Μεσαιωνική Πόλη Ρόδου: Το έργο που δεν μπορεί να περιμένει άλλο…

• Η ολο­κλή­ρωση των υπό­γειων δικτύων απο­τε­λεί τη βασική προ­ϋ­πό­θεση για την προ­στα­σία, τη λει­τουρ­γι­κό­τητα και την ανά­δειξη του μνη­μείου

Εδώ και επτά ολό­κληρα χρόνια το έργο της ολο­κλή­ρω­σης των υπό­γειων δικτύων στη Μεσαιω­νική Πόλη της Ρόδου, παρα­μέ­νει ουσια­στικά στα…λόγια. Η Προ­γραμ­μα­τική Σύμβαση (ΜΠ) που βγήκε από το «συρτάρι» το 2019 και επα­νυ­πο­γρά­φηκε το 2023, καλεί­ται πλέον να περάσει από το στάδιο των εξαγ­γε­λιών στην πράξη. Η ανάγκη είναι προ­φα­νής.

Η ολο­κλή­ρωση της μελέτης και η ένταξη του έργου σε χρη­μα­το­δο­τικό πρό­γραμμα απο­τε­λούν την απα­ραί­τητη αφε­τη­ρία για την υλο­ποί­ηση της Β΄ φάσης των υπό­γειων δικτύων, που συνι­στούν το σημα­ντι­κό­τερο τεχνικό έργο υπο­δο­μής στη Μεσαιω­νική Πόλη. Χωρίς την ολο­κλή­ρωσή τους, κάθε προ­σπά­θεια συνο­λι­κής παρέμ­βα­σης, ανα­βάθ­μι­σης και ανά­δει­ξης του μονα­δι­κού ιστο­ρι­κού πλούτου του μνη­μείου παρα­μέ­νει ουσια­στικά ημι­τε­λής.

Το έργο δεν είναι νέο. Ήδη από το 2018 η δημο­τική αρχή του Φώτη Χατζη­διά­κου είχε προ­χω­ρή­σει στην εκπό­νηση προ­με­λέ­της, αξιο­ποιώ­ντας την εμπει­ρία και τις γνώσεις του συντα­ξιού­χου μηχα­νι­κού της ΔΕΥΑΡ Μιχάλη Δρόσου, ο οποίος είχε την ευθύνη από την πρώτη φάση υλο­ποί­η­σης του έργου που πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε με προ­γραμ­μα­τική σύμβαση με τη ΔΕΠΟΣ Α.Ε. Σήμερα, η ευθύνη προ­ώ­θη­σης του έργου βρί­σκε­ται ουσια­στικά στη ΔΕΥΑΡ, καθώς το πρόσωπο που έχει οριστεί εντε­ταλ­μέ­νος για τη Μεσαιω­νική Πόλη ταυ­τί­ζε­ται με τον πρόεδρο της Δημο­τι­κής Επι­χεί­ρη­σης Ύδρευ­σης και Απο­χέ­τευ­σης. Η συγκυ­ρία αυτή δημιουρ­γεί τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις ώστε το έργο να προ­χω­ρή­σει χωρίς άλλες καθυ­στε­ρή­σεις.

Ένα έργο που ξεκί­νησε πριν από τρεις δεκα­ε­τίες

Η αρχική προ­γραμ­μα­τική σύμβαση για τα υπόγεια δίκτυα της Μεσαιω­νι­κής Πόλης υπο­γρά­φηκε τον Ιούνιο του 1994 μεταξύ του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού, του Υπουρ­γείου Αιγαίου, του Δήμου Ρόδου, της ΔΕΥΑΡ και της ΔΕΠΟΣ Α.Ε.

Αντι­κεί­μενο της σύμ­βα­σης ήταν η ολο­κλη­ρω­μένη αντι­με­τώ­πιση όλων των υπο­δο­μών της ιστο­ρι­κής πόλης με την κατα­σκευή δικτύων απο­χέ­τευ­σης ακα­θάρ­των και ομβρίων, αντι­κα­τά­σταση του πεπα­λαιω­μέ­νου δικτύου ύδρευ­σης, δημιουρ­γία δικτύου πυρό­σβε­σης, υπο­γεί­ωση δικτύων ηλε­κτρι­σμού και τηλε­πι­κοι­νω­νιών, εγκα­τά­σταση δημο­τι­κού φωτι­σμού και πλήρης απο­κα­τά­σταση των οδο­στρω­μά­των με τον παρα­δο­σιακό τρόπο, με πλάκες και βότσαλα. Ιδιαί­τερη σημασία είχε το γεγονός ότι το έργο δεν αφο­ρούσε μόνο τους βασι­κούς αγωγούς, αλλά και τις συν­δέ­σεις κάθε κτιρίου ξεχω­ρι­στά με τα κύρια δίκτυα.

Το συνο­λικό φυσικό αντι­κεί­μενο αφο­ρούσε δρόμους και πλα­τείες συνο­λι­κής επι­φά­νειας 76.262 τετρα­γω­νι­κών μέτρων, ενώ ο αρχικός προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός ανερ­χό­ταν σε 10,27 εκατ. ευρώ (τιμές 1994). Με τις τρο­πο­ποι­ή­σεις που ακο­λού­θη­σαν, το έργο έφθασε συνο­λικά τα 20,5 εκατ. ευρώ. Η Α΄ φάση του έργου ολο­κλη­ρώ­θηκε το 2001 και αφο­ρούσε 33.750 τετρα­γω­νικά μέτρα δρόμων και πλα­τειών, δηλαδή περίπου το 44% του συνο­λι­κού έργου. Η Β΄ φάση ξεκί­νησε το 2003, όμως προ­χώ­ρησε με μεγάλες δια­κο­πές λόγω διοι­κη­τι­κών προ­βλη­μά­των και τελικά δεν ολο­κλη­ρώ­θηκε .Συνο­λικά μέχρι σήμερα έχουν κατα­σκευα­στεί υπο­δο­μές σε 43.971 τετρα­γω­νικά μέτρα- περίπου το 58% του έργου. Στο πλαίσιο αυτό δημιουρ­γή­θη­καν, 5,5 χιλιό­με­τρα δικτύου ακα­θάρ­των, 2,8 χιλιό­με­τρα δικτύου ομβρίων, 5,6 χιλιό­με­τρα νέου δικτύου ύδρευ­σης, 37 πυρο­σβε­στικά σημεία και περισ­σό­τε­ρες από 1.300 ιδιω­τι­κές συν­δέ­σεις ακι­νή­των. Τα δίκτυα αυτά λει­τουρ­γούν μέχρι σήμερα, ενώ τα τελευ­ταία χρόνια αξιο­ποιού­νται και οι σωλη­νώ­σεις που είχαν τοπο­θε­τη­θεί για τηλε­πι­κοι­νω­νια­κές υπο­δο­μές, επι­τρέ­πο­ντας την εγκα­τά­σταση νέων ευρυ­ζω­νι­κών δικτύων.

Η κρίσιμη Β΄ φάση που εκκρε­μεί

Το τμήμα που απο­μέ­νει προς κατα­σκευή αφορά περίπου 32.000 τετρα­γω­νικά μέτρα δρόμων και πλα­τειών. Σύμφωνα με την τεχνική πρόταση που έχει κατα­τε­θεί, η υλο­ποί­ηση του έργου μπορεί να γίνει τμη­μα­τικά, σε δύο έως τέσσερα στάδια, ανάλογα με τη χρη­μα­το­δό­τηση που θα εξα­σφα­λι­στεί. Η λογική αυτή επι­τρέ­πει την προ­ώ­θηση του έργου ακόμη και με δια­δο­χι­κές χρη­μα­το­δο­τή­σεις μικρό­τε­ρου ύψους, όπως συνέβη και στην πρώτη φάση.

Παράλ­ληλα, η προ­τε­ραιο­ποί­ηση των παρεμ­βά­σεων θα πρέπει να λαμ­βά­νει υπόψη: τη συνέ­χεια των δικτύων απο­χέ­τευ­σης, την ανάγκη αντι­κα­τά­στα­σης μικτών και παλαιών δικτύων, την ισορ­ρο­πη­μένη ανα­βάθ­μιση τόσο του­ρι­στι­κών όσο και κατοι­κη­μέ­νων περιο­χών της Μεσαιω­νι­κής Πόλης. Οι βασικές μελέτες υπάρ­χουν ήδη, ωστόσο απαι­τεί­ται επι­και­ρο­ποί­ηση και προ­σαρ­μογή τους στη σημε­ρινή νομο­θε­σία, καθώς και η σύνταξη των απα­ραί­τη­των τευχών δημο­πρά­τη­σης και των σχε­τι­κών αδειο­δο­τή­σεων.

Η δια­δι­κα­σία αυτή, σύμφωνα με τον τεχνικό σχε­δια­σμό, μπορεί να ολο­κλη­ρω­θεί σε περίπου δέκα μήνες. Στη συνέ­χεια θα απαι­τη­θούν, περίπου έξι μήνες για την αξιο­λό­γηση και ένταξη σε χρη­μα­το­δο­τικό πρό­γραμμα, περίπου δεκα­τέσ­σε­ρις μήνες για τη δημο­πρά­τηση και ανά­δειξη ανα­δό­χου.

Με βάση αυτά τα δεδο­μένα, η έναρξη των εργα­σιών θα μπο­ρούσε να γίνει σε περίπου δυόμισι χρόνια από την έναρξη της δια­δι­κα­σίας ωρί­μαν­σης, ενώ η ολο­κλή­ρωση της Β΄ φάσης εκτι­μά­ται σε περίπου πέντε χρόνια. Η ολο­κλή­ρωση των υπό­γειων δικτύων δεν απο­τε­λεί απλώς ένα τεχνικό έργο υπο­δο­μής.

Είναι η βασική προ­ϋ­πό­θεση για κάθε σοβαρή παρέμ­βαση ανα­βάθ­μι­σης της καθη­με­ρι­νό­τη­τας των κατοί­κων και της λει­τουρ­γίας της ιστο­ρι­κής πόλης.

Πάνω απ’ όλα, όμως, είναι το θεμέλιο για την προ­στα­σία και την ανά­δειξη ενός μνη­μείου παγκό­σμιας κλη­ρο­νο­μιάς, που απο­τε­λεί έναν από τους σημα­ντι­κό­τε­ρους ιστο­ρι­κούς και πολι­τι­στι­κούς θησαυ­ρούς της Ελλάδας. Μετά από τρεις δεκα­ε­τίες σχε­δια­σμών και επτά χρόνια αδρά­νειας, η πρό­κληση είναι πλέον σαφής. Tο έργο πρέπει να περάσει από τη θεωρία στην υλο­ποί­ηση.