Με αφορμή τις δηλώσεις του εκπροσώπου της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου κ. Κώστα Ταρασλιά περί «αυστηρής τήρησης των νόμων χωρίς πολιτικές παρεμβάσεις», ο Δήμαρχος Νισύρου κ. Χριστοφής Κορωναίος επισημαίνει τα εξής:
Ο Δήμος Νισύρου σέβεται απολύτως τον θεσμικό ρόλο των Υπηρεσιών της Περιφέρειας και ουδέποτε αμφισβήτησε ότι αυτές οφείλουν να λειτουργούν με βάση το ισχύον νομικό πλαίσιο και τις προβλεπόμενες διαδικασίες. Η θεσμική λειτουργία όμως δεν μπορεί να εξαντλείται σε μια μηχανιστική καταγραφή παραβάσεων, αγνοώντας το πλαίσιο, τις πραγματικές συνθήκες και –κυρίως– τα κίνητρα πίσω από κάθε καταγγελία. Είναι άλλο πράγμα ο διοικητικός έλεγχος και άλλο η άκριτη αποδοχή μιας καταγγελίας ως αυταπόδεικτης αλήθειας, χωρίς να συνεκτιμάται το πλαίσιο, οι πραγματικές συνθήκες και –κυρίως– η προσπάθεια που βρίσκεται σε εξέλιξη.
Το ζήτημα της μη επιβολής προστίμου στον Δήμο Νισύρου για τη διαχείριση των αστικών λυμάτων δεν είναι θέμα βασισμένο σε πολιτικά κριτήρια. Είναι πρωτίστως ηθικό, αναπτυξιακό και βαθιά κοινωνικό. Είναι ζήτημα αναλογικότητας και κοινωνικής δικαιοσύνης. Είναι ζήτημα δημόσιας υγείας, περιβαλλοντικής ευθύνης και επιβίωσης μιας μικρής νησιωτικής κοινωνίας.
Ένας μικρός, απομακρυσμένος νησιωτικός Δήμος, χωρίς ιστορικά επαρκείς υποδομές, δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με την ίδια λογική και τα ίδια μέτρα που εφαρμόζονται σε μεγάλους και οργανωμένους Δήμους. Η Νίσυρος επί δεκαετίες δεν διέθετε –με ευθύνη του κεντρικού κράτους– εγκατάσταση βιολογικού καθαρισμού. Η σημερινή δημοτική αρχή δεν δημιούργησε αυτό το πρόβλημα· το κληρονόμησε και εργάζεται συστηματικά για την οριστική του επίλυση.
Η επιβολή προστίμου σε έναν Δήμο που έχει ήδη δρομολογήσει και υλοποιεί τη λύση του προβλήματος δεν υπηρετεί την περιβαλλοντική προστασία. Αντιθέτως, αφαιρεί πολύτιμους οικονομικούς πόρους από έναν μικρό Δήμο και δυσχεραίνει ακόμα περισσότερο την προσπάθειά του να ολοκληρώσει τις αναγκαίες υποδομές. Δεν αποτελεί μέτρο πρόληψης ούτε κίνητρο συμμόρφωσης· αποτελεί ποινή σε έναν Δήμο που προσπαθεί. Ειδικά σε θέματα που αφορούν στο περιβάλλον, και ιδιαίτερα τώρα που η Νίσυρος έχει ενταχθεί στα παγκόσμια γεωπάρκα της UNESCO.
Ιδιαίτερα προβληματικό είναι και το γεγονός ότι η όλη διαδικασία εκκινείται από καταγγελία πολίτη σε μια περίοδο κατά την οποία ο Δήμος δίνει καθημερινά μάχη για να διαχειριστεί ένα τεράστιο πρόβλημα, ιδίως τους θερινούς μήνες όπου ο πληθυσμός του νησιού πολλαπλασιάζεται.
Η Υπηρεσία της Περιφέρειας ασφαλώς έχει υποχρέωση να ελέγχει κάθε καταγγελία. Έχει όμως εξίσου υποχρέωση να εξετάζει σε βάθος τα πραγματικά δεδομένα και να αξιολογεί αν ο Δήμος επιδεικνύει αδράνεια ή αν βρίσκεται σε πορεία επίλυσης του προβλήματος. Να εξετάσει τι εναλλακτικές επιλογές έχει για την διαχείριση των λυμάτων εκτός από την συλλογή τους σε δεξαμενή και τη μεταφορά τους με βυτιοφόρα σε απομακρυσμένη περιοχή της Νισύρου, όπου απορρίπτονται σε μεγάλους λάκκους στο έδαφος.
Δεν μπορεί να θεωρείται θεμιτό ένας δημότης να στρέφεται κατά του Δημάρχου και της Δημοτικής Αρχής επειδή επιχειρούν να διαχειριστούν ένα υπαρκτό και οξύ πρόβλημα δημόσιας υγείας και μόλυνσης του φυσικού περιβάλλοντος. Όταν μάλιστα η καταγγελία γίνεται σε μια τόσο κρίσιμη φάση, δημιουργούνται εύλογα ερωτήματα για τα κίνητρα πίσω από αυτήν.
Σε αυτό το πλαίσιο, προκαλεί εύλογη αγανάκτηση το γεγονός ότι μια καταγγελία πολίτη ενεργοποιεί διαδικασίες επιβολής προστίμου, χωρίς ποτέ να εξεταστεί σοβαρά ποιος καταγγέλλει, γιατί καταγγέλλει και σε ποια χρονική στιγμή.
Διότι άλλο πράγμα η καλόπιστη καταγγελία για την προστασία του περιβάλλοντος και άλλο η εργαλειοποίηση των καταγγελιών ως μέσο προσωπικής και πολιτικής στοχοποίησης.
Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι οι Υπηρεσίες της Περιφέρειας ουδέποτε εξέτασαν αν η καταγγελία υποκρύπτει προσωπικά ή πολιτικά κίνητρα, αν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας απαξίωσης της δημοτικής αρχής και αν εξυπηρετεί σκοπιμότητες που καμία σχέση δεν έχουν με την προστασία του περιβάλλοντος.
Η αποδοχή τέτοιων καταγγελιών χωρίς ουσιαστική αξιολόγηση δημιουργεί ένα επικίνδυνο προηγούμενο: δίνει τη δυνατότητα σε οποιονδήποτε, για λόγους προσωπικής εμπάθειας, να ενεργοποιεί τιμωρητικούς μηχανισμούς εις βάρος ενός Δήμου.
Η ουσιαστική περιβαλλοντική πολιτική δεν εξαντλείται στην επιβολή κυρώσεων. Ασκείται με στήριξη, τεχνική βοήθεια, χρηματοδότηση και θεσμική κατανόηση των ιδιαιτεροτήτων κάθε τόπου. Αυτή είναι η σύγχρονη, ευρωπαϊκή προσέγγιση για τις μικρές νησιωτικές κοινωνίες.
Σε αυτό το πλαίσιο, η αναφορά στη δεκαετία του ’80 ως «φαύλη Ελλάδα» δεν είναι του παρόντος. Το ζητούμενο σήμερα δεν είναι να αναζητούμε ιστορικούς διαχωρισμούς, αλλά να οικοδομούμε ένα κράτος που δεν τιμωρεί την αδυναμία, αλλά στηρίζει την προσπάθεια, που δεν μετατρέπει τη δημόσια διοίκηση σε μηχανισμό τιμωρίας των αδύναμων.
Ο Δήμος Νισύρου δεν ζητά ασυλία. Ζητά δίκαιη μεταχείριση, διεκδικεί το αυτονόητο: σεβασμό, στήριξη και ρεαλισμό.
Ζητά να αξιολογηθεί η πραγματικότητα ενός μικρού νησιού, οι αντικειμενικοί περιορισμοί του και –κυρίως– η έμπρακτη προσπάθεια που καταβάλλεται για τη μόνιμη λύση του προβλήματος.
Η προστασία του περιβάλλοντος είναι κοινός στόχος όλων μας. Επιτυγχάνεται, όμως, με συνεργασία και ενίσχυση των τοπικών κοινωνιών, όχι με μέτρα που τις αποδυναμώνουν.
Ο Δήμος Νισύρου θα συνεχίσει να εργάζεται με ευθύνη, διαφάνεια και επιμονή για ένα νησί βιώσιμο, ανθρώπινο και περιβαλλοντικά προστατευμένο.
Χριστοφής Κορωναίος
Δήμαρχος Νισύρου
