Η ανισότητα περιορίζει την ανάπτυξη υποστηρίζει το ΔΝΤ

Συμπα­ρα­τασ­σό­μενο με πληθώρα οικο­νο­μο­λό­γων που υπο­στη­ρί­ζουν πως η ανι­σό­τητα πλήττει την ανά­πτυξη, το ΔΝΤ δια­πι­στώ­νει πως η διευ­ρυ­νό­μενη εισο­δη­μα­τική ανι­σό­τητα απο­τε­λεί αρνη­τικό παρά­γο­ντα για την οικο­νο­μία, τις επεν­δύ­σεις, την παρα­γω­γι­κό­τητα και την πολι­τική στα­θε­ρό­τητα. Σε έκθεση πέντε στε­λε­χών του με θέμα «Αιτίες και συνέ­πειες της ανι­σό­τη­τας», επι­ση­μαί­νει πως η αύξηση στο εισό­δημα των πλου­σιό­τε­ρων επι­βρα­δύ­νει τον ρυθμό ανά­πτυ­ξης, ενώ αντι­θέ­τως επι­τα­χύ­νε­ται η ανά­πτυξη όταν αυξά­νο­νται τα εισο­δή­ματα των οικο­νο­μικά ασθε­νέ­στε­ρων και των μεσαίων στρω­μά­των. Καλεί, έτσι, τις πολι­τι­κές ηγεσίες να εστιά­σουν το ενδια­φέ­ρον τους στην αύξηση των εισο­δη­μά­των φτωχών και μεσαίας τάξης, καθώς δια­πι­στώ­νει μεγάλη διεύ­ρυνση της ανι­σό­τη­τας στις ανε­πτυγ­μέ­νες οικο­νο­μίες, όπου επι­ση­μαί­νει πως «το χάσμα μεταξύ πλου­σίων και φτωχών βρί­σκε­ται στο υψη­λό­τερο επίπεδο εδώ και δεκα­ε­τίες».

Ταύτιση απόψεων

Οι συστά­σεις συμπί­πτουν πλήρως με εκείνες του ΟΟΣΑ, που σε παρεμ­φερή έκθεση με θέμα «Γιατί η μείωση της ανι­σό­τη­τας είναι προς όφελος όλων» υπο­στη­ρί­ζει πως την εικο­σα­ε­τία 1990-2010 η αυξα­νό­μενη εισο­δη­μα­τική ανι­σό­τητα είχε μειώσει την ανά­πτυξη στο σύνολο των χωρών-μελών του κατά 4,7%. Προ­τεί­νει, έτσι, ανα­δια­νομή εισο­δή­μα­τος μέσω πολι­τι­κών επι­λο­γών όπως η αύξηση της φορο­λο­γίας στους πλου­σί­ους και στις πολυ­ε­θνι­κές.

Παρα­θέ­το­ντας τα πορί­σματα των ερευνών του, το ΔΝΤ δια­πι­στώ­νει πως όταν αυξά­νε­ται κατά 1% το εισό­δημα του πλου­σιό­τε­ρου 20% του πλη­θυ­σμού, μειώ­νε­ται μεσο­πρό­θε­σμα ο ρυθμός ανά­πτυ­ξης της οικο­νο­μίας και συγκε­κρι­μένα κατά 0,08% μέσα στην επόμενη πεντα­ε­τία. Αντι­θέ­τως, μια αντί­στοιχη αύξηση στο εισό­δημα του φτω­χό­τε­ρου 20% του πλη­θυ­σμού συν­δέ­ε­ται με αύξηση του ρυθμού ανά­πτυ­ξης κατά 0,38%. Οπως χαρα­κτη­ρι­στικά υπο­γραμ­μί­ζει: «Οι φτωχοί και η μεσαία τάξη επη­ρε­ά­ζουν περισ­σό­τερο την ανά­πτυξη μέσω μιας σειράς αλλη­λέν­δε­των οικο­νο­μι­κών, κοι­νω­νι­κών και πολι­τι­κών διαύλων», όπως, για παρά­δειγμα, η αυξη­μένη κατα­νά­λωση από πλευράς των μεσαίων και χαμηλών στρω­μά­των. Δεν παρα­λεί­πει μάλιστα να παρα­θέ­σει ηχηρές δηλώ­σεις όπως εκείνη του Αμε­ρι­κα­νού προ­έ­δρου, Μπαράκ Ομπάμα, που χαρα­κτή­ρισε την ανι­σό­τητα «καθο­ρι­στική πρό­κληση για την εποχή μας», και του Πάπα Φρα­γκί­σκου, που κατα­φέρ­θηκε κατά της «οικο­νο­μίας του απο­κλει­σμού».

Σε ό,τι αφορά τη διεύ­ρυνση της ανι­σό­τη­τας σε παγκό­σμιο επίπεδο, που έχει απο­τε­λέ­σει αντι­κεί­μενο ερευνών και έναυσμα για δημόσιο διάλογο τα τελευ­ταία χρόνια και ειδι­κό­τερα μέσα στην κρίση, τα συμπε­ρά­σματα του ΔΝΤ συμπί­πτουν με κάποιες από τις πιο πολυ­συ­ζη­τη­μέ­νες θέσεις οικο­νο­μο­λό­γων, όπως εκείνη του Τομά Πικετί, του οποίου βιβλία συμπε­ρι­λαμ­βά­νει άλλωστε στη βιβλιο­γρα­φία του: δια­πι­στώ­νει πως μετά το 1990 έχει αυξηθεί σημα­ντικά η ανι­σό­τητα στο μεγα­λύ­τερο μέρος του ανε­πτυγ­μέ­νου κόσμου, όπου πλέον το πλου­σιό­τερο 10% του πλη­θυ­σμού συγκε­ντρώ­νει εισο­δή­ματα περίπου εννέα φορές υψη­λό­τερα από τα εισο­δή­ματα του φτω­χό­τε­ρου 10% και συγκε­κρι­μένα το 10% του συνόλου του εισο­δή­μα­τος. Απο­δί­δει εν μέρει τη διεύ­ρυνση των ανι­σο­τή­των στην πρόοδο της τεχνο­λο­γίας που, όπως επι­ση­μαί­νει, έχει οδη­γή­σει σε αύξηση των μισθο­λο­γι­κών απο­δο­χών εργα­ζο­μέ­νων υψηλής εξει­δί­κευ­σης, αλλά και στην αύξηση των τιμών των περιου­σια­κών στοι­χείων. Τονίζει συγκε­κρι­μένα πως έχουν αυξηθεί τα εισο­δή­ματα των υψη­λό­τε­ρων στρω­μά­των από κέρδη που έχουν απο­φέ­ρει οι επεν­δύ­σεις τους. Περίπου τα μισά από τα εισο­δή­ματα του πλου­σιό­τε­ρου 1% δεν προ­έρ­χο­νται από εργασία αλλά από επεν­δύ­σεις, και το ίδιο ισχύει για περίπου το 30% του εσόδων του πλου­σιό­τε­ρου 10% του πλη­θυ­σμού.

Στους παρά­γο­ντες που επι­τεί­νουν την ανι­σό­τητα συμπε­ρι­λαμ­βά­νει, μεταξύ άλλων, την απορ­ρύθ­μιση της αγοράς εργα­σίας, την απε­λευ­θέ­ρωση των επεν­δύ­σεων και του εμπο­ρίου, αλλά και τη μείωση της φορο­λο­γίας στα υψηλά εισο­δή­ματα.

Η ανι­σό­τητα έχει, πάντως, παρα­μεί­νει σταθερή, αν και πολύ μεγα­λύ­τερη στον ανα­πτυσ­σό­μενο κόσμο και στις ανα­δυό­με­νες αγορές, όπου παρα­τη­ρεί­ται ανόμοια εικόνα, με τις χώρες της Ασίας και της Αν. Ευρώπης να κατα­γρά­φουν μεγάλη αύξηση της ανι­σό­τη­τας ενώ, αντι­θέ­τως, μειώ­νε­ται η ανι­σό­τητα στη Λ. Αμερική.

Συρ­ρί­κνωση μεσαίας τάξης

Η μείωση των εισο­δη­μά­των από την εργασία και η διεύ­ρυνση της ανι­σό­τη­τας στις απο­δο­χές των εργα­ζο­μέ­νων έχει ως απο­τέ­λε­σμα μια σημα­ντική συρ­ρί­κνωση της μεσαίας τάξης σε ανε­πτυγ­μέ­νες και ανα­πτυσ­σό­με­νες οικο­νο­μίες. Εξαι­ρέ­σεις μεταξύ των ανε­πτυγ­μέ­νων οικο­νο­μιών απο­τε­λούν η Αυστρα­λία, ο Καναδάς και η Σουηδία, στις οποίες δεν επλή­γη­σαν τα μεσαία εισο­δή­ματα. Συρ­ρί­κνωση της μεσαίας τάξης κατα­γρά­φε­ται, όμως, στις σημα­ντι­κό­τε­ρες οικο­νο­μίες, όπως ΗΠΑ, Βρε­τα­νία και Ιαπωνία. Στις ανε­πτυγ­μέ­νες οικο­νο­μίες καθο­ρι­στι­κός παρά­γο­ντας υπήρξε η μείωση των επαγ­γελ­μά­των που απαι­τούν μεσαία εξει­δί­κευση και η σημα­ντική αύξηση των θέσεων εργα­σίας υψηλής εξει­δί­κευ­σης και των θέσεων πολύ χαμηλής εξει­δί­κευ­σης. Στις ανα­πτυσ­σό­με­νες χώρες, η συρ­ρί­κνωση της μεσαίας τάξης αντα­να­κλά ένα είδος πόλωσης των εισο­δη­μά­των. Στην Κίνα, το 1/3 του συνο­λι­κού πλούτου έχει συγκε­ντρω­θεί στα χέρια του πλου­σιό­τε­ρου 1%, ενώ η συντρι­πτική πλειο­νό­τητα του πλη­θυ­σμού παρα­μέ­νει φτωχή παρά τους υψηλούς ρυθμούς ανά­πτυ­ξης.

Καθη­με­ρινή