Το ελληνικό καλοκαίρι της Γερμανίας

Τους τε­λευ­ταί­ους έξι μήνες πα­ρα­τη­ρεί­ται ση­μα­ντι­κή αλ­λα­γή στο γερ­μα­νι­κό μι­ντια­κό τοπίο που, με­σού­σης της κρί­σης, χα­ρα­κτη­ρι­ζό­ταν από τη λο­γι­κή της στοι­χειώ­δους δια­χεί­ρι­σης, με εξαί­ρε­ση έκτα­κτα πε­ρι­στα­τι­κά (π.χ., πυρ­κα­γιές, πρό­ω­ρες εκλο­γές) ή γε­γο­νό­τα ευ­ρύ­τε­ρης εμ­βέ­λειας (Ολυ­μπια­κοί Αγώ­νες, Euro 2004). Δια­με­σο­λα­βώ­ντας στην ανταλ­λα­γή πλη­ρο­φο­ριών, εκτι­μή­σε­ων, ανα­λύ­σε­ων και σχο­λί­ων, έχει κα­νείς τη βά­σι­μη πε­ποί­θη­ση πως η Γερ­μα­νία απο­φά­σι­σε για πρώτη φορά να ασχο­λη­θεί σο­βα­ρά με την Ελ­λά­δα, ξε­φεύ­γο­ντας από τα αρ­χι­κά στε­ρε­ό­τυ­πα του Focus και της Bild, που είχαν επη­ρε­ά­σει ση­μα­ντι­κά ακόμα και τα mainstream μί­ντια. Αυτό το χρή­σι­μο συ­μπέ­ρα­σμα φαί­νε­ται πά­ντως πως δεν βρί­σκει ανά­λο­γη αντα­πό­κρι­ση στα ελ­λη­νι­κά, ηλε­κτρο­νι­κά και έντυ­πα, ΜΜΕ, καθώς η κοινή γνώμη και το κυ­ρί­αρ­χο ελ­λη­νι­κό επι­κοι­νω­νια­κό μο­ντέ­λο επι­μέ­νουν, με ελά­χι­στες εξαι­ρέ­σεις, στην ανα­πα­ρα­γω­γή των στε­ρε­ο­τύ­πων και της «ελ­λη­νι­κής ατζέ­ντας» περί γερ­μα­νι­κής ηγε­μο­νί­ας σε ευ­ρω­παϊ­κό και δια­κρα­τι­κό επί­πε­δο.

«Οι Γερ­μα­νοί ξα­νάρ­χο­νται», όχι όμως στην κι­νη­μα­το­γρα­φι­κή εκ­δο­χή του Αλέ­κου Σα­κελ­λά­ριου (που δια­κω­μω­δεί ανε­πα­νά­λη­πτα τις ελ­λη­νι­κές έρι­δες και εμ­μο­νές λίγο μετά την Κα­το­χή), αλλά με ένα πο­λυ­πλη­θές δη­μο­σιο­γρα­φι­κό επι­τε­λείο, με κα­θη­με­ρι­νές ει­δή­σεις, ανα­λύ­σεις, συ­νε­ντεύ­ξεις και σχό­λια και, κυ­ρί­ως, με «στενή πα­ρα­κο­λού­θη­ση» της ελ­λη­νι­κής επι­και­ρό­τη­τας και κα­θη­με­ρι­νό­τη­τας που ενη­με­ρώ­νει επαρ­κώς τη γερ­μα­νι­κή κοινή γνώμη. Σχε­δόν σε κα­θη­με­ρι­νή βάση, 4-5 βα­σι­κά θέ­μα­τα από την (αλ­λό­κο­τη) εγ­χώ­ρια πο­λι­τι­κή και την οι­κο­νο­μία πα­ρου­σιά­ζο­νται εκτε­νώς στα γερ­μα­νι­κά φύλλα. Καμιά φορά, ει­δι­κά το τε­λευ­ταίο διά­στη­μα, έχει κα­νείς την αί­σθη­ση ότι δια­βά­ζει «ελ­λη­νι­κό έν­θε­το» σε γερ­μα­νι­κές εφη­με­ρί­δες. Στις ηλε­κτρο­νι­κές εκ­δό­σεις των με­γά­λων εφη­με­ρί­δων, που δια­τη­ρούν στα­θε­ρά έναν «φά­κε­λο Ελ­λά­δα», κάθε εί­δη­ση από την Αθήνα έχει κιό­λας εντα­χθεί στη ροή της επι­και­ρο­ποί­η­σης της ιστο­σε­λί­δας, ενώ η συ­νέ­ντευ­ξη του πρω­θυ­πουρ­γού στην ΕΡΤ και η συ­ζή­τη­ση στη Βουλή προ­βάλ­λο­νται κιό­λας την επό­με­νη μέρα αυ­τού­σιες στα ει­δη­σε­ο­γρα­φι­κά κα­νά­λια (Phoenix κ.α.).

Τα γερ­μα­νι­κά μή­ντια, έντυ­πα και ηλε­κτρο­νι­κά, δια­τη­ρούν σε με­γά­λο πο­σο­στό την αξιο­πι­στία τους, ακόμα και όταν κά­ποια δη­μο­σιεύ­μα­τα ή κά­ποιες πα­ρεμ­βά­σεις εμ­φα­νί­ζουν πε­ρισ­σό­τε­ρο «φι­λελ­λη­νι­κή θέση» (πε­ρί­πτω­ση Χά­μπερ­μας) ή συ­ντάσ­σο­νται με τη γερ­μα­νι­κή αντι­πο­λί­τευ­ση. Τον τε­λευ­ταίο καιρό είδαν το φως της δη­μο­σιό­τη­τας ση­μα­ντι­κές ανα­λύ­σεις, όπως το εκτε­νές σχό­λιο του Ράι­νερ Χέρ­μαν («Ελ­λη­νες δίχως κρά­τος», FAZ, 2. 7.), η ιστο­ρι­κή επι­σκό­πη­ση του «ρου­σφε­τιού» από τον γνω­στό ιστο­ρι­κό Χάιντς Α. Ρί­χτερ (FAZ, 6. 7.) και, κυ­ρί­ως, η πρώτη ου­σια­στι­κά από­πει­ρα να προ­σεγ­γι­στεί η πο­λυ­πλο­κό­τη­τα των ελ­λη­νο-γερ­μα­νι­κών σχέ­σε­ων σε ιστο­ρι­κό βάθος και πο­λι­τι­κό πλαί­σιο από τον «Spiegel» («Ούτε δρό­μος ούτε θέ­λη­ση», 11. 7.), όπου ομο­λο­γού­νται ανοι­χτά οι αδυ­να­μί­ες της γερ­μα­νι­κής πρό­σλη­ψης και το τέλος του ρο­μα­ντι­κού ευ­ρω­παϊ­σμού, απέ­να­ντι σε μία απρό­βλε­πτη χώρα και κοι­νω­νία.

Ανά­λο­γα αντέ­δρα­σαν και τα δύο προ­γράμ­μα­τα της δη­μό­σιας γερ­μα­νι­κής τη­λε­ό­ρα­σης (ARD, ZDF) με επα­νει­λημ­μέ­νες συ­ζη­τή­σεις (τοκ σόου) για την ελ­λη­νι­κή κρίση και επι­φα­νείς συ­ντο­νι­στές (A. Will, M. Illner, G. Jauch), όπου όμως το τε­λι­κό απο­τέ­λε­σμα επα­να­σκη­νο­θε­τού­σε τη λο­γι­κή της τη­λε­ο­πτι­κής αντι­πα­ρά­θε­σης και της ανα­λο­γι­κής αντι­προ­σώ­πευ­σης των αντι­πα­ρα­τι­θέ­με­νων από­ψε­ων.

Η Ελ­λά­δα κα­τά­φε­ρε να επι­φέ­ρει «με­γά­λη ανα­τα­ρα­χή» στην Ευ­ρώ­πη, αφού εξά­ντλη­σε απρο­σχη­μά­τι­στα όλα τα πε­ρι­θώ­ρια αντο­χής, υπο­μο­νής και κα­τα­νό­η­σης των εταί­ρων, εξά­γο­ντας την κρίση της στην Ε.Ε. και επι­διώ­κο­ντας (ανε­πι­τυ­χώς) τη διε­θνο­ποί­η­σή της. Το απλου­στευ­τι­κό, μα­νι­χαϊ­στι­κό ερ­μη­νευ­τι­κό σχήμα, όπου κυ­ριαρ­χού­σαν «το­κο­γλύ­φοι», «τρο­μο­κρά­τες», «εκ­πρό­σω­ποι του 4ου Ράιχ» και λοι­πές κατά τα άλλα «συ­μπα­θείς τά­ξεις» (π.χ., νέοι δω­σί­λο­γοι), στη­ρί­χτη­κε στη με­τω­πι­κή σύ­γκρου­ση, σε πα­ρω­χη­μέ­να «λαϊκά μέ­τω­πα» και «κα­το­χι­κούς συ­νειρ­μούς», σε πλήρη απου­σία επι­χει­ρη­μά­των και απρο­θυ­μία δια­λό­γου, κυ­ρί­ως όμως βα­σί­στη­κε στα στε­ρε­ό­τυ­πα και τη μνη­σι­κα­κία (Ressentiments).

Ο ελ­λη­νι­κός εγκλω­βι­σμός

Η πλειο­ψη­φία των εγ­χώ­ριων πο­λι­τι­κών δυ­νά­με­ων, των ΜΜΕ και της κοι­νής γνώ­μης εγκλω­βί­στη­κε σ’ έναν νέο Δι­χα­σμό (μνη­μο­νια­κές-αντι­μνη­μο­νια­κές δυ­νά­μεις, «εθνι­κό νό­μι­σμα-ευρώ», «φι­λελ­λη­νι­κά-αν­θελ­λη­νι­κά» δη­μο­σιεύ­μα­τα), στο πλαί­σιο του οποί­ου ο πα­ρα­δο­σια­κός αντια­με­ρι­κα­νι­σμός των δε­κα­ε­τιών ’60-’70 έδωσε τη θέση του τα τε­λευ­ταία χρό­νια σ’ έναν αντιευ­ρω­παϊ­σμό με έντο­να αντι­γερ­μα­νι­κά ιδε­ο­λο­γή­μα­τα. Αυτή η «αλ­λα­γή πα­ρα­δείγ­μα­τος», σε ιδε­ο­λο­γι­κό και επι­κοι­νω­νια­κό επί­πε­δο, δεν προ­οιω­νί­ζε­ται τί­πο­τα θε­τι­κό για την ευ­ρω­παϊ­κή προ­ο­πτι­κή της χώρας.

Κα­θη­με­ρι­νή