• Τα πρατήρια καυσίμων και οι εταιρείες πετρελαιοειδών, δεν μπορούν να επωμισθούν τις αυξήσεις • Κατά την φετινή τουριστική σεζόν δεν θα υπάρχει πρόβλημα στην αύξηση των
πακέτων λόγω της τιμής του αεροπορικού καυσίμου • Έχει μειωθεί ο ρυθμός των κρατήσεων • Αν γινόταν η ανάφλεξη τώρα, θα είχαμε σοβαρό πρόβλημα στην πορεία του τουρισμού
Αποκαλυπτικός σε ό,τι αφορά στην κατάσταση όπως διαμορφώνεται με τις τιμές των καυσίμων εμφανίσθηκε σε δηλώσεις του ο επιχειρηματίας κ. Κωνσταντίνος Χρυσοχοΐδης, ο οποίος ξεκαθάρισε πώς έχει το θέμα την στιγμή που οι εξελίξεις με την ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή, επηρεάζει τις τιμές στην ενέργεια –τόσο στην εσωτερική όσο και στην εξωτερική αγορά.
Όπως υπογράμμισε:
«Υπάρχει μια αλυσίδα πραγμάτων, η οποία είναι η εξής: τα πρατήρια, οι εταιρείες πετρελαιοειδών, τα διυλιστήρια και το διεθνές χρηματιστήριο που καθορίζει τις τιμές (commodities) των ετοίμων προϊόντων για την Μεσόγειο και για την δυτική – βορειοδυτική Ευρώπη. Το ένα έχει έδρα στην Ιταλία και το άλλο είναι στο Ρότερνταμ. Οι τιμές λοιπόν, που αγοράζουν τα πρατήρια από τις εταιρείες, βασίζονται στις εκάστοτε δημοσιευμένες τιμές των διυλιστηρίων κάθε μέρα –οι οποίες βγαίνουν με βάση τις διεθνείς τιμές. Αυτές είναι οι συμφωνίες που έχουν κάνει οι εταιρείες των πετρελαιοειδών με τα διυλιστήρια. Αυτό σημαίνει ότι αν η τιμή του βαρελιού στο crude oil (αργό πετρέλαιο), ανεβαίνει 25-30% κ.ο.κ. επηρεάζει άμεσα τα έτοιμα προϊόντα. Πρόκειται (τα έτοιμα προϊόντα) για μια ανεξάρτητη αγορά όπου εκεί καθορίζεται η τιμή, κάθε μέρα, με βάση την προσφορά και τη ζήτηση. Βέβαια, επηρεάζονται άμεσα και από τις διεθνείς τιμές του αργού πετρελαίου. Πολλές φορές μπορεί να βλέπουμε ότι η τιμή του βαρελιού ανεβαίνει στο 1% και οι τιμές των ετοίμων προϊόντων (βενζίνη, αμόλυβδη, πετρέλαιο θέρμανσης, πετρέλαιο κίνησης, υγραέρια, μαζούτ, άσφαλτος ή το αεροπορικό καύσιμο κ.λπ.) να επηρεάζονται όχι στο 1% αλλά στο 5-6% -εξαρτάται από τη ζήτηση και την προσφορά στα έτοιμα προϊόντα. Είναι ανεξάρτητη αγορά. Επηρεάζεται σαφώς από την τιμή του αργού πετρελαίου (βαρέλι) αλλά τα έτοιμα προϊόντα παίζουν ανεξάρτητα. Δε σημαίνει ότι ανεβαίνει το αργό πετρέλαιο 1% άρα και τα έτοιμα προϊόντα θα ανέβουν 1%. Είναι εντελώς διαφορετική αγορά. Επηρεάζεται, αλλά είναι ανεξάρτητη. Αυτό για να βάζουμε τα πράγματα στη θέση τους.
Εκτός από ελάχιστες περιπτώσεις πρατηριούχων τους οποίους δεν θεωρώ επαγγελματίες, η πλειονότητα μεταφέρει την τιμή της αγοράς στον καταναλωτή –είτε είναι σε ανοδική πορεία είτε σε καθοδική. Στην παρούσα φάση, αγοράζουν πιο ακριβά και πουλάνε πιο ακριβά. Το περιθώριο κέρδους είναι το ίδιο και δεν πρέπει να δυσανασχετούμε με τα πρατήρια. Βέβαια, ο πρατηριούχος είναι αυτός που βλέπουμε μπροστά μας και πρέπει να εκφράσουμε το παράπονό μας. Αλλά τέλος πάντων, δεν φταίνε οι πρατηριούχοι.
Επιπλέον, ούτε στις εταιρείες πετρελαιοειδών μπορείς να πεις τίποτα γιατί οι συμφωνίες που έχουν κάνει με τα διυλιστήρια είναι με βάση τις συμβάσεις και με βάση τις διεθνείς τιμές.
Αναφορικά με τα διυλιστήρια. Τα διυλιστήρια έχουν αποθέματα. Είπε και ο υπουργός, ότι έχουν αποθέματα 90 ημερών. Αυτό σημαίνει όμως, ότι δεν μπορούν να μετακυλύουν τις αυξήσεις, σε χρονική στιγμή άμεση, στις εταιρείες πετρελαιοειδών. Αυτό είναι το πρόβλημά μας. Αυτό είναι το θέμα. Αφού λοιπόν υπάρχουν αποθέματα 90 ημερών, να σηκώσουν κι αυτοί το βάρος και να μην καρπωθούν το κέρδος από τα αποθέματα τα οποία έχουν (μιλάμε για υπερκέρδη). Όταν οι τιμές της βενζίνης έχουν ανέβει μέσα σε μια εβδομάδα 200 δολάρια αυτό σημαίνει ότι δεν αγόρασαν χτες –ούτε πριν από μια εβδομάδα. Έχουν αγοράσει εδώ και ένα – ενάμιση μήνα. Αντιλαμβανόμαστε λοιπόν, ότι υπάρχουν υπερκέρδη».
Σε ερώτηση εάν θα μπορούσαν να σηκώσουν το βάρος της αύξησης των τιμών καυσίμων (ή να το απορροφήσουν κ.λπ.) οι πρατηριούχοι, η απάντηση ήταν κατηγορηματικά “όχι”:
«Όχι και είμαι ξεκάθαρος σε αυτό. Όταν ο πρατηριούχος αγοράζει προϊόν κάθε δεύτερη μέρα –δεν σας λέω για αποθέματα τα οποία κυμαίνονται από 3000 έως 6000 λίτρα κ.ο.κ. γιατί αυτά φεύγουν μέσα σε δύο μέρες- αυτό σημαίνει ότι πρέπει άμεσα να μετακυλήσει το κόστος. Δεν μπορεί να κάνει κάτι άλλο. Όταν ο πρατηριούχος έχει μικτό περιθώριο κέρδους γύρω στα 6 σεντς το λίτρο, τι θα μπορούσε κάνει; Αυτό ισχύει και για τις εταιρείες πετρελαιοειδών. Δεν μπορούν να σηκώσουν το βάρος των ανατιμήσεων.
Το βάρος πρέπει να το σηκώνουν και να μειώσουν τα υπερκέρδη τους, τα διυλιστήρια. Κι επειδή έχουμε ένα απίστευτο ολιγοπώλιο στην Ελλάδα, με μόνον δύο μεγάλους ομίλους (ο ένας είναι ο Όμιλος ΕΛΠΕ και ο άλλος της Μοτορόιλ) θα πρέπει το υπουργείο να κοιτάξει με ποιον τρόπο θα μπορέσει να συνεννοηθεί μαζί τους. Σημειώνεται πως ο ένας εξ αυτών, τυγχάνει να είναι και μέτοχος στο κράτος…».
Ερωτηθείς εάν υπάρχει ενδεχόμενο κρατικής παρέμβασης και μάλιστα επιβολής πλαφόν στο περιθώριο κέρδους ο κ. Χρυσοχοΐδης δήλωσε κατηγορηματικά:
«Υπάρχει περιθώριο αλλά να ξέρετε ότι είναι τέτοιο το θεσμικό πλαίσιο (είναι θέμα κατανόησης και θέμα ενσυναίσθησης των δύο μεγάλων ομίλων): η κυβέρνηση δεν μπορεί να παρέμβει μέσα σε συγκεκριμένο θεσμικό πλαίσιο που –”υποτίθεται”- ότι είναι ανεξάρτητη, ελεύθερη αγορά. Μέσα σε αυτό το θεσμικό πλαίσιο, δεν μπορεί να παρέμβει η κυβέρνηση. Είναι αντιθεσμικό. Είναι έξω από κάθε οδηγία της ελεύθερης αγοράς και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όσο για το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους έχει μπει εδώ και καιρό με το ποσοστό το οποίο, τους είχε καθορίσει το υπουργείο Ανάπτυξης. Κι αυτό, δεν συγκρατεί τις τιμές. Δεν μπορούν να το αυξήσουν. Υπάρχει μια επιτήρηση στην αγορά τα τελευταία τρία χρόνια με καθορισμένο ποσοστιαίο κέρδος εκάστοτε πρατηρίου. Δεν υπάρχει κάποια άλλη παρέμβαση. Αυτό που μπορεί να γίνει μόνον σε επίπεδο διυλιστηρίων. Σαφώς και υπάρχουν τεράστια αποθέματα (90 ημερών). Άρα μπορούν να το κάνουν».
Είπε ακόμη πως το θέμα του φυσικού αερίου είναι μια παρόμοια περίπτωση αλλά δεν είναι ίδια καθώς οι αλληλεπιδράσεις που έχει στην οικονομία είναι τεράστια: «Το παράδειγμα είναι απλό. Από την στιγμή που έχουμε συνδέσει την τιμή της κιλοβατώρας με την τιμή του φυσικού αερίου σε όλη την Ευρώπη αυτό σημαίνει ότι, άμεσα θα ανέβει και η τιμή του ρεύματος. Αυτό επηρεάζει ανελαστικά το κάθε νοικοκυριό. Η αγορά είναι καθετοποιημένη. Από την μία είναι τα τρόφιμα, τα καταναλωτικά αγαθά. Η αλυσίδα στο κομμάτι της παραγωγής αλλά και στο κομμάτι της μεταφοράς των προϊόντων, επίσης θα επηρεαστεί. Το μεν από την τιμή του φυσικού αερίου και το άλλο από την αύξηση του πετρελαίου κίνησης».
Το κόστος στα αεροπορικά καύσιμα
Μιλώντας για τις τιμές στα αεροπορικά καύσιμα, ο κ. Χρυσοχοΐδης είπε ότι οι επισκέπτες που περιμένει η Ρόδος, κατά την έναρξη της τουριστικής σεζόν (προς το τέλος Μαρτίου) δεν θα επηρεαστούν:
«Οι τιμές του αεροπορικού καυσίμου είναι “ασφαλισμένες” από τους τουρ οπερέιτορ και από τις αεροπορικές εταιρείες. Δηλαδη, όταν ένας μεγάλος αεροπορικός οργανισμός, πραγματοποιεί προγραμματισμένες πτήσεις charter με βάση τα slots ξέρει ότι θα φέρει έναν αριθμό πτήσεων την εβδομάδα στη Ρόδο, έχει υπολογίσει την ποσότητα των καυσίμων που χρειάζεται για να πετάξουν τα αεροπλάνα του και ασφαλίζει την τιμή του καυσίμου (hedging – αντιστάθμιση κινδύνου). Γι’ αυτό και πήγαν καλά οι προκρατήσεις (early bookings) καθώς έγιναν με βάση συγκεκριμένες τιμές μεταφοράς.
Συνεπώς, κατά την φετινή τουριστική σεζόν δεν θα υπάρχει πρόβλημα στην αύξηση των πακέτων λόγω της τιμής του αεροπορικού καυσίμου. Ωστόσο, υπάρχει και ένα ποσοστό πτήσεων που δεν έχει ασφαλιστεί και κινείται ανάλογα με τη ζήτηση που υπάρχει στα τουριστικά πακέτα.
Σύμφωνα με τα μέχρι σήμερα δεδομένα οι προκρατήσεις ήταν σε ανοδική πορεία σε σχέση με την ίδια περίοδο του 2025. Από την στιγμή που ξεκίνησε η πολεμική σύρραξη στο Ιράν, έχει μειωθεί ο ρυθμός των κρατήσεων για τη σεζόν που ξεκινάει σε δύο εβδομάδες. Δηλαδή, εκεί που είχε μια δυναμική ο Απρίλιος για να καλύψει τα last bookings, αυτό έχει μειωθεί –κάτι αναμενόμενο. Ευτυχώς που η ανάφλεξη δεν έγινε στις αρχές του έτους γιατί σήμερα θα συζητούσαμε άλλα θέματα…», κατέληξε ο κ. Χρυσοχοΐδης.
