Τιμητικές διακρίσεις στο πλαίσιο του διεθνούς συνεδρίου με τίτλο: «Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων, Ίππαρχος ο Ρόδιος και οι Συμιακοί Ήρωες του Βυθού»

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι παρουσιάσεις γύρω από την τεχνολογία, τις ανακατασκευές και τις νέες επιστημονικές υποθέσεις, με συμμετοχή του Μουσείου Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας Κοτσανά και εξειδικευμένων ερευνητών. Ξεχωριστή ενότητα αφιερώνεται επίσης στο «Μεξικανικό Μηχανισμό των Αντικυθήρων», ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα που συνδέει την αρχαία ελληνική τεχνολογία με την κουλτούρα των Μάγια.
Η δεύτερη ημέρα του συνεδρίου είναι αφιερωμένη στην εκπαίδευση και τη διάχυση της γνώσης, παρουσιάζοντας δράσεις σχολείων, εκπαιδευτικών και του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, που χρησιμοποιούν τον Μηχανισμό ως εργαλείο έμπνευσης και μάθησης για μαθητές και τη νέα γενιά. Το συνέδριο θα ολοκληρωθεί με τελική συζήτηση και απολογισμό, ενώ κορυφαία στιγμή θα αποτελέσει η τελετή μνήμης και τιμής με τα αποκαλυπτήρια μπρούτζινου αγάλματος του ηρωικού Συμιακού δύτη – καπετάνιου Δημητρίου Κοντού και την απονομή τιμητικών διακρίσεων στους συγγενείς των Συμιακών δυτών που συνέβαλαν στην αποκάλυψη του σημαντικότερου τεχνολογικού θαύματος της αρχαιότητας.
Παράλληλα, στη Σύμη θα λειτουργούν εκθέσεις, εκπαιδευτικά εργαστήρια, προβολές ντοκιμαντέρ και διαδραστικές δράσεις για μαθητές και το κοινό, ενώ μέρος του συνεδρίου θα μεταδοθεί και διαδικτυακά. Η Σύμη γίνεται τόπος μνήμης, επιστήμης και πολιτισμού, τιμώντας τους ανθρώπους της που βούτηξαν στο παρελθόν για να αποκαλύψουν ένα από τα σπουδαιότερα μυστικά της ανθρώπινης τεχνολογικής ιστορίας.

Διήμερο επιστημονικό συνέδριο για τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων στη Σύμη

“Ταξίδι στον χρόνο με τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων” στην Αστυπάλαια

Το πιστό αντίγραφο του μηχανισμού στην πόλη της Ρόδου, η κατασκευή του οποίου αποτελεί πρωτοβουλία του Παρροδιακού Συλλόγου Αμερικής «Απόλλων» σε συνεργασία με το Μουσείο Κώστα Κοτσανά θα βρίσκεται στην πλατεία Ελευθερίας. Την Κυριακή 12 Ιανουαρίου και ώρα 15:00 θα γίνουν τα αποκαλυπτήρια  του.

Το πρόγραμμα του συνεδρίου όπως ανακοινώθηκε σήμερα έχει ως εξής: 

ΡΟΔΟΣ Σάββατο 11 και Κυριακή 12 Ιανουαρίου 2025

Rhodes Saturday 11 and Sunday 12 January 2025

Σάββατο 11 Ιανουαρίου: Πανεπιστήμιο Αιγαίου (Κτήριο Κλεόβουλος) Λεωφόρο Δημοκρατίας 1, ΤΚ: 85132.

Saturday 11 January: University of the Aegean (Kleovoulos building).

Κυριακή 12 Ιανουαρίου: Εμπορικό &Βιομηχανικό Επιμελητήριο (Γρηγορίου Λαμπράκη 8, TK 85131).

Sunday 12 January: Chamber of Commerce and Industry of Dodecanese (Gr.Lampraki 8).

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 

Σάββατο 11 Ιανουαρίου 

9.00  Προσέλευση, Εγγραφή – Registration

9.30 – 10.00 Χαιρετισμοί – Welcome and opening addresses

1η Συνεδρία 

Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων και

Η Αστρονομία έως και τους Ελληνιστικούς χρόνους

The Antikythera Mechanism and Astronomy up to the Hellenistic period

Chair: Efstathiou Kyriakos, Tselikas Agamemnon

10.00 – 10.45: Μουσάς Ξενοφών

Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων, η Αφροδίτη και οι Ολυμπιακοί Αγώνες.

10.45 – 11.30: Παπαθανασίου Μάρω

Από τον Πυθαγόρα στον Ίππαρχο: Η οικουμενικότητα των ελληνικών επιστημονικών ιδεών και η μεταβαλλόμενη όψη του κόσμου μέσω γεωμετρικών και μηχανικών προτύπων.

11.30 – 12.00: Διάλειμμα – Coffee-Break

2η Συνεδρία 

Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων – σύγχρονα Μοντέλα

Chair: Kriaris Dionysios,  Roumeliotis Manos

12.00 – 12.30: Κοτσανάς Κωνσταντίνος

Το πλανητάριο του Αρχιμήδη, ο μηχανισμός των Αντικυθήρων και το ωρο(ημερο)λόγιο-πλανητάριο του Ανδρόνικου Κυρρήστου.

12.30 – 13.00: 

Τρία θέματα σχετικά με τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων.

13.00 – 13.30: Morales Saucedo Julio, Perez-Enriquez Raul, Carmona Martinez Alfredo, Diaz Gutierrez Luis

Ανακατασκευάζοντας έναν αρχαίο μηχανισμό για το μέλλον.

13.30–14.00: Αριστείδης Βούλγαρης,  Χριστόφορος Μουρατίδης,  Ανδρέας Βοσινάκης

Οι τέσσερις σεληνιακοί κύκλοι στον Μηχανισμό των Αντικυθήρων: Μία ολοκληρωμένη γραναζωτή μηχανή για τον υπολογισμό των εκλείψεων την εποχή των Ερατοσθένη και Ίππαρχου.

14.00 – 14:30: Κριάρης Διονύσιος

‘Τα Μαθηματικά του Μηχανισμού των Αντικυθήρων’: Μια ματιά στο σύμπαν με τα Μαθηματικά.

‘The Mathematics of the Antikythera Mechanism’: A glimpse into the Universe through Mathematics.

14.30 – 15.30: Ελαφρύ Γεύμα – Light Lunch

3η Συνεδρία 

Ο Ίππαρχος και ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων

Chair: Morales Saucedo Julio, Kotsanas Konstantinos

15.30 – 16.00: Ρουμελιώτης Μάνος

Οι Ανωμαλίες του Ιππάρχου και το εικονικό Μουσείο του Μηχανισμού.

16.00 – 16.45:Ευσταθίου Κυριάκος

Μοντελοποίηση της γνώσης για τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων με στόχο τη δημιουργία διαφορετικών αφηγήσεων ανάλογα με τον χρήστη.

16.45 – 17.15: Τσελίκας Αγαμέμνων

Διαβάζοντας τις επιγραφές του Μηχανισμού των Αντικυθήρων.

17.15 – 17.45: Gysembergh Victor (via zoom)

17.45 – 18. 15: Williams Peter (via zoom)

Ο «χάρτης του ουρανού» του Ίππαρχου.

18.15 – 18.45:  Συζήτηση – Discussion

19.30: Δείπνο – Dinner

Στην τελική ευθεία οι ετοιμασίες για το συνέδριο που αφορά το μηχανισμό των Αντικυθήρων – Την Κυριακή τα αποκαλύπτήρια του πιστού αντιγράφου

Ενα σπουδαίο για τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων και τον Ίππαρχο τον Ρόδιο, ο οποίος είναι ο πιθανός σχεδιαστής και κατασκευαστής του μηχανισμού στη Ρόδο, θα πραγματοποιηθεί στο νησί μας στις 11 και στις 12 Ιανουαρίου 2025, με καταξιωμένους ομιλητές.
Το πρόγραμμα είναι διήμερο και οι εργασίες θα διεξαχθούν στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου και στο Επιμελητήριο Δωδεκανήσου.
Το πρόγραμμα του Συνεδρίου έχει ως εξής:
-11 Ιανουαρίου: Πανεπιστήμιο Αιγαίου (Κτήριο Κλεόβουλος)
-12 Ιανουαρίου: Εμπορικό Επιμελητήριο
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Σάββατο 11 Ιανουαρίου
9.00 Προσέλευση, Εγγραφή
9.30 – 10.00 Χαιρετισμοί
1η Συνεδρία Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων και η Αστρονομία έως και τους Ελληνιστικούς χρόνους, Chair: Efstathiou Kyriakos, Tselikas Agamemnon
10.00 – 10.45: Ξενοφών Μουσάς – Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων, η Αφροδίτη και οι Ολυμπιακοί Αγώνες.
10.45 – 11.30: Παπαθανασίου Μάρω – Από τον Πυθαγόρα στον Ίππαρχο: Η οικουμενικότητα των ελληνικών επιστημονικών ιδεών και η μεταβαλλόμενη όψη του κόσμου μέσω γεωμετρικών και μηχανικών προτύπων.
11.30 – 12.00: Διάλειμμα
2η Συνεδρία
Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων – σύγχρονα Μοντέλα
Chair: Kriaris Dionysios, Roumeliotis Manos
12.00 – 12.30: Kotsanas Konstantinos – Το πλανητάριο του Αρχιμήδη, ο μηχανισμός των Αντικυθήρων και το ωρο(ημερο)λόγιο-πλανητάριο του Ανδρόνικου Κυρρήστου.
12.30 – 13.00: Edmunds Mike (via zoom)
Τρία θέματα σχετικά με τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων.
13.00 – 13.30: Saucedo Morales Julio, Perez-Enriquez Raul, Carmona Martinez Alfredo, Diaz Gutierrez Luis
Ανακατασκευάζοντας έναν αρχαίο μηχανισμό για το μέλλον.
13.30 – 14.00: Voulgaris Aristeidis – Οι τέσσερις σεληνιακοί κύκλοι στον Μηχανισμό των Αντικυθήρων: Μία ολοκληρωμένη γραναζωτή μηχανή για τον υπολογισμό των εκλείψεων την εποχή των Ερατοσθένη και Ίππαρχου.
14.00 – 14:30: Kriaris Dionysios – ‘Τα Μαθηματικά του Μηχανισμού των Αντικυθήρων’: Μια ματιά στο σύμπαν με τα Μαθηματικά.
14.30 – 15.30: Ελαφρύ Γεύμα
Ο Ίππαρχος και ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων Hipparchos and the Antikythera Mechanism
Chair: Saucedo Morales Julio, Kotsanas Konstantinos
15.30 – 16.00: Roumeliotis Manos – Οι Ανωμαλίες στον Ίππαρχο και το εικονικό Μουσείο του Μηχανισμού.
16.00 – 16.30: Efstathiou Kyriakos Μοντελοποίηση της γνώσης για τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων με στόχο τη δημιουργία διαφορετικών αφηγήσεων ανάλογα με τον χρήστη.
16.30 – 17.00: Tselikas Agamemnon Διαβάζοντας τις επιγραφές του Μηχανισμού των Αντικυθήρων.
17.00 – 17.30: Williams Peter (via zoom) Ο «χάρτης του ουρανού» του Ίππαρχου.
Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων, αποκαλούμενος και ως πρώτος γνωστός αναλογικός υπολογιστής, χρονολογείται στο 150-100 π.Χ. περίπου, με πιθανότερο τόπο κατασκευής τη Ρόδο.
Παρά το γεγονός ότι κατασκευάστηκε με την αντίληψη ότι η Γη βρίσκεται στο κέντρο του ηλιακού συστήματος, αποτέλεσε εργαλείο που αναπαριστούσε με ακρίβεια την κίνηση των πλανητών.
Οι δύο πόρτες του μηχανισμού φέρουν επιγραφές αστρονομικών και μετεωρολογικών ειδήσεων που συμβαίνουν μια φορά ετησίως. Ο μηχανισμός, που εκτίθεται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, ανασύρθηκε από το Ναυάγιο των Αντικυθήρων στις αρχές του 19ου αιώνα και αποτελείται σήμερα από 82 σωζόμενα θραύσματα. Χαρακτηρίζεται και ως πρώτος γνωστός αναλογικός υπολογιστής, χρονολογείται στο 150-100 π.Χ. περίπου.
Παρά το γεγονός ότι κατασκευάστηκε με την αντίληψη ότι η Γη βρίσκεται στο κέντρο του ηλιακού συστήματος, αποτέλεσε εργαλείο που αναπαριστούσε με ακρίβεια την κίνηση των πλανητών.
Οι δύο πόρτες του μηχανισμού φέρουν επιγραφές αστρονομικών και μετεωρολογικών ειδήσεων που συμβαίνουν μια φορά ετησίως. Ο μηχανισμός, που εκτίθεται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, ανασύρθηκε από το Ναυάγιο των Αντικυθήρων στις αρχές του 19ου αιώνα και αποτελείται σήμερα από 82 σωζόμενα θραύσματα.
Υπενθυμίζεται ότι με πρωτοβουλία του Παρροδιακού Συλλόγου Αμερικής «Απόλλων» σε συνεργασία με το Μουσείο Κώστα Κοτσανά, θα τοποθετηθεί στη Ρόδο πιστό αντίγραφο του μηχανισμού των Αντικυθήρων και σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες της «δημοκρατικής», στο αμέσως επόμενο διάστημα θα διευθετηθούν οι λεπτομέρειες και η ακριβής θέση του.
Το αντίγραφο του Μηχανισμού των Αντικυθήρων είναι ένα μνημείο εξ ολοκλήρου κατασκευασμένου από ορείχαλκο.

Σπουδαίο συνέδριο στη Ρόδο για τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων

Όπως ανακοινώθηκε θα πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο του Β’ Κύκλου Αρχαιολογικών Διαλέξεων της Εφορείας Αρχαιοτήτων Δωδεκανήσου και του Τοπικού Παραρτήματος του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων.

Ο μηχανισμός των Αντικυθήρων κατασκευάστηκε από μπρούντζο πριν από 2.000 περίπου χρόνια και χρησιμοποιούνταν για τον ακριβή υπολογισμό της θέσης του Ήλιου, της Σελήνης και των ουράνιων σωμάτων. Θεωρείται ως ο παλαιότερος αναλογικός υπολογιστής που βοηθούσε στις αστρονομικές παρατηρήσεις, στον υπολογισμό των φάσεων της Σελήνης, στην πρόβλεψη των ηλιακών και σεληνιακών εκλείψεων και στον προσδιορισμό των ημερομηνιών τέλεσης των αρχαίων αγώνων, όπως οι Ολυμπιακοί, τα Πυθία, τα Ίσθμια κ.ά. Ανασύρθηκε το 1901 από Συμιακούς ψαράδες στα ανοικτά των Αντικυθήρων και χρονολογείται μεταξύ του 150 π.Χ. και του 100 π.Χ., ενώ το πλοίο που τον μετέφερε ναυάγησε μεταξύ του 76 π.Χ. και 60 π.Χ. Η μελέτη του έχει απασχολήσει και εξακολουθεί να συναρπάζει τους επιστήμονες, ενώ η σύγχρονη έρευνα υποστηρίζεται από μεγάλες εταιρείες και πρωτοποριακά προγράμματα ψηφιακής απεικόνισης.

Για όσους δεν μπορέσουν να παρευρεθούν, η ομιλία θα μεταδοθεί ζωντανά από την σελίδας μας στο facebook.

Ομιλία του Στράτου Κουφού με θέμα «Αποκρυπτογραφώντας τον μηχανισμό των Αντικυθήρων»

Ξεκίνησαν οι εργασίες για την κατασκευή Λειτουργικού Μηχανισμού των Αντικυθήρων, που αποτελεί πρωτοβουλία του Παρροδιακού Συλλόγου Αμερικής «Απόλλων» σε συνεργασία με το Μουσείο Κώστα Κοτσανά.
Το αντίγραφο του Μηχανισμού των Αντικυθήρων (βλ. σχεδιάγραμμα) θα είναι ένα μνημείο εξ ολοκλήρου κατασκευασμένου από ορείχαλκο και πρόταση του Παρροδιακού Συλλόγου είναι να τοποθετηθεί σε περίοπτη θέση στην πόλη της Ρόδου.
Το θέμα γνωστοποίησε με επιστολή του στον αντιδήμαρχο Πολιτισμού Τουρισμού Γιώργο Τόππο, ο πρόεδρος του ΠΣΑ “Απόλλων” και διευθυντής του ΚΕΣ Παιδεία Ηλίας Τομάζος.
Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων, αποκαλούμενος και ως πρώτος γνωστός αναλογικός υπολογιστής, χρονολογείται στο 150-100 π.Χ. περίπου, με πιθανότερο τόπο κατασκευής τη Ρόδο. Παρά το γεγονός ότι κατασκευάστηκε με την αντίληψη ότι η Γη βρίσκεται στο κέντρο του ηλιακού συστήματος, αποτέλεσε εργαλείο που αναπαριστούσε με ακρίβεια την κίνηση των πλανητών.
Οι δύο πόρτες του μηχανισμού φέρουν επιγραφές αστρονομικών και μετεωρολογικών ειδήσεων που συμβαίνουν μια φορά ετησίως. Ο μηχανισμός, που εκτίθεται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, ανασύρθηκε από το Ναυάγιο των Αντικυθήρων στις αρχές του 19ου αιώνα και αποτελείται σήμερα από 82 σωζόμενα θραύσματα.
Όπως αναφέρει στην επιστολή:
Σας ενημερώνουμε ότι οι εργασίες για την Ανακατασκευή Λειτουργικού Μηχανισμού Αντικυθήρων (ως εξωτερικό μνημείο εξ ολοκλήρου κατασκευασμένου από ορείχαλκο) έχει ξεκινήσει με το συνεργαζόμενο Μουσείο Κώστα Κοτσανά. Σας επισυνάπτουμε ένα σχεδιάγραμμα του Μηχανισμού για τη Ρόδο.

Ξεκίνησε η κατασκευή του Λειτουργικού Μηχανισμού των Αντικυθήρων που θα κοσμεί τη Ρόδο

• Κύριε Μουσά, μελετάτε τον Μηχανισμό των Αντικηθύρων εδώ και πολλά χρόνια. Ποια είναι τα νέα συμπεράσματα και πώς βοήθησαν αυτά στην κατασκευή ενός δεκαπλάσιου σε μέγεθος λειτουργικού πιστού αντιγράφου;
Από το 2004 ξεκίνησα την έρευνα για τον μηχανισμό των Αντικυθήρων. Από τότε μέχρι σήμερα, τα νέα συμπεράσματα που εξάγουμε, μας εκπλήσσουν συνεχώς.
Τα τελευταία χρόνια λοιπόν… μελετάω το ενδεχόμενο να είναι ένα ρολόι, ένα μηχάνημα που δείχνει το χρόνο με συνεχή κίνηση. Και αυτό το συμπέρασμα το στηρίζω σε 2-3 πράγματα που γνωρίζουμε από την αρχαιότητα. Ο Πρόκλος π.χ. μας λέει ότι τέτοιου είδους μηχανήματα έδειχναν αενάως την του ηλίου κίνηση. Και ο ορισμός του χρόνου, όπως και σήμερα τον αντιλαμβανόμαστε και τον μετράμε, κατά τον Αριστοτέλη και τον Πλάτωνα, είναι η κίνηση του ήλιου. Γνωρίζουμε ακόμη, ότι ο Αρχιμήδης είχε φτιάξει ένα παρόμοιο αστρονομικό ρολόι που έμοιαζε με τον μηχανισμό των Αντικυθήρων σε πολλά σημεία. Επιπλέον, ο Αρχιμήδης είχε φτιάξει δύο μηχανήματα που ήταν Πλανητάρια (ή σφαίρες σύμφωνα με τον Κικέρωνα και άλλους), παρόμοια με το μηχανισμό των Αντικηθύρων.
Με βάση τα παραπάνω και με βάση όσα διαβάσαμε στο εγχειρίδιο χρήσης του μηχανισμού, καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι το μηχάνημα που ονομάζουμε σήμερα Μηχανισμός των Αντικηθύρων, πρέπει να ήταν ρολόι και συγχρόνως πλανητάριο.
Επιπλέον, ο Κικέρων μας περιγράφει στα βιβλία πως όταν σπούδαζε στη Ρόδο, όπως άλλωστε και άλλοι σημαντικοί Ρωμαίοι πολιτικοί ή στρατηγοί, έπιασε στα χέρια του ένα μηχάνημα το οποίο έδειχνε τις θέσεις των πλανητών, του ήλιου, της σελήνης και προέβλεπε τις εκλείψεις. Με άλλα λόγια επρόκειτο για ένα μηχανισμό των Αντικυθήρων.
Έχοντας εξάγει όλα αυτά τα συμπεράσματα, κατασκευάσαμε με την υποστήριξη του πανεπιστημίου της Σονόρας, στο Μεξικό και της γνωστής ωρολογοποιίας Olvera που ειδικεύεται στην κατασκευή πολύπλοκων μηχανικών ρολογιών μεγάλου μεγέθους, ένα ομοίωμα του Μηχανισμού του Αντικυθήρων, ένα αστρονομικό ρολόι και πλανητάριο. Δείχνει τη θέση ήλιου και σελήνης και τη φάση της σελήνης, τις θέσεις των πλανητών που κινούνται ανισοταχώς και όχι τυχαία (όπως περιγράφει ο Κικέρων) το οποίο έχει τοποθετηθεί σε μικρή πλατεία που ονομάστηκε Πλατεία Αντικυθήρων (μέχρι τώρα Πλατεία Αστρονομίας) μέσα στην Πανεπιστημιούπολη της Σονόρας στο Ερμοσίγιο.

• Σε ποιον οφείλεται η πρωτοβουλία για την κατασκευή του ρολογιού αυτού που προσομοιώνει το Μηχανισμό των Αντικυθήρων;
Το έναυσμα δόθηκε από την φιλοξενία της έκθεσης του Μηχανισμού των Αντικηθύρων στο πανεπιστήμιο της Σονόρας. Η προσπάθεια να φτιάξουμε ένα τέτοιο μεγάλο λειτουργικό αστρονομικό ρολόι/πλανητάριο ξεκίνησε το 2018 από το ΕΚΠΑ και το Πανεπιστήμιο της Σονόρας. Το 2000 καταφύγαμε στην εταιρεία Relojes Olvera IIΙ Genercion (Ρολόγια Ολβέρα τρίτης γενιάς) κι έπειτα από τέσσερα χρόνια δημιουργήθηκε ο πολυσύνθετος μηχανισμός, προσομοιώνοντας την ακρίβεια και την επιστημονική δεξιότητα του αρχαίου ελληνικού ευρήματος που αναπαράγει τις κινήσεις ήλιου, σελήνης, πλανητών και προβλέπει τις εκλείψεις.
Την παγκόσμια ημέρα της ελληνικής γλώσσας στις 9 Φεβρουαρίου 2024 εγκαινιάσαμε το ρολόι αυτό με τον πρεσβευτή της Ελλάδας στο Μεξικό κ. Νικόλαο Κουτροκόη, την πρύτανη Dr. Maria Rita Plancarte Martines και τον κυβερνήτη της Σονόρας, δρ Alfonso Durazo Montaño. Αυτό έχει γίνει για πρώτη φορά. Ένα ρολόι αυτού του μεγέθους, όμοιο με Μηχανισμό των Αντικυθήρων όπως εκείνο που είχε δει στη Ρόδο ο Κικέρων και μας το περιγράφει με θαυμασμό, δεν υπάρχει πουθενά αλλού. Και εμείς με θαυμασμό το βλέπουμε τώρα και το χαιρόμαστε επειδή είναι έργο μας…, προϊόν συνεργασίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, του Πανεπιστημίου Σονόρας και της ωρολογοποιίας Olvera.
• Κύριε καθηγητά, αφιερώσατε πολλά χρόνια στην μελέτη του Μηχανισμού των Αντικυθήρων. Σε ποιο βαθμό έχει …αποκωδικοποιηθεί ο μηχανισμός; Ποια είναι τα νέα ευρήματα;
Αυτή τη στιγμή υπολογίζω ότι έχουμε αποκρυπτογραφήσει το 25% του εγχειριδίου χρήσης. Οι αρχαιολόγοι, στις ενάλιες έρευνες που κάνουν σε βάθος 45 με 60 μέτρα ανακαλύπτουν συνεχώς νέα ενδιαφέροντα πράγματα… Βρήκαν π.χ. ένα κομμάτι πέτρινο που φέρει -κατά την δική μου άποψη- 12 βαλβίδες και θα μπορούσε να είναι τμήμα του μηχανισμού. Βεβαίως αυτή η εκδοχή βασίζεται στα βιβλία του Ήρωνα (του Αλεξανδρινού)… Εκεί έχω βρει παρόμοιες βαλβίδες και αυτοματισμούς.
Επίσης η πεποίθησή μου ότι μπορεί το εύρημα αυτό να αποτελεί τμήμα του μηχανισμού, βασίζεται στην περιγραφή του περίφημου τριώροφου ρολογιού της Γάζας της Παλαιστίνης από τον Προκόπιο τον 7ο αιώνα. Αυτό το ρολόι της Γάζας, όπως μας λέει ο Προκόπιος ήταν αυτόματο που είχε κάποιες αυτόματες χορεύτριες, τον Ηρακλή να κάνει ένα άθλο κάθε μία ώρα…
Επιπροσθέτως, στο ρολόι της Δαμασκού που ήταν τοποθετημένο στον κήπο του τζαμιού της πόλης και έμοιαζε με το υδραυλικό ωρολόγιο του Αρχιμήδη, διαπιστώνουμε ότι υπήρχαν οι ίδιες βαλβίδες όπως αυτές που συναντάμε και στο ρολόι του Αρχιμήδη.
Συνδέοντας όλα τα παραπάνω, πιστεύω ότι οι 12 αυτές βαλβίδες αποτελούν έναν αυτοματισμό ο οποίος επέτρεπε φερ’ ειπείν κάθε 1 ώρα να γίνεται κάτι διαφορετικό, να τραγουδάνε π.χ. κάποια πουλάκια (με μηχανικό τρόπο), ενώ στο ρολόι της Γάζας όπως είπαμε, χόρευαν κάποιες νύμφες.
Παρόμοιες λειτουργίες ενδεχομένως να είχε ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων. Βεβαίως δεν έχουμε δει κάτι τέτοιο, έχουν όμως βρει οι αρχαιολόγοι μερικά αγαλματίδια ένα ή δύο εκ των οποίων περιστρέφονται γύρω από άξονα… Μπορεί να είναι συνεπώς τμήματα ενός αυτομάτου. Όλα αυτά βέβαια, τα υποστηρίζω προσωπικά ως υπόθεση εργασίας…

• Λέγεται ότι ο αρχαίος μηχανισμός μπορεί να κατασκευάστηκε στη Ρόδο. Έχουν βάση οι ισχυρισμοί αυτοί;
Ξέρουμε ότι η Ρόδος ήταν βιομηχανικό κέντρο υψηλού επιπέδου μεταλλικών αντικειμένων… και όχι μόνο. Τα είχε όλα λόγω του πλούτου από τη ναυτιλία. Είχε καλή παράδοση στην επιστήμη και στη φιλοσοφία… Είχε τόσα χάλκινα αγάλματα που σήμερα όλα τα χάλκινα αγάλματα όλου του κόσμου να συγκεντρώσει κανείς, ίσως είναι λιγότερα…
Μπορούμε να συνδέσουμε το μηχανισμό με τη Ρόδο και για ένα άλλο λόγο. Προέβλεπε την ημερομηνία που ξεκινούσαν τα Άλεια τα οποία διεξάγονταν στη Ρόδο κάθε τέσσερα χρόνια και σε πόλεις της Μικράς Ασίας.
Από την άλλη το μηχάνημα φτιάχτηκε περίπου στο 150 με 100 π.χ. Εκείνη την εποχή ο πιο σημαντικός Έλληνας αστρονόμος ήταν ο Ίππαρχος ο οποίος έζησε όλη του τη ζωή στη Ρόδο. Γι΄ αυτό εικάζεται ότι μπορεί να τον έφτιαξε αυτός…, παρόλο που το μηχάνημα βασίζεται σε πρότυπο του Αρχιμήδη. Ωστόσο ο μηχανισμός των Αντικυθήρων είναι μεταγενέστερος του Αρχιμήδη που πέθανε το 212.
Να προσθέσω επίσης ότι σύμφωνα με κάποια εκδοχή ο κ. Έρικσον από το πανεπιστήμιο της Ουψάλας λέει ότι οι μετρήσεις των εκλείψεων ελήφθησαν στις Συρακούσες, μερικές πριν από τον φόνο του Αρχιμήδη και άλλες μετά. Συνεπώς μπορεί ο Ίππαρχος να πήρε τις μετρήσεις του Αρχιμήδη και των μαθητών του και να έφτιαξε το μηχάνημα, έχοντας βέβαια στην κατοχή του τα σχέδια…
• Ο Μηχανισμός και με τη δική σας συμβολή έχει γίνει γνωστός παγκοσμίως. Πώς μπορούσε η Ρόδος να αναδείξει τη σχέση της με το Μηχανισμό των Αντικυθήρων;
Θα έλεγα ότι καταφέραμε να κάνουμε το μηχανισμό ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον εκπαιδευτικό εργαλείο. Προφανώς και έχει αυξηθεί η δημοτικότητά του, αφού ακόμη και το Χόλυγουντ ασχολήθηκε με αυτόν. Στην τελευταία ταινία «Ιντιάνα Τζόουνς» με πρωταγωνιστή τον Χάρισον Φόρντ το κεντρικό θέμα είναι ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων.
Θα πρότεινα προσωπικά, την αδελφοποίηση της Ρόδου με την πόλη Ερμοσίγιο, όπου εγκαταστάθηκε το ρολόι των Αντικυθήρων. Προτείνω επίσης την εγκατάσταση του αστρονομικού ρολογιού-πλανητάριου που κατασκευάσαμε στη Ρόδο, όπως και την ονομασία οδού σε οδό Μηχανισμού Αντικυθήρων ή οδός Μεξικού.

• Πού και πότε βρέθηκε ο μηχανισμός των Αντικυθήρων
Ο πρωτότυπος μηχανισμός βρέθηκε το 1900 από Συμιακούς σφουγγαράδες σε ένα αρχαίο ναυάγιο στις ακτές των Αντικυθήρων. Η τεχνολογία που ενσωματώνει ο «πρώτος αναλογικός υπολογιστής» προκάλεσε μεγάλο θαυμασμό στους επιστήμονες, οι οποίοι εκτιμούν ότι το εύρημα έπαιξε καταλυτικό ρόλο στην εξέλιξη της τεχνολογίας.
Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων τοποθετείται χρονολογικά μεταξύ του 150 – 100 π.Χ. Η χρήση του, παρείχε τη δυνατότητα υπολογισμού της θέσης του Ήλιου με μεγάλη ακρίβεια, της Σελήνης και πιθανότατα των υπόλοιπων πλανητών στον ουρανό. Αξιοποιήθηκε επίσης για τον υπολογισμό των φάσεων της σελήνης, για την πρόβλεψη των εκλείψεων και για τον προσδιορισμό των ημερομηνιών τέλεσης των αρχαίων στεφανιτών αγώνων.

Ξενοφών Μούσας, καθηγητής Φυσικής διαστήματος: «Ο μηχανισμός των Αντικυθήρων πρέπει να ήταν ρολόι και συγχρόνως πλανητάριο»

Τι ακριβώς είναι, όμως, ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων; Όπως λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο συγγραφέας, πρόκειται για «το απόλυτο διεθνές σύμβολο της καινοτομίας. Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων είναι ο μεγαλύτερος πολλαπλασιαστής της αγάπης των παιδιών για τις αρχές και τις αξίες του πολιτισμού, αλλά και του ενδιαφέροντος για τα Μαθηματικά, τη Φυσική, τη Χημεία, την Αστρονομία, τη Μηχανική, τη Φιλοσοφία και τις επιστήμες». Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων αποδεικνύει με την πρωτότυπη κατασκευή του και την ευφυή λειτουργία του πως στην Ελλάδα δεν γεννήθηκαν μόνο τα γράμματα και η φιλοσοφία, αλλά και οι θετικές επιστήμες και η τεχνολογία. Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων ήταν εργαλείο αστρονομικής έρευνας, καταγράφοντας τις κινήσεις του Ήλιου, της Σελήνης και των τότε γνωστών πλανητών. Επινοήθηκε και κατασκευάστηκε περί το 100 πΧ (ο εμπνευστής του παραμένει άγνωστος) ενώ στην πίσω πλευρά του υπήρχαν σεληνιακό ημερολόγιο υψηλής ακρίβειας και ο κύκλος τέλεσης των σημαντικότερων αθλητικών γεγονότων (ανάμεσά τους τα Ολύμπια και τα Πύθια).

Με εύγλωττη και πολύχρωμη εικονογράφηση, όπου κάποτε εναλλάσσονται η σκιά με δυνατές λάμψεις φωτός, το «Μαγικό ταξίδι» διηγείται πώς τα τρία παιδιά συναντιούνται κατά τη διάρκεια των θερινών τους διακοπών στη Σύμη για να έρθουν σε επαφή όχι μόνο με τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων, αλλά και με τη διαδρομή την οποία διένυσε ο λαμπρός αρχαιολογικός θησαυρός από το εργαστήριο του κατασκευαστή του μέχρι το πλοίο το οποίο τον μετέφερε και ναυάγησε 80 πάνω κάτω χρόνια πριν από η γέννηση του Χριστού. Το βιβλίο μιλάει επίσης για την ανακάλυψη του Μηχανισμού των Αντικυθήρων από σφουγγαράδες της Σύμης το 1900, καθώς και για τη δεξιοσύνη της ξεχασμένης στις ημέρες μας τέχνης των σφουγγαράδων. Ο Στήκας δεν παραλείπει να εξηγήσει στους αναγνώστες του πώς τα ελβετικά ρολόγια φτιάχνονται εδώ και πολλές δεκαετίες με τα γρανάζια που χρησιμοποιεί ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων.

Η έκδοση ολοκληρώνεται με εικόνες από τα σημαντικότερα ευρήματα του ναυαγίου των Αντικυθήρων, παραθέτοντας την πλήρη ιστορία του. Υπάρχει επιπροσθέτως αναλυτική παρουσίαση των ενδείξεων και των λειτουργιών του Μηχανισμού των Αντικυθήρων, ένα χρονολόγιο με τις σημαντικότερες ημερομηνίες γύρω από το θέμα, ερωτήσεις γνώσεων πολλαπλών επιλογών με απαντήσεις, μια συνταγή για παραδοσιακά βουτυρένια κουλουράκια Σύμης, οδηγίες για το πώς να κατασκευάσουμε ένα χάρτινο καραβάκι και δυο δισέλιδες εικόνες του για να τις χρωματίσουν τα παιδιά, παίζοντας μαζί τους.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Μηχανισμός των Αντικυθήρων: Ένα μαγικό ταξίδι στον κόσμο της αρχαιοελληνικής τεχνολογίας για παιδιά και όχι μόνο

Στο ερώτημα εάν σήμερα, κατά τη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου υπό τον πρωθυπουργό τίθεται θέμα παραιτήσεων, ο κ. Οικονόμου απάντησε ότι χωρίς αμφιβολία παρατηρήθηκαν αρρυθμίες οι οποίες και θα αναγνωριστούν και θα αξιολογηθούν.

Ο απολογισμός και ο εντοπισμός των ευθυνών πρόσθεσε, έχει κλίμακα και εύρος. Πρόσθεσε ότι αυτό που απασχολεί κυρίως τώρα την κυβέρνηση είναι να στηρίξει την προσπάθεια που ξεκίνησε με το αυτόνομο υπουργείο, ώστε να συντονίζει αποτελεσματικά το σύνολο του κρατικού μηχανισμού.

Για τα προβλήματα ηλεκτροδότησης, ο κ. Οικονόμου τόνισε ότι η εκτίμηση που υπάρχει από τον ΔΕΔΔΗΕ είναι ότι μέσα στην ημέρα θα έχει αποκατασταθεί το ρεύμα στη συντριπτική πλειοψηφία των παροχών, ίσως και να έχει αποκατασταθεί παντού.

Πηγή: skai.gr

Οικονόμου: Έπρεπε να λειτουργήσει καλύτερα ο μηχανισμός

Ερευνητές του Πανεπιστημιακού Κολλεγίου του Λονδίνου (UCL), μεταξύ των οποίων δύο Έλληνες, ανακοίνωσαν ότι έλυσαν ένα σημαντικό μέρος του αινίγματος που περιβάλλει τον αρχαίο ελληνικό αστρονομικό υπολογιστή, γνωστό ως Μηχανισμό των Αντικυθήρων, μια -απρόσμενα για την εποχή της- πολύπλοκη συσκευή που επέτρεπε την πρόβλεψη διαφόρων αστρονομικών γεγονότων. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι έκαναν ένα σημαντικό βήμα για την κατανόηση όλων των δυνατοτήτων του Μηχανισμού και του πώς κατάφερνε να κάνει ακριβείς προβλέψεις για τα ουράνια φαινόμενα.

Ο Μηχανισμός, ο οποίος φυλάσσεται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο στην Αθήνα, θεωρείται από πολλούς ως ο πρώτος γνωστός αναλογικός υπολογιστής στον κόσμο και είναι το πιο πολύπλοκο δείγμα μηχανικής που έχει βρεθεί από τον αρχαίο κόσμο. Η ηλικίας περίπου 2.000 ετών συσκευή χρησιμοποιείτο για να προβλέψει τη θέση του Ήλιου, της Σελήνης, των ηλιακών και σεληνιακών εκλείψεων, των θέσεων των πλανητών, ακόμη και των ημερομηνιών των Ολυμπιακών αγώνων.

Η χρήση ακτίνων-Χ από το 2005 έχει αποκαλύψει χιλιάδες χαρακτήρες κειμένου κρυμμένους μέσα στα θραύσματα. Οι επιγραφές περιλαμβάνουν μια περιγραφή του Κόσμου, με τους πλανήτες να κινούνται σε δακτυλίους. Είναι αυτή η απεικόνιση του σύμπαντος που αναδημιούργησαν οι Βρετανοί ερευνητές.

Δύο σημαντικές γνώσεις που αποκαλύπτονται στο Μηχανισμό, είναι οι αριθμοί των 462 και 442 ετών, που αντιστοιχούν στους κύκλους της Αφροδίτης και του Κρόνου αντίστοιχα. Όταν παρατηρούνται από τη Γη, οι κύκλοι των πλανητών μερικές φορές αναστρέφουν την κίνηση τους σε σχέση με τα άστρα. Οι ειδικοί πρέπει να παρακολουθούν αυτούς τους μεταβαλλόμενους κύκλους (πλανητικές περιόδους) για μεγάλα χρονικά διαστήματα, προκειμένου να μπορέσουν να προβλέψουν τις θέσεις των πλανητών στο μέλλον.

«Η κλασσική αστρονομία της πρώτης χιλιετίας προ Χριστού γεννήθηκε στη Βαβυλώνα, όμως τίποτε σε αυτή την αστρονομία δεν υπάρχει που να δείχνει πως κατάφεραν οι αρχαίοι Έλληνες να βρουν τον άκρως ακριβή κύκλο των 462 ετών για την Αφροδίτη και των 442 ετών για τον Κρόνο», δήλωσε ο Έλληνας υποψήφιος διδάκτορας του UCL, Άρης Δακάναλης. Στην ερευνητική ομάδα συμμετέχει και μία ακόμη Ελληνίδα του UCL, η ειδική στα αρχαιολογικά υλικά δρ Μυρτώ Γεωργακοπούλου.

Χρησιμοποιώντας μια αρχαία ελληνική μαθηματική μέθοδο που περιγράφει ο φιλόσοφος Παρμενίδης, οι ερευνητές όχι μόνο εξήγησαν πώς βρήκαν οι Έλληνες τους κύκλους της Αφροδίτης και του Κρόνου, αλλά επίσης κατάφεραν να αναδημιουργήσουν τους κύκλους όλων των άλλων πλανητών του Μηχανισμού, για τους οποίους έχουν χαθεί τα σχετικά δεδομένα.

«Πρόκειται για μια σημαντική θεωρητική πρόοδο, όσον αφορά του πως ο Κόσμος αναπαρίστατο στον Μηχανισμό. Τώρα πρέπει να αποδείξουμε την εφαρμοσιμότητα του, κάνοντας το με τις αρχαίες τεχνικές»,

δήλωσε ο δρ ‘Ανταμ Βόιτσικ του Τμήματος Μηχανολόγων Μηχανικών του UCL.

Μηχανισμός Αντικυθήρων: Βρήκαν πώς λειτουργούν τα γρανάζια – «Αθλος της αρχαίας ελληνικής μεγαλοφυΐας»