Συναγερμός για την πικροδάφνη σε σχολεία και παιδικές χαρές, στο μικροσκόπιο και ο Δήμος Ρόδου

Το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας θα συνεχίσει με συνέπεια να υπηρετεί τον θεσμικό του ρόλο ως επίσημου τεχνικού συμβούλου της Πολιτείας και να ενημερώνει την κοινή γνώμη για σύνθετα τεχνικά ζητήματα.

Ο Πρόεδρος του ΤΕΕ Γιώργος Στασινός δήλωσε:

«Χαίρομαι πολύ που θα συνεχίσουμε να ζούμε με της πικροδάφνης τον ανθό δίπλα μας. Το ΤΕΕ και άλλοι επιστημονικοί φορείς τεκμηριώσαμε δημοσίως τους λόγους που μια πιθανή πρωτοβουλία μαζικής εκρίζωσης και αντικατάστασης του φυτού ήταν ανορθολογική, λανθασμένη, νομικά προβληματική και αντιεπιστημονική. Είναι δουλειά της διοίκησης να μην προχωρήσει καμία τέτοια εξέλιξη στις πόλεις μας και να εφαρμοστούν σωστά οι συστάσεις του ΕΟΔΥ. Τα Υπουργεία Παιδείας και Εσωτερικών πρέπει να διασφαλίσουν ότι όλοι οι αποδέκτες της προηγούμενης δήθεν «εγκυκλίου» – «σύστασης» θα ενημερωθούν για τη νέα επίσημη θέση του ΕΟΔΥ, που δεν προτείνει πλέον την αντικατάσταση της πικροδάφνης στα αστικά περιβάλλοντα αλλά προκρίνει άλλα μέτρα αντιμετώπισης της γνωστής από την αρχαιότητα διακινδύνευσης. Χαιρετίζω τη γενναιότητα της επιστημονικής προσέγγισης του ΕΟΔΥ που αναγνωρίζει τα προβλήματα που έπρεπε άμεσα να αντιμετωπιστούν.

Όπως τονίσαμε εξαρχής, η επιλογή του τρόπου και των ειδών φύτευσης στο αστικό περιβάλλον είναι πολύ σοβαρή υπόθεση για να επαφίεται σε μια μονοδιάστατη εγκύκλιο της διοίκησης. Η ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική κρίση, η βιοποικιλότητα στις πόλεις και η ποιότητα ζωής των ανθρώπων στις πόλεις εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το αστικό πράσινο. Κάθε συντονισμένη αλλαγή οφείλει να έχει διεπιστημονική προσέγγιση και πολυπαραγοντική ανάλυση.  Η ορθολογική προσέγγιση για την επίλυση τέτοιων ζητημάτων είναι η διεπιστημονική προσέγγιση ιδιαίτερα προς την κατεύθυνση της περιβαλλοντικής ενημέρωσης, εκπαίδευσης και εξοικείωσης για να ζει ο σύγχρονος άνθρωπος ασφαλώς στις συνθήκες του φυσικού περιβάλλοντος, όπως συμβαίνει επί αιώνες. Το ΤΕΕ επισημαίνει εκ νέου, για να προλάβει κάθε σχετικό «ατύχημα» στο μέλλον, ότι κάθε αστική φύτευση αποτελεί λύση βασισμένη στη φύση (nature-based solution) και συμβάλλει στην περιβαλλοντική αναβάθμιση του αστικού ιστού. Είναι απαραίτητη διότι μπορεί να συνεισφέρει ταυτόχρονα σε περιβαλλοντικούς, ενεργειακούς, υγειονομικούς, κοινωνικούς και οικονομικούς στόχους, υπό την προϋπόθεση ορθού σχεδιασμού, κατασκευής και συντήρησης. Επομένως αποτελεί και στοιχείο του δημοσίου συμφέροντος. Το ΤΕΕ θα συνεχίσει να υπηρετεί με συνέπεια ένα πιο πράσινο μέλλον με έμφαση στην αειφόρο ανάπτυξη και επαναλαμβάνει με έμφαση ότι το αστικό πράσινο είναι όρος επιβίωσης και ποιότητας ζωής.»

ΤΕΕ – Στασινός: Σώθηκε της πικροδάφνης ο ανθός από το μαζικό ξερίζωμα στις πόλεις μας

Σχετικά με το ζήτημα που έχει δημιουργηθεί τις τελευταίες εβδομάδες και απασχολεί την κοινή γνώμη και τη δημοσιότητα, σχετικά με την πιθανή μαζική αντικατάσταση των φυτών πικροδάφνης από το αστικό περιβάλλον και ιδιαίτερα από σχολικές εκτάσεις – κτίρια, παιδικές χαρές κλπ, κατόπιν «εγκυκλίου» υπηρεσιακών παραγόντων του Υπουργείου Παιδείας μετά από σχετικές οδηγίες του ΕΟΔΥ (Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας), το ΤΕΕ οφείλει, εκ του θεσμικού του ρόλου, να ενημερώσει την κοινή γνώμη:

–      Η επιλογή του τρόπου και των ειδών φύτευσης στο αστικό περιβάλλον είναι πολύ σοβαρή υπόθεση για να επαφίεται σε μια μονοδιάστατη εγκύκλιο της διοίκησης. Η ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική κρίση, η βιοποικιλότητα στις πόλεις και η ποιότητα ζωής των ανθρώπων στις πόλεις εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το αστικό πράσινο. Κάθε συντονισμένη αλλαγή οφείλει να έχει διεπιστημονική προσέγγιση και πολυπαραγοντική ανάλυση.

–      Οι συγκεκριμένες συστάσεις του ΕΟΔΥ αποτελούν οδηγό για τις πιθανές επιπτώσεις, σε θέματα δημόσιας υγείας, από ατυχή ή κακή χρήση μέρους των φυτών, επομένως αποτελεί, τουλάχιστον εν μέρει, ανάλυση διακινδύνευσης. Ωστόσο σημειώνεται ότι ελλείπει από τις συστάσεις αυτές, όπως έχουν δημοσιοποιηθεί, η ποσοτική ανάλυση των συμβάντων, τουλάχιστον την τελευταία πενταετία, και η απαραίτητη εκτίμηση κινδύνου για να καταλήξει η ανάλυση σε συγκεκριμένα μέτρα, όπως η σύσταση απομάκρυνσης.

–      Κάθε τέτοια συντονισμένη ενέργεια, όπως περιγράφεται στη «σύσταση» και φέρει το μανδύα διοικητικής κατεύθυνσης βάσει της «εγκυκλίου», για συνολική απομάκρυνση ενός εκτεταμένα υπάρχοντος αστικού φυτού, από συγκεκριμένου τύπου κτίρια και εκτάσεις, προσιδιάζει σε σχέδιο ή πρόγραμμα της διοίκησης και ως εκ τούτου οφείλει να έχει προηγηθεί διαδικασία περιβαλλοντικής αδειοδότησης ή να έχει εγκύρως (κατά την έννοια της εθνικής και ευρωπαϊκής νομοθεσίας) εκτιμηθεί ότι δεν απαιτείται, γεγονός που δεν αναφέρεται στην εν λόγω εγκύκλιο.

–      Πέραν νομικών ή διοικητικών επιχειρημάτων ή πρακτικών, κάθε ανάλογη ή αντίστοιχη πρωτοβουλία οφείλει, σήμερα, περισσότερο από ποτέ, να προτάσσει το αυτονόητο σήμερα περιβαλλοντικό ισοζύγιο

–      Σε κάθε περίπτωση, όλοι οι εμπλεκόμενοι οφείλουν να ακολουθούν τις προβλέψεις της νομοθεσίας, οι οποίες υπερισχύουν των όποιων εγκυκλίων

–      Δεν αποτελεί καλό παράδειγμα διοικητικής λειτουργίας ή κρατικής αποτελεσματικότητας η αποστολή «εγκυκλίων» με βαρύ αποτύπωμα σε ουσιαστικές και οικονομικές επιπτώσεις, χωρίς να παρέχεται κατεύθυνση χρηματοδότησης των αναγκαίων κινήσεων ή έστω να έχει διενεργηθεί τουλάχιστον αρχική εκτίμηση των δημοσιονομικών επιπτώσεων.

–      Η αντιμετώπιση τέτοιων προβλημάτων, όπως για παράδειγμα νέα επιστημονικά δεδομένα ή νέες εκτιμήσεις επικινδυνότητας, και τυχόν «λύσεις» που προτείνονται, ιδιαίτερα όταν έχουν να κάνουν με θέμα ιδιαίτερα μεγάλης έκτασης εφαρμογής, δεν μπορεί να αποτελούν προϊόν μονο-επιστημονικής προσέγγισης αλλά αντίθετα είναι απαραίτητο να τίθεται υπό μελέτη, εκτίμηση και σύσταση πολύ-επιστημονικής ομάδας.

–      Είναι προφανές σε κάθε καλόπιστο ότι η ορθολογική προσέγγιση του θέματος απαιτεί τον σαφή διαχωρισμό των τυχόν ανεπιθύμητων επιδράσεων  του φυτού πικροδάφνη (Nerium oleander), γνωστών στον άνθρωπο από την αρχαιότητα, που αποτελεί ιατρικό θέμα, από τους αποδεκτούς κανόνες φύτευσης, διατήρησης, διαχείρισης και προστασίας της βιοποικιλότητας σε αστικούς χώρους, που είναι τεχνικό και περιβαλλοντικό θέμα. Η ορθολογική προσέγγιση για την επίλυση τέτοιων ζητημάτων είναι η διεπιστημονική προσέγγιση ιδιαίτερα προς την κατεύθυνση της περιβαλλοντικής ενημέρωσης, εκπαίδευσης και εξοικείωσης για να ζει ο σύγχρονος άνθρωπος ασφαλώς στις συνθήκες του φυσικού περιβάλλοντος, όπως συμβαίνει επί αιώνες.

–      Τόσο το ΤΕΕ όσο, πιστεύουμε, και άλλοι φορείς, όπως το ΓΕΩΤΕΕ και άλλοι ειδικοί επιστημονικοί φορείς, είναι πάντα στη διάθεση της διοίκησης και της Πολιτείας γενικότερα για να βρίσκονται κάθε φορά οι κατάλληλες λύσεις σε σύνθετα προβλήματα.

–      Το ΤΕΕ επισημαίνει ότι κάθε αστική φύτευση αποτελεί λύση βασισμένη στη φύση (nature-based solution) και συμβάλλει στην περιβαλλοντική αναβάθμιση του αστικού ιστού. Είναι απαραίτητη διότι μπορεί να συνεισφέρει ταυτόχρονα σε περιβαλλοντικούς, ενεργειακούς, υγειονομικούς, κοινωνικούς και οικονομικούς στόχους, υπό την προϋπόθεση ορθού σχεδιασμού, κατασκευής και συντήρησης. Επομένως κάθε εκτεταμένου τύπου αλλαγή πρέπει να εκτιμά τις σχετικές επιπτώσεις και ως στοιχείο του δημοσίου συμφέροντος.

–      Σε κάθε περίπτωση, οι υπηρεσίες του Δημοσίου οφείλουν να είναι πιο προσεκτικές στις διατυπώσεις που χρησιμοποιούν στα κείμενά τους και στους συμβολισμούς που δίνουν στην κοινωνία με τις επιλογές τους. Το ΤΕΕ επαναλαμβάνει με έμφαση ότι η φύτευση στις πόλεις μας είναι όρος επιβίωσης και ποιότητας ζωής.

Ο Πρόεδρος του ΤΕΕ Γιώργος Στασινός, κατέληξε:

«Και αν όλα τα παραπάνω λογικά και επιστημονικής προσέγγισης επιχειρήματα δεν πιάσουν τόπο, πρέπει να προσθέσω και αυτό που τραγουδά ο λαός μας στον τόπο μου, στην Ήπειρο, ως δημοτικό τραγούδι: Στης πικροδάφνης τον ανθό έγειρα ν’ αποκοιμηθώ…»
—

ΤΕΕ – Στασινός για πικροδάφνες και αστική φύτευση: Κάθε συντονισμένη αλλαγή οφείλει να έχει διεπιστημονική προσέγγιση και πολυπαραγοντική ανάλυση