ΑΝΑΚΤΟΡΟ, ΜΕΓΑΛΟΥ ΜΑΓΙΣΤΡΟΥ ΙΩΑΝΝΙΤΩΝ ΙΠΠΟΤΩΝ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ (ΚΑΣΤΕΛΛΟ)

Στο ΒΔ τμήμα της μεσαιωνικής πόλεως της Ρόδου και επάνω σε ένα ύψωμα, το οποίο δεσπόζει στη γύρω περιοχή, είναι κτισμένο το Ανάκτορο του Μεγάλου Μαγίστρου των Ιωαννιτών Ιπποτών της Ρόδου, το γνωστό «Καστέλλο», ήτοι οχυρό, φρούριο. Φαίνεται, ότι στην αρχαιότητα στη θέση αυτή ήταν η Κάτω Ακρόπολη της πόλεως της Ρόδου, ενώ στον Λόφο του Αγίου Στεφάνου (Μόντε Σμιθ) έκειτο η Άνω Ακρόπολη. Υποστηρίζεται, ότι πιθανώς στη θέση αυτή ίστατο ο περίφημος Κολοσσός της Ρόδου, ένα από τα επτά θαύματα της αρχαιότητος και όχι στο λιμάνι της Ρόδου, όπως εσφαλμένως αναφέρεται από ορισμένους περιηγητές και απεικονίζεται σε παλαιά σχέδια και χαλκογραφίες.

Κατά την  Βυζαντινή Εποχή στη θέση αυτή έκειτο η Ακρόπολη και ένα εκτεταμένο οικοδόμημα, το οποίο απετέλει πιθανώς την έδρα της Διοικήσεως και την κατοικία του Διοικητού της Ρόδου. Κατά την Ιπποτοκρατία (περίπου 1310-1522 μ. Χ.) στη θέση αυτή ανηγέρθη μεγάλων διαστάσεων οικοδόμημα, το οποίο απετέλει το Κέντρο της Διοικήσεως και την κατοικία του Μεγάλου Μαγίστρου των Ιωαννιτών Ιπποτών της Ρόδου. Το οικοδόμημα αυτό εχρησίμευσε επίσης ως διοικητικό κέντρο επί Τουρκοκρατίας (1522-1912) και τα υπόγεια αυτού εχρησιμοποιούντο ως φυλακές. Νότια του Ανακτόρου του Μεγάλου Μαγίστρου και σε μικρή απόσταση από αυτό έκειτο ο ναός του Αγίου Ιωάννου του Βαπτιστού, του πάτρονα των Ιωαννιτών Ιπποτών.

Το Ανάκτορο του Μ. Μαγίστρου και ο ναός του Αγίου Ιωάννου διετηρούντο μέχρι τα μέσα περίπου του 19ου αι., οπότε, ύστερα από την πτώση κεραυνού, εξερράγη ποσότητα πυρίτιδας, η οποία διετηρείτο στα υπόγεια του Ανακτόρου, με συνέπεια τόσον αυτό, όσο   και ο ναός του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου, να καταρρεύσουν. Επίσης και άλλα οικοδομήματα στην γύρω περιοχή κατεστράφησαν εξ αιτίας την εκρήξεως αυτής και πολλοί άνθρωποι εφονεύθησαν.

Επί Ιταλικής Κατοχής της Ρόδου και των Δωδεκανήσων (1912-1943) Ιταλοί Αρχιτέκτονες και Αρχαιολόγοι ανεστήλωσαν το Ανάκτορο του Μεγάλου Μαγίστρου και αυτό σήμερα χρησιμεύει ως Αρχαιολογικό Μουσείο.

Το Ανάκτορο του Μ. Μαγίστρου της Ρόδου αποτελεί το πλέον εμβληματικό και ιστορικά φορτισμένο οικοδόμημα της Ρόδου και της Δωδεκανήσου και ένα από τα σημαντικότερα οικοδομήματα της Ελλάδος γενικότερα. Σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση του Υπουργείου Πολιτισμού της Ελλάδος, κατά το έτος 2024, από πλευράς επισκεψιμότητος, σε όλη την Ελλάδα, πρώτο ήλθε το Αρχαιολογικό Μουσείο της Ακροπόλεως των Αθηνών, δεύτερος ο Αρχαιολογικός Χώρος της Κνωσσού στην Κρήτη και τρίτο το Ανάκτορο του Μ. Μαγίστρου.

Το Ανάκτορο του Μ. Μαγίστρου της Ρόδου αποτελείται από  υπόγειους χώρους, ισόγειο και όροφο. Συνολικά υπολογίζεται ότι περιλαμβάνει περίπου εκατόν πενήντα (150) μικρότερους και μεγαλύτερους χώρους. Ορισμένοι από αυτούς χρησιμεύουν ως αποθήκες, όπου φυλάσσονται αρχαία, ενώ στους υπόλοιπους εκτίθενται έργα του παρελθόντος, κυρίως από τους μέσους και νεωτέρους χρόνους.-

Δρ. Ιωάννης Ηλ. Βολανάκης

Επίτιμος Έφορος Αρχαιοτήτων

Ξενάγηση στο παλάτι του Μεγάλου Μαγίστρου την Κυριακή 1η Μαρτίου

Τον Μεγάλο Μάγιστρο του Κυρίαρχου Στρατιωτικού Νοσοκομειακού Τάγματος του Αγίου Ιωάννη των Ιεροσολύμων, της Ρόδου και της Μάλτας, Τζον Ντάνλαπ, υποδέχθηκε η πρόεδρος της Δημοκρατίας Κατερίνα Σακελλαροπούλου στο Προεδρικό Μέγαρο.

Υπογραμμίζοντας ότι η πρώτη επίσημη επίσκεψή του θα αποτελέσει την απαρχή μιας πιο στενής συνεργασίας σε θέματα κοινού ενδιαφέροντος, όπως ο πολιτισμός, το προσφυγικό-μεταναστευτικό ζήτημα, καθώς και η παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας σε δοκιμαζόμενους συνανθρώπους μας.

Η κυρία Σακελλαροπούλου υπενθύμισε ότι η Ελληνική Δημοκρατία και το Κυρίαρχο Στρατιωτικό Νοσοκομειακό Τάγμα του Αγίου Ιωάννη Ιεροσολύμων, της Ρόδου και της Μάλτας, σύνηψαν διπλωματικές σχέσεις μόλις τον Δεκέμβρη του 2021, αλλά σημείωσε ότι «η μακραίωνη κοινή παρουσία μας στην περιοχή της Μεσογείου καθώς και η συναντίληψή μας για σύγχρονα ζητήματα, όπως η ενίσχυση και η προάσπιση της θρησκευτικής ελευθερίας και ο διαθρησκιακός διάλογος αποτελούν στέρεες βάσεις για τις διμερείς μας σχέσεις».

Αναφερόμενη στην επικείμενη επίσκεψη του Μεγάλου Μάγιστρου στο νησί της Ρόδου, εξέφρασε την εκτίμησή της για τη συνεισφορά του, ως προς το έργο ανακαίνισης τμήματος του Μουσείου του Παλατιού των Ιπποτών και πρόσθεσε ότι «Το έργο σας στην εξάλειψη και τη μείωση του ανθρώπινου πόνου είναι ιδιαίτερα σημαντικό και μάλιστα σε εποχές σαν την σημερινή, όπου οι αρχές της αλληλεγγύης και του ανθρωπισμού δοκιμάζονται σε πολλές περιοχές του πλανήτη, στην Ουκρανία, στη Μέση Ανατολή αλλά και σε πολλά άλλα σημεία».

Από την πλευρά του, ο Μεγάλος Μάγιστρος Τζον Ντανλάπ, αφού ευχαρίστησε την Πρόεδρο της Δημοκρατίας για την πρόσκληση και τη θερμή φιλοξενία, υποστήριξε ότι «Η σημερινή επίσκεψη θα δώσει νέα ώθηση στις διμερείς σχέσεις ανάμεσα στην Ελλάδα και στο Τάγμα, σχέσεις που ενισχύθηκαν ιδιαίτερα μετά την έναρξη των διπλωματικών σχέσεων μας το 2021. Όμως οι δεσμοί, που μας συνδέουν είναι πολύ αρχαιότεροι και ξεκινούν τον 14ο αιώνα, όταν οι Ιππότες του Αγίου Ιωάννη των Ιεροσολύμων έφτασαν στη Ρόδο και έμειναν εκεί για 200 περίπου χρόνια».

Πρόσθεσε, επίσης, ότι «κατά τη διάρκεια της επίσκεψής μου στο νησί της Ρόδου, θα επισκεφθώ και θα συμμετάσχω, στα εγκαίνια της έκθεσης που θα φιλοξενηθεί στο παλάτι του Μεγάλου Μαγίστρου» και επισήμανε ότι «Η ανακαίνιση του συγκεκριμένου παλατιού αποτελεί ένα φόρο τιμής για την εκτίμησή μας στην Ελλάδα και την ιστορία της και αποδεικνύει τις εξαιρετικές σχέσεις που μας συνδέουν».

Όπως είπε ο Μεγάλος Μάγιστρος Τζον Ντανλάπ, «Ακόμα και σήμερα, το μότο μας, είναι η πηγή της έμπνευσής μας, η υπεράσπιση της πίστης και η παροχή βοήθειας στους φτωχούς. Αυτό το μότο, εμπνέει τις πράξεις μας και μας ωθεί στο να υπερασπιζόμαστε τους φτωχούς ανθρώπους ανά τον κόσμο και όσους δοκιμάζονται».

Καταλήγοντας, τόνισε ότι ανυπομονεί να συνεργαστεί με τις ελληνικές Αρχές, «έτσι ώστε να βελτιώσουμε την ευημερία και στη χώρα σας, την ευημερία όλων όσων δοκιμάζονται σήμερα και πραγματικά για μία ακόμη φορά, σας ευχαριστώ για την ευγενική σας πρόσκληση».

Ακολούθησαν διευρυμένες συνομιλίες των δύο αντιπροσωπειών και στη συνέχεια η Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κατερίνα Σακελλαροπούλου, σε ειδική τελετή, απένειμε στον Μεγάλο Μάγιστρο του Κυρίαρχου Στρατιωτικού Νοσοκομειακού Τάγματος του Αγίου Ιωάννη των Ιεροσολύμων, της Ρόδου και της Μάλτας, Τζόν Ντανλάπ, το Παράσημο του Μεγαλόσταυρου του Τάγματος του Σωτήρος.

Με τη σειρά του, ο Μεγάλος Μάγιστρος απένειμε στην Πρόεδρο το Περιδέραιο του Τάγματος pro Merito Melitensi.

Τον Μεγάλο Μάγιστρο του Κυρίαρχου Στρατιωτικού Νοσοκομειακού Τάγματος του Αγίου Ιωάννη Ιεροσολύμων, Ρόδου και Μάλτας παρασημοφόρησε η Κατερίνα Σακελλαροπούλου

Στις 19 Οκτωβρίου 2024 θα πραγματοποιηθούν πιθανότατα τα εγκαίνια της έκθεσης με τίτλο «Από τους Ιωαννίτες στους Ιππότες της Μάλτας» η οποία φιλοξενείται στο Παλάτι του Μεγάλου Μαγίστρου, από την Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κατερίνα Σακελλαροπούλου. Με αφορμή τα εγκαίνια αναμένεται να παραβρεθεί στη Ρόδο και ο Μεγάλος Μάγιστρος (Grand Master) John T. Dunlop. Θα είναι η πρώτη επίσημη επίσκεψη του Μεγάλου Μαγίστρου του Κυρίαρχου Στρατιωτικού Τάγματος του Ξενώνα του Αγίου Ιωάννη της Ιερουσαλήμ, της Ρόδου και της Μάλτας, εδώ και πάνω από 500 χρόνια στο νησί! Οι απόγονοι των Ιωαννιτών Ιπποτών και σημερινοί Ιππότες της Μάλτας επιστρέφουν στη Ρόδο με αφορμή την έκθεση-φόρο τιμής στους προγόνους τους.

Η έκθεση παρουσιάζει την ιστορία του Τάγματος από την πρώτη στιγμή της ίδρυσής του μέχρι σήμερα, ξεκινώντας από τους Αγίους Τόπους (1050-1291) και τη δράση του στη σταυροφορική Παλαιστίνη και την Κύπρο.
Η εξιστόρηση της ιστορίας του Τάγματος στη Ρόδο πραγματοποιείται μέσα από ψηφιοποιημένες προσωπογραφίες των τριών Μεγάλων Μαγίστρων της και καταλήγει με την ιστορία του Τάγματος κατά την περίοδο της εγκατάστασής τους στη Μάλτα και τη δράση τους στις ημέρες μας ανά την υφήλιο.
Το Κυρίαρχο Στρατιωτικό Τάγμα του Νοσοκομείου του Αγίου Ιωάννη της Ιερουσαλήμ, της Ρόδου και της Μάλτας (Ιταλικά: Sovrano Militare Ordine Ospedaliero di San Giovanni di Gerusalemme di Rodi e di Malta, Λατινικά: Supremus Ordo Militaris Melitensis), αναφερόμενο συχνά και ως Τάγμα της Μάλτας/ Τάγμα της Ρόδου/ Τάγμα των Ιπποτών του Αγίου Ιωάννη ή απλά ως Ιππότες της Μάλτας/ Ιππότες της Ρόδου ή και ως Ιωαννίτες Ιππότες ή Οσπιτάλιοι ή και Μελιταίοι σε παλαιότερα έγγραφα, είναι τάγμα της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας με έδρα τη Ρώμη.
Κυβερνήτης βάσει Συντάγματος είναι ο Μέγας Μάγιστρος, του οποίου η θητεία είναι ισόβια. Το Τάγμα υπόκειται στη διεθνή νομοθεσία. Προέρχεται από τους Ιωαννίτες Ιππότες, μια οργάνωση που ιδρύθηκε το 1050 στην Ιερουσαλήμ ως νοσοκομείο των Αμαλφιτών, με σκοπό να φροντίζει τους φτωχούς και ασθενείς προσκυνητές των Αγίων Τόπων.
Έπειτα από την κατάκτηση της Ιερουσαλήμ το 1099 στη διάρκεια της Πρώτης Σταυροφορίας, το νοσοκομείο μεταβλήθηκε σε θρησκευτικό τάγμα της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας. Όταν οι χριστιανοί έχασαν την Ιερουσαλήμ, το Τάγμα λειτουργούσε από τη Ρόδο (1310-1523) και στη συνέχεια από τη Μάλτα (1530-1798), στην οποία ήταν κυρίαρχο.
Η ύπαρξη του κράτους αυτού τερματίσθηκε από τον Ναπολέοντα, όμως το τάγμα παρέμεινε και επέζησε ως σήμερα με την τότε μορφή του.
Το Τάγμα της Μάλτας έχει διπλωματικές σχέσεις με 103 κράτη, πολλά από τα οποία δεν έχουν ως κυρίαρχη θρησκεία τη ρωμαιοκαθολική, όπως επίσης και από άλλες 5 χώρες, καθώς επίσης και από διεθνείς οργανισμούς, όπως η ΕΕ και ο Διεθνής Ερυθρός Σταυρός.

Οι ιππότες σήμερα είναι μία ξεχωριστή οντότητα (Κυρίαρχο Στρατιωτικό Τάγμα της Μάλτας) που αναγνωρίζεται από τον ΟΗΕ και αριθμεί 12.500 μέλη, 80.000 μονίμους εθελοντές και 13.000 ιατρικό προσωπικό.
Η δράση τους επικεντρώνεται στη φροντίδα ηλικιωμένων, προσφύγων, αστέγων και παιδιών σε όλο τον κόσμο και ειδικά στις εμπόλεμες περιοχές.

Αναμένεται η επιστροφή του Μεγάλου Μαγίστρου στη Ρόδο έπειτα από 500 χρόνια!

Την Τρίτη 4 Ιουνίου 2024 και ώρα 12.30 θα αποδοθεί στο κοινό ο κήπος του Παλατιού του Μεγάλου Μαγίστρου από το Υπουργείο Πολιτισμού και την Εφορεία Αρχαιοτήτων Δωδεκάνήσου.

Η απόδοση θα γίνει από την Υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη

Ο κήπος του Παλατιού του Μεγάλου Μαγίστρου αποδίδεται στο κοινό