ΕΛΣΤΑΤ: Το 21% του πληθυσμού ζει κάτω από τα όρια της φτώχειας

Πε­ριέ­κο­ψαν πε­ραι­τέ­ρω κατά 7,8% τα χρή­μα­τα που δα­πα­νού­σαν μη­νιαί­ως τα νοι­κο­κυ­ριά της χώρας το 2013 σε σχέση με το 2012, και τη «νύφη» πλή­ρω­σε, λόγω του υψη­λού ΕΦΚ και η κε­ντρι­κή θέρ­μαν­ση στα δια­με­ρί­σμα­τα, ενώ πε­ριο­ρί­στη­καν ακόμη και τα έξοδα για είδη δια­τρο­φής.

Πα­ράλ­λη­λα, το 21% του πλη­θυ­σμού ζει κάτω από τα όρια της φτώ­χειας, δα­πα­νώ­ντας λι­γό­τε­ρα από 5.253,77 ευρώ (κα­τώ­φλι φτώ­χειας), ενώ το 2012 το πο­σο­στό ήταν 21,2%, με ετή­σια δα­πά­νη λι­γό­τε­ρο από 5.524,20 ευρώ.

Σύμ­φω­να με τα στοι­χεία της ΕΛ­ΣΤΑΤ από την Έρευ­να Οι­κο­γε­νεια­κών Προ­ϋ­πο­λο­γι­σμών 2013, η μέση μη­νιαία δα­πά­νη των νοι­κο­κυ­ριών δια­μορ­φώ­θη­κε στα 1.509,39 ευρώ, μειω­μέ­νη κατά 7,8% ή 127,71 ευρώ, σε σχέση με το 2012. Ενώ, με­τα­ξύ 2013 και 2009 (τε­λευ­ταίο έτος πριν από το πρώτο Μνη­μό­νιο), η μέση μη­νιαία δα­πά­νη μειώ­θη­κε κατά 31,5% (από 2.203,55 ευρώ το 2009, σε 1.509,39 ευρώ το 2013).

Ανα­λυ­τι­κό­τε­ρα, πε­ρί­που 725.000 νοι­κο­κυ­ριά της χώρας λι­γό­τε­ρα σε σχέση με το 2012, δεν χρη­σι­μο­ποί­η­σαν το 2013 την κε­ντρι­κή θέρ­μαν­ση στην κα­τοι­κία τους. Όπως ανα­φέ­ρει η ΕΛ­ΣΤΑΤ, το 2013 κε­ντρι­κή θέρ­μαν­ση στο σπίτι τους χρη­σι­μο­ποί­η­σαν 1.592.835 νοι­κο­κυ­ριά, μειω­μέ­να κατά 31,3% από τα 2.317.127 νοι­κο­κυ­ριά το 2012. Μά­λι­στα, η μέση μη­νιαία πο­σό­τη­τα υγρών καυ­σί­μων και φυ­σι­κού αε­ρί­ου που κα­τα­να­λώ­νε­ται στην κύρια κα­τοι­κία μειώ­θη­κε κατά 46,1% και 3,2% αντί­στοι­χα, ενώ η μέση μη­νιαία πο­σό­τη­τα στε­ρε­ών καυ­σί­μων (καυ­σό­ξυ­λα, πελ­λέ­τες, πυ­ρή­νας κλπ), ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας και υγρα­ε­ρί­ου αυ­ξή­θη­κε κατά 20,7%, 1,2% και 0,3% αντί­στοι­χα.

Επί­σης, σύμ­φω­να με την ΕΛ­ΣΤΑΤ, η με­γα­λύ­τε­ρη μεί­ω­ση στη μέση μη­νιαία δα­πά­νη των νοι­κο­κυ­ριών σε ευρώ κα­τα­γρά­φη­κε στα υγρά καύ­σι­μα (-17,56 ευρώ), στα εστια­τό­ρια (-14,82 ευρώ) και στην κί­νη­ση με­τα­φο­ρι­κών μέσων (-9,74 ευρώ), δα­πά­νες που απο­τε­λούν το 34% της συ­νο­λι­κής μεί­ω­σης της δα­πά­νης (- 127,71 ευρώ). Στον αντί­πο­δα, η με­γα­λύ­τε­ρη αύ­ξη­ση κα­τα­γρά­φε­ται στα φάρ­μα­κα (5,11 ευρώ) και στα κα­φε­νεία (3,68 ευρώ).

Το με­γα­λύ­τε­ρο με­ρί­διο των δα­πα­νών του μέσου προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού των νοι­κο­κυ­ριών αφορά στα είδη δια­τρο­φής (20,4%) και ακο­λου­θούν η στέ­γα­ση (13,7%) και οι με­τα­φο­ρές (12,5%), ενώ οι υπη­ρε­σί­ες της εκ­παί­δευ­σης απο­τε­λούν το μι­κρό­τε­ρο με­ρί­διο των δα­πα­νών (3,4%).

Οι πε­ρι­κο­πές των μι­σθών και συ­ντά­ξε­ων και κατ’ επέ­κτα­ση των δα­πα­νών, άλ­λα­ξαν και το κα­τα­να­λω­τι­κό πρό­τυ­πο. Ει­δι­κό­τε­ρα, με­τα­ξύ 2013 και 2012, πα­ρα­τη­ρεί­ται με­τα­τό­πι­ση των δα­πα­νών από αυτές που αφο­ρούν στις με­τα­φο­ρές, στα διαρ­κή αγαθά, στη στέ­γα­ση, στα ξε­νο­δο­χεία, κα­φε­νεία και εστια­τό­ρια, στα διά­φο­ρα αγαθά και υπη­ρε­σί­ες, στην εκ­παί­δευ­ση, καθώς και στις επι­κοι­νω­νί­ες, προς τις δα­πά­νες που αφο­ρούν, κυ­ρί­ως, στην υγεία, στα αλ­κο­ο­λού­χα ποτά και καπνό και στη δια­τρο­φή.

Σε σχέση με την προη­γού­με­νη έρευ­να (2012), κα­τα­γρά­φε­ται με­γα­λύ­τε­ρη μεί­ω­ση δα­πα­νών, σε τρέ­χου­σες τιμές, για διαρ­κή αγαθά (11,6%), εκ­παί­δευ­ση (11,3%), με­τα­φο­ρές (9,9%), διά­φο­ρα αγαθά και υπη­ρε­σί­ες (9,5%), ξε­νο­δο­χεία, κα­φε­νεία και εστια­τό­ρια (9,3%), επι­κοι­νω­νί­ες (9,2%), στέ­γα­ση (8,8%) και έν­δυ­ση- υπό­δη­ση (8,3%). Μι­κρό­τε­ρες μειώ­σεις πα­ρα­τη­ρού­νται στις δα­πά­νες σε είδη δια­τρο­φής (6,5%), ανα­ψυ­χή και πο­λι­τι­σμό (5,6%) και υγεία (0,3%). Αντί­θε­τα, μικρή αύ­ξη­ση κα­τα­γρά­φη­κε για οι­νο­πνευ­μα­τώ­δη ποτά και καπνό (0,1%).

Τα νοι­κο­κυ­ριά με ένα άτομο μόνο, ηλι­κί­ας 65 ετών και άνω, έχουν κατά 54,5% λι­γό­τε­ρες δα­πά­νες από τη μέση μη­νιαία δα­πά­νη των νοι­κο­κυ­ριών. Αντί­θε­τα, νοι­κο­κυ­ριά που απο­τε­λού­νται από ένα ζευ­γά­ρι με δυο παι­διά έως και 16 ετών, έχουν κατά 42% πε­ρισ­σό­τε­ρες δα­πά­νες σε σχέση με τη μέση μη­νιαία δα­πά­νη των νοι­κο­κυ­ριών.

Νοι­κο­κυ­ριά με υπεύ­θυ­νο οι­κο­νο­μι­κά μη ενερ­γό ή άνερ­γο, δα­πα­νούν κατά μέσο όρο το 82,1% της μέσης μη­νιαί­ας δα­πά­νης των νοι­κο­κυ­ριών, ενώ αυτά με υπεύ­θυ­νο αυ­το­α­πα­σχο­λού­με­νο με μι­σθω­τούς το 199,5%. Μεί­ω­ση σε σύ­γκρι­ση με το 2012, κα­τα­γρά­φε­ται στις δα­πά­νες νοι­κο­κυ­ριών με υπεύ­θυ­νο μι­σθω­τό κατά 8,5%, ενώ αύ­ξη­ση κατά 4,4% κα­τα­γρά­φε­ται στις δα­πά­νες νοι­κο­κυ­ριών με υπεύ­θυ­νο αυ­το­α­πα­σχο­λού­με­νο με μι­σθω­τούς.

Η μέση μη­νιαία δα­πά­νη δια­φέ­ρει ανά­λο­γα με την ηλι­κία του υπευ­θύ­νου του νοι­κο­κυ­ριού. Όπως και στην έρευ­να του 2012, τα νοι­κο­κυ­ριά με υπεύ­θυ­νο ηλι­κί­ας 45- 54 ετών δα­πα­νούν, κατά μέσο όρο, πε­ρισ­σό­τε­ρο. Συ­γκε­κρι­μέ­να, τα νοι­κο­κυ­ριά αυτά δα­πα­νούν, κατά μέσο όρο, το 124,7 % της μέσης μη­νιαί­ας δα­πά­νης των νοι­κο­κυ­ριών της χώρας, ενώ αυτά με υπεύ­θυ­νο ηλι­κί­ας 75 ετών και άνω το 56,3%. Τα νοι­κο­κυ­ριά που δια­μέ­νουν σε αγρο­τι­κές πε­ριο­χές δα­πα­νούν 1.249,90 ευρώ μη­νιαί­ως, ενώ αυτά που δια­μέ­νουν σε αστι­κές πε­ριο­χές 1.594,72 ευρώ. Ήτοι, τα νοι­κο­κυ­ριά που δια­μέ­νουν σε αγρο­τι­κές πε­ριο­χές, δα­πα­νούν, κατά μέσο όρο, 21,6% λι­γό­τε­ρο από τα νοι­κο­κυ­ριά που δια­μέ­νουν σε αστι­κές πε­ριο­χές.

Από τα στοι­χεία της έρευ­νας προ­κύ­πτει, επί­σης, ότι:

α) αυ­ξή­θη­κε ο αριθ­μός των νοι­κο­κυ­ριών που δια­θέ­τουν:

– Κα­τα­ψύ­κτη στην κύρια κα­τοι­κία τους (με­τα­βο­λή 3%).

– Ηλε­κτρο­νι­κό υπο­λο­γι­στή στην κύρια κα­τοι­κία τους (με­τα­βο­λή 3%).

– Διέ­θε­ταν του­λά­χι­στον, ένα επι­βα­τη­γό αυ­το­κί­νη­το ΙΧ (1,3%), ενώ ο αριθ­μός των αυ­το­κι­νή­των μειώ­θη­κε κατά 0,1%.

– Του­λά­χι­στον, ένα κι­νη­τό τη­λέ­φω­νο (με­τα­βο­λή 0,4%).

β) μειώ­θη­κε ο αριθ­μός των νοι­κο­κυ­ριών που:

– Χρη­σι­μο­ποιούν την κε­ντρι­κή θέρ­μαν­ση ως κύρια πηγή θέρ­μαν­σης (με­τα­βο­λή 31,3%).

– Δια­θέ­τουν πλυ­ντή­ριο πιά­των (με­τα­βο­λή 2,1%).

– Δια­θέ­τουν στα­θε­ρό τη­λέ­φω­νο (με­τα­βο­λή 1,8%).

– Δια­θέ­τουν κλει­στούς χώ­ρους στάθ­μευ­σης στην κα­τοι­κία (με­τα­βο­λή 0,7%).

– Κα­τέ­χουν ή νοι­κιά­ζουν δευ­τε­ρεύ­ου­σες ή εξο­χι­κές κα­τοι­κί­ες (με­τα­βο­λή 1,5%), λόγω μεί­ω­σης των εξο­χι­κών κα­τοι­κιών που βρί­σκο­νται στο εξω­τε­ρι­κό, καθώς επί­σης και κά­ποιων εξο­χι­κών που με­τα­τρά­πη­καν σε κύ­ριες κα­τοι­κί­ες.

ΑΝΙ­ΣΟ­ΤΗ­ΤΑ

Όπως κα­τα­γρά­φε­ται από την ΕΛ­ΣΤΑΤ, το µερί­διο της µέσης ισο­δύ­να­μης δα­πά­νης (αγο­ρές, τρέ­χου­σες τιµές) του πλου­σιό­τε­ρου 20% του πλη­θυ­σμού είναι 5,7 φορές με­γα­λύ­τε­ρο από το µερί­διο της µέσης ισο­δύ­να­μης δα­πά­νης του φτω­χό­τε­ρου 20% του πλη­θυ­σμού (5,9 για το 2012). Ο δεί­κτης μειώ­νε­ται στο 4,5 όταν συ­μπε­ρι­λη­φθούν στην κα­τα­να­λω­τι­κή δα­πά­νη και οι τεκ­μαρ­τές δα­πά­νες.

Το µερί­διο της µέσης ισο­δύ­να­μης δα­πά­νης για είδη δια­τρο­φής των νοι­κο­κυ­ριών του φτω­χό­τε­ρου 20% του πλη­θυ­σμού ανέρ­χε­ται στο 32,3% των δα­πα­νών των νοι­κο­κυ­ριών της χώρας, ενώ το αντί­στοι­χο µερί­διο του πλου­σιό­τε­ρου 20% του πλη­θυ­σμού ανέρ­χε­ται στο 13,5%.

O κίν­δυ­νος φτώ­χειας απει­λεί το 21% του πλη­θυ­σμού, όταν στον υπο­λο­γισµό τού δεί­κτη λαµβά­νε­ται υπόψη µόνον η δα­πά­νη µε τρόπο κτή­σε­ως την αγορά (21,2% το 2012), ενώ ο δεί­κτης μειώ­νε­ται στο 14,7% του πλη­θυ­σμού (15,3% το 2012), όταν λαμ­βά­νο­νται υπόψη όλες οι κα­τα­να­λω­τι­κές δα­πά­νες, ανε­ξάρ­τη­τα από τον τρόπο κτή­σε­ως (τεκ­μαρ­τό ενοί­κιο από ιδιο­κα­τοί­κη­ση, ιδιο­πα­ρα­γό­με­να αγαθά, αγαθά και υπη­ρε­σί­ες πα­ρε­χό­με­νες δω­ρε­άν από τον ερ­γο­δό­τη, άλλα νοι­κο­κυ­ριά, µη κερ­δο­σκο­πι­κούς ορ­γα­νι­σμούς, κρά­τος κ.λπ.).

Η μέση μη­νιαία δα­πά­νη των φτω­χών νοι­κο­κυ­ριών εκτι­μά­ται στο 32,8% των δα­πα­νών των µη φτω­χών νοι­κο­κυ­ριών. Τα φτωχά νοι­κο­κυ­ριά δα­πα­νούν το 33,6% του μέσου προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού τους σε είδη δια­τρο­φής, ενώ τα µη φτωχά το 18,8%. Λόγω της σύν­θε­σης των φτω­χών νοι­κο­κυ­ριών (ηλι­κιω­μέ­νοι, ανα­σφά­λι­στοι, κ.λπ.), η δα­πά­νη τους για την υγεία ανέρ­χε­ται στο 9% του μέσου προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού τους, ενώ η αντί­στοι­χη δα­πά­νη των µη φτω­χών ανέρ­χε­ται στο 7%.

Κα­τα­να­λω­τι­κά πρό­τυ­πα στην Ευ­ρώ­πη

Στην Ελ­λά­δα και στη Βουλ­γα­ρία, το σχε­τι­κά με­γα­λύ­τε­ρο με­ρί­διο των δα­πα­νών του μέσου προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού των νοι­κο­κυ­ριών αφορά στα είδη δια­τρο­φής. Στη Γερ­μα­νία και τη Νορ­βη­γία κα­τα­γρά­φο­νται ως υψη­λό­τε­ρες οι δα­πά­νες που αφο­ρούν στη στέ­γα­ση, ενώ στο Ηνω­μέ­νο Βα­σί­λειο οι δα­πά­νες για με­τα­φο­ρές. Οι δα­πά­νες για εκ­παί­δευ­ση κυ­μαί­νο­νται από 0,2% του μέσου προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού των νοι­κο­κυ­ριών στη Νορ­βη­γία, έως 3,4% στην Ελ­λά­δα. Τέλος, η Ελ­λά­δα και η Βουλ­γα­ρία κα­τα­γρά­φουν τη με­γα­λύ­τε­ρη ιδιω­τι­κή δα­πά­νη για την υγεία (6,9% και 6,3 % του μέσου προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού των νοι­κο­κυ­ριών, αντί­στοι­χα).

ΕΘΝΟΣ