“Από Οκτώβριο τα Συμβούλια Νέων”

Κατά την τοποθέτησή του, ο κ. Σπανάκης ανακοίνωσε ότι από τον Οκτώβριο θα λειτουργήσουν στους Δήμους «Συμβούλια Νέων» για εφαρμογή τοπικών πολιτικών  για τους νέους, σύμφωνα με τις ιδιαιτερότητες και τα χαρακτηριστικά κάθε τοπικής κοινωνίας.

“Νέος Κώδικας Αυτοδιοίκησης – Ενθάρρυνση για συμμετοχή των νέων στις επόμενες Δημοτικές Εκλογές”

Ο κ. Σπανάκης αναφέρθηκε στον Νέο Κώδικα Αυτοδιοίκησης που θα ενθαρρύνει τους συνδυασμούς για τη συμμετοχή νέων στα ψηφοδέλτια, προκειμένου τα θέματα που απασχολούν τους νέους να έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο στη θεματολογία των επόμενων Δημοτικών Συμβουλίων.

“Συντονισμός και συνεργασία με πρωταγωνίστρια την Αυτοδιοίκηση για την πρόληψη της νεανικής παραβατικότητας”

Απαιτείται συντονισμός και συνεργασία μεταξύ όλων των φορέων της μαθητικής και εκπαιδευτικής κοινότητας, των συλλόγων γονέων και κηδεμόνων και είπε χαρακτηριστικά ότι: «η Αυτοδιοίκηση μπορεί και οφείλει να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην πρόληψη της νεανικής παραβατικότητας».

453 έργα στην Κρήτη από το Υπουργείο Εσωτερικών

Πάνω από 338 εκ. ευρώ οι χρηματοδοτήσεις

63% αύξηση στην τακτική χρηματοδότηση μέσω των ΚΑΠ για τους Δήμους της Κρήτης από το 2019 μέχρι σήμερα

Ο κ. Σπανάκης αναφέρθηκε στο έργο της Κυβέρνησης για τους Δήμους της Κρήτης τα τελευταία χρόνια. Συγκεκριμένα, μίλησε για τις χρηματοδοτήσεις του Υπουργείου Εσωτερικών που ξεπερνούν τα 338 εκ.ευρώ για 453 έργα. Παράλληλα, αναφέρθηκε και στο ποσοστό αύξησης των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων κατά 63,11% από το 2019 μέχρι σήμερα. Χαρακτηριστικά, ανέφερε ότι οι Δήμοι της Κρήτης εισέπρατταν 76 εκ. και σήμερα, οι τακτικές χρηματοδοτήσεις ξεπερνούν τα 124 εκ. ευρώ.

Τέλος, ο κ. Σπανάκης είχε την ευκαιρία να συναντηθεί με τον Περιφερειάρχη Κρήτης κ. Σταύρο Αρναουτάκη και Δημάρχους της Κρήτης και να συζητήσει θέματα του πρώτου και δεύτερου βαθμού της Αυτοδιοίκησης.

Βασίλης Σπανάκης από Κρήτη: “Η Αυτοδιοίκηση πρωταγωνιστεί για την πρόληψη και αντιμετώπιση της νεανικής παραβατικότητας”

Η νεανική παραβατικότητα αναδεικνύεται σε μια από τις πιο έντονες κοινωνικές ανησυχίες στη χώρα, σύμφωνα με την νέα πανελλαδική μελέτη του Ινστιτούτου Τοπικής Αυτοδιοίκησης
Η έρευνα δείχνει ότι η μεγάλη πλειονότητα των πολιτών πιστεύει πως τα περιστατικά παραβατικής συμπεριφοράς ανάμεσα στους νέους έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια, ενώ ενισχύεται η ανάγκη για πιο ενεργό ρόλο των Δήμων στην πρόληψη και την υποστήριξη των οικογενειών. Στο δείγμα συμμετέχουν και κάτοικοι του Νοτίου Αιγαίου, οι οποίοι αντιστοιχούν στο 1,5% και μεταφέρουν εικόνα που δεν διαφοροποιείται από τον εθνικό μέσο όρο.
Το πρώτο εύρημα αφορά στην αντίληψη ότι το φαινόμενο έχει ενταθεί. Το 95% των πολιτών θεωρεί ότι η νεανική παραβατικότητα αυξάνεται. Η εκτίμηση αυτή διαπερνά όλες τις ηλικιακές ομάδες και δείχνει ότι περιστατικά εντάσεων, λεκτικής ή σωματικής βίας και αντικοινωνικών πράξεων είναι πλέον πιο εμφανή στην καθημερινότητα. Στις νησιωτικές κοινωνίες του Νοτίου Αιγαίου, η επίδραση τέτοιων συμπεριφορών γίνεται άμεσα αισθητή, καθώς το μικρό μέγεθος των κοινοτήτων ενισχύει την ορατότητα κάθε περιστατικού.
Αντίστοιχη εικόνα προκύπτει και για τη γενική εγκληματικότητα. Το 96% πιστεύει ότι έχει αυξηθεί στη χώρα. Όταν οι συμμετέχοντες μιλούν για τον τόπο κατοικίας τους, το 40% θεωρεί ότι η κατάσταση έχει επιβαρυνθεί. Η διαφορά ανάμεσα στη γενική και την τοπική εικόνα δείχνει ότι οι πολίτες επηρεάζονται τόσο από προσωπικές εμπειρίες όσο και από τη δημόσια συζήτηση που σχετίζεται με την ασφάλεια.
Η μελέτη επιχειρεί να αποτυπώσει και τα αίτια που, σύμφωνα με τους πολίτες, οδηγούν σε παραβατικές συμπεριφορές. Η έλλειψη συστηματικής παρουσίας μέσα στην οικογένεια αναφέρεται συχνότερα. Ακολουθούν παράγοντες που σχετίζονται με την κοινωνική αποστασιοποίηση, την έντονη χρήση ψηφιακών μέσων, την επιρροή των ομάδων συνομηλίκων και την έκθεση σε περιεχόμενο που μπορεί να ενισχύσει αντιδραστικές συμπεριφορές. Στις ανοικτές απαντήσεις επισημαίνονται στοιχεία που αφορούν στην πίεση που δέχονται οι οικογένειες, στις δυσκολίες της καθημερινότητας και στη δυσπιστία απέναντι σε θεσμούς που καλούνται να υποστηρίξουν τους νέους.

Η περίοδος της πανδημίας καταγράφεται ως καθοριστικός παράγοντας. Το 38,5% των πολιτών πιστεύει ότι οι περιορισμοί επηρέασαν αρνητικά τη συμπεριφορά των νέων, αφού διέκοψαν τις σταθερές μορφές κοινωνικοποίησης. Η άποψη αυτή είναι συχνότερη στις ηλικίες 25 έως 39 ετών, όπου οι οικογενειακές και επαγγελματικές πιέσεις ήταν ιδιαίτερα έντονες. Στο Νότιο Αιγαίο, η απότομη μεταβολή της καθημερινότητας επηρέασε τις κλειστές τοπικές κοινωνίες, στις οποίες οι νέοι βασίζονται περισσότερο στην άμεση επαφή.
Η οικονομική πίεση αποτελεί έναν ακόμη παράγοντα που καταγράφεται με συνέπεια. Το 73,7% εκτιμά ότι η κρίση επηρέασε τη συμπεριφορά των νέων και την ψυχολογία των οικογενειών τους. Η εποχικότητα της εργασίας σε πολλές περιοχές του Νοτίου Αιγαίου δημιουργεί κύκλους αβεβαιότητας που ενδέχεται να επηρεάζουν τη σταθερότητα του οικογενειακού περιβάλλοντος και, κατά συνέπεια, τη ζωή των νέων.

Τα περιστατικά που δηλώνουν οι πολίτες ως συχνότερα είναι η λεκτική βία, το bullying και οι σωματικές επιθέσεις. Ένα μέρος όσων έγιναν μάρτυρες τέτοιων περιστατικών δεν απευθύνθηκε στις αρχές, κυρίως λόγω φόβου ότι μια επίσημη αναφορά μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερη ένταση ή λόγω αμφιβολιών για το αποτέλεσμα. Όσοι απευθύνθηκαν στην αστυνομία δηλώνουν ότι έλαβαν την υποστήριξη που χρειάζονταν, στοιχείο που δείχνει ότι η ανταπόκριση των αρχών αξιολογείται θετικά όταν οι πολίτες αποφασίζουν να ζητήσουν βοήθεια.

Ο ρόλος των Δήμων αποτελεί κεντρικό σημείο της έρευνας. Το 71,8% των πολιτών θεωρεί ότι οι Δήμοι πρέπει να έχουν ενεργή συμμετοχή στην πρόληψη της νεανικής παραβατικότητας. Η στάση αυτή δείχνει την ανάγκη για τοπικές λύσεις, καθώς η Τοπική Αυτοδιοίκηση βρίσκεται πιο κοντά στις καθημερινές ανάγκες οικογενειών και σχολείων. Οι πολίτες εκτιμούν ότι οι Δήμοι μπορούν να συμβάλουν μέσα από συνεργασίες με σχολεία, κοινωνικές υπηρεσίες και τοπικούς φορείς, ενώ η παρουσία δομών που υποστηρίζουν παιδιά και εφήβους θεωρείται κρίσιμος παράγοντας.
Η ενίσχυση των δημοτικών κοινωνικών υπηρεσιών αναδεικνύεται επίσης ως αναγκαίος άξονας. Οι υπηρεσίες αυτές λειτουργούν ως σημείο πρώτης υποστήριξης για οικογένειες που αντιμετωπίζουν δυσκολίες, προσφέροντας ενημέρωση, συμβουλευτική και δικτύωση με εξειδικευμένους φορείς. Η έγκαιρη παρέμβαση μπορεί να αποτρέψει την κλιμάκωση συγκρούσεων και να ενισχύσει τη σταθερότητα του οικογενειακού περιβάλλοντος.
Στο πεδίο της ασφάλειας, η ανάγκη για ενίσχυση της συνεργασίας των Δήμων με την αστυνομία είναι εμφανής. Η κοινή παρουσία δομών σε επίπεδο γειτονιάς μπορεί να βελτιώσει την ανταπόκριση σε περιστατικά και να ενισχύσει την εμπιστοσύνη των πολιτών. Η έρευνα υπογραμμίζει τη σημασία του συντονισμού, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου οι δομές στήριξης είναι περιορισμένες.
Στο Νότιο Αιγαίο, ο ρόλος των Δήμων είναι ακόμη πιο σημαντικός. Οι μικρές κοινότητες, η εποχικότητα της εργασίας και η εξάρτηση από τοπικά δίκτυα κοινωνικής ζωής απαιτούν σταθερές δομές πρόληψης και υποστήριξης. Οι κάτοικοι της Περιφέρειας αναμένουν από την Τοπική Αυτοδιοίκηση πρωτοβουλίες που βοηθούν τους νέους να διαχειρίζονται καθημερινές πιέσεις και να ενισχύουν τις σχέσεις μέσα στην κοινότητα.
Η μελέτη του ΙΤΑ δίνει μια συνολική εικόνα για τις αντιλήψεις γύρω από τη νεανική παραβατικότητα και δημιουργεί βάση για τον σχεδιασμό πολιτικών πρόληψης. Η συνεργασία των Δήμων με την εκπαιδευτική κοινότητα, τις κοινωνικές υπηρεσίες και τις δομές ασφάλειας μπορεί να διαμορφώσει ένα σταθερό πλαίσιο υποστήριξης για τους νέους. Καθώς οι κοινωνικές συνθήκες μεταβάλλονται, η ανάγκη για τοπικά προγράμματα που ενισχύουν τη συνοχή και την καθημερινή ζωή των οικογενειών γίνεται πιο επιτακτική.

Καμπανάκι από τους πολίτες για τη νεανική παραβατικότητα

Νεκρός 62χρονος Ιταλός μετά από σύγκρουση δικύκλου με αιγοπρόβατο

Τραγικό θάνατο βρήκε ένας 62χρονος άνδρας ιταλικής καταγωγής στην Κάλαθο, όταν το δίκυκλο όχημα που οδηγούσε συγκρούστηκε με αιγοπρόβατο που ξαφνικά βγήκε στον δρόμο από παρακείμενο αγροτεμάχιο. Το δυστύχημα συνέβη προχθές και οι λεπτομέρειες της υπόθεσης έχουν προκαλέσει έντονη ανησυχία
Ο Collacchioni Francesco Reccardo Bianca Maria, γεννημένος στις 21 Απριλίου 1963, οδηγούσε το δίκυκλο όχημα. Κατά τη διάρκεια της διαδρομής του, ένα αιγοπρόβατο που δεν έφερε ενώτιο (ειδικό σήμα ταυτοποίησης) εξήλθε αιφνίδια στον δρόμο από κοντινό αγροτεμάχιο.
Ο οδηγός δεν κατάφερε να αντιδράσει εγκαίρως, με αποτέλεσμα τη σύγκρουση, την εκτροπή του οχήματος προς τα αριστερά και την ανατροπή του.
Ο άνδρας τραυματίστηκε θανάσιμα, ενώ διαπιστώθηκε από τις αρχές ότι δεν φορούσε προστατευτικό κράνος, γεγονός που πιθανότατα επιδείνωσε τις συνέπειες της σύγκρουσης.
Παράλληλα, η άδεια οδήγησής του ήταν σε ισχύ και η κυκλοφορία του οχήματος ήταν νόμιμη, καθώς το δίκυκλο ήταν ασφαλισμένο.
Οι τοπικές αρχές διερευνούν τις συνθήκες του δυστυχήματος, ενώ έχει παραγγελθεί νεκροψία-νεκροτομή, καθώς και λήψη αίματος του θανόντος για ανίχνευση αλκοόλ ή άλλων ουσιών.
H έρευνα επικεντρώνεται και στον εντοπισμό του ιδιοκτήτη του ζώου, το οποίο δεν διέθετε τα απαραίτητα στοιχεία ταυτοποίησης.

Αναβίωσε η τραγωδία του τροχαίου δυστυχήματος με θύμα τον 17χρονο Ιωάννη Παπά

Ειδικότερα, την περασμένη εβδομάδα από 23 έως 29 Σεπτεμβρίου 2024, για την αντιμετώπιση του φαινομένου της ενδοοικογενειακής βίας, δραστηριοποιήθηκαν οι υπηρεσίες της  Ελληνικής Αστυνομίας, και ιδιαίτερα τα επιχειρησιακά Γραφεία Αντιμετώπισης Ενδοοικογενειακής Βίας, που επιλαμβάνονται στην πλειονότητα των περιστατικών.

Στο πλαίσιο αυτό οι αστυνομικοί σε όλη τη χώρα ανταποκρίθηκαν σε -973- κλήσεις στο τηλεφωνικό κέντρο της Άμεσης Δράσης και χορηγήθηκε σε -125- γυναίκες θύματα η εφαρμογή του Panic Button. Συνολικά, διαχειρίστηκαν -450- περιστατικά, για τα οποία πραγματοποιήθηκαν -292- συλλήψεις, ενώ παράλληλα μεταφέρθηκαν -7- θύματα σε δομές με οχήματα της Ελληνικής Αστυνομίας και
-19- θύματα σε ιατροδικαστή ή νοσοκομείο.

Υπενθυμίζεται ότι, με μέριμνα της Ελληνικής Αστυνομίας, στην περιφέρεια κάθε Διεύθυνσης Αστυνομίας σε όλη την επικράτεια, έχουν εξασφαλιστεί ένας ή περισσότεροι ειδικά διαμορφωμένοι χώροι που λειτουργούν ως “safe houses”, για τη βραχυπρόθεσμη ασφαλή φιλοξενία γυναικών-θυμάτων ενδοοικογενειακής βίας, καθώς και μελών της οικογένειας τους, όπως τα ανήλικα παιδιά τους, που χρειάζονται προστασία (σχετ. η από 12-04-2024 Ανακοίνωση).

Παράλληλα, για την πρόληψη και αντιμετώπιση της νεανικής παραβατικότητας και της βίας μεταξύ ανηλίκων, με σκοπό την ενίσχυση του αισθήματος ασφάλειας των ίδιων αλλά και των γονέων τους, εφαρμόζονται δράσεις ήπιας αστυνόμευσης, από εκπαιδευμένες γυναίκες και άντρες αστυνομικούς, σε γειτονιές, πλατείες και σημεία που συγκεντρώνονται νέοι και έχουν σημειωθεί περιστατικά.

Έτσι, σε όλη την επικράτεια, έχουν πραγματοποιηθεί:

-6.146- έλεγχοι ατόμων,
-326- προσαγωγές,
-222- συλλήψεις, ενώ
βεβαιώθηκαν -404- παραβάσεις.
Προς την ίδια κατεύθυνση, συνεχίζονται οι στοχευμένες αστυνομικές δράσεις για την αντιμετώπιση της εγκληματικότητας καθώς και τη βελτίωση του επιπέδου οδικής ασφάλειας των πολιτών.

Για το λόγο αυτό, δραστηριοποιούνται κλιμάκια με τη συμμετοχή αστυνομικών εμφανούς και αφανούς αστυνόμευσης, από διάφορες Υπηρεσίες, λαμβάνοντας υπόψη τα τοπικά επιχειρησιακά σχέδια και δίνοντας έμφαση σε περιοχές και οικισμούς όπου παρατηρούνται αυξημένα περιστατικά παραβατικότητας.

Πιο αναλυτικά, κατά τη διάρκεια των δράσεων για την καταπολέμηση της εγκληματικότητας σε ολόκληρη τη χώρα, από 16 έως 22 Σεπτεμβρίου 2024, πραγματοποιήθηκαν -493- ειδικές αστυνομικές επιχειρήσεις, κατά τις οποίες:

ελέγχθηκαν -114.125- άτομα,
προσήχθησαν  -5.021- και
συνελήφθησαν -2.292-.
Επίσης, ενδεικτικά εξιχνιάστηκαν -260- κλοπές – διαρρήξεις, -36- απάτες, -28- κλοπές τροχοφόρων, -31- ληστείες καθώς και -274- υποθέσεις περί όπλων και
-282- περί ναρκωτικών.

Περαιτέρω, οι υπηρεσίες Τροχαίας πραγματοποίησαν ειδικές εξορμήσεις και στοχευμένους ελέγχους, ιδίως στα μεγάλα αστικά κέντρα, για την αντιμετώπιση παραβατικών και επικίνδυνων-αντικοινωνικών οδηγικών συμπεριφορών, με στόχο την ομαλή και ασφαλή κίνηση των πολιτών και τη διασφάλιση της ανθρώπινης ζωής.

Διενεργήθηκαν -141.186- τροχονομικοί έλεγχοι οχημάτων και βεβαιώθηκαν
-37.429- παραβάσεις, για τις οποίες επιβλήθηκαν τα ανάλογα διοικητικά πρόστιμα.

Ενδεικτικά, οι παραβάσεις που βεβαιώθηκαν, μεταξύ άλλων, αφορούν:

-13.168- για παράνομες σταθμεύσεις,
-6.599- για υπερβολική ταχύτητα,
-2.371- για μη χρήση κράνους,
-2.098- για στέρηση άδειας ικανότητας οδήγησης,
-1.271- για μη χρήση ζώνης ασφαλείας,
-845- για ΚΤΕΟ
-776- για μέθη και
-422- για χρήση κινητού τηλεφώνου κατά την οδήγηση.
Οι στοχευμένες αυτές δράσεις θα συνεχιστούν με αμείωτη ένταση για τη βελτίωση του επιπέδου οδικής ασφάλειας, την πρόληψη και καταστολή της εγκληματικότητας, την καλύτερη δυνατή προστασία των θυμάτων ενδοοικογενειακής βίας, αλλά και ώστε κανένα παιδί να μη νιώθει απροστάτευτο και μόνο.

Τρομάζουν τα στοιχεία της αστυνομίας για τη νεανική παραβατικότητα και την ενδοοικογενειακή βία – Τι έδειξαν οι έλεγχοι

Πρόκειται για έναν 5ψήφιο τηλεφωνικό αριθμό που γονείς και ανήλικοι θα μπορούν να κάνουν σχετικές καταγγελίες στην Αστυνομία η οποία θα επεμβαίνει άμεσα.

Από 25 Απριλίου το «10201»
Σύμφωνα με τον υπουργό Προστασίας του Πολίτη Μιχάλη Χρυσοχοΐδη, «στις 25 Απριλίου θα τεθεί σε λειτουργία πανελλαδικά το πενταψήφιο νούμερο 10201, μέσω του οποίου γονείς και παιδιά θα μπορούν να καταγγέλλουν ανά πάσα στιγμή περιστατικά που συμβαίνουν εκείνη την ώρα αλλά και περιστατικά που συμβαίνουν σε κάποια γειτονιά συστηματικά».

Μιλώντας στο ραδιόφωνο του ΣΚΑΪ ο κ. Χρυσοχοϊδης προανήγγειλε επίσης ότι μέχρι το τέλος Μαΐου θα τεθεί σε λειτουργία εφαρμογή για κινητό τηλέφωνο αντίστοιχη με το «panic button» για την ενδοοικογενειακή βία. Μέσω της εφαρμογή γονείς και παιδιά θα μπορούν συμπληρώνοντας σε μία φόρμα όλες τις απαραίτητες πληροφορίες, να ενημερώνουν την αστυνομία για κάτι παραβατικό που πέφτει στην αντίληψή τους.

Ενδοοικογενειακή βία
Ο κ. Χρυσοχοϊδης ανέφερε ότι κατά τη διάρκεια της χθεσινής ημέρας καταγγέλθηκαν 108 περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας ενώ έγιναν 69 συλλήψεις με την αυτόφωρη διαδικασία.

Αναφερόμενος στη νεανική παραβατικότητα, τόνισε ότι μέσα σε μόλις δύο μήνες είχαμε 700 συλλήψεις νέων.

Σχετικά με το σύστημα αξιολόγησης, ο υπουργός παραδέχθηκε ότι μέχρι στιγμής δεν γίνεται αξιολόγηση στην Αστυνομία, προαναγγέλλοντας ωστόσο ότι αυτό θα αλλάξει ριζικά και επισημαίνοντας ότι για τους αστυνομικούς που κρίνονται ακατάλληλοι θα λαμβάνονται μέτρα.

«10201» το νέο 5ψήφιο νούμερο για καταγγελίες παραβατικότητας ανηλίκων – Σε λειτουργία από 25 Απριλίου

• Και μιλάμε για τα επισήμως καταγεγραμμένα περιστατικά, υποθέτω ότι υπάρχουν και άλλα τα οποία δεν καταγγέλθηκαν που αν συνυπολογιστούν, ανεβάζουν ακόμα περισσότερο τα ποσοστά.
Βεβαίως, ναι. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το κομμάτι της παραβατικότητας των ανηλίκων είναι ένα φαινόμενο το οποίο αποτυπώνει μια ξεκάθαρη εικόνα της κοινωνίας. Παράλληλα όμως υπάρχουν και πάρα πολλά παιδιά θύματα τα οποία φοβούνται να καταγγείλουν το περιστατικό bullying ή βίας το οποίο έχουν βιώσει είτε για να μην στιγματιστούν, είτε για να μην κατηγορηθούν, είτε για να μην σχολιαστούν από τους συμμαθητές τους, είτε για να μην περιθωριοποιηθούν στο σχολείο ή μέσα στην αστική κοινότητα. Οπότε ναι, υπάρχουν και πάρα πολλά περιστατικά τα οποία δεν καταγράφονται. Ο πολλαπλασιασμός των περιστατικών βίας ανάμεσα σε παιδιά, από την μια μεν δείχνει μια πάρα πολύ μεγάλη αύξηση αλλά ταυτόχρονα δείχνει και μια ενεργοποίηση του κοινωνικού συνόλου και την πρόθεσή του να καταγγείλει αυτά τα περιστατικά. Που σημαίνει ότι αποδίδουν οι προσπάθειες για την ανάγκη καταγγελίας και δημοσιοποίησης των περιστατικών βίας αλλά επίσης δείχνει ότι είναι αρκετή και η δουλειά που πρέπει να γίνει, για τη διαχείριση αυτού του φαινομένου.
• Πόσο εύκολο ή δύσκολο είναι να περάσει αυτό το κύμα βίας που συναντάμε στις παρέες των εφήβων κυρίως στις γειτονιές, μέσα στα σχολεία;
Νομίζω ότι ούτως ή άλλως σταδιακά βλέπουμε εικόνες βίας και παραβατικότητας και μέσα στο σχολικό περιβάλλον. Παλαιότερα η παραβατικότητα των ανηλίκων ήταν στοχευμένη, με συγκεκριμένο κοινωνικό προφίλ ανθρώπων και με συγκεκριμένη οικονομική επιφάνεια. Πλέον δεν υπάρχει αυτό, υπάρχει μια γενικευμένη εικόνα. Δεν υπάρχει διαχωρισμός, γι’ αυτό και μίλησα για ένα κοινωνικό φαινόμενο. Βλέπουμε ένα σύνολο δυσμενών κοινωνικών συνθηκών, στις οποίες θα αναζητούσα τις ρίζες της βίας. Βλέπουμε οικονομική ανέχεια ή δυσκολίες, κοινωνική ανασφάλεια, κοινωνικές αλλαγές όπως είναι η μετανάστευση, η αύξηση του άγχους και των ψυχικών διαταραχών… Βλέπουμε πάρα πολλά πράγματα τα οποία εάν κάποιος κληθεί να τα αναλύσει, θα καταλήξει επίσης στο συμπέρασμα πως πρόκειται για ένα κοινωνικό πολυπαραγοντικό φαινόμενο.
• Αρα δεν μπορούμε να ξεχωρίσουμε κάποιους από τους λόγους που έχουν οδηγήσει σε αυτή την κατάσταση.
Νομίζω ότι θα ήταν λάθος να το κάνουμε αυτό. Υπάρχουν μια σειρά από λόγοι, μεταξύ των οποίων και η περίοδος της πανδημίας. Μην ξεχνάμε ότι βρισκόμαστε ελάχιστα χρόνια μετά από την εμφάνιση του covid που και αυτή η συνθήκη έχει συντελέσει σημαντικά στην κατάσταση που έχει διαμορφωθεί, αλλά όλα δεν είναι μόνο αυτή. Θα επιμείνω στο πολυπαραγοντικό κοινωνικό φαινόμενο. Θα πρέπει όλοι οι παράγοντες που ευθύνονται για τη βίαιη συμπεριφορά των παιδιών να μελετηθούν σε ένα βάθος χρόνου. Θα πρέπει δηλαδή σε βάθος 10ετίας ή και 15ετίας να μελετηθεί και να δούμε αυτά τα παιδιά πώς θα συμπεριφερθούν μέσα στις οικογένειές τους… Πολλές φορές βλέπουμε θύτες να γίνονται θύματα και θύματα να γίνονται θύτες.

• Πώς διαχειριζόμαστε τα παιδιά που αναπτύσσουν παραβατική συμπεριφορά τόσο για να προστατέψουμε τα παιδιά θύματα αλλά και τα ίδια τα παιδιά που αναπτύσσουν παραβατική συμπεριφορά.
Μέχρι πρότινος η συντριπτική πλειοψηφία των παιδιών που είχαν αναπτύξει παραβατική συμπεριφορά, ήταν αγόρια. Τώρα βλέπουμε ότι πλέον και τα κορίτσια ασκούν βία και μάλιστα σκληρή βία πολλές φορές. Από τα μεμονωμένα περιστατικά βίας έχουμε περάσει πλέον στη σύσταση και λειτουργία συμμοριών. Βλέπουμε ένα διαφορετικό προφίλ των δραστών. Θεωρώ ότι το θέμα πρέπει να το δούμε συνολικά. Ακόμα υπάρχει και μια διαφοροποίηση στην άσκηση της βίας, στην πράξη της βίας. Παλιά μπορεί η βία και η παραβατικότητα να αφορούσε στο bullying. Πλέον βλέπουμε, πέρα από το bullying, ωμή βία. Βλέπουμε πιο σκληρές πράξεις στις οποίες οδηγούνται τα παιδιά και όχι μόνο αυτό… Βλέπουμε να μαγνητοσκοπούνται οι πράξεις αυτές και να αναρτώνται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να εισπράξουν οι θύτες τον θαυμασμό. Είναι ουσιαστικά ένας τρόπος επίδειξης των ακραίων πράξεων των δραστών, ένα μέσο επίδειξης δύναμης και εντυπωσιασμού, κατάκτησης θα λέγαμε. Ας μην ξεχνάμε ότι στην περίοδο του covid τα παιδιά ήρθαν σε μεγαλύτερη επαφή με την τεχνολογία, αυτό είχε ως συνέπεια να δημιουργηθούν πρότυπα, να χτιστούν πρότυπα. Τα παιδιά ακούνε τραγούδια με σκληρό στίχο. Ανθρωποι που είναι στην τέταρτη ή στην πέμπτη δεκαετία της ζωής τους ακούνε αυτά τα τραγούδια και σοκάρονται ενώ οι ανήλικοι μαθητές θαυμάζουν αυτούς τους μουσικούς, χωρίς βέβαια να θέλουμε να ενοχοποιήσουμε κανέναν. Αλλά είναι γεγονός ότι χτίζονται διαφορετικά πλέον πρότυπα. Γι’ αυτό άλλωστε βλέπουμε αυτές τις πράξεις βίας να αναρτώνται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, διότι τα παιδιά-θύτες αναζητούν μια ταυτότητα, μια εικόνα, έναν ρόλο μέσα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Οσον αφορά το κομμάτι του ανήλικου θύτη, θα πρέπει να εξετάσουμε και το κομμάτι της οικογένειάς του. Ενας ανήλικος θύτης, συχνά μεγαλώνει σε ένα αυταρχικό περιβάλλον με αυταρχικούς γονείς και μπορεί να έχει βιώσει τη βία μέσα στο οικογενειακό περιβάλλον. Το παιδί θύτης μπορεί να αναζητάει την ταυτότητά του ή ακόμα και να έχει διδαχθεί από τους γονείς του ότι η βία είναι ένα μέσο απάντησης, ένα μέσο επιβολής. Μπορεί ακόμα και από το ίδιο το περιβάλλον, το οικογενειακό να υπάρχουν ερεθίσματα κινητοποίησης προς τη βία. Επίσης είναι πάρα πολύ σημαντικό να πούμε ότι ένα παιδί με ροπή προς τη βία έχει οπωσδήποτε κάποια ναρκισσιστικά στοιχεία και θα θέλει να προβάλει το έργο του γιατί για εκείνον οι πράξεις βίας είναι έργο, είναι ένα επίτευγμα. Αυτό το παιδί δεν θα χαρακτηρίζεται συνήθως από συναισθηματική νοημοσύνη, δεν θα μπει στη διαδικασία να μπει στα παπούτσια του θύματος… Δεν θα προσπαθήσει να καταλάβει τι νιώθει το θύμα, γιατί δεν το ενδιαφέρει. Το παιδί αυτό το ενδιαφέρει να προβάλει το δικό του έργο, οπότε θα είναι επιρρεπές να μην υπακούει σε όρια και κανόνες και αυτό να το επιδεικνύει.
• Τα παιδιά αυτά, δείχνουν κάποια προειδοποιητικά σημάδια που θα μπορούσαν να προϊδεάσουν τους γονείς ότι το παιδί τείνει να αναπτύξει παραβατική συμπεριφορά;
Ναι, αρκεί ο γονέας να μπορεί να τα προσέξει. Είναι πάρα πολύ σημαντικό ο γονέας να μπορεί να επικοινωνεί με το παιδί, να το ακούει να βάζει κάποια όρια και να περνάει ποιοτικό μαζί του. Και θα μου επιτρέψετε να σημειώσω ότι ο ποσοτικός χρόνος δεν είναι απαραίτητα και ποιοτικός. Είναι πολύ σημαντικό να μπορούμε να παρατηρούμε το παιδί μας στις συμπεριφορές του, να εντοπίζουμε αλλαγές στη συμπεριφορά του. Οταν εντοπίζουμε αυτές τις συμπεριφορές θα πρέπει να επικοινωνήσουμε με το σχολικό περιβάλλον, με τον εκπαιδευτικό, με άλλους γονείς και να συζητήσουμε αν παρατηρούν και εκείνοι κάποια αλλαγή στη συμπεριφορά των δικών τους παιδιών. Συνήθως η παραβατικότητα δίνει διάφορα σημάδια, αρκεί ο γονέας να μπορεί να τα ακούσει και να τα παρατηρήσει και βέβαια είναι σημαντικό να θέλει να τα παρατηρήσει. Αν ο γονέας χρησιμοποιεί τη βία, αν είναι αυταρχικός δεν θα θεωρήσει υπερβολική, ή λάθος τη συμπεριφορά του παιδιού του, ή αν θέλετε δεν θα την κατακρίνει. Πιθανώς κάποιες φορές να την επιβραβεύσει κιόλας.
• Πώς μπορούν να προστατευτούν τα παιδιά που υφίστανται βία;
Αυτό είναι ένα πάρα πολύ σημαντικό ερώτημα. Το παιδί θύμα, στα πλέον κρίσιμα χρόνια της ζωής του, νιώθει ότι στοχοποιείται, νιώθει πλήγμα στην αυτοπεποίθησή του, νιώθει φόβο και μεγαλώνει με τον φόβο, απομονώνεται, νιώθει τρόμο για τη σωματική του ακεραιότητα και αισθάνεται ότι δεν μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό του. Συχνά νιώθει ότι αμφισβητείται όταν δεν τον πιστέψει το οικογενειακό του περιβάλλον ή ο εκπαιδευτικός της τάξης. Αρα, ένα πάρα πολύ σημαντικό κομμάτι για να μπορέσουμε να βοηθήσουμε ένα παιδί το οποίο υφίσταται βία ξεκινάει από το σχολικό περιβάλλον και είναι ευθύνη του εκπαιδευτικού να μπορεί να παρατηρεί τις συμπεριφορές των παιδιών μέσα στην τάξη. Το δεύτερο κομμάτι έχει να κάνει με τους γονείς, να παρατηρούν τη συμπεριφορά του παιδιού τους. Ενα παιδί το οποίο ξαφνικά αλλάζει συμπεριφορά, ακόμα και τα ρούχα που φοράει για να κρύψει τυχόν σημάδια σωματικής βίας, δείχνει ότι κάτι δεν πάει καλά. Αρα είναι μια συνολική προσέγγιση και προφανέστατα έχει να κάνει με το χτίσιμο της ψυχικής ανθεκτικότητας του παιδιού, με το χτίσιμο των ορίων του παιδιού, να μπορεί να αντιληφθεί τι σημαίνει να καταπατάει ο άλλος τα όριά του. Καταπάτηση ορίων μπορεί να είναι ο σχολιασμός της σεξουαλικότητας, η λεκτική βία, η συκοφαντία και βεβαίως η σωματική βία. Γι΄αυτό επιμένω ότι είναι ένα κοινωνικό φαινόμενο, πολυπαραγοντικό και για να μπορέσουμε να βοηθήσουμε και το θύμα και τον θύτη πρέπει να αναπτυχθούν συνολικές δράσεις. Πρέπει να υπάρχει μέριμνα από όλους μας και επίσης πρέπει να χτιστούν μηχανισμοί οι οποίοι θα είναι χρόνιοι διότι τα παιδιά πρέπει να βοηθηθούν είτε είναι θύματα είτε είναι θύτες. Γιατί και το παιδί θύτη αν δεν το βοηθήσουμε, η συμπεριφορά του θα τροποποιηθεί και θα νιώσει ότι δεν υπάρχει κανένας ελεγκτικός μηχανισμός, δεν θα εισπράξει κανένα όριο και όσο αυξάνεται η σωματική του ισχύς θα η συμπεριφορά θα επιδεινώνεται οπότε στη συνέχεια της ζωής του και ως ενήλικος θα χρησιμοποιεί τη βία στην καθημερινότητά του. Αυτό που απαιτείται είναι μια συνολική, συστηματική δράση. Είναι μια κινητοποίηση και ευαισθητοποίηση και τον γονέων και των εκπαιδευτικών και των τοπικών φορέων με τις δημοτικές αρχές να ηγούνται της προσπάθειας για να μπορέσουν να υποστηριχθούν και άνθρωποι που δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να απευθυνθούν σε ιδιώτη ψυχολόγο ή ψυχίατρο. Χρειάζονται συνολικές δράσεις. Αυτό που θα πρέπει να αντιληφθούμε είναι ότι αυτή τη στιγμή υπάρχει μια έκρηξη της νεανικής παραβατικότητας η οποία θέλει κάτι να μας δείξει για όλα όσα έχουν προηγηθεί και να μας εφιστήσει την προσοχή για αυτά που πρέπει να γίνουν. Πρέπει να ενεργοποιηθούμε και να λειτουργήσουμε συλλογικά ο καθένας με τον τρόπο που μπορεί ώστε να μπορέσουμε να βοηθήσουμε τα παιδιά αυτά που 20 χρόνια μετά θα είναι στη θέση μας στην κοινωνία των ενηλίκων. Ειναι σημαντικό να τους εμφυσήσουμε αξίες, πάνω απ΄όλα όμως συναισθηματική νοημοσύνη…

Ελένη Σολταρίδου: «Η έκρηξη της νεανικής παραβατικότητας αποτελεί πλέον κοινωνικό φαινόμενο»

• Κυρία Μακρή, να ξεκινήσουμε με την νεανική παραβατικότητα η οποία παρουσιάζει μια έκρηξη στο τελευταίο διάστημα. Είδαμε πολλά κρούσματα σε πολλές περιοχές της χώρας. Πού το αποδίδετε; Τι συμβαίνει και ποιοι είναι οι λόγοι που οδηγούν ένα παιδί σε τέτοιες πράξεις;
Εκείνο το οποίο βλέπουμε τον τελευταίο καιρό, είναι ότι υπάρχει μια κλιμάκωση. Βλέπουμε αυτά τα φαινόμενα από την εποχή του εγκλεισμού κι έπειτα, οπότε αφεθήκαμε ελεύθεροι. Πέρσι, τα περιστατικά σημείωσαν μια κλιμάκωση ενώ φέτος, ξεκίνησαν από το καλοκαίρι και συνεχίζονται τώρα, με την έναρξη της σχολικής χρονιάς. Εκείνο το οποίο επίσης παρατηρείται φέτος, είναι ότι αυτή η κλιμάκωση δεν έχει να κάνει μόνο σε αριθμό συμβάντων αλλά καταγράφεται και σε πολύ νεαρότερες ηλικίες. Ένα ακόμη στοιχείο, είναι ότι εμπλέκονται και τα κορίτσια σε αυτά τα περιστατικά. Συνεπώς, έχουμε να κάνουμε με ένα φαινόμενο, που την εξήγηση θα πρέπει να την αναζητήσουμε, αφενός στον οικογενειακό ιστό, αφετέρου στο τι ρόλο μπορεί να παίξει το κοινωνικό σύνολο, σε αυτούς τους νέους ανθρώπους.
Είδαμε ότι κατά την διάρκεια του εγκλεισμού, η ελληνική οικογένεια είχε πολλούς κραδασμούς. Κι αυτό γιατί τα προβλήματα που είχαν οι άνθρωποι, συνήθισαν να εξομαλύνονται με εξωτερικές δράσεις, ενώ με τον εγκλεισμό, τα μετέφεραν μέσα στο σπίτι. Σημειώθηκε αύξηση της ενδοοικογενειακής βίας, με τα παιδιά να είναι παρατηρητές. Η βία δεν αφορά μόνον στον πατέρα και στη μητέρα αλλά αυτό, επεκτείνεται και στα παιδιά.
Από την άλλη, τα παιδιά έχασαν την κοινωνικότητά τους, δηλαδή δεν πήγαιναν σχολείο, δεν ήταν με τους φίλους τους και τελικά, το διαδίκτυο έγινε ο φίλος τους. Επικοινωνούσαν διαδικτυακά κι επομένως, όλη την ένταση της παραβατικότητας –η οποία, έτσι κι αλλιώς υπάρχει στην εφηβεία- την έβγαζαν μέσα από την κοινωνική τους δικτύωση, με οποιαδήποτε μορφή.
Όταν λοιπόν, βγήκαν έξω ξανά (μετά τον εγκλεισμό) και άρχισαν να βρίσκονται μεταξύ τους σε κοινωνικό επίπεδο, όλο τον θυμό τον οποίο είχαν συγκεντρώσει από την ανυπαρξία του οικογενειακού ιστού, από το ό,τι έχασαν τον σεβασμό με τους γονείς τους, τα παιδιά έμειναν ανερμάτιστα. Το σχολείο σήκωσε ψηλά τα χέρια χωρίς να μπορεί να εμπλακεί στα ενδοοικογενειακά. Όπως είπαμε, η παραβατικότητα είναι χαρακτηριστικό της εφηβείας. Το δυσάρεστο είναι πως βλέπουμε την παραβατικότητα να εμφανίζεται σε πολύ νεαρές ηλικίες και το χειρότερο είναι ότι οι πράξεις τους… βιντεοσκοπούνται. Με αυτό τον τρόπο, αναβιώνουν την πράξη τους και βγάζουν όλο τον θυμό τους με το να το βλέπουν να συμβαίνει. Βλέπουν τον εαυτό τους να γίνεται ήρωας ή ηρωίδα, ότι για ένα μικρό διάστημα, αυτός/ή έχει τον αρχηγικό ρόλο άρα ελέγχει την κατάσταση κι αυτό, είναι εκείνο που τους κάνει και ικανοποιούνται. Γιατί συμβαίνει αυτό; Διότι δεν απολαμβάνουν της εμπιστοσύνης μέσα στο σπίτι ή στο σχολείο, δεν παίρνουν την αξία που τους ανήκει.
Οι γονείς θεωρούν ότι είναι καλοί, επειδή εργάζονται και παρέχουν τα πάντα στα παιδιά (για το φαγητό, για να έχουν το καλύτερο κινητό τηλέφωνο κ.ο.κ.) χωρίς όμως να υπάρχει η συναισθηματική επικοινωνία.
Άρα λοιπόν, έχουμε παιδιά τα οποία μεγαλώνουν χωρίς να έχουν ηθικούς φραγμούς, έχοντας ξεχάσει τις αξίες τους, οι οποίες δεν έχουν καμία σημασία. Όλο αυτό, βγαίνει με έναν άκρατο θυμό που λέει ‘δεν είμαι σημαντικός/ή και θα κάνω οτιδήποτε για να αποδείξω ότι κι εγώ υπάρχω’.
• Αυτό που αναφέρατε ότι οι έφηβοι, όχι μόνο προβαίνουν σε πράξεις βίας, αλλά τις βιντεοσκοπούν και τις αναπαράγουν με διάφορους τρόπους, δείχνει ότι δεν τα ενδιαφέρει που το κάνουν, αλλά δεν έχουν ούτε την αίσθηση των συνεπειών αυτών των πράξεων –που μπορεί να είναι και ποινικής φύσεως.
Αυτό για τον έφηβο, είναι λογικό. Πιστεύει ότι είναι δικαίωμά του να το κάνει, ότι αυτό που κάνει δεν θα έχει νομικές συνέπειες από την στιγμή που ό,τι κι αν κάνει δεν έχει συνέπειες και μέσα στο περιβάλλον του (σπίτι). Ένα παιδί που μεγαλώνει χωρίς να έχει συνειδητοποιήσει τη συνέπεια των επιλογών του (όχι την τιμωρία, αλλά τη συνέπεια) αναμφισβήτητα δεν μπορεί να καταλάβει ότι υπάρχουν και κοινωνικές / συναισθηματικές συνέπειες σε αυτό που κάνει. Όταν το παιδί μεγαλώνει ανερμάτιστο και πιστεύει πως μπορεί να κάνει ό,τι θέλει διότι ο γονιός έχοντας ενοχές, δεν του μαθαίνει τις συνέπειες των πράξεών του. Η συνέπεια μαθαίνεται και καλλιεργείται σιγά σιγά. Το παιδί πρέπει να μάθει ότι υπάρχει ένα σύνολο σεβασμού.

• Τι πιστεύετε ότι πρέπει να γίνει και τι προτείνετε εσείς;
Πρέπει να δούμε τι συμβαίνει στην ελληνική οικογένεια. Για ποιο λόγο η οικογένεια, έχει χάσει το σκοπό της. Γιατί η οικογένεια αποτελεί το πρωταρχικό κύτταρο; Για να δημιουργούνται άνθρωποι, να μεγαλώνουν μέσα σε ασφάλεια, να τους δίδονται ευκαιρίες να αναπτύξουν τις δυνατότητές τους, ούτως ώστε να παραδίδουμε εμείς οι γονείς (που με δική μας ευθύνη, φέρνουμε παιδιά στον κόσμο) να παραδίδουμε ανθρώπους που θα συνεχίσουν τον κόσμο.
Αν λοιπόν αυτή η συνειδητότητα δεν υπάρχει, και το να αποκτήσουμε παιδί είναι είτε ένα τυχαίο γεγονός, είτε έτσι πρέπει να γίνει σύμφωνα με τις επιταγές (γι’ αυτό παντρεύτηκε κ.λπ.) θα πρέπει να αναρωτηθούμε εάν όλοι μπορούμε να γίνουμε γονείς. Για να γίνει κάποιος γονιός, θα πρέπει να είναι ώριμος ο ίδιος, για τον εαυτό του και τον ρόλο του. Ώριμος απέναντι στον εαυτό του, με συναισθηματική νοημοσύνη. Δεν είναι θέμα εξυπνάδας. Είναι πόσο καλά παίρνεις αποφάσεις για τον εαυτό σου και για να μην σαμποτάρεις την ζωή των ανθρώπων που είναι κοντά σ’ εσένα.
Η ‘κλιμάκωση’ τέτοιων περιστατικών νεανικής παραβατικότητας είναι ‘μαχαιριές’ στον κοινωνικό ιστό. Ο ιστός αυτός, είναι τα νέα μας παιδιά, αυτά που θα συνεχίσουν τον κόσμο μας. Αν εμείς που είμαστε οι κρατούντες του κόσμου, δεν τους δίνουμε το καλύτερο παράδειγμα των δικών μας επιλογών, πώς θα πιστέψουν ότι βαδίζουμε σωστά; Θα επαναστατήσουν, θα θυμώσουν, θα μας δείξουν ότι δεν αισθάνονται σεβασμό για την ύπαρξή τους.
Επιπλέον, υπάρχει ηθική αδράνεια. Και αυτό είναι το πιο επικίνδυνο. Είναι μια κατάργηση, μια ισοπέδωση των αξιών. Όλα ξεκινούν από την οικογένεια, μετά το σχολείο και κατόπιν η κοινωνική μας συνύπαρξη.
*Η Τένια Μακρή γεννήθηκε στο Βόλο. Ζει στην Αθήνα και διατηρεί γραφείο όπου προσφέρει συμβουλευτική βοήθεια στην οικογένεια για προβλήματα σχέσεων μεταξύ των συζύγων, με τα παιδιά και με κάθε μέλος χωριστά.
Έχει σπουδάσει Κοινωνική Εργασία και Εφαρμοσμένη Ψυχολογία στην Ελλάδα και στην Αμερική, και είναι κάτοχος M.Sc. στην Επαγγελματική Αποκατάσταση Ατόμων με Αναπηρία.
Είναι πρωτοπόρος στην Ελλάδα και στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα στον τομέα της επαγγελματικής αποκατάστασης στην αγορά εργασίας των ατόμων με αναπηρία.
Ασχολήθηκε ιδιαίτερα με τη χρήση βοηθημάτων κατά των αρχιτεκτονικών εμποδίων για την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της καθημερινότητας από άτομα με αναπηρία και εργάστηκε σε αυτό το αντικείμενο τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Μεταξύ άλλων, υπήρξε ιδρύτρια του τμήματος επαγγελματικής αποκατάστασης στους Η/Υ στο Χατζηπατέρειο Ίδρυμα, καθώς και ιδρυτικό μέλος του Ιατρείου Αναπτυξιακής Παιδιατρικής της Α΄ Παιδιατρικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών στο νοσοκομείο Παίδων «Αγία Σοφία».

Τένια Μακρή, ψυχολόγος-συγγραφέας: «Η κλιμάκωση περιστατικών νεανικής παραβατικότητας είναι ‘μαχαιριά’ στον κοινωνικό ιστό»