Χάος με τις χρεώσεις των δήμων για τα τέλη καθαριότητας και φωτισμού στα ξενοδοχεία

Σοβαρές ανα­τα­ρά­ξεις προ­κα­λεί στον κλάδο της φιλο­ξε­νίας η αδυ­να­μία αρκετών Δήμων να εφαρ­μό­σουν ορθά – ή καθόλου – την προ­βλε­πό­μενη από τον νόμο δια­δι­κα­σία για τον χαρα­κτη­ρι­σμό ξενο­δο­χεια­κών επι­χει­ρή­σεων ως επο­χι­κών. Πρό­κει­ται για ζήτημα με άμεσες οικο­νο­μι­κές συνέ­πειες για τις επι­χει­ρή­σεις, καθώς η επο­χι­κό­τητα επη­ρε­ά­ζει τον υπο­λο­γι­σμό των δημο­τι­κών τελών καθα­ριό­τη­τας και φωτι­σμού, σύμφωνα με το άρθρο 5 του Ν.429/1976.

Ο νόμος ορίζει ξεκά­θαρα ότι τα τέλη των επο­χι­κών ξενο­δο­χείων υπο­λο­γί­ζο­νται απο­κλει­στικά βάσει του χρόνου λει­τουρ­γίας τους, ενώ αν κάποια τμήματα λει­τουρ­γούν όλο τον χρόνο, τα τέλη επι­βάλ­λο­νται μόνο στους χώρους αυτούς και όχι στο σύνολο της εγκα­τά­στα­σης.

Παρά ταύτα, όπως προ­κύ­πτει από καταγ­γε­λίες επι­χει­ρή­σεων, υπάρχει σημα­ντική ανο­μοιο­μορ­φία στην εφαρ­μογή των δια­τά­ξεων. Κάποιοι Δήμοι εφαρ­μό­ζουν τη νομο­θε­σία, άλλοι την αγνοούν, ενώ υπάρ­χουν και περι­πτώ­σεις όπου οι υπη­ρε­σίες ερμη­νεύ­ουν αυθαί­ρετα το πλαίσιο, επι­βάλ­λο­ντας πρό­σθετα εμπόδια και γρα­φειο­κρα­τι­κές απαι­τή­σεις που δεν προ­βλέ­πο­νται πουθενά.

Η νομο­θε­σία είναι σαφής – η εφαρ­μογή όχι

Η δια­δι­κα­σία χαρα­κτη­ρι­σμού μιας επι­χεί­ρη­σης ως επο­χι­κής περι­γρά­φε­ται ήδη από το 2007 στην εγκύ­κλιο 78/71251/19-12-2007 του Υπουρ­γείου Εσω­τε­ρι­κών. Η εγκύ­κλιος ορίζει ότι ο επι­χει­ρη­μα­τίας υπο­βάλ­λει μόνο:

Αίτηση–Υπεύ­θυνη Δήλωση του ν. 1599/1986

Ανα­λυ­τική αναφορά χώρων και χρόνου λει­τουρ­γίας τους

Δήλωση μετα­βο­λών όταν αυξά­νε­ται/μειώ­νε­ται ο χρόνος λει­τουρ­γίας

Καμία αναφορά δεν γίνεται σε άλλα συνο­δευ­τικά δικαιο­λο­γη­τικά, ούτε προ­βλέ­πε­ται επιβολή περαι­τέρω απαι­τή­σεων από τους Δήμους.

Χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα: 15 (!) δικαιο­λο­γη­τικά στον Δήμο Βόρειας Κέρ­κυ­ρας

Σε πρό­σφατη περί­πτωση που καταγ­γέλ­λε­ται στην επι­στολή που απέ­στειλε η Πανελ­λή­νια Ομο­σπον­δία Ξενο­δό­χων (ΠΟΞ) στον υπουργό Εσω­τε­ρι­κών Θεόδωρο Λιβάνιο, που ακο­λου­θεί, ο Δήμος Βόρειας Κέρ­κυ­ρας, όπως απο­κά­λυψε το ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ, απαιτεί 15 δικαιο­λο­γη­τικά, μεταξύ των οποίων:

Τεχνική έκθεση μηχα­νι­κού

Περιο­δι­κές δηλώ­σεις ΦΠΑ

Δημο­τική & φορο­λο­γική ενη­με­ρό­τητα

Εκκα­θα­ρι­στι­κούς λογα­ρια­σμούς ΔΕΗ δύο ετών

Βεβαί­ωση από ΞΕΕ περί επο­χι­κό­τη­τας

Ε9, μισθω­τή­ρια, ΓΕΜΗ, πίνακες προ­σω­πι­κού, βιβλία πόρτας

Προ­ϋ­πο­θέ­σεις που δεν προ­βλέ­πο­νται στον νόμο, δεν ανα­φέ­ρο­νται σε καμία εγκύ­κλιο και σε ορι­σμέ­νες περι­πτώ­σεις απο­τε­λούν ακόμη και καταρ­γη­μένα δικαιο­λο­γη­τικά. Το απο­τέ­λε­σμα είναι ότι οι επι­χει­ρή­σεις επι­βα­ρύ­νο­νται άσκοπα, καθυ­στε­ρούν, ή τελικά εγκα­τα­λεί­πουν τη δια­δι­κα­σία – με συνέ­πεια να χρε­ώ­νο­νται δημο­τικά τέλη για χώρους που δεν λει­τουρ­γούν.

Οι επι­πτώ­σεις για τα ξενο­δο­χεία

Η εσφαλ­μένη εφαρ­μογή της δια­δι­κα­σίας οδηγεί σε:

Υπερ­κο­στο­λό­γηση δημο­τι­κών τελών

Αδι­καιο­λό­γητη γρα­φειο­κρα­τία

Ανα­σφά­λεια δικαίου

Από­κλιση μεταξύ Δήμων και άνιση μετα­χεί­ριση επι­χει­ρή­σεων

Κίνητρο αποχής από τη νόμιμη δια­δι­κα­σία, αφού η επι­βά­ρυνση είναι υπέρ­με­τρη

Στον του­ρι­στικό κλάδο, που ήδη αντι­με­τω­πί­ζει αυξη­μένο λει­τουρ­γικό κόστος, τέτοιες στρε­βλώ­σεις δημιουρ­γούν επι­πλέον πίεση και πλήτ­τουν την αντα­γω­νι­στι­κό­τητα των επι­χει­ρή­σεων.

Η επι­στολή

Η επι­στολή της ΠΟΞ έχει ως ακο­λού­θως:

“Προς

κο Θεόδωρο Λιβάνιο, Υπουργό Εσω­τε­ρι­κών

Κοι­νο­ποί­ηση

κα Όλγα Κεφα­λο­γιάννη, Υπουργό Του­ρι­σμού

Αξιό­τιμε κύριε Υπουργέ,

Σύμφωνα με το άρθρο 5 του Ν.429/1976 ο υπο­λο­γι­σμός των τελών καθα­ριό­τη­τας και φωτι­σμού των ξενο­δο­χεια­κών επι­χει­ρή­σεων που λει­τουρ­γούν εποχικά γίνεται βάσει του χρόνου λει­τουρ­γίας τους. Σε περί­πτωση μάλιστα που ορι­σμένα τμήματα της επι­χεί­ρη­σης λει­τουρ­γούν καθ΄όλη τη διάρ­κεια του έτους, τέλη καθα­ριό­τη­τας και φωτι­σμού δεν οφεί­λο­νται για το σύνολο των εγκα­τα­στά­σεων, αλλά θα πρέπει να γίνεται δια­χω­ρι­σμός ανάμεσα στους χώρους των οποίων γίνεται χρήση και τους υπό­λοι­πους χώρους του ξενο­δο­χείου και να κατα­βάλ­λο­νται τέλη μόνο για τους χώρους που χρη­σι­μο­ποιού­νται.

Η δια­δι­κα­σία υπο­βο­λής της σχε­τι­κής αίτησης για τον χαρα­κτη­ρι­σμό μιας επι­χεί­ρη­σης ως επο­χι­κής περι­γρά­φε­ται ανα­λυ­τικά στην υπ΄α­ριθμ.78/71251/19-12-2007 εγκύ­κλιο του Υπουρ­γείου σας, σύμφωνα με την οποία «Για την υπαγωγή µίας επι­χεί­ρη­σης στις δια­τά­ξεις του άρθρου 5 του ν.429/1976 απαι­τεί­ται η υποβολή από τον υπόχρεο (νόµιµο εκπρό­σωπο της επι­χεί­ρη­σης) στον οικείο Ο.Τ.Α σχε­τι­κής αίτησης – υπεύ­θυ­νης δήλωσης του άρθρου 8 του ν. 1599/1986, ανα­φο­ρικά µε το χρόνο λει­τουρ­γίας της επι­χεί­ρη­σης. Στην περί­πτωση που υπάρχει, σύµφωνα µε τα προαναφερόµενα, δια­φο­ρο­ποί­ηση του χρόνου λει­τουρ­γίας ορισµένων χώρων / τµηµάτων της επι­χεί­ρη­σης, θα πρέπει να ανα­γρά­φο­νται στη δήλωση λεπτοµερώς το είδος των χώρων (π.χ δωµάτια, γραφεία κλπ), το εµβαδόν τους (τ.µ) και ο αντί­στοι­χος χρόνος λει­τουρ­γίας τους, µε αναφορά συγκεκριµένων ηµεροµηνιών. Όµοια δήλωση υπο­βάλ­λε­ται και σε περί­πτωση αύξησης ή µείωσης του χρόνου λει­τουρ­γίας καθώς και σε περί­πτωση δια­δο­χής του κατα­να­λωτή ηλε­κτρι­κού ρεύµατος.»

Ωστόσο δεν είναι λίγες οι περι­πτώ­σεις Δήμων που είτε δεν εφαρ­μό­ζουν τη σχετική νομο­θε­σία ή την ερμη­νεύ­ουν κατά τη κρίση τους, με την εντεύ­θεν οικο­νο­μική ή γρα­φειο­κρα­τική επι­βά­ρυνση των επι­χει­ρή­σεων.

Χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα της δεύ­τε­ρης περί­πτω­σης είναι το επι­συ­να­πτό­μενο με αρ.πρωτ.7863/2025 έγγραφο του Δήμου Βόρειας Κέρ­κυ­ρας, σύμφωνα με το οποίο για την «ένταξη στην επο­χι­κό­τητα» μιας ξενο­δο­χεια­κής επι­χεί­ρη­σης απαι­τού­νται συνο­λικά 15 (!!!!!) δικαιο­λο­γη­τικά, στα οποία περι­λαμ­βά­νο­νται και τα εξής:

«3.Τεχνική έκθεση μηχα­νι­κού …

4. Φωτο­τυ­πία της εν ισχύ άδειας λει­τουρ­γίας …

5. Φωτο­α­ντί­γραφα των περιο­δι­κών δηλώ­σεων ΦΠΑ …

6. Δημο­τική Ενη­με­ρό­τητα

7. Φορο­λο­γική Ενη­με­ρό­τητα

8. Φωτο­α­ντί­γραφα εξο­φλη­μέ­νων εκκα­θα­ρι­στι­κών λογα­ρια­σμών ΔΕΗ …

9. Βεβαί­ωση από το Ξενο­δο­χειακό Επι­με­λη­τή­ριο Ελλάδος

10. Ειδικό σήμα λει­τουρ­γίας Ε.Ο.Τ.

11. Φωτο­α­ντί­γραφο ταυ­τό­τη­τας

12. Ε9

13. Μισθω­τή­ριο όπου απαι­τεί­ται

14. Πιστο­ποι­η­τικό εγγρα­φής στο Επι­με­λη­τή­ριο

15. Πιστο­ποι­η­τικό εκπρο­σώ­πη­σης από ΓΕΜΗ

16. Βιβλίο πόρτας

17. Ετήσιος πίνακας προ­σω­πι­κού …»

Πρό­κει­ται για δικαιο­λο­γη­τικά που ούτε στη σχετική διάταξη προ­βλέ­πο­νται, ούτε στην εκδο­θείσα εγκύ­κλιο ανα­φέ­ρο­νται, ούτε συν­δέ­ο­νται (άμεσα του­λά­χι­στον) με τη σχετική αίτηση, ορι­σμένα δε εξ αυτών έχουν καταρ­γη­θεί. Η απαί­τηση των ανωτέρω δικαιο­λο­γη­τι­κών προ­κα­λεί ένα άνευ λόγου και αιτίας γρα­φειο­κρα­τικό βάρος στις επι­χει­ρή­σεις, τις οποίες στην ουσία απο­τρέ­πει από το να υπο­βά­λουν τη σχετική αίτηση.

Παρα­κα­λούμε για τις ενέρ­γειές σας σχετικά.

Με εκτί­μηση

Γιάννης Χατζής”.

Το νομικό θέμα

Το νομικό πλαίσιο για την επο­χι­κό­τητα των ξενο­δο­χεια­κών επι­χει­ρή­σεων και τα δημο­τικά τέλη – Ερμη­νευ­τικά προ­βλή­ματα και όρια δια­κρι­τι­κής ευχέ­ρειας των Δήμων

Νομο­θε­τικό πλαίσιο – Τι προ­βλέ­πει ο Ν. 429/1976

Το άρθρο 5 του Ν. 429/1976 θεσπί­ζει ειδικό κανόνα για τον υπο­λο­γι­σμό των τελών καθα­ριό­τη­τας και φωτι­σμού των επο­χι­κών ξενο­δο­χεια­κών επι­χει­ρή­σεων:

✔ Τα τέλη υπο­λο­γί­ζο­νται απο­κλει­στικά βάσει του χρόνου λει­τουρ­γίας της επι­χεί­ρη­σης.

✔ Αν κάποια τμήματα λει­τουρ­γούν όλο τον χρόνο, τέλη οφεί­λο­νται μόνο για αυτά.

Η διάταξη έχει σαφές και δεσμευ­τικό περιε­χό­μενο.

Δεν αφήνει περι­θώ­ρια δια­φο­ρε­τι­κής πρα­κτι­κής μεταξύ Δήμων.

Η εγκύ­κλιος 78/71251/19-12-2007 – Η μόνη επι­τρε­πτή δια­δι­κα­σία

Η εγκύ­κλιος του Υπουρ­γείου Εσω­τε­ρι­κών καθο­ρί­ζει τους όρους και τη δια­δι­κα­σία υπα­γω­γής στις δια­τά­ξεις περί επο­χι­κό­τη­τας:

Αρκεί αίτηση – υπεύ­θυνη δήλωση (ν.1599/1986) με αναφορά:

Χρόνου λει­τουρ­γίας

Χώρων που λει­τουρ­γούν

Εμβαδών

Συγκε­κρι­μέ­νων ημε­ρο­μη­νιών

Δηλώ­νε­ται κάθε μετα­βολή (αύξηση/μείωση λει­τουρ­γίας) και δεν προ­βλέ­πε­ται κανένα άλλο δικαιο­λο­γη­τικό. Η εγκύ­κλιος έχει διευ­κρι­νι­στικό χαρα­κτήρα και δεσμεύει τους Δήμους ως προς τη δια­δι­κα­σία που πρέπει να ακο­λου­θεί­ται.

Ο Δήμος δεν έχει εξουσία να προ­σθέ­τει νέα δικαιο­λο­γη­τικά

Οι ΟΤΑ δια­θέ­τουν διοι­κη­τική αυτο­τέ­λεια, όχι όμως κανο­νι­στική αρμο­διό­τητα να τρο­πο­ποιούν το νομο­θε­τικό πλαίσιο.

Οι Δήμοι δεν μπορούν να απαι­τούν επι­πλέον έγγραφα, διότι:

δεν προ­βλέ­πο­νται από το άρθρο 5 του Ν.429/1976

δεν περι­λαμ­βά­νο­νται στην εγκύ­κλιο του ΥΠΕΣ

αντι­βαί­νουν στην αρχή της νομι­μό­τη­τας της διοι­κη­τι­κής δράσης (άρθρο 25 Συντ.)

δεν μπορούν να επι­βάλ­λουν “δια­δι­κα­σία αξιο­λό­γη­σης” επο­χι­κό­τη­τας, πέραν της υπεύ­θυ­νης δήλωσης, διότι αυτό μετα­τρέ­πει μια απλή δηλω­τική δια­δι­κα­σία σε σύνθετη διοι­κη­τική πράξη που δεν προ­βλέ­πε­ται από τον νόμο.

Νομικά σφάλ­ματα από την απαί­τηση 15 δικαιο­λο­γη­τι­κών

Η περί­πτωση του Δήμου Βόρειας Κέρ­κυ­ρας – με απαί­τηση 15 δια­φο­ρε­τι­κών δικαιο­λο­γη­τι­κών – συνιστά:

■ Υπέρ­βαση εξου­σίας (ultra vires)

Εξέταση στοι­χείων που ο νομο­θέ­της δεν έχει ανα­θέ­σει στον Δήμο.

■ Παρα­βί­αση αρχής ανα­λο­γι­κό­τη­τας

Η απαί­τηση υπερ­βο­λι­κών εγγρά­φων δεν είναι πρό­σφορη ούτε ανα­γκαία για την ταυ­το­ποί­ηση του χρόνου λει­τουρ­γίας.

■ Παρα­βί­αση της αρχής χρηστής διοί­κη­σης

Η διοί­κηση οφείλει να διευ­κο­λύ­νει – όχι να απο­θαρ­ρύ­νει – τη νόμιμη δια­δι­κα­σία.

■ Παρά­νομη επιβολή οικο­νο­μι­κού και γρα­φειο­κρα­τι­κού βάρους που δεν προ­βλέ­πε­ται πουθενά.

Τι ισχύει για την από­δειξη της επο­χι­κό­τη­τας – Η κρίσιμη νομική λεπτο­μέ­ρεια

Η επο­χι­κό­τητα δεν απο­δει­κνύ­ε­ται από τρίτους φορείς, αλλά:

✔ Μόνο από την υπεύ­θυνη δήλωση του νομίμου εκπρο­σώ­που.

✔ Η διοί­κηση μπορεί να ελέγξει μόνο την ακρί­βεια της δήλωσης, όχι να επι­βά­λει νέα κρι­τή­ρια.

Οποιοσ­δή­ποτε έλεγχος πέραν αυτού πρέπει να βασί­ζε­ται σε ήδη δια­θέ­σιμα στοι­χεία της διοί­κη­σης (π.χ. τιμο­λό­για παροχής ρεύ­μα­τος, έλεγχοι του­ρι­στι­κής αστυ­νο­μίας, στοι­χεία ΔΟΥ).

Δεν επι­τρέ­πε­ται να επι­βα­ρυν­θεί ο πολίτης με δια­δι­κα­σία “μίνι αδειο­δό­τη­σης”, την οποία ο νόμος δεν προ­βλέ­πει.

Η νομο­λο­γία του ΣτΕ – Η διοί­κηση δεσμεύ­ε­ται από το περιε­χό­μενο του νόμου

Το Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας έχει κατ’ επα­νά­ληψη κρίνει ότι:

■ Οι Δήμοι δεν μπορούν να επι­βάλ­λουν πρό­σθε­τες προ­ϋ­πο­θέ­σεις πέραν όσων προ­βλέ­πει ο νόμος.

■ Η υπεύ­θυνη δήλωση παράγει πλήρη έννομα απο­τε­λέ­σματα όσο δεν απο­δει­κνύ­ε­ται το αντί­θετο.

■ Η υπερ­βο­λική γρα­φειο­κρα­τία συνιστά παρά­νομη άσκηση δημό­σιας εξου­σίας.

Με βάση αυτά, οποια­δή­ποτε απαί­τηση για 15 δικαιο­λο­γη­τικά θεω­ρεί­ται απε­ρί­φρα­στα παρά­νομη.

Πιθανές ενέρ­γειες των επι­χει­ρή­σεων

Οι ξενο­δο­χεια­κές επι­χει­ρή­σεις που συνα­ντούν τέτοιες παρά­νο­μες απαι­τή­σεις μπορούν να ενερ­γή­σουν ως εξής:

Α. Υποβολή αίτησης – υπεύ­θυ­νης δήλωσης κατα­γρά­φο­ντας ρητά ότι η απαί­τηση πρό­σθε­των δικαιο­λο­γη­τι­κών αντί­κει­ται:

στο άρθρο 5 Ν.429/1976

στην εγκύ­κλιο 78/71251/2007

στις αρχές της χρηστής διοί­κη­σης

και ζητώ­ντας κατα­χώ­ριση της δήλωσης.

Β. Ενδι­κο­φα­νής προ­σφυγή σε περί­πτωση άρνησης Δήμου στην Οικο­νο­μική Επι­τροπή του Δήμου – υπο­χρε­ω­τικά εντός προ­θε­σμιών.

Γ. Προ­σφυγή στην Απο­κε­ντρω­μένη Διοί­κηση για έλεγχο νομι­μό­τη­τας της άρνησης.

Δ. Καταγ­γε­λία στο Υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών εφόσον η πρα­κτική είναι γενι­κευ­μένη.

Ε. Δικα­στική προ­σβολή κατά των τελών που έχουν βεβαιω­θεί παρά­νομα.

Η διάταξη είναι σαφής και το Υπουρ­γείο έχει από χρόνια εκδώσει ανα­λυ­τική εγκύ­κλιο. Ωστόσο η άνιση εφαρ­μογή από Δήμους δημιουρ­γεί:

γρα­φειο­κρα­τικό χάος,

οικο­νο­μική επι­βά­ρυνση,

ανα­σφά­λεια δικαίου,

στρέ­βλωση της αγοράς,

απο­θάρ­ρυνση της νόμιμης δια­δι­κα­σίας.

Η υπο­χρέ­ωση της Πολι­τείας είναι να εξα­σφα­λί­σει ενιαία, απλή και νόμιμη εφαρ­μογή. Η υπο­χρέ­ωση των Δήμων είναι να λει­τουρ­γούν εντός του πλαι­σίου του νόμου, όχι πέραν αυτού. Η υπόθεση της Βόρειας Κέρ­κυ­ρας ανα­δει­κνύει ένα βαθύ­τερο πρό­βλημα: ένα σύστημα που συχνά μετα­τρέ­πει μια απλή διοι­κη­τική πράξη σε γρα­φειο­κρα­τικό λαβύ­ρινθο.

Πηγή: money-tourism.gr