«Θεοφάνης ο Ελληνας», η αποκάλυψη

Με πρό­σκλη­ση του Οι­κου­με­νι­κού Πα­τριάρ­χη, και στην κα­τα­νυ­κτι­κή ατμό­σφαι­ρα του λα­μπρού ναού στην κοι­νό­τη­τα του Με­γά­λου Ρεύ­μα­τος στον Βό­σπο­ρο, θα ακου­στεί αύριο το ορα­τό­ριο «Θε­ο­φά­νης ο Ελ­λη­νας». Είναι ένα νέο έργο, βα­θύ­πνοο, του συν­θέ­τη Σάββα Κα­ρα­τζιά από τη Ρόδο, ο οποί­ος προ­σκλή­θη­κε από τον Πα­τριάρ­χη να πα­ρου­σιά­σει σε μία συ­ναυ­λία μέ­γι­στου συμ­βο­λι­σμού αυτή τη σύν­θε­ση για τον σπου­δαίο αγιο­γρά­φο Θε­ο­φά­νη (1340-1410), που διέ­πρε­ψε στη Ρωσία και υπήρ­ξε δά­σκα­λος του ση­μα­ντι­κό­τε­ρου Ρώσου αγιο­γρά­φου Αντρέι Ρου­μπλιόφ.

«Ολα ξε­κί­νη­σαν πριν από δύο χρό­νια όταν είδα για πρώτη φορά το έργο του Αντρέι Ταρ­κόφ­σκι “Ρου­μπλιόφ”, και μέσα απ’ αυτό ανα­κά­λυ­ψα μία ιδιαί­τε­ρη μορφή που βρι­σκό­ταν σε κάθε βήμα του Ρου­μπλιόφ, τον Θε­ο­φά­νη, τον δά­σκα­λό του», λέει ο συν­θέ­της Σάβ­βας Κα­ρα­τζιάς. «Οσο έψα­χνα για τη ζωή και το έργο του Θε­ο­φά­νη τόσο πε­ρισ­σό­τε­ρο εντυ­πω­σια­ζό­μουν απ’ τη λα­μπρό­τη­τα, αλλά και το μέ­γε­θος της τέ­χνης του. Αυτό έγινε η αφορ­μή ώστε να κάτσω στο πιάνο μου και να ξε­κι­νή­σω τις πρώ­τες μου νότες…».

Η συ­ναυ­λία θα δοθεί αύριο, 13 Απρι­λί­ου, στις 6 μ.μ., στον Ιερό Ναό Παμ­με­γί­στων Τα­ξιαρ­χών Με­γά­λου Ρεύ­μα­τος στον Βό­σπο­ρο, μια πε­ρί­λα­μπρη ανα­και­νι­σμέ­νη εκ­κλη­σία, που μαρ­τυ­ρεί την αίγλη των ελ­λη­νι­κών κοι­νο­τή­των κατά το πα­ρελ­θόν. Την ίδια μέρα το πρωί, ο Οι­κου­με­νι­κός Πα­τριάρ­χης θα λει­τουρ­γή­σει στην Ιερά Μονή Ζω­ο­δό­χου Πηγής Μπα­λου­κλή μαζί με τον Μη­τρο­πο­λί­τη Ρόδου κ. Κύ­ριλ­λο και τον Θε­ο­φι­λέ­στα­το Επί­σκο­πο Καρ­πά­θου και Ολύ­μπου κ. Κύ­ριλ­λο.

Το έργο «Θε­ο­φά­νης ο Ελ­λη­νας», που πρω­το­πα­ρου­σιά­στη­κε τον πε­ρα­σμέ­νο Οκτώ­βριο στη Ρόδο, θα πα­ρου­σια­στεί στην Πόλη με πλειά­δα εκλε­κτών συ­ντε­λε­στών από την Ελ­λά­δα. Θα διευ­θύ­νει ο Αλέ­ξαν­δρος Συ­με­ω­νί­δης με τη συμ­με­το­χή του Ars Nova Ensemble, της με­σο­φώ­νου Ει­ρή­νης Κα­ρά­γιαν­νη, του πια­νί­στα Πα­να­γιώ­τη Γώγου και της Μει­κτής Χο­ρω­δί­ας Θεσ­σα­λο­νί­κης (μου­σι­κή προ­ε­τοι­μα­σία: Μαρία Κων­στα­ντι­νί­δου). Και η όλη εκ­δή­λω­ση που έχει τεθεί υπό την αι­γί­δα του Οι­κου­με­νι­κού Πα­τριαρ­χεί­ου συν­διορ­γα­νώ­νε­ται από την Πε­ρι­φέ­ρεια Νο­τί­ου Αι­γαί­ου, τον Δη­μο­τι­κό Ορ­γα­νι­σμό Πο­λι­τι­σμού του Δήμου Ρόδου και το Ωδείο Corelli με την υπο­στή­ρι­ξη της Ιεράς Μη­τρο­πό­λε­ως Ρόδου.

«Με το Ορα­τό­ριο “Θε­ο­φά­νης ο Ελ­λη­νας” τολμώ το πά­ντρε­μα χρο­νι­κά τριών κό­σμων», λέει ο Σάβ­βας Κα­ρα­τζιάς. «Το παρόν της όψι­μης βυ­ζα­ντι­νής, τη με­τα­με­σαιω­νι­κή και τη σύγ­χρο­νη γραφή, ενώ ακου­στι­κά και μόνο μέσω της μου­σι­κής δίνω μία πο­λυ­διά­στα­τη οπτι­κο­α­κου­στι­κή γλα­φυ­ρή ανα­πα­ρά­στα­ση τόσο της ζωής όσο και του έργου του Θε­ο­φά­νη. Ενα ηχη­τι­κό οδοι­πο­ρι­κό θα έλεγα απ’ το ξε­κί­νη­μα της ζωής του στην πα­τρί­δα του την Κων­στα­ντι­νού­πο­λη, ώστε να με­τα­φέ­ρει τη βυ­ζα­ντι­νή τε­χνο­τρο­πία και τον πο­λι­τι­σμό στη Ρωσία».

Ο ακρο­α­τής έχει την αί­σθη­ση ότι είναι αυ­τό­πτης μάρ­τυ­ρας «μιας με­γά­λης σε έκτα­ση αγιο­γρα­φί­ας, πε­τώ­ντας από σκα­λω­σιά σε σκα­λω­σιά, θαυ­μά­ζο­ντας το πρω­ι­νό φως που δια­περ­νά­ει τα πα­ρά­θυ­ρα ενός Ναού», λέει ο Σάβ­βας Κα­ρα­τζιάς.

«Μου­σι­κά ο αιο­λι­κός ρυθ­μός, ή αλ­λιώς το νη­σιώ­τι­κο μι­νό­ρε, ο κα­τε­ξο­χήν λέ­σβιος και θεσ­σα­λι­κός τρό­πος, είναι η βα­σι­κή σκάλα του μου­σι­κού μου υλι­κού. Τις πρώ­τες “πι­νε­λιές” συ­μπλη­ρώ­νει ο χορός ως μία σύσ­σω­μη φωνή από το υπερ­πέ­ραν, ψάλ­λο­ντας τρία κεί­με­να κλει­διά: το ποί­η­μα του Αρ­σέ­νι Ταρ­κόφ­σκι, που απευ­θύ­νε­ται στον πλημ­μυ­ρι­σμέ­νο από Χάρη Αγιο­γρά­φο, την ερ­μη­νεία και θε­ο­λο­γία της ει­κό­νας της Με­τα­μορ­φώ­σε­ως του Κυ­ρί­ου για να κο­ρυ­φω­θεί στο απο­λυ­τί­κιο της γιορ­τής. Τέσ­σε­ρα ιντερ­μέ­τζα δια­φω­τί­ζουν με ντο­κου­μέ­ντα τη ζωή του Αγιο­γρά­φου που ως κα­νο­νάρ­χης προ­λέ­γουν τη μου­σι­κή που απο­δί­δω μέσα από μι­νι­μα­λι­στι­κές προ­σεγ­γί­σεις, πα­ντρεύ­ο­ντας σε πολλά ση­μεία την τέχνη της ζω­γρα­φι­κής και της μου­σι­κής.

Σκο­πός για μένα είναι το έργο αυτό να γίνει η αφορ­μή για να μάθει ο κό­σμος τη λα­μπρό­τη­τα αυτού του σπου­δαί­ου αγιο­γρά­φου-ζω­γρά­φου, του Θε­ο­φά­νη του Ελ­λη­να».