Ιδρύθηκε το 1842 και βασικός του σκοπός ήταν αρχικά «να μετράει τον επίσημο χρόνο, την ώρα Ελλάδος», όπως δήλωσε ο κ. Μάνος Σαριδάκης, κύριος ερευνητής του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και υπεύθυνος των κέντρων επισκεπτών του Αστεροσκοπείου. Αργότερα, απόκτησε και ερευνητική δραστηριότητα, ενώ σήμερα έχει τρία Ινστιτούτα: το Ινστιτούτο Αστρονομίας, Αστροφυσικής, Διαστημικών Εφαρμογών και Τηλεσκόπησης, το Ινστιτούτο Ερευνών Περιβάλλοντος και Βιώσιμης Ανάπτυξης και το Γεωδυναμικό Ινστιτούτο.Το πρώτο κτίριο του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών είναι αυτό που βρίσκεται στο Λόφο των Νυμφών, στο Θησείο, το οποίο λειτουργεί από το 1846, ενώ στη συνέχεια επεκτάθηκε και στην Πεντέλη.

Κέντρα Επισκεπτών
Δύο Κέντρα Επισκεπτών, στο Θησείο και στην Πεντέλη, φιλοξενούν καθημερινά σχολεία από όλη την Ελλάδα, καθώς «πάνω από 250 σχολεία επισκέπτονται τα δύο αυτά παραρτήματα κάθε χρόνο», σύμφωνα με τον κ. Σαριδάκη, και «κάνουν ξεναγήσεις στα ιστορικά κτίρια (σ.σ.: Του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών), και παρατηρούν τον Ήλιο με το ηλιακό τηλεσκόπιο». Στη συνέχεια, ο κ. Σαριδάκης, μιλώντας για τις βραδινές ξεναγήσεις αναφέρει πως «κάνουμε ξεναγήσεις 3-4 φορές την εβδομάδα –το καλοκαίρι πιο πυκνά–, όπου ανοίγουμε τα τηλεσκόπια, το “Newall” στην Πεντέλη και το “Δωρίδη” στο Θησείο, ενώ κάνουμε και διαλέξεις».

Στο Θησείο, μάλιστα, όπως μας πληροφορεί ο υπεύθυνος του Κέντρου Επισκεπτών, υπάρχει και αγγλόφωνη ξενάγηση, λόγω του αυξημένου ενδιαφέροντος από την πλευρά των τουριστών. Κατά μέσο όρο, στις βραδινές ξεναγήσεις παρευρίσκονται 20.000-25.000 επισκέπτες. Εκτός των καθιερωμένων δράσεων, πραγματοποιούνται και επιπλέον εκδηλώσεις, όπως μουσικοχορευτικές βραδιές (συναυλίες και θεατρικά events), καθώς «προσπαθούμε να “παντρέψουμε” την Τέχνη με την Επιστήμη», όπως λέει χαρακτηριστικά ο κ. Σαριδάκης.

Πέρα από τις δράσεις και τις ξεναγήσεις που λαμβάνουν χώρα εντός του Αστεροσκοπείου, πραγματοποιούνται και επισκέψεις από το ίδιο το προσωπικό του Αστεροσκοπείου σε σχολεία, δήμους και κοινότητες. «Πηγαίνουμε και εμείς σε σχολεία με ένα ηλιακό τηλεσκόπιο, δίνουμε διαλέξεις, ενώ καμιά φορά παίρνουμε μαζί και ένα φορητό πλανητάριο για να κάνουμε προβολές», αναφέρει ο κ. Σαριδάκης, ο οποίος περιέγραψε τρεις χαρακτηριστικές δράσεις από τις δεκάδες που έχουν πραγματοποιηθεί: Πρώτον, επισκέψεις σε φυλακές. «Είχαμε συγκεκριμένη δράση, όπου πηγαίναμε συστηματικά σε φυλακές της χώρας και δίναμε διαλέξεις για τα θέματα της Αστρονομίας και της Επιστήμης» δήλωσε ο κ. Σαριδάκης, τονίζοντας την αποδοχή της δράσης από τους κρατουμένους, οι οποίοι «χαιρόντουσαν που έβλεπαν την κηλίδα στον Ήλιο και πανηγύριζαν σαν μικρά παιδιά». Δεύτερον, επισκέψεις σε κοινότητες Ρομά, όπου πάλι γίνονταν διαλέξεις με τη χρήση τηλεσκόπιου, και τα παιδιά «παρατηρούσαν ήσυχα και με ενδιαφέρον». Τρίτον, σειρά διαδικτυακών μαθημάτων στα σχολεία των Δωδεκανήσων. Σύμφωνα με τον υπεύθυνο του Κέντρου Επισκεπτών, «μία ώρα την εβδομάδα συνδέονταν και μας άκουγαν, ενώ προς την άνοιξη και το καλοκαίρι πήγαμε κιόλας στα βασικά νησιά των Δωδεκανήσων και κάναμε δράσεις επί τόπου».

«Διάχυση της Επιστήμης»
Για το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών και το προσωπικό του, «η διάχυση της Επιστήμης είναι κάτι πολύ βασικό». «Εμείς πληρωνόμαστε από τον ελληνικό λαό και πρέπει να το δώσουμε πίσω αυτό, ως άμυνα απέναντι στη δυσκολία πρόσβασης από τον μέσο άνθρωπο στα αποτελέσματα της Επιστήμης, για να καταπολεμήσουμε τις ψευδοεπιστήμες», υποστηρίζει ο κ. Σαριδάκης και συνεχίζει: «Εξυπηρετούμε και έναν κοινωνικό ρόλο και προσπαθούμε να διαδώσουμε τα αποτελέσματα της Επιστήμης». Κλείνοντας, υπογραμμίζει πως «η διάχυση της Επιστήμης είναι κομβική και πρέπει να γίνεται εκεί που παράγεται η Επιστήμη», τονίζοντας τη σημασία της εκλαΐκευσης της επιστημονικής γνώσης.

Καθημερινές ξεναγήσεις για σχολεία
Το Κέντρο Επισκεπτών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών πραγματοποιεί δράσεις και ξεναγήσεις για τα σχολεία καθημερινά, τις πρωινές ώρες, τόσο στο Θησείο, στο Λόφο των Νυμφών, όσο και στην Πεντέλη. Αν και πλέον λειτουργεί και τρίτο Κέντρο Επισκεπτών, στα Καλάβρυτα, δεν είναι ακόμη πλήρως προσβάσιμο, ωστόσο γίνονται προσπάθειες, ώστε να λειτουργήσει κανονικά, όπως και τα υπόλοιπα, με σκοπό να εξυπηρετήσει ολόκληρη την περιοχή της Πελοποννήσου.

Όπως δήλωσε ο κ. Μάνος Σαριδάκης, κύριος ερευνητής του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και υπεύθυνος των Κέντρων Επισκεπτών του Αστεροσκοπείου, υπάρχει η δυνατότητα πραγματοποίησης δράσεων και στα ίδια τα σχολικά ιδρύματα, αφού υπάρξει η προαπαιτούμενη συνεννόηση. Οι δράσεις περιλαμβάνουν διαλέξεις, χρήση τηλεσκοπίου, ορισμένες φορές ακόμη και προβολές μέσω φορητού πλανηταρίου. Όσον αφορά στις βραδινές ξεναγήσεις, οι προγραμματισμένες εκδηλώσεις αναρτώνται στην ιστοσελίδα του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, από όπου οι ενδιαφερόμενοι επισκέπτες μπορούν να αντλήσουν όλες τις πληροφορίες για το περιεχόμενο των ξεναγήσεων, την ώρα και την ημέρα κάθε εκδήλωσης, καθώς και να πραγματοποιήσουν την κράτησή τους.

Για τη συμμετοχή στις εκδηλώσεις και τις δράσεις του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών υπάρχει εισιτήριο, το οποίο κοστίζει 5 ευρώ, ενώ η είσοδος είναι δωρεάν για ανέργους και ΑμΕΑ. Τα έσοδα από τα εισιτήρια είναι απαραίτητα για τη στήριξη των δράσεων και τη συντήρηση της όλης προσπάθειας από το Αστεροσκοπείο, καθώς, όπως αναφέρει ο κ. Σαριδάκης, «δεν είμαστε εταιρία για να στοχεύουμε στο κέρδος. Θέλουμε να διοχετεύσουμε την επιστημονική γνώση προς το κοινό». Τέλος, καταβάλλονται προσπάθειες, ώστε να καθιερωθούν δράσεις και εκδηλώσεις που θα εξυπηρετούν και ευάλωτες ομάδες, όπως τα άτομα με προβλήματα όρασης, σύμφωνα με τον υπεύθυνο του Κέντρου Επισκεπτών, στο πλαίσιο της κοινοποίησης των επιστημονικών γνώσεων στο ευρύ κοινό.

Πηγή: vradini.gr

Χιλιάδες παιδιά από όλη τη χώρα μετρούν τα άστρα

Ο κομήτης C/2023 A3 (Tsuchinshan-ATLAS) πέρασε από τη Ρόδο!

Χωρίς να χρειαζόμαστε καθόλου εξοπλισμό, παρά μόνο υπομονή για να συνηθίσουν τα μάτια μας το σκοτάδι και να εντοπίσουν τα πεφταστέρια, και αφού επιλέξουμε την κατάλληλη τοποθεσία χωρίς φωτισμό, μπορούμε να παρατηρήσουμε τη βροχή των Περσείδων, που θα μας αποζημιώσει προσφέροντάς μας ένα μοναδικό θέαμα.

Το φαινόμενο συμβαίνει κάθε χρόνο την ίδια περίοδο, από τις 17 Ιουλίου ως τις 24 Αυγούστου και κορυφώνεται περίπου την ίδια ημερομηνία. Φέτος το μέγιστο της βροχής των Περσείδων θα παρατηρήσουμε το βράδυ της 12ης προς 13 Αυγούστου, οπότε τα πεφταστέρια θα εμφανίζονται με μεγαλύτερη συχνότητα.

Οι δύο μεγάλες μεταβλητές του φαινομένου είναι ο καιρός, που στην Ελλάδα είναι καλός την περίοδο αυτή, και η φάση της Σελήνης. Είναι σημαντικό το γεγονός ότι φέτος το φεγγάρι, αν και θα είναι φωτισμένο στο 50%, θα δύσει γύρω στα μεσάνυχτα, οπότε ο σκοτεινός ουρανός θα βοηθήσει να δούμε πολλά περισσότερα μετέωρα σε σχέση με άλλες χρονιές.

«Μετά τη δύση του φεγγαριού, ο ουρανός είναι δικός μας για την παρατήρηση των Περσείδων», λέει χαρακτηριστικά στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η αστροφυσικός στο Κέντρο Επισκεπτών Θησείου του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, Φιόρη-Αναστασία Μεταλληνού.

Οι συμβουλές που δίνει η κ. Μεταλληνού για την καλύτερη παρατήρηση του φαινομένου, είναι να είμαστε σε σκοτεινό μέρος, μακριά από τα φώτα της πόλης, ώστε να βλέπουμε τον ουρανό σκοτεινό. Θα κοιτάξουμε τον ουρανό με γυμνό μάτι και είναι καλύτερο να στρέψουμε το βλέμμα μας προς τον αστερισμό του Περσέα, από όπου φαίνεται να πηγάζει η βροχή των Περσείδων, «αν και γενικά κοιτώντας τον ουρανό σε οποιοδήποτε σημείο, επειδή η νύχτα θα είναι σκοτεινή, θα έχουμε τη δυνατότητα να δούμε πεφταστέρια», όπως προσθέτει.

Οι διάττοντες αστέρες ή μετέωρα είναι κάθε φωτεινό φαινόμενο που εμφανίζεται μέσα στην ατμόσφαιρα της Γης ως αποτέλεσμα της εισόδου μικρών σωματιδίων σε αυτήν με μεγάλη ταχύτητα, συνήθως περίπου 60 χιλιόμετρα ανά δευτερόλεπτο. Τα κομμάτια των συντριμμιών θερμαίνονται λόγω της τριβής με τον αέρα και συνήθως καταστρέφονται σε λιγότερο από ένα δευτερόλεπτο, σε υψόμετρο άνω των 80 χιλιομέτρων. Ο υπέρθερμος αέρας γύρω από το μετέωρο λάμπει για λίγο και είναι ορατός από το έδαφος ως μια φωτεινή λωρίδα γνωστή και ως «πεφταστέρι».

Κατά τη διάρκεια του έτους παρατηρούμε αρκετές βροχές διαττόντων αστέρων, οι ονομασίες των οποίων προκύπτουν από τον αστερισμό, από τον οποίο φαίνεται να προέρχονται. Οι Περσείδες, μία από τις πλέον εντυπωσιακές βροχές διαττόντων του έτους, έχουν πάρει το όνομά τους από τον αστερισμό του Περσέα, από όπου φαίνεται να προέρχονται. Οφείλονται σε υπολείμματα του κομήτη Σουίφτ-Τατλ μεγέθους από 0,1 χιλιοστά έως μερικά εκατοστά. Ο κομήτης αυτός είναι το μεγαλύτερο γνωστό ουράνιο σώμα που περνάει από τη Γη κατά τακτά χρονικά διαστήματα και χρειάζεται περίπου 133 χρόνια για να πραγματοποιήσει μια πλήρη περιφορά γύρω από τον Ήλιο. Το τελευταίο κοντινό πέρασμά του από τη Γη ήταν το 1992 και το επόμενο αναμένεται το 2126.

Πηγή: insider.gr

Το βράδυ της 12ης Αυγούστου κορυφώνονται οι Περσείδες, η θεαματική βροχή από πεφταστέρια

“Εκεί ψηλά στον ουρανό”. Αυτός  θα είναι ο τίτλος της φετινής εκδήλωσης που θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 17 Αυγούστου 2024.

Η εκδήλωση γίνεται στο πλαίσιο της ενημέρωσης-ευαισθητοποίησης για την ένταξη της  Μονολίθου στο «Διεθνές δίκτυο Κοινοτήτων Σκοτεινού Ουρανού»

Φέτος δίνεται έμφαση στην εκπαιδευτική διάσταση του εγχειρήματος.

Αναλυτικά το φετινό πρόγραμμα θα περιλαμβάνει:

1.Εκπαιδευτική δράση για παιδιά ηλικίας 10-14 με την ηθοποιό- σκηνοθέτιδα Σουσάνα Καρδούλια στις 18:00 στο πρώην Δημοτικό Σχολείο Μονολίθου.

2.Παρουσίαση των αποτελεσμάτων της εκπαιδευτικής Δράσης των παιδιών στο αμφιθέατρο «Μαρία Μαλανδρή» στις 20:00.

3.Ομιλία από την αστροφυσικό Δρα Ελένη Χατζηχρήστου με θέμα «Η ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ» στο αμφιθέατρο «Μαρία Μαλανδρή»  στις 20:30

4.Τραγούδι με τον Ρόδιο μουσικό Γιάννη Παπαθεοδώρου.Συμμετοχή Αφροδίτη Συριοπούλου-Βούη, στο αμφιθέατρο Μαρία Μαλανδρή στις 21:15.

5.Αστροπαρατήρηση, υπό την καθοδήγηση του ερασιτέχνη Αστρονόμου Στράτου Κουφού και με τον εξοπλισμό του ερασιτεχνικού Αστεροσκοπείου Ρόδου «ΕΥΔΗΜΟΣ», στο Πλατύ του Αγίου Αμβρόσιου στις 22:30.

Η εκδήλωση οργανώνεται από την Κοινότητα Μονολίθου.

Συνδιοργάνωση ΔΟΠΑΡ-Δήμος Ρόδου

Στήριξη :

1.ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΡΟΔΟΥ

2.ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΜΟΝΟΛΙΘΟΥ «ΝΕΑ ΖΩΗ»

Χορηγοί επικοινωνίας :

ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΙΡΙΔΑ

ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΘΑΡΡΙ

ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ

ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ «Η ΡΟΔΙΑΚΗ»

ΥΓ.1. Για περισσότερες πληροφορίες και δηλώσεις συμμετοχής για την παιδική δράση μπορείτε να τηλεφωνείτε στα τηλέφωνα:

6944363701 Στέλιος Κούτρης

6937591200 Φαίδρα Μαλανδρή

6936725322 Βασίλης Χαλκίτης

6949542877 Γιάννης Κονισσής

2.Παρακαλούμε τους συμμετέχοντες να μην καπνίζουν καθόλη την διάρκεια της εκδήλωσης στο χωριό και ιδιαίτερα στον Άγιο Αμβρόσιο.

Η μετάβαση στον Άγιο Αμβρόσιο θα γίνει με τα πόδια και όσοι επιθυμούν μπορούν να φέρουν τα δικά τους ηλιακά φαναράκια.

Μην ξεχάσετε να έχετε μαζί σας μία ελαφριά ζακέτα.

Η θερμοκρασία εδώ στα βουνά αυτή την εποχή είναι αρκετά δροσερή.

Βραδιά αστρονομίας στη Μονόλιθο με τίτλο “Εκεί ψηλά στον ουρανό”

1. UniversAll: Αστρονομία για μαθητές ακριτικών περιοχών

Τον Οκτώβριο 2023 ξεκινήσε ένα ταξίδι με το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών και το πρόγραμμα UniversAll: «Αστρονομία για μαθητές ακριτικών περιοχών» που εφαρμόστηκε πιλοτικά για πρώτη χρονιά στα Δωδεκάνησα με υπεύθυνο του εκπαιδευτικού προγράμματος τον Δρ. Αλέξανδρο Χιωτέλλη.

Στο πρόγραμμα αυτό συμμετείχαν και μαθητές από το ΓΕΛ. Σορωνής οι οποίοι μετά το τέλος του σχολικού ωραρίου με υπεύθυνους καθηγητές την Μαστή Χριστίνα (Φυσικό) και τον Μυλωνόπουλο Δημήτρη (Χημικό) κάθε δεύτερη Πέμπτη παρακολούθησαν μια σειρά από διαδικτυακά μαθήματα.

Εισηγητές των διαδικτυακών μαθημάτων ήταν: ο Δρ. Αλέξανδρος Χιωτέλλης, ο Δρ. Μάνος Σαριδάκης, η Δρ. Σταυρούλα Κατσιώλη, ο Δρ. Μάνος Ζαπάρτας και στις δυο live παρατηρήσεις: α) νυχτερινή παρατήρηση ο Δρ. Λάζαρος Κουτουλίδης και ο Δρ. Βαγγέλης Κολοκοτρώνης και β) ηλιακή παρατήρηση ο Δρ. Γιάννης Δακανάλης.

Στο παραπάνω πλαίσιο πραγματοποιήθηκε το πείραμα του Ερατοσθένη κατά την Εαρινή Ισημερία.

Το πρόγραμμα ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2023 και ολοκληρώθηκε τον Απρίλιο του 2024.

Η εργασία που πραγματοποίησαν οι μαθητές αφορά στην μέτρηση της ακτίνας της Γης με α) την μέθοδο του Ερατοσθένη και β) την μέθοδο του Al Biruni.

Με το τέλος του προγράμματος πραγματοποιήθηκε εκδήλωση στο 4ο ΓΕΛ. Ρόδου και μαζί με το ΓΕΛ. Σορωνής συμμετείχαν στο πρόγραμμα το 4ο ΓΕΛ Ρόδου, ΓΕΛ Αφάντου, ΓΕΛ Κρεμαστής, & Γυμνάσιο Σορωνής. Η εκδήλωση έγινε την Τετάρτη 24 Απριλίου 2024 και περιλάμβανε στο πρώτο μέρος παιδικό εργαστήριο με θέμα την αστρονομία και το περιβάλλον για παιδιά 6-12 ετών και το δεύτερο μέρος τις παρουσιάσεις των εργασιών των μαθητών και των μαθητριών. Τέλος ακολούθησε ομιλία από τους αστροφυσικούς Α. Χιωτέλλη και Σ. Κατσιώλη με τίτλο «Ένα ταξίδι στις γειτονιές του Σύμπαντος».

Στο πρόγραμμα της εκδήλωσης προβλεπόταν Αστροπαρατήρηση και ουρανογραφία με τα τηλεσκόπια του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και του Αστεροσκοπείου Ρόδου Εύδημος όμως οι καιρικές συνθήκες δεν επέτρεψαν να πραγματοποιηθεί.

2. Συμμετοχή του ΓΕΛ. Σορωνής σε έκθεση μαθητικής φωτογραφίας με θέμα τα πειράματα στα σχολικά εργαστήρια Φυσικών Επιστημών

Ο Σύλλογος Διάδοσης Φυσικών Επιστημών (Συ.Δι.Φ.Ε.) σε συνεργασία με τη Λέσχη Ερασιτεχνών Φωτογράφων Ρόδου (C.Ro.P), τη Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Δωδεκανήσου, την Περιφερειακή Διεύθυνση Εκπαίδευσης Νοτίου Αιγαίου και το Τμήμα Παιδείας & Δια βίου μάθησης της Διεύθυνσης Παιδείας, Πολιτισμού & Αθλητισμού, του Δήμου Ρόδου, συνδιοργάνωσαν έκθεση μαθητικής φωτογραφίας με τίτλο: «Πειράματα στα Σχολικά Εργαστήρια Φυσικών Επιστημών Δωδεκανήσου» στην οποία και συμμετείχε το ΓΕΛ. Σορωνής. Στη διάρκεια της σχολικής χρονιάς 2023-2024 οι μαθητές φωτογράφησαν τα πειράματα που πραγματοποιήθηκαν στο εργαστήριο Φυσικών Επιστημών και στην έκθεση που πραγματοποιήθηκε από το Σάββατο 18 Μαΐου 2024 έως και την Πέμπτη 23 Μαΐου 2024 στη Νέα Πτέρυγα του Νεστορίδειου Μέλαθρου, συμπεριλήφθηκαν πέντε φωτογραφίες:

Δράσεις του ΓΕΛ. Σορωνής

Η εκδήλωση ξεκίνησε με μια διαδραστική ομιλία από τους Δρ. Α. Χιωτέλλη και Σ. Κατσιώλη, με τους μικρούς αστρονόμους του νησιού ηλικίας από 5- 12 ετών, στην κατάμεστη αίθουσα εκδηλώσεων του 4ου ΓΕΛ Ρόδου. Οι ερευνητές του Ε.Α.Α. ταξίδεψαν τους μικρούς εξερευνητές μας στον μικρό γαλαζοπράσινο πλανήτη του ηλιακού μας συστήματος, τη Γη και στη συνέχεια στους υπόλοιπους πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος, μέχρι τα αστέρια και τους γαλαξίες του ουρανού. Είδαν από κοντά το τηλεσκόπιο και γνώρισαν την αρχή λειτουργίας του πυραύλου. Όλα αυτά μέσα από ενθουσιώδεις απαντήσεις, στις γεμάτες κέφι και διερεύνηση ερωτήσεις των ομιλητών. Στη συνέχεια, οι μικροί αστρονόμοι – ερευνητές οδηγήθηκαν στις αίθουσες του σχολείου, όπου κατασκεύασαν τους δικούς τους προσωπικούς πυραύλους. Η έκπληξη, όμως, για τους μικρούς φίλους, βρισκόταν στον προαύλιο χώρο του σχολείου, όπου ο Δρ. Α. Χιωτέλλης είχε στήσει «βάσεις εκτόξευσης πυραύλων» και ο κάθε μικρός και μικρή αστρονόμος κατόρθωσε να εκτοξεύσει τον προσωπικό του/της πύραυλο. Η εκδήλωση για τους μικρούς επισκέπτες έκλεισε με την εκτόξευση υδροπυραύλου που χάθηκε στα πέρατα… της ταράτσας του σχολικού κτιρίου!

Στη συνέχεια, στο δεύτερο μέρος της εκδήλωσης, η Σύμβουλος Παιδαγωγικής Ευθύνης του 4ου ΓΕΛ Ρόδου κα Ε. Μουλά απέδωσε μικρό χαιρετισμό για την εκδήλωση και παρέδωσε τη σκυτάλη στους παρευρισκομένους μαθητές και μαθήτριες από το 4ο ΓΕΛ Ρόδου, το ΓΕΛ Αφάντου, το ΓΕΛ Κρεμαστής, το ΓΕΛ Σορωνής και το Γυμνάσιο Σορωνής. Οι μαθητές και οι μαθήτριες παρουσίασαν μια σειρά από ευφάνταστες και πρωτότυπες εργασίες σχετικές με την αστρονομία και την αστροφυσική. Ενδεικτικά αναφέρουμε τους τίτλους ορισμένων εξ αυτών: «Αρίσταρχος – ο πρώτος αστρονόμος που πρότεινε το ηλιοκεντρικό σύστημα», «Ο Αλ Μπιρούνι και η μέθοδος του για την μέτρηση της ακτίνας της Γης», «Η μέτρηση της ακτίνας της Γης», «Αστρικά Πτώματα», «Φυσικές καταστροφές. Παρατηρώντας τη γη από το διάστημα. Μια άλλη οπτική της καταστροφής». Επίσης, παρουσίασαν ιδιόχειρες κατασκευές όπως: «Πλανητικό Σύστημα», «Ουρανογραφικές Συντεταγμένες», «Ηλιακό τηλεσκόπιο», «Υδροπύραυλος», αλλά και παιχνίδια γνώσεων μέσα από την εφαρμογή Kahoot,

όπως και ένα ολόκληρο επιτραπέζιο παιχνίδι την ‘ASTROMANIA’, εμπνευσμένο από το πρόγραμμα που παρακολούθησαν καθ’ όλη τη διάρκεια της χρονιάς.

Η εκδήλωση συνεχίστηκε με την ομιλία του Δρ. Α. Χιωτέλλη: «Ένα ταξίδι στις γειτονιές του Σύμπαντος». Κατά τη διάρκεια της ομιλίας οι παρευρισκόμενοι είχαν την ευκαιρία να ταξιδέψουν χρονικά από την αρχαιότητα και τους αρχαίους Έλληνες αστρονόμους όπως ο Αρίσταρχος και ο Πτολεμαίος μέχρι τους θεμελιωτές της σύγχρονης αστρονομίας όπως ο Γαλιλαίος και Κέπλερ. Παρακολούθησαν την αφήγηση της γέννησης, της ζωής και του θανάτου ενός αστεριού, την αιτία που το δημιουργεί και εν τέλει το οδηγεί στο θάνατο και τα διαφορετικά αστρικά «πτώματα» που υπάρχουν στον έναστρο ουρανό ανάλογα μ ε την αρχική μάζα των αστεριών. Ο Δρ. Α. Χιωτέλλης έκλεισε την ομιλία του υπογραμμίζοντας ότι δε θα πρέπει να αναφερόμαστε « στη γραμμή της ζωής των αστεριών», αλλά «στον κύκλο της ζωής των αστεριών», αφού ένα αστέρι κλείνει τη ζωή του δημιουργώντας τις συνθήκες για τη γέννηση ενός νέου αστεριού. Η ολοκλήρωση της βραδιάς προέβλεπε αστροπαρατήρηση με το τηλεσκόπιο του Ε.Α.Α. και το τηλεσκόπιο του Αστεροσκοπείου Ρόδου «Εύδημος» με την συνδρομή του κου Σ. Κουφού, ωστόσο οι καιρικές συνθήκες δεν επέτρεψαν την αστροπαρατήρηση.

Εμείς, οι εκπαιδευτικοί, οι μαθητές και οι μαθήτριες που συμμετείχαν στο πρόγραμμα, είχαμε τη χαρά να «γεμίσουμε τις βαλίτσες μας» με γνώσεις που απλόχερα μας χάριζε μέσα από τις διαλέξεις του ο Δρ. Α. Χιωτέλλης. Ευχόμαστε δε, ότι σαν τη ζωή των αστεριών που είναι ένας κύκλος που γεννά νέους κύκλους όπως ανέφερε στην τελική του ομιλία, η λήξη αυτού του υπέροχου προγράμματος που υλοποιήθηκε από το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών και άγγιξε την ακριτική Δωδεκάνησο, υπό την έμπνευση και την εποπτεία του Δρ. Α. Χιωτέλλη , θα ανοίξει νέους κύκλους για να μπορέσουμε να έχουμε τη χαρά και την τύχη να ξαναταξιδέψουμε στις γειτονιές του σύμπαντος μας με οδηγό και καπετάνιο τον Mr. Χιωτέλλη (όπως τιμητικά τον αποκαλούν οι μαθητές/τριες μας).

Οι υπεύθυνοι εκπαιδευτικοί του προγράμματος για τα σχολεία της Ρόδου:

4ο ΓΕΛ Ρόδου: Θεοχαρώ Ματζαβίνου, Ελένη Φλουρή

ΓΕΛ Αφάντου: Φώτης Παλαμιώτης, Βασίλης Σάββας

ΓΕΛ Κρεμαστής: Κωνσταντίνος Πράπας

ΓΕΛ Σορωνής: Χριστίνα Μαστή, Δημήτρης Μυλωνόπουλος

Γυμνάσιο Σορωνής: Αναστάσιος Νικολαΐδης

UniversALL: πρόγραμμα αστρονομίας για μαθητές ακριτικών περιοχών» από το Ε.Α.Α. – Εκδήλωση λήξης του προγράμματος

To Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών (ΕΑΑ), στο πλαίσιο των προσπαθειών του για διεύρυνση των δράσεων εξωστρέφειας και διάχυσης της επιστήμης, σχεδίασε και υλοποίησε το εκπαιδευτικό πρόγραμμα “UniversALL: αστρονομία για μαθητές ακριτικών περιοχών”. Το πρόγραμμα εστιάζει σε μαθητές και μαθήτριες απόμακρων και ακριτικών περιοχών, για τους οποίους η πρόσβαση σε σχετικές δράσεις διάχυσης του Εθνικού Αστεροσκοπείου είναι δύσκολη έως και αδύνατη.

Το πρόγραμμα εφαρμόστηκε για πρώτη χρονιά πιλοτικά φέτος και η περιφέρεια που επιλέχθηκε είναι αυτή των Δωδεκανήσων.

Η ανταπόκριση τόσο των εκπαιδευτικών όσο και των μαθητών/τριών ξεπέρασε κάθε αρχική προσδοκία, καθώς στο πρόγραμμα εντάχθηκαν συνολικά 19 σχολεία από 9 διαφορετικά νησιά (Αστυπάλαια, Τήλος, Κως, Ρόδος, Κάσος, Κάλυμνος, Λέρος, Λειψοί, Πάτμος), 56 εκπαιδευτικοί και περίπου 400 μαθητές/τριες.

Από το νησί της Ρόδου μετέχουν τα σχολεία: 4ο ΓΕΛ Ρόδου, ΓΕΛ Αφάντου, ΓΕΛ Κρεμαστής, ΓΕΛ Σορωνής & Γυμνάσιο Σορωνής.

Η δράση ξεκίνησε τον προηγούμενο Οκτώβριο και μέχρι σήμερα πραγματοποιήθηκαν συνολικά 14 διαδικτυακά μαθήματα από ερευνητές/τριες του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα αντικειμένων της αστροφυσικής επιστήμης όπως: η ιστορία της αστρονομία, η κοσμολογία, η αστρική εξέλιξη, γαλαξίες και αστρικά σμήνη, παρατηρησιακή αστροφυσική κ.α. Επίσης πραγματοποιήθηκαν αστρονομικά πειράματα και live αστρονομικές παρατηρήσεις από τα τηλεσκόπια του Ινστιτούτου Αστρονομίας (ΙΑΑΔΕΤ) του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών. Παράλληλα με τις διαλέξεις οι μετέχοντες μαθητές και μαθήτριες εκπόνησαν τις δικές τους εργασίες κάτω από την επίβλεψη των καθηγητών τους και μέσα από το πρίσμα της εφηβικής τους φαντασίας και δημιουργικότητας μας χάρισαν εκπληκτικές ιδέες και αποτελέσματα.

Και επιτέλους έφτασε η ώρα ερευνητές/τριες και μαθητές/τριες να γνωριστούν από κοντά!

Την Κυριακή 14 Απριλίου, ερευνητές/τριες του Εθνικού Αστεροσκοπείου αναχώρησαν για τα εννέα νησιά των Δωδεκάνησων που μετέχουν στο πρόγραμμα ώστε μαζί με τους μετέχοντες μαθητές/τριες και εκπαιδευτικούς να πραγματοποιήσουν μία σειρά φαντασμαγορικών εκδηλώσεων και παράλληλων δράσεων με παιδικά εργαστήρια, διαλέξεις, παρατήρηση με τηλεσκόπια, εκτοξεύσεις πυραύλων νερού και αέρα!

Η βραδιά αστρονομίας στο νησί της Ρόδου την Τετάρτη στις 24 Απριλίου περιλαμβάνει:

17:00 -19:00 Παιδικό εργαστήριο (για παιδιά 6 έως 12 ετών):

Οι μικροί αστρονόμοι τους νησιού θα περιηγηθούν στο κόσμο του ηλιακού μας συστήματος, θα μάθουν για τους πλανήτες, θα συναντήσουν άλλα «μυστήρια» αστέρια του ουρανού και θα γνωρίσουν τον καλύτερο φίλο των αστρονόμων… το τηλεσκόπιο. Στη συνέχεια θα παρατηρήσουν τον ήλιο από το ηλιακό τηλεσκόπιο, θα κατασκευάσουν και θα εκτοξεύσουν τους δικούς τους πυραύλους… στο άπειρο και ακόμα παραπέρα!

20:00 – 21:30 Ομιλίες και δράσεις για το κοινό (για παιδιά από 9 έως 99 ετών)

Οι μαθητές και οι μαθήτριες των σχολείων που μετέχουν στο πρόγραμμα θα μεταφέρουν μικρούς και μεγάλους στον μαγικό κόσμο των άστρων και της επιστήμης μέσα από μια σειρά ομιλίες, δράσεις και διαδραστικά παιχνίδια.

Στη συνέχεια οι αστροφυσικοί του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών Δρ. Α. Χιωτέλλης και Σ. Κατσιώλη μέσα από την ομιλία τους με τίτλο: «Ένα ταξίδι στις γειτονιές του Σύμπαντος» θα μας ταξιδέψουν και θα μας ξεναγήσουν ως τα πέρατα του Σύμπαντος και της ανθρώπινης σκέψης.

21:30 – 22:30 Αστροπαρατηρήσεις και ουρανογραφία

Η βραδιά θα κλείσει κάτω από τον έναστρο ουρανό με παρατηρήσεις από το τηλεσκόπιο του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και τη γνωριμία του κοινού με τους αστερισμούς του ουράνιου θόλου.

Σας περιμένουμε όλες και όλες για ένα ταξίδι ως τα πέρατα του ουρανού και της ανθρώπινης γνώσης!

Χορηγός επικοινωνίας της εκδήλωσης: Ραδιόφωνο Λυχνάρι.

To Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών (ΕΑΑ) έρχεται στο νησί της Ρόδου

Το «UniversALL – Πρόγραμμα Αστρονομίας για Μαθητές Ακριτικών Περιοχών» πραγματοποιείται σε συνεργασία με το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών υπό την επίβλεψη του κυρίου Αλ. Χιωτέλλη. Κατά τη διάρκεια του προγράμματος, ερευνητές του ΕΑΑ παρουσίασαν και συνεχίζουν να παρουσιάζουν θέματα με αντικείμενο την ιστορία, τη μεθοδολογία και την εξέλιξη της αστροφυσικής επιστήμης, τη ζωή και το έργο μεγάλων επιστημόνων, τις κύριες ανακαλύψεις και τα ανοικτά ερωτήματα της επιστήμης αυτής. Πιο συγκεκριμένα, στο πλαίσιο αυτό οι μαθητές/τριες έχουν έρθει σε επαφή με την ιστορία της αστρονομίας από τον Θαλή έως τον Νεύτωνα, την παρατηρησιακή αστρονομία, τη γέννηση, τη ζωή και τον θάνατο των άστρων, τα αστρικά υπολείμματα (λευκούς νάνους, αστέρες νετρονίων και μελανές οπές ), τη γέννηση και την εξέλιξη του Σύμπαντος, τη δημιουργία και τη δομή του Ηλιακού μας συστήματος.

Η διήμερη εκδρομή στη Μονόλιθο πραγματοποιήθηκε με στόχο την αστροπαρατήρηση και την εκπόνηση μαθητικών εργασιών σε σχέση με τα θέματα που έχουν παρουσιαστεί στους μαθητές/τριες κατά τη διάρκεια του προγράμματος. Η περιοχή της Μονολίθου επιλέχθηκε για την αστροπαρατήρηση λόγω του ιδιαίτερα σκοτεινού ουρανού της. Η αστροπαρατήρηση έγινε με τη συνδρομή του τηλεσκοπίου του αστεροσκοπείου «Εύδημος» υπό την καθοδήγηση – επίβλεψη του ερασιτέχνη αστρονόμου κύριου Στράτου Κουφού. Ο κύριος Κουφός εξήγησε στους μαθητές τη σπουδαιότητα του σκοτεινού ουρανού και την προσπάθεια ένταξης της περιοχής της Μονολίθου σε παγκόσμιο δίκτυο περιοχών σκοτεινού ουρανού μέσω πιστοποίησης του οργανισμού IDA (InternationalDarkSkyAssosiation).

Κατά την αστροπαρατήρηση, οι μαθητές/τριες αρχικά είδαν μέσα από το τηλεσκόπιο τον πλανήτη Δία και δύο από τους δορυφόρους του. Παράλληλα, έγινε παρουσίαση ουρανογραφίας, κατά την οποία οι μαθητές/τριες έμαθαν να αναγνωρίζουν τον αστερισμό του Ωρίωνα, τον αστερισμό του Ταύρου, τις Πλειάδες (γνωστές και ως Πούλια), τον αστερισμό της Μεγάλης και της Μικρής Άρκτου και τον Αστερισμό της Κασιώπης. Ο κύριος Κουφός εξήγησε στους μαθητές τον τρόπο, ώστε να βρίσκουν στον ουρανό τον Πολικό αστέρα, να μπορούν να εντοπίζουν πάντα τον Βορρά και να προσανατολίζονται. Έγινε αναφορά στα μεγέθη λαμπρότητας των αστεριών, στο πιο λαμπρό αστέρι του νυχτερινού ουρανού, το Σείριο, επισημαίνοντας το γεγονός ότι είναι σύστημα τριών αστεριών. Στη συνέχεια, το τηλεσκόπιο στράφηκε στο νεφέλωμα του Ωρίωνα – μια περιοχή αστρογένεσης, αλλά και στον κοντινότερο σε εμάς γαλαξία, αυτόν της Ανδρομέδας, ο οποίος λόγω της καθαρότητας του ουρανού ήταν ορατός ακόμη και με «γυμνό» μάτι. Μέσα από το τηλεσκόπιο οι μαθητές/ τριες παρατήρησαν ανοιχτά και κλειστά σμήνη αστεριών, ένα δίδυμο σμήνος αστεριών αλλά και το γνωστό από την αρχαιότητα δίδυμο σύστημα αστεριών τον Μίζαρ (του αστερισμού της Μεγάλης Άρκτου). Μέσα από αστροφωτογράφηση με κινητό τηλέφωνο, οι μαθητές και οι μαθήτριες είδαν την περιστροφή του ουράνιου θόλου και των αστεριών, που οφείλεται στην περιστροφή της γης γύρω από τον άξονα της. Παράλληλα, ενημερώθηκαν για την μετάπτωση του άξονα της γης που μετά από μερικές χιλιάδες χρόνια θα οδηγήσει στην αλλαγή του αστέρα που μας δείχνει σήμερα τον Βορρά ( το αστέρι του Βορρά θα γίνει ο Βέγας από τον αστερισμό της Λύρας). Κατά τη διάρκεια της αστροπαρατήρησης, οι μαθητές/τριες μπόρεσαν να διακρίνουν τα διαφορετικά χρώματα των αστεριών και να οδηγηθούν σε συμπεράσματα που αφορούσαν στην επιφανειακή τους θερμοκρασία σε σχέση με την θερμοκρασία της επιφάνειας του Ήλιου μας. Είδαν ερυθρούς γίγαντες (Μπέντελγκεζ – αστερισμός Ωρίωνα, Αλντεμπαράν – αστερισμός του Ταύρου), αλλά και το ιδιαίτερα κυανό αστέρι Ρίγκελ του Ωρίωνα, ενώ έγινε αναφορά στη μυθολογία που συνοδεύει τις ονομασίες των αστερισμών. Αξίζει να σημειωθεί, ωστόσο, ότι το εντυπωσιακότερο θέαμα όλων, ήταν ο ίδιος ο έναστρος ουρανός, οποίος αποκαλύφθηκε στα μάτια μας γεμάτος με αναρίθμητα αστέρια, έτσι όπως δεν τον είχαμε ξαναδεί, ακριβώς λόγω της απουσίας φωτορρύπανσης στη συγκεκριμένη περιοχή.

Κατά τη διάρκεια της εκδρομής, οι μαθητές/τριες ασχολήθηκαν με πλήθος διαφορετικών εργασιών σχετικών με το πρόγραμμα, όπως η παρουσίαση των ουρανογραφικών, συντεταγμένων, η παρουσίαση του «θανάτου» των αστεριών και των αστρικών «πτωμάτων», η μέτρησης της ακτίνας της γης με τη μέθοδο του Αλ Μπιρούνι, η δημιουργία επιτραπέζιου παιχνιδιού σχετικού με το πλανητικό μας σύστημα, η παρουσίαση και κατασκευή μακέτας με το ηλιακό μας σύστημα και πολλά άλλα. Η δεύτερη μέρα της εκδρομής αφιερώθηκε στην επαφή και γνωριμία των μαθητών/τριών με τη φύση της Μονολίθου. Μέσα από περίπατο στο δάσος και βιωματικά παιχνίδια, οξύνθηκαν οι αισθήσεις των μαθητών / τριών, ώστε να αναγνωρίζουν τους ήχους, τα αρώματα, τα χρώματα και τις ομορφιές του δάσους.

Το ενδιαφέρον που έδειξαν οι μαθητές/τριες καθόλη τη διάρκεια της εκδρομής, για να έρθουν σε επαφή με νέα πεδία γνώσης αλλά και η διάθεση τους, για να περιπλανηθούν στο φυσικό περιβάλλον και να το γνωρίσουν βιωματικά ήταν ιδιαίτερα ελπιδοφόρο. Ακριβώς αυτό το στοιχείο καταδεικνύει την ανάγκη για μια στροφή της εκπαίδευσης αλλά και της παιδείας σε διαφοροποιημένες μεθόδους, αλλά και αντικείμενα όπως η αστρονομία και η αστροφυσκή που συνδέονται άμεσα με τις αναζητήσεις και το ενδιαφέρον των παιδιών.

Μαθητές/τριες και εκπαιδευτικοί έφυγαν με τις καλύτερες εντυπώσεις από την επίσκεψη στη Μονόλιθο, μια περιοχή που παραμένει ανόθευτη και παρθένα ως προς το φυσικό της περιβάλλον και τον σκοτεινό νυχτερινό της ουρανό!

Τα «αστεράκια» του 4ου ΓΕ.Λ. Ρόδου συναντούν τα αστέρια κάτω από τον έναστρο ουρανό της Μονολίθου!

Στα πλαίσια του προγράμματος σχολικών δραστηριοτήτων UniversALL για μαθητές ακριτικών περιοχών της Ελλάδας του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, μας δόθηκε η δυνατότητα να συνδεθούμε με το αστεροσκοπείο της Πεντέλης με οικοδεσπότη τον κ. Αλέξανδρο Χιωτέλλη και τους επιστήμονες ερευνητές του Κέντρου Επισκεπτών του αστεροσκοπείου της Πεντέλης κ. Λάζαρο Κουτουλίδη και κ. Βαγγέλη Κολοκοτρώνη. Στο ταξίδι αυτό μάς συντρόφευσαν 15 ακόμη σχολεία των Δωδεκανήσων. Μαθητές και μαθήτριες από 4 σχολεία της Ρόδου ( ΓΕ.Λ. Κρεμαστής, ΓΕ.Λ.Σορωνής, ΓΕ.Λ.Αφάντου, 4ο ΓΕ.Λ. Ρόδου), καθώς και παιδιά από Λέρο, Τήλο, Κω, Κάλυμνο, Πάτμο, Λειψούς, Αστυπάλαια, Κάσο είχαν την ευκαιρία να κάνουν ένα απολαυστικό οδοιπορικό στον χειμερινό ουρανό.

Παρατηρήσαμε τον μεγαλύτερο πλανήτη του ηλιακού μας συστήματος, Δία, και 4 από τα φεγγάρια του Γανυμήδη, την Ιώ, την Ευρώπη και την Καλλιστώ. Συγκρίναμε τις διαστάσεις του Δία με τη Γη και τον ήλιο, ακούσαμε για τα κύματα τσουνάμι που προκαλούνται στο έδαφος της Ιούς από τη βαρυτική έλξη του Δία, ενημερωθήκαμε για τον μεγαλύτερο δορυφόρο του πλανητικού μας συστήματος, τον Γανυμήδη, και αναζητήσαμε την κόκκινη κηλίδα του Δία, που δυστυχώς μάς είχε γυρισμένη την πλάτη!

Στη συνέχεια, πήγαμε έτη φωτός μακριά, στο πλανητικό νεφέλωμα του Ωρίωνα και γίναμε μάρτυρες της γέννησης νέων αστεριών! Μιλήσαμε για τον κύκλο της ζωής και του θανάτου των αστεριών και τον τρόπο που το ένα δημιουργεί το άλλο μέσα από εξωτικές εκρήξεις σούπερ νόβα!

Αμέσως μετά, κατευθυνθήκαμε σε ένα μεγάλο κυανό αστέρι του αστερισμού του Ωρίωνα, τον Rigel, για να μετακινηθούμε λίγο αργότερα στη «μασχάλη» του κυνηγού Ωρίωνα , τον αστέρα Μπέντελγκεζ. Στον Μπέντελγκεζ, αντικρίσαμε έναν ερυθρό γίγαντα που διανύει τα τελευταία στάδια της ζωής του και «ψυχορραγεί» ως άστρο, ετοιμάζοντας την τελευταία πράξη της ύπαρξης του που θα κλείσει με μια εντυπωσιακή έκρηξη σούπερ νόβα!

Η περιπλάνησή μας έκλεισε με έναν «περίπατο» στις γειτονιές του δικού μας φεγγαριού. Περάσαμε από τους κρατήρες του Τύχο-Μπράχε και του Κοπέρνικου και νιώσαμε ότι είναι τόσο κοντά όσο μια ανάσα αλλά ταυτόχρονα και τόσο μακριά, για να ταξιδέψει κάνεις σε αυτά.

Ο ενθουσιασμός όλων από την περιπλάνηση μας στις γειτονιές του γαλαξία μας ήταν έκδηλος.Οι οικοδεσπότες ερευνητές του αστεροσκοπείου της Πεντέλης μάς συνεπήραν με τις ερωτήσεις και τις γνώσεις τους στο ταξίδι της γέννησης και της δημιουργίας των αστεριών και των πλανητικών συστημάτων. Η συμμετοχή των

μαθητών/τριών μέσα από αλληλεπίδραση με ερωτήσεις και απαντήσεις ήταν το καύσιμο, για να παρατείνουμε το ταξίδι μας και η συνεύρεση τόσων ανθρώπων από τόσα νησιά των Δωδεκανήσων ήταν μια γιορτή επιστήμης και συνεργασίας.

Ευχαριστούμε θερμά τον κ. Α. Χιωτέλλη για αυτήν του την πρωτοβουλία και τους συνεργάτες του στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών που έδωσαν την ευκαιρία σε τόσους μαθητές/τριες και εκπαιδευτικούς να έχουν τη χαρά της παρατήρησης του νυχτερινού Ουρανού από ένα μεγάλο τηλεσκόπιο με μια τόσο αξιόλογη ξενάγηση!Δίνουμε ραντεβού στην επόμενη εαρινή ισημερία για παρατήρηση του πιο κοντινού μας άστρου: του ήλιου μας!

Μια βραδιά στα αστέρια για τους μαθητές και τις μαθήτριες του 4ου ΓΕ.Λ. Ρόδου μέσα από το Αστεροσκοπείο Πεντέλης

Η διαδικασία της Σύνδεσης με τον ISS και τον/την αστροναύτη, θα μεταδοθεί σε κανάλι το YouTube και από τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης στο διαδίκτυο (Facebook και Instagram). Όλοι οι απαραίτητοι σύνδεσμοι για τα νέα του προγράμματος βρίσκονται στον παρακάτω σύνδεσμο : https://linktr.ee/zipariss2023

Σύνδεση του Δημοτικού Σχολείου Ζηπαρίου με τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS)

Πρόκειται για το πρόγραμμα Αστρονομίας για μαθητές και μαθήτριες δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης σε ακριτικές περιοχές με τίτλο «UnversALL», που διοργανώνει το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, στο πλαίσιο των προσπαθειών του για διεύρυνση των δράσεων εξωστρέφειας και διάχυσης της επιστήμης. Το πρόγραμμα εφαρμόζεται για πρώτη χρονιά πιλοτικά σε 18 σχολεία από εννιά νησιά της Περιφέρειας Δωδεκανήσων. Το παρακολουθούν 456 μαθητές και μαθήτριες και 44 εκπαιδευτικοί.
Το πρόγραμμα έχει ξεκινήσει με μια σειρά διαδικτυακών συναντήσεων που πραγματοποιούνται μετά το πέρας των σχολικών μαθημάτων. Κατά τη διάρκεια των διαδικτυακών συναντήσεων παρουσιάζονται όχι μόνο διαλέξεις, αλλά και σχετικά πειράματα, αστρονομικές παρατηρήσεις και ζωντανές συνδέσεις με τα ερευνητικά τηλεσκόπια και άλλες ερευνητικές υποδομές του Αστεροσκοπείου.
Στα πρώτα μαθήματα οι μαθητές περιηγήθηκαν νοερά στην ιστορία της Αστρονομίας και των πρώτων ανακαλύψεων, από τον Θαλή τον Μιλήσιο, που τον 7ο αιώνα πΧ ήταν ο πρώτος που αντιλήφθηκε ότι ο κόσμος εξηγείται με την παρατήρηση και τη λογική, και στη συνέχεια όλους τους σπουδαίους στοχαστές και επιστήμονες που έθεσαν το δικό τους λιθαράκι στην κατανόηση του Σύμπαντος, όπως τον Αριστοτέλη, τον Αρίσταρχο τον Σάμιο και τον Κλαύδιο Πτολεμαίο, μέχρι τον  Γιοχάνες Κέπλερ και τους τρεις νόμους που διατύπωσε.
«Ο άνθρωπος είναι “μολυσμένος” με το μικρόβιο της περιέργειας. Γοητεύεται και απορεί για όλα τα φαινόμενα που συμβαίνουν γύρω του και εκλαμβάνουν οι αισθήσεις του. Από αυτή τη διαδικασία δεν θα μπορούσε να λείπει ο έναστρος ουρανός», εξήγησε στους μαθητές ο αστροφυσικός του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, Αλέξανδρος Χιωτέλλης.
Καθώς κατάγεται από ένα ακριτικό νησί, τη Λέσβο, και έχει εμπειρία ως καθηγητής Φυσικής στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, ο κ. Χιωτέλλης είχε την ιδέα να φέρει μαθητές ακριτικών νησιών σε επαφή με την Αστρονομία. Είχαν προηγηθεί δράσεις του Αστεροσκοπείου για τη γνωριμία φυλακισμένων με την Αστρονομία, ενώ με τη νέα χρονιά προγραμματίζονται και σεμινάρια για Ρομά και για τυφλούς και κωφάλαλους μαθητές.
«Το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών έχει έναν σημαντικό άξονα δραστηριοτήτων του, τη διάχυση της επιστήμης, και θέλουμε να φτάσει σε ομάδες της κοινωνίας μας που δεν έχουν ισάξια πρόσβαση», εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Χιωτέλλης, ο οποίος είναι επιστημονικά υπεύθυνος του προγράμματος, υπό τον συντονισμό του προέδρου του Αστεροσκοπείου, Μανώλη Πλειώνη.
Στα πρώτα διαδικτυακά μαθήματα που παρουσίασε, ο κ. Χιωτέλλης δεν αρκέστηκε σε μια στείρα παρουσίαση των πρώτων ανακαλύψεων, αλλά χρησιμοποίησε ευφάνταστους τρόπους και κινούμενα σχέδια για να κεντρίσει το ενδιαφέρον των μαθητών και για να τους εξηγήσει τα φαινόμενα, από μια πίτσα που την παραλλήλισε με το Ηλιακό μας Σύστημα μέχρι ένα μυρμήγκι που διέτρεξε την τροχιά των πλανητών.
«Οι μαθητές θα έπρεπε να μαθαίνουν την ομορφιά της γνώσης, χωρίς να είναι υπό το πρίσμα των εξετάσεων, των ασκήσεων και των βαθμών. Το πρόβλημα είναι, επειδή έχω δουλέψει ως Φυσικός, ότι κατακρεουργούμε τη Φυσική, την κάνουμε όσο πιο άσχημη γίνεται και τη σερβίρουμε στους μαθητές ουσιαστικά ως ένα πλέγμα δύσκολων, δυσεπίλυτων ασκήσεων που δεν έχουν ουδεμία σχέση με την πραγματικότητα και είναι πολύ λογικό τα παιδιά να μην το βρίσκουν ελκυστικό. Όταν τους πεις το ίδιο πράγμα με μια διαφορετική ιστορία βάζοντας όμορφες εικόνες, φτιάχνοντας ένα storyline, απεγκλωβίζοντάς το από το στενό κορσέ του εξεταστικού συστήματος, τους κινείς το ενδιαφέρον και την ανάγκη τους να δουλέψουν πάνω σε αυτό», τονίζει ο ίδιος. Στην κατεύθυνση αυτή, προσθέτει, «είναι κρίμα ότι απουσιάζει η Αστρονομία από το πρόγραμμα σπουδών, καθώς, ακριβώς επειδή έχει τόσο ελκυστικό αντικείμενο, μπορεί να αποτελέσει όχημα και εφαλτήριο για να στραφούν οι μαθητές προς τις θετικές επιστήμες».
Ο Βίκτωρας, μαθητής της Α’ Γυμνασίου στο Γυμνάσιο Λειψών, είναι ανάμεσα στα παιδιά που παρακολουθούν τα μαθήματα και περιγράφει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι αποφάσισε να πάρει μέρος «γιατί ήθελα από πάντα να μάθω πώς είναι ο κόσμος έξω από τη Γη και πώς δημιουργήθηκε η Γη».
Ο καθηγητής φυσικών επιστημών στο Γυμνάσιο Σορωνής στη Ρόδο, Αναστάσιος Νικολαΐδης, αναφέρει από την πλευρά του «πόσο σημαντική είναι η ευκαιρία που δίνεται στους μαθητές να έρθουν σε επαφή με θέματα που αφορούν στο Διάστημα, στον πλανήτη μας και τη θέση του μέσα στο Διάστημα. Νομίζω πως πρέπει να γίνονται τέτοιες δράσεις πρώτα από όλα για το καλό των μαθητών, αλλά και των εκπαιδευτικών».
Στα σεμινάρια θα συμμετάσχουν και άλλοι ερευνητές του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, οι οποίοι θα παρουσιάσουν ένα ευρύ φάσμα επιστημονικών αντικειμένων σχετικών με την Αστρονομία. Παράλληλα με τα σεμινάρια, οι μαθητές εκπονούν τις δικές τους εργασίες σε σχετικά αντικείμενα, κάτω από την επίβλεψη των καθηγητών τους και των ερευνητών του Αστεροσκοπείου. Οι μαθητές έχουν τη δυνατότητα να αποφασίσουν τον οποίο θα υλοποιήσουν τις εργασίες, από βιβλιογραφικές εργασίες μέχρι κατασκευές ή καλλιτεχνικές απεικονίσεις. Τις εργασίες θα παρουσιάσουν στους ερευνητές και τις τοπικές κοινωνίες την άνοιξη, κατά την ολοκλήρωση του προγράμματος. Επιπλέον, στο πλαίσιο του προγράμματος θα γίνουν και επισκέψεις των μαθητών στις εγκαταστάσεις του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών.
Μέσα από το πρόγραμμα αυτό ο Αλέξανδρος Χιωτέλλης έχει θέσει ως στόχο να μεταδώσει στα παιδιά δύο σημαντικά μηνύματα: «Πρώτον, ότι ο κόσμος είναι πολύ όμορφος και η μάχη της γνώσης για να τον καταλάβεις είναι εξίσου μια υπέροχη διαδρομή. Το δεύτερο είναι το τι σημαίνει επιστημονική μεθοδολογία, ποιος είναι ο άξονας που σκέφτεται ένας επιστήμονας, η παρατήρηση, η μέθοδος, το συμπέρασμα και η αξιολόγηση με βάση το πείραμα. Και ότι δεν είναι ο σωστός επιστήμονας αυτός που βρήκε το σωστό, αλλά αυτός που σκέφτηκε μεθοδικά και το πήγε λίγο παραπέρα. Έχουμε μάθει να ζούμε σε μια κοινωνία που πρέπει να ασπάζεσαι μόνο καθολικές, απόλυτες, κρυστάλλινες αλήθειες και βεβαιότητες και αυτό αντιβαίνει τελείως την επιστημονική σκέψη. Η επιστήμη μπορεί να βοηθήσει την κοινωνία μας στον τρόπο σκέψης, ασχέτως αν τελικά θα γίνεις φυσικός ή αστροφυσικός ή οτιδήποτε άλλο».

Πηγή ΑΠΕ-ΜΠΕ

Μαρία Κουζινοπούλου

Μαθητές ακριτικών νησιών ανακαλύπτουν τα μυστικά του Διαστήματος και της επιστημονικής γνώσης