Γράφει ο Χρήστος Μυστιλιαδης – enlefko

Οι επισκέπτες θα έχουν την ευκαιρία να ξεναγηθούν στον μυστικό κόσμο των φυτών και στην σχέση τους με τον Αρχαίο Ελληνικό Κόσμο.
Ο μεσαιωνικός κήπος έχει δέντρα και φυτά που καλλιεργούνταν την εποχή των Ιπποτών στο νησί και είναι η «κληρονομιά» που έχει αφήσει στη Ρόδο ο νεαρός Γάλλος Marc de Montalembert. Τo 1993 o Marc, έχασε τη ζωή του, σε κατάδυση στο Αιγαίο, στην περιοχή της Τουρκίας και στη μνήμη του οι γονείς του δημιούργησαν το ίδρυμα και τον μεσαιωνικό κήπο, στην καρδιά της Μεσαιωνικής Πόλης. Στον υπέροχο κήπο καλλιεργούνται μεταξύ άλλων λεμονιές, μανταρινιές, πορτοκαλιές, μουσμουλιές, μυρτιές, δάφνες, ανεμώνες, λεβάντα, μέντα, θυμάρι, άκανθος, σαντολίνα, γιασεμιά, αρτεμισίες, δίκταμο, νάρκισσοι, βιόλες, ασφόδελοι, 13 είδη τριανταφυλλιών και πολλά άλλα είδη. Όλα αυτά φυτεύτηκαν και καλλιεργούνται αφού διαπιστώθηκε από διάφορα συγγράμματα, ότι υπάρχουν στη Ρόδο από την εποχή των Ιπποτών.
O κήπος του ιδρύματος Marc de Montalembert  είναι γνωστός στο ροδιακό κοινό ως ο “Κήπος του Μάρκου” και βρίσκεται μέσα στη μεσαιωνική πόλη της Ρόδου, δίπλα στο εκκλησάκι του Αγίου Μάρκου, στην οδό Μενάνδρου, απέναντι από τον Πύργο του Ρολογιού.

Την Κυριακή 17 Μαϊου ανοίγει ο κήπος του ιδρύματος Marc de Montalembert

Η δράση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του 1ου  Φεστιβάλ Οικολογίας Ρόδου (RhodesEcoFest), που διεξήχθη από τις 8 έως τις 16 Μαρτίου 2026 με τη στήριξη του Δήμου Ρόδου. Το φεστιβάλ αποτελεί μια συλλογική πρωτοβουλία φορέων, ομάδων και σχολείων και περιλαμβάνει ομιλίες, βιωματικά εργαστήρια, δράσεις στη φύση και πολιτιστικές εκδηλώσεις με κοινό στόχο την προώθηση της βιωσιμότητας και της περιβαλλοντικής συνείδησης.

Στον χώρο που είχαν ήδη προετοιμάσει, οι μαθητές και οι μαθήτριες προχώρησαν στη φύτευση πολλών ιθαγενών φυτών της Ρόδου, συμβάλλοντας στη δημιουργία ενός πρότυπου κήπου αφιερωμένου στη διατήρηση της τοπικής χλωρίδας. Ανάμεσα στα φυτά που μπήκαν στο χώμα ήταν ρίγανη, φασκόμηλο, θυμάρι, θρούμπι, λεβάντα, μελισσόχορτο, ζιτιά, σπάθα, κουμαριές, βίνκα, βελανιδιά, μελικουκιά, πλάτανος, πουρνάρι και ρούσκους.

Η δράση πραγματοποιήθηκε με την καθοδήγηση του υπευθύνου του Δημοτικού Φυτωρίου κ. Σπύρου Γεραβέλη και με την πολύτιμη υποστήριξη των μελών της ομάδας εθελοντών για τη διατήρηση των ιθαγενών φυτών της Ρόδου που δραστηριοποιείται στο φυτώριο του Δήμου Ρόδου, της κ. Μαριαλίζας Πετροπούλου, υφαντουργού και εθελόντριας, και της κ. Μαρίας Μακαρούνα, φοιτήτριας τεχνολόγου γεωπόνου.

Παρών στη δράση ήταν και ο Αντιδήμαρχος Περιβάλλοντος, Πρασίνου και Αστικής Ανάπτυξης και Δ.Ε. Ρόδου κ. Γιάννης Μητσού, ο οποίος παρακολούθησε από κοντά την προσπάθεια των παιδιών και την ουσιαστική συμβολή τους στη δημιουργία του «Κήπου της Κοινωνίας».

Τη δράση για το 4ο ΓΕΛ Ρόδου συντόνισαν οι εκπαιδευτικοί Τσαμπίκα Θυρή και Θεοχαρώ Ματζαβίνου.

Η πρωτοβουλία εντάσσεται στο πλαίσιο της Διαπίστευσης Erasmus+ που διαθέτει το σχολείο και υλοποιείται παράλληλα με το πρόγραμμα σχολικών δραστηριοτήτων «Φυσικοί Πόροι και Αειφορία: Ουρανός, Δάσος, Νερό». Στόχος των δράσεων είναι η περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση, η ενεργοποίηση των μαθητών και μαθητριών και η προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης μέσα από βιωματικές εμπειρίες.

Η φύτευση στον «Κήπο της Κοινωνίας» αποτελεί συνέχεια μιας ευρύτερης περιβαλλοντικής προσπάθειας που αναπτύσσεται στο 4ο ΓΕΛ Ρόδου. Στο πλαίσιο αυτής έχουν ήδη πραγματοποιηθεί δράσεις όπως δενδροφύτευση στον περιβάλλοντα χώρο της Ιεράς Μονής Παναγίας Υψενής, φροντίδα των σχολικών παρτεριών, εκπαιδευτική επίσκεψη στο δάσος του Μονολίθου και αστροπαρατήρηση, καθώς και άλλες δραστηριότητες που φέρνουν τους μαθητές σε ουσιαστική επαφή με τη φύση.

Ο ενθουσιασμός των μαθητών ήταν διάχυτος καθ’ όλη τη διάρκεια της δράσης. Με συνεργασία, υπευθυνότητα και ζήλο συμμετείχαν σε μια εμπειρία που τους έφερε πιο κοντά στη φύση αλλά και μεταξύ τους. Σε έναν μικρό κήπο που μόλις ξεκινά να μεγαλώνει, οι μαθητές του 4ου ΓΕΛ Ρόδου φύτεψαν κάτι πολύ μεγαλύτερο: τη συνείδηση ότι η φροντίδα του περιβάλλοντος είναι υπόθεση όλων μας και ότι το μέλλον μπορεί να καλλιεργηθεί από σήμερα!

Το 4ο ΓΕΛ Ρόδου φυτεύει ελπίδα στον «Κήπο της Κοινωνίας»

Μετά τα εγκαίνια του την Κυριακή 8 Μαρτίου  και με την συνεχή παρουσία και μέριμνα του αντιδημάρχου Περιβάλλοντος, Πρασίνου και Αστικής Ανάπτυξης Γιάννης Μητσού,  στον χώρο του κήπου φιλοξενήθηκαν σε συνεργασία με το 1ο Rhodes ECO FEST, τις εθελοντικές ομάδες Παραδοσιακών Σπόρων, Ιθαγενών Φυτών και την ομάδα «ΡΟΔΟΣ: ΑΥΤΑΡΚΕΙΑ» εκπαιδευτικές και βιωματικές δραστηριότητες.

Συγκεκριμένα, πραγματοποιήθηκαν εργαστήρια φυσικής καλλιέργειας για τους δικαιούχους του Δημοτικού Λαχανόκηπου, ανοιχτά στο κοινό, καθώς και εκπαιδευτικά εργαστήρια για μαθητές σχολείων της Ρόδου. Τα εργαστήρια υλοποιήθηκαν από τον φυσικό καλλιεργητή Γιώργο Αλεξανδρίδη, ο οποίος επισκέφθηκε τη Ρόδο από την Κρήτη, σε συνεργασία με την Ομάδα Παραδοσιακών Σπόρων.

Παράλληλα, μαθητές του 4ου Λυκείου Ρόδου, σε συνεργασία με την Ομάδα Ιθαγενών Φυτών, προχώρησαν στη χάραξη των παρτεριών και στις πρώτες φυτεύσεις στον Κήπο Ιθαγενών Φυτών. Το σχολείο έχει υιοθετήσει τον χώρο και θα συμβάλει ενεργά στην ολοκλήρωση και τη συντήρησή του.

Η εβδομάδα δράσεων κορυφώθηκε με το Garden Party του 1ου Rhodes ECO FEST, το οποίο περιλάμβανε ανταλλαγή σπόρων, σπορές παραδοσιακών ποικιλιών που θα καλλιεργήσουν οι δικαιούχοι του Δημοτικού Λαχανόκηπου, καθώς και προετοιμασία των παρτεριών για φυσική καλλιέργεια.

Η εκδήλωση πλαισιώθηκε από ζωντανή μουσική με παραδοσιακά και έντεχνα τραγούδια από το Μουσικό Σχολείο Ρόδου, καθώς και ροκ μουσική από τον Ζαφείρη Σκανδαλιάρη, ενώ μικροί και μεγάλοι είχαν την ευκαιρία να συμμετάσχουν σε δραστηριότητες όπως ακροβατικά και παιχνίδι με ξυλοπόδαρους, καθώς και αγώνες petanque.

Ο «Κήπος της Κοινωνίας» εξελίσσεται σε έναν ανοιχτό χώρο συνεργασίας, περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης και συμμετοχής των πολιτών, ενισχύοντας τη σύνδεση της τοπικής κοινωνίας με τη φύση και τη βιώσιμη καλλιέργεια

Ο αντιδήμαρχος Περιβάλλοντος, Πρασίνου και Αστικής Ανάπτυξης Γιάννης Μητσού δήλωσε σχετικά:

“Η ανταπόκριση των πολιτών, των μαθητών και των εθελοντικών ομάδων στις δράσεις του «Κήπου της Κοινωνίας»  μάς γεμίζει αισιοδοξία αλλά και ικανοποίηση και επιβεβαιώνει ότι η τοπική κοινωνία της Ρόδου θέλει και μπορεί να συμμετέχει ενεργά σε πρωτοβουλίες που ενισχύουν τη σχέση μας με τη φύση, τη γνώση και τη συνεργασία.

Ο «Κήπος της Κοινωνίας» δεν είναι απλώς ένας χώρος καλλιέργειας. Είναι ένας ζωντανός πυρήνας εκπαίδευσης, συμμετοχής και περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης, όπου πολίτες κάθε ηλικίας έχουν τη δυνατότητα να γνωρίσουν τη φυσική καλλιέργεια, να ανταλλάξουν εμπειρίες και να δημιουργήσουν μαζί.

Ως αρμόδιος αντιδήμαρχος θα συνεχίσω να στηρίζω πρωτοβουλίες που ενισχύουν την περιβαλλοντική εκπαίδευση και τη συλλογικότητα, ώστε ο «Κήπος της Κοινωνίας» να εξελιχθεί σε σημείο αναφοράς για ολόκληρη τη Ρόδο”.

Ο «Κήπος της Κοινωνίας» ζωντανεύει με δράσεις και φέρνει τους πολίτες πιο κοντά στη φύση

Αυτή την περίοδο βρίσκονται σε εξέλιξη οι εργασίες διαμόρφωσης και προετοιμασίας του χώρου, με τη συνδρομή των υπηρεσιών του Δήμου και τη συμμετοχή εθελοντών. Οι παρεμβάσεις περιλαμβάνουν απομάκρυνση απορριμμάτων και την αρχική διαμόρφωση της έκτασης, ώστε να ακολουθήσουν οι επόμενες φάσεις υλοποίησης.

Ο «Κήπος της Κοινωνίας» θα φιλοξενεί:

κοινοτικό λαχανόκηπο για καλλιέργεια λαχανικών και αρωματικών φυτών από τους δημότες,

δράσεις διάσωσης και διάδοσης παραδοσιακών ποικιλιών σπόρων,

παραγωγή ιθαγενών φυτών της Ρόδου για αστικές φυτεύσεις,

πρότυπο κήπο αποκλειστικά με ιθαγενή φυτά,

δράσεις περιβαλλοντικής εκπαίδευσης σε συνεργασία με την εκπαιδευτική κοινότητα.

Η ολοκλήρωση της φάσης καθαρισμού αποτελεί σημαντικό βήμα για το επόμενο στάδιο της διαμόρφωσης του χώρου, με στόχο τη λειτουργία του κήπου το αμέσως προσεχές διάστημα.

Η υποβολή αιτήσεων ενδιαφέροντος από τους πολίτες γίνεται στα γραφεία της Διεύθυνσης Περιβάλλοντος και Πρασίνου, που βρίσκονται στην οδό Γρηγορίου Ε΄ ή μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου Email: dperivallontos@rhodes.gr

Αναφορικά με τη δημιουργία του, ο αντιδήμαρχος  Περιβάλλοντος, Πρασίνου και Αστικής Ανάπτυξης Γιάννης Μητσού αναφέρει τα εξής: «Ο «Κήπος της Κοινωνίας» φιλοδοξεί να αποτελέσει πρότυπο συμμετοχικής και περιβαλλοντικά υπεύθυνης δράσης, ενισχύοντας τη σύνδεση των πολιτών με τη φύση, την παράδοση και την κοινότητα».

Ξεκίνησαν από τον Δήμο Ρόδου οι εργασίες για τη δημιουργία του «Κήπου της Κοινωνίας»

Ο Κήπος της Κοινωνίας δίνει στους Ροδίτες την ευκαιρία να έρθουν πιο κοντά στη γη και στη φύση. Δημιουργήθηκε στο παλιό δημοτικό φυτώριο και σήμερα αναπτύσσεται μέσα από τη συνεργασία του Δήμου Ρόδου με εθελοντικές ομάδες και ενεργούς πολίτες. Εκεί λειτουργεί ο κοινοτικός λαχανόκηπος, οργανώνονται δράσεις για την καλλιέργεια παραδοσιακών σπόρων και αναπτύσσονται πρωτοβουλίες για τα ιθαγενή φυτά.
Στον πυρήνα της προσπάθειας βρίσκονται οι εθελοντές. Άνθρωποι που μοιράζονται την αγάπη τους για τη γη και για όσα προσφέρει η φύση. Η συμμετοχή τους είναι εκείνη που δίνει ζωή στο εγχείρημα και δημιουργεί δεσμούς που ξεπερνούν την καλλιέργεια και την παραγωγή.
Στη συνέντευξή μας στη «δ», ο αν. προϊστάμενος της Διεύθυνσης Περιβάλλοντος και Πρασίνου Σπύρος Γεραβέλης μιλά για το πώς ξεκίνησε ο Κήπος της Κοινωνίας, τον ρόλο των εθελοντών και τον τρόπο με τον οποίο μπορούν οι Ροδίτες να γίνουν μέρος αυτής της προσπάθειας.
• Κύριε Γεραβέλη, πώς γεννήθηκε η ιδέα του Κήπου της Κοινωνίας και ποια ανάγκη ήρθε να καλύψει;
Η ιδέα του Κήπου της Κοινωνίας γεννήθηκε αντίστροφα από ό,τι συνήθως, μέσα από την πράξη! Πριν αρκετά χρόνια είχαμε παραχωρήσει έναν χώρο σε μια εθελοντική οργάνωση για την Περμακουλτούρα που κράτησε για μερικά χρόνια, και από εκεί φάνηκε μεγάλο ενδιαφέρον από δημότες που δεν είχαν πρόσβαση σε γη, για να καλλιεργήσουν. Από τότε προσπαθούμε να βρούμε έναν χώρο για να κάνουμε έναν κοινοτικό λαχανόκηπο, όπως αυτούς που υπάρχουν σε πάρα πολλές πόλεις στην Ελλάδα αλλά και παγκόσμια. Το 2024 δόθηκε ένας χώρος στην Ομάδα Παραδοσιακών Σπόρων για να καλλιεργήσει στο φυτώριο του Δήμου στην Γρηγορίου Ε, και το 2025 στον ίδιο χώρο άρχισε να δραστηριοποιείται η Ομάδα Ιθαγενών Φυτών. Το φυτώριο του Δήμου ήταν ουσιαστικά παροπλισμένο λογω έλλειψης προσωπικού, και έτσι ο εντεταλμένος σύμβουλός μας κ. Γιάννης Μητσού πήρε τη γενναία πολιτική απόφαση να δοθεί ο υπόλοιπος χώρος για κοινοτικός λαχανόκηπος. Έτσι βρέθηκε όλος ο χώρος του παλιού φυτωρίου να παραχωρείται ουσιαστικά στο κοινό, και δημιουργήθηκε ο Κήπος της Κοινωνίας. Στις δραστηριότητες περιλαμβάνονται δράσεις με συμμετοχή και άλλων εθελοντικών ομάδων, όπως η ΡΟΔΟΝέΟΝ που έχουν ήδη αρχίσει, και έχουμε επίσης ήδη συζητήσει με σχολεία για συνεργασίες, μιας και μια πολύ σημαντική συνιστώσα του κήπου είναι και η περιβαλλοντική εκπαίδευση.

• Πώς ο Δήμος Ρόδου στηρίζει στην πράξη τον Κήπο της Κοινωνίας και τι δείχνει αυτή η πρωτοβουλία για τον τρόπο που αντιμετωπίζει το περιβάλλον και τη συμμετοχή των πολιτών;
Ο Δήμος παραχωρεί και προετοιμάζει τον χώρο, καθώς και τα υλικά που χρειάζονται για την παραγωγή και την καλλιέργεια φυτών. Στον λαχανόκηπο σχεδιάζουμε να διατεθεί μια έκταση 40 τετραγωνικών μέτρων σε κάθε ενδιαφερόμενο, αρκετό για να καλλιεργηθούν λαχανικά για μια μικρή οικογένεια. Είναι πάρα πολύ σημαντική για την προστασία του περιβάλλοντος η αντίληψη που έχει το κοινό για αυτό. Οι περισσότεροι κάτοικοι των πόλεων είναι αποξενωμένοι από τη φύση και συχνά έχουν μια φοβική στάση απέναντι της. Αυτό δημιουργεί προβλήματα τόσο στο περιβάλλον όσο και στους ανθρώπους. Η ανάγκη σύνδεσης με τη φύση είναι βασική ανθρώπινη ανάγκη, τόσο ψυχολογική όσο και βιολογική. Μέσα από αυτήν την προσπάθεια θέλουμε να δώσουμε την ευκαιρία στους δημότες να έρθουν σε επαφή με τη φύση άμεσα και βιωματικά. Να έρθουν σε επαφή με το χώμα, να φυτέψουν και να δρέψουν τους καρπούς της προσπάθειάς τους, να γνωρίσουν τα φυτά που καλλιεργούσαν οι παππούδες τους, αλλά και να γνωρίσουν και να αγαπήσουν τα φυτά της φύσης του τόπου τους. Η εμπειρία της σύνδεσης με τη φύση παίζει επίσης καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση στάσεων και συμπεριφορών που σχετίζονται με την προστασία του περιβάλλοντος. Όταν ο άνθρωπος έρχεται σε επαφή με το φυσικό περιβάλλον, αναπτύσσει συναισθήματα θαυμασμού, ηρεμίας και σεβασμού, τα οποία ενισχύουν την αίσθηση ευθύνης απέναντι στη φύση. Η φύση δεν βιώνεται πλέον ως κάτι μακρινό ή ξένο, αλλά ως αναπόσπαστο μέρος της ανθρώπινης ζωής. Άτομα που περνούν χρόνο στη φύση τείνουν να αναγνωρίζουν πιο εύκολα τις επιπτώσεις της ανθρώπινης δραστηριότητας στο περιβάλλον και να υιοθετούν πιο φιλικές προς αυτό πρακτικές, όπως η ανακύκλωση, η εξοικονόμηση ενέργειας και η μείωση της κατανάλωσης. Επιπλέον, η εμπειρία της φύσης ενισχύει την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση από νεαρή ηλικία, ιδιαίτερα μέσω της εκπαίδευσης και της βιωματικής μάθησης. Όσο περισσότερο οι άνθρωποι νιώθουν συνδεδεμένοι με το φυσικό τους περιβάλλον, τόσο πιο πρόθυμοι είναι να το προστατεύσουν. Έτσι, η σύνδεση με τη φύση αποτελεί βασικό θεμέλιο για την ανάπτυξη μιας βιώσιμης και υπεύθυνης στάσης ζωής.
• Τι μπορεί, λοιπόν, να κάνει πρακτικά κάποιος που θα περάσει για πρώτη φορά την πόρτα του Κήπου; Πώς μπορεί κάποιος να γίνει μέρος αυτής της προσπάθειας;
Όποιος θέλει να συμμετέχει μπορεί κατ’ αρχήν να μπει σε κάποια από τις δυο εθελοντικές ομάδες που ήδη δραστηριοποιούνται. Μπορεί να το δηλώσει στη Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου ακόμα και τηλεφωνικά και θα επικοινωνήσουμε μαζί του. Όταν ετοιμαστεί και ο υπόλοιπος χώρος θα ζητηθούν και δηλώσεις συμμετοχής για όσους θέλουν να τους παραχωρηθεί χώρος για να καλλιεργήσουν.

• Ποια είναι η φιλοσοφία του κοινοτικού λαχανόκηπου;
Ο κοινοτικός λαχανόκηπος δίνει την ευκαιρία σε όσους δεν διαθέτουν γη, να καλλιεργήσουν ένα μικρό κομμάτι γης. Πρακτικά θα μπορούν να καλύψουν κάποιες ανάγκες σε λαχανικά μιας οικογένειας, αλλά επίσης -κάτι που θεωρώ ότι είναι και το πιο σημαντικό- θα βιώσουν τα θεραπευτικά οφέλη της κηπουρικής, επηρεάζοντας θετικά την ψυχική και σωματική τους υγεία. Η επαφή με το χώμα μπορεί να επηρεάσει θετικά το ανοσοποιητικό σύστημα. Μελέτες υποδεικνύουν ότι η έκθεση στις πλούσιες μικροβιακές κοινότητες που βρίσκονται στο χώμα βοηθά στην εκπαίδευση της ανοσοποιητικής αντίδρασης του σώματος, μειώνοντας ενδεχομένως τον κίνδυνο ασθενειών που σχετίζονται με το ανοσοποιητικό, όπως το άσθμα και οι αλλεργίες. Η επαφή με το χώμα έχει συνδεθεί με βελτιώσεις στην υγεία του εντέρου. Οι μικροοργανισμοί που υπάρχουν σε υγιή εδάφη μπορούν να ενισχύσουν την ποικιλία της μικροχλωρίδας του εντέρου, η οποία είναι κρίσιμη για την πέψη και τη συνολική υγεία. Ένα πλούσιο μικροβίωμα του εντέρου σχετίζεται με καλύτερη μεταβολική λειτουργία και μειωμένη φλεγμονή. Η κηπουρική σχετίζεται επίσης με σημαντικές μειώσεις στα επίπεδα άγχους και ανησυχίας. Η συμμετοχή σε δραστηριότητες κηπουρικής επιτρέπει στα άτομα να εστιάζουν σε συγκεκριμένες, απτές εργασίες, γεγονός που μπορεί να βοηθήσει στην ανακούφιση από αρνητικές σκέψεις και συναισθήματα, οδηγώντας σε μια πιο ήρεμη και ικανοποιημένη κατάσταση του νου. Η πράξη της φροντίδας των φυτών από τον σπόρο μέχρι τη συγκομιδή εγκαθιδρύει μια αίσθηση υπερηφάνειας και επιτυχίας. Αυτή η διαδικασία μπορεί να ενισχύσει την αυτοεκτίμηση· τα ορατά αποτελέσματα της κηπουρικής -υγιή φυτά και ζωντανοί κήποι- λειτουργούν ως απτά αποδεικτικά στοιχεία των προσπαθειών του ατόμου, ενισχύοντας τη θετική αυτοεκτίμηση. Η έρευνα δείχνει επίσης ότι η κηπουρική μπορεί να βελτιώσει τις γνωστικές λειτουργίες, όπως η διάρκεια προσοχής και η διατήρηση μνήμης. Για τα παιδιά, η ενασχόληση με την κηπουρική έχει συνδεθεί με καλύτερες επιδόσεις σε τεστ προσοχής και βελτιωμένη ανάρρωση από το άγχος. Επιπλέον, η ρουτίνα που εμπλέκεται στην κηπουρική βοηθά στη δημιουργία δομής, κάτι που μπορεί να είναι ωφέλιμο για τη νοητική σαφήνεια και την εστίαση.
• Πόσο εύκολο είναι για έναν άνθρωπο χωρίς εμπειρία στη γη να εμπλακεί; Υπάρχει καθοδήγηση;
Πιστεύω ότι δεν θα είναι δύσκολο, αφού θα βρίσκεται σε έναν κοινωνικό χώρο, όπου θα ανταλλάσσονται εμπειρίες και γνώση από ανθρώπους με κοινά ενδιαφέροντα. Εξάλλου και οι γεωπόνοι του Δήμου θα είναι εκεί για υποστήριξη. Τα γραφεία της Δ/σης βρίσκονται στον ίδιο χώρο. Όμως πιστεύω ότι θα είναι πιο σημαντική η υποστήριξη μεταξύ των συμμετεχόντων, γιατί δημιουργεί κοινωνικούς δεσμούς που δυστυχώς λείπουν από τις αστικές κοινωνίες όπου κυριαρχεί η αποξένωση και ο ατομισμός.
• Οι εθελοντές είναι ο βασικός πυρήνας της ομάδας Ιθαγενών Φυτών Ρόδου. Ποιο σκοπό έχει αυτή η ομάδα και πώς θα αξιοποιηθούν αυτά τα φυτά στον δημόσιο χώρο;
Η εθελοντική αυτή ομάδα ξεκίνησε μέσα στο 2025, με σκοπό τη διερεύνηση της δυνατότητας παραγωγής ιθαγενών φυτών της Ρόδου για τη χρήση τους στο Αστικό πράσινο. Οι εθελοντές -ερασιτέχνες φυσιογνώστες, ή άνθρωποι που απλά αγαπούν τη φύση- συλλέγουν σπόρους, μοσχεύματα ή ακόμη και βολβούς ή ριζώματα από χώρους όπου γίνονται εκσκαφές που καταστρέφουν τη φυσική βλάστηση, και τα φέρνουν στο φυτώριο όπου τα χρησιμοποιούν για να παραχθούν φυτά. Τα φυτά αυτά θα φυτευτούν στη συνέχεια σε πάρκα της πόλης. Επίσης θα γίνονται και δράσεις επαφής με τη φύση και γνωριμίας με τα ιθαγενή φυτά.

• Πώς αλλάζουν αυτά τα φυτά την εικόνα των πάρκων και την καθημερινή εμπειρία των κατοίκων;
Ιθαγενή φυτά είναι τα είδη που αναπτύσσονται φυσικά στον τόπο μας, προσαρμοσμένα στο κλίμα, στα εδάφη και στους άλλους οργανισμούς του. Η Ρόδος είναι πολύ πλούσια σε βιοποικιλότητα, μια φυσική κληρονομιά που μπορεί, και πρέπει, να έχει θέση και μέσα στις πόλεις μας. Η χρήση ιθαγενών φυτικών ειδών αυξάνει την αφθονία και ποικιλότητα εντόμων, μικρών θηλαστικών και πουλιών στα αστικά τοπία -με άμεσο όφελος για την παροχή οικοσυστημικών υπηρεσιών. Τα ιθαγενή φυτά αποτελούν τη βάση των τοπικών τροφικών δικτύων. Τρέφουν τις μέλισσες, τις πεταλούδες, τα πουλιά, τα μικρά θηλαστικά και άλλους οργανισμούς που κινδυνεύουν να εξαφανιστούν από τις πόλεις. Οι χώροι με ιθαγενή φυτά μετατρέπονται σε ζωντανά οικοσυστήματα, που λειτουργούν με αρμονία και αυτορρύθμιση. Σε κλίματα με θερινή ξηρασία όπως το δικό μας, τα ιθαγενή είδη έχουν προσαρμογές που μειώνουν τις απαιτήσεις άρδευσης, αυξάνοντας τις πιθανότητες επιβίωσης σε συνθήκες ξηρασίας και έχουν αντοχή σε εχθρούς και ασθένειες. Έτσι απαιτούν λιγότερο νερό, λίπανση και λιγότερη συντήρηση. Σε μια εποχή που το νερό γίνεται σπάνιος και πολύτιμος πόρος, αυτή η εξοικονόμηση έχει τεράστια σημασία για τους δήμους. Τα ιθαγενή φυτά μπορούν να αντέξουν θερμοκρασίες και περιόδους ξηρασίας που τα ξενικά δεν μπορούν. Αποτελούν λοιπόν στρατηγική προσαρμογής για τις πόλεις του μέλλοντος. Επίσης η επαφή με το φυσικό τοπίο του τόπου μας, με τις μυρωδιές, τους χρωματισμούς και τις εποχιακές αλλαγές που το χαρακτηρίζουν, λειτουργεί θεραπευτικά. Μελέτες δείχνουν ότι τα πλούσια σε βιοποικιλότητα φυσικά τοπία μειώνουν το άγχος, ενισχύουν τη μνήμη και το ανοσοποιητικό σύστημα, και προάγουν την ψυχική ευεξία.
• Νομίζω είναι και συνδεμένα με την ιστορία μας και κουβαλούν και μνήμες των παιδικών μας χρόνων αλλά και προηγούμενων ετών.
Ακριβώς. Τα ιθαγενή φυτά επίσης συνδέουν τους ανθρώπους με τον τόπο τους, με ένα κομμάτι του πολιτισμού και της ταυτότητάς τους. Ένας δημόσιος χώρος με μυρωδιά θυμαριού τα καλοκαιρινά απογεύματα, με αλισφακιά και δεντρολίβανο, δεν είναι απλώς πράσινο. Είναι εμπειρία, μνήμη, ταυτότητα. Τα ιθαγενή φυτά κουβαλούν ιστορία, ήταν τα βότανα της αρχαιότητας, τα φυτά της παραδοσιακής ιατρικής, της διατροφής, της ποίησής μας. Γιατί να εξαφανίζονται από τις πόλεις μας και να τα αντικαθιστούν φυτά που δεν μας «λένε» τίποτα, πέρα από έναν φτηνό εντυπωσιασμό; Ένα από τα συχνά επιχειρήματα κατά των ιθαγενών φυτών είναι ότι «δεν είναι τόσο καλλωπιστικά». Είναι όμως πράγματι έτσι; Ή απλώς έχουμε μάθει να τα βλέπουμε ως «άγρια» και «ακατάστατα»; Η αισθητική είναι θέμα παιδείας. Όταν μάθουμε να εκτιμούμε την ομορφιά της μεσογειακής φύσης -τη σεμνότητα, την αρμονία, το άρωμα και τη λιτότητά της- τότε το φυσικό γίνεται και αισθητικά πολύτιμο. Έχουμε μάθει να πιστεύουμε ότι η ομορφιά υπάρχει μόνο στην Υψηλή Τέχνη, στα μουσεία και στις αίθουσες συναυλιών ή στην περίπτωση του αστικού πρασίνου, στα εντυπωσιακά και πρωτόγνωρα τροπικά φυτά, τα περίτεχνα σχέδια και τα έντονα χρώματα που επιβάλλονται. Πρέπει να απελευθερώσουμε την ομορφιά από τα σπάνια αντικείμενα υψηλής αξίας και τις αισθητικές ιεραρχίες. Αυτές οι υψηλές ιδέες περιορίζουν τη βίωση της ομορφιάς μόνο σε κάτι σπάνιο, πρωτόγνωρο και δυσεύρετο, μόνο και μόνο επειδή αποτυγχάνουμε να την αντιληφθούμε στην άμεση παρουσία των πραγμάτων όπως είναι, ανακαλύπτοντας την έμφυτη ομορφιά τους.
Εξάλλου, και οι σύγχρονες τάσεις του σχεδιασμού τοπίου προτιμούν το φυσικό, δυναμικό και βιώσιμο πράσινο από το γεωμετρικά διαμορφωμένο και αυστηρά ελεγχόμενο, στατικό και προβλέψιμο. Οραματιζόμαστε λοιπόν μια πόλη όπου τα πουλιά και οι πεταλούδες ξαναβρίσκουν χώρο να ζήσουν, όπου αναπνέουμε άρωμα ελληνικής φύσης, όπου τα πάρκα δεν είναι απλώς «πράσινα χαλιά», αλλά οικολογικοί θύλακες ζωής. Μια πόλη ανθρώπινη, ζωντανή, βιώσιμη. Μια πόλη που συνδέει τον κάτοικο με τον τόπο του και τη φύση του.
Αυτά δεν είναι ουτοπία, ήδη εφαρμόζονται σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις και αρχίζουν να εφαρμόζονται και στην Ελλάδα. Η επιλογή ιθαγενών φυτών στο αστικό πράσινο δεν είναι μόδα. Είναι πράξη οικολογικής υπευθυνότητας, και πολιτιστικής συνείδησης καθώς και στρατηγική επιλογή για τη βιωσιμότητα της πόλης.

• Να πούμε και για τη σημαντική δράση της ομάδας παραδοσιακών σπόρων. Πόσο σημαντική είναι σήμερα η διατήρηση των ντόπιων ποικιλιών και τι κερδίζει η τοπική κοινωνία από αυτή την προσπάθεια;
Σκοπός της ομάδας είναι η καλλιέργεια και σποροπαραγωγή παραδοσιακών ποικιλιών, με στόχο τη διάσωση και διάδοσή τους στην τοπική κοινωνία.
Η δράση περιλαμβάνει:
• Καλλιέργεια παραδοσιακών ποικιλιών για σποροπαραγωγή.
• Ανταλλαγές σπόρων και δράσεις ενημέρωσης.
• Εκπαιδευτικά σεμινάρια για πολίτες και σχολεία.
• Συνεργασίες για τη μετάδοση της γνώσης στις νέες γενιές.
Η διάσωση των παραδοσιακών ποικιλιών καλλιεργούμενων φυτών, τις οποίες καλλιεργούσαν οι παππούδες μας πριν την κυριαρχία των εμπορικών υβριδίων, είναι ιδιαίτερα σημαντική για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας και της αγροτικής κληρονομιάς. Οι ποικιλίες αυτές είναι προσαρμοσμένες στις τοπικές κλιματικές και εδαφικές συνθήκες, γεγονός που τις καθιστά ανθεκτικές σε ασθένειες και ακραία καιρικά φαινόμενα. Παράλληλα, συμβάλλουν στη διατροφική ποιότητα και ποικιλία και στη διατήρηση της παραδοσιακής γαστρονομίας. Η προστασία τους ενισχύει τη βιώσιμη γεωργία και μειώνει την εξάρτηση από εμπορικούς, γενετικά ομοιόμορφους σπόρους.

• Η δουλειά με τις ομάδες έχει και μια ανθρώπινη διάσταση. Το βλέπετε αυτό μέσα από τη συμμετοχή των εθελοντών; Ποιος είναι συνολικά ο ρόλος της εθελοντικής συμμετοχής στο εγχείρημα;
Όλο αυτό ξεκίνησε ουσιαστικά από πρωτοβουλίες εθελοντών. Άνθρωποι με γνώση, ή απλά μεράκι και μεγάλη ευαισθησία, βρήκαν ένα χώρο για να συνευρεθούν και λειτουργήσουν συλλογικά και ανιδιοτελώς για ένα καλό σκοπό. Οραματιζόμαστε ο Κήπος της Κοινωνίας να γίνει ένας χώρος που θα συσπειρώσει τέτοιους ανθρώπους και θα απλώσει στην κοινωνία ένα πνεύμα αγάπης για το περιβάλλον, σύνδεσης με τη φύση και ανιδιοτελούς κοινωνικής συνύπαρξης και αλληλοϋποστήριξης.
Φωτογραφίες: Μαριαλίζα Πετροπούλου

Σπύρος Γεραβέλης: Στον Κήπο της Κοινωνίας της Ρόδου καλλιεργούνται… άνθρωποι και ιδέες!

Ομοφώνως ενέκρινε η Δημοτική Επιτροπή Ρόδου τον 1ο Ανακεφαλαιωτικό Πίνακα Εργασιών του έργου «Ανάπλαση Κήπου Ροδιακής Έπαυλης» μετά από σχετική εισήγηση της Διεύθυνσης Μεσαιωνικής Πόλης και Μνημείων.

1. Ιστορικό
Η μελέτη του έργου συντάχθηκε από τη Διεύθυνση Μεσαιωνικής Πόλης και Μνημείων του Δήμου Ρόδου και αφορούσε εργασίες για την αποκατάσταση και ανάπλαση του κήπου της Ροδιακής Έπαυλης και περιλαμβάνει όλες τις απαιτούμενες οικοδομικές, ηλεκτρομηχανολογικές και εργασίες πρασίνου.
Η ανωτέρω μελέτη προϋπολογισμού 1.700.000,00 (με ΦΠΑ) εγκρίθηκε με απόφαση της οικονομικής επιτροπής του Δήμου Ρόδου.
Η δημοπράτηση του έργου πραγματοποιήθηκε στις 27/12/2021 μέσω ΕΣΗΔΗΣ. Με σχετική απόφαση της οικονομικής επιτροπής Δήμου Ρόδου, εγκρίθηκε το 1ο πρακτικό του διαγωνισμού ενώ με απόφαση της Ο.Ε. εγκρίθηκε το 2ο πρακτικό του διαγωνισμού, σύμφωνα με το οποίο αναδείχθηκε προσωρινός ανάδοχος η ένωση οικονομικών φορέων «ΔΙΑΓΟΡΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΡΟΔΟΥ ΑΤΕΕ – ΓΕΩΡΥΘΜΙΚΗ ΑΤΕ» με μέση έκπτωση προσφοράς 36,01% και ποσό προσφοράς 877.327,67€ (μη συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ 24%).
Με άλλη απόφαση της Ο.Ε. εγκρίθηκε το 3ο πρακτικό και κατακυρώθηκε η σύμβαση για την κατασκευή του έργου στην ένωση των οικονομικών φορέων «ΔΙΑΓΟΡΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΡΟΔΟΥ ΑΤΕΕ – ΓΕΩΡΥΘΜΙΚΗ ΑΤΕ».
Το συμφωνητικό ύψους 1.087.886,31 ευρώ συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ, υπογράφηκε την 05-09-2023 και προέβλεπε την αποπεράτωση του έργου σε δεκαπέντε (15) μήνες, δηλαδή ως την 04-12-2024.
Ωστόσο, με άλλη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Δήμου Ρόδου εγκρίθηκε παράταση περαίωσης των εργασιών οκτώ (8) μηνών, με νέα λήξη των εργασιών την 04/08/2025.
Το έργο χρηματοδοτείται από το ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙΔΙΚΟΥ ΣΚΟΠΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΝΟΤΙΟ ΑΙΓΑΙΟ 2017-2020 (Εθνικοί Πόροι ΠΔΕ)/ΣΑΕ 367, με Κ.Α. Εξόδων/Δαπανών 69-7326.0002 και με συνολική δαπάνη έργου 1.700.000,00 € (με ΦΠΑ).

1ος Ανακεφαλαιωτικός Πίνακας
Κατά την διάρκεια εκτέλεσης του έργου, λόγω και της φύσης του, διαπιστώθηκε ότι δομικά του στοιχεία είχαν υποστεί μεγαλύτερες φθορές από αυτές που φαινομενικά είχαν προϋπολογιστεί, επίσης οι εργασίες πρασίνου υπερβαίνουν αυτές που είχαν αρχικά εκτιμηθεί, με αποτέλεσμα να απαιτείται να αυξηθούν οι ποσότητες του προϋπολογισμού.
Ο 1ος Α.Π.Ε. περιλαμβάνει μόνο αυξήσεις συμβατικών ποσοτήτων όπως αυτές προκύπτουν από τις μέχρι τώρα εκτελεσμένες εργασίες και από πρόβλεψη των απαιτούμενων για την άρτια εκτέλεση του έργου επί πλέον εργασίες. Οι αυξήσεις των ποσοτήτων αποτυπώνεται στον πίνακα εργασιών του 1ου ΑΠΕ.

Ο 1ος Α.Π. βρίσκεται σε ισοζύγιο με την αρχική σύμβαση.
Τα ποσά που απαιτούνται για την αύξηση των ποσοτήτων των εργασιών καλύπτονται από το ποσό των απροβλέπτων δαπανών.
Θα πρέπει να σημειωθεί, ότι δεν γίνεται χρήση των «επί έλασσον» δαπανών (άρθρο 156 του Ν.4412/2016). Το φυσικό και οικονομικό αντικείμενο του έργου δεν μεταβάλλεται και δεν προκαλείται αλλαγή του βασικού σχεδίου της αρχικής σύμβασης.
Το θέμα εγκρίθηκε, με συνολική δαπάνη 1.087.886,31€ με ΦΠΑ 24%.

Εγκρίθηκε η ανάπλαση του κήπου της Ροδιακής Έπαυλης

Την Τρίτη 4 Ιουνίου 2024 και ώρα 12.30 θα αποδοθεί στο κοινό ο κήπος του Παλατιού του Μεγάλου Μαγίστρου από το Υπουργείο Πολιτισμού και την Εφορεία Αρχαιοτήτων Δωδεκάνήσου.

Η απόδοση θα γίνει από την Υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη

Ο κήπος του Παλατιού του Μεγάλου Μαγίστρου αποδίδεται στο κοινό