο­νο­μι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού».