Ποιος πληρώνει και ποιος υλοποιεί
Το συνολικό κόστος του έργου υπολογίζεται στο 1.200.000 ευρώ, με τον ΦΠΑ συμπεριλαμβανόμενο. Φορέας χρηματοδότησης αλλά και υλοποίησης ορίζεται η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, μέσω της Γενικής Διεύθυνσης Υποδομών, με το έργο να είναι ήδη ενταγμένο στο Τεχνικό της Πρόγραμμα.
Το ποσόν επιμερίζεται σε δύο σκέλη. Για το πρώτο υποέργο, που αφορά την εκπόνηση των απαραίτητων μελετών, διατίθενται 37.200 ευρώ. Σε αυτές περιλαμβάνονται η αρχιτεκτονική, η στατική και η ηλεκτρομηχανολογική μελέτη, η μελέτη φωτισμού, η στατική μελέτη των μεταλλικών βάσεων των κωδώνων, η σύνταξη των τευχών δημοπράτησης και η έκδοση οικοδομικής άδειας. Το δεύτερο και βαρύτερο σκέλος, που αφορά την ίδια την κατασκευή, απορροφά το υπόλοιπο των 1.162.800 ευρώ.
Ως προς τον χρόνο, η σύμβαση τρέχει για 45 μήνες συνολικά. Από αυτούς, οι 6 αντιστοιχούν στην εκπόνηση των μελετών, οι 24 στην υλοποίηση της κατασκευής και οι υπόλοιποι 15 στην παραλαβή του έργου. Προβλέπεται, εφόσον χρειαστεί, δυνατότητα παράτασης έως 30 μήνες αποκλειστικά για την ολοκλήρωση του αντικειμένου.
Ένας πύργος που γέρνει
Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα επιβλητικό κατασκεύασμα. Το κωδωνοστάσιο έχει τετραγωνική κάτοψη διαστάσεων 5,56 επί 5,56 μέτρα, φτάνει σε ύψος τα 26,23 μέτρα και αναπτύσσεται σε οκτώ επίπεδα. Στο έκτο επίπεδο βρίσκεται η μεγάλη καμπάνα, ενώ στο έβδομο έχουν τοποθετηθεί πέντε μικρότερες. Οι έξι συνολικά ορειχάλκινες καμπάνες φέρουν επιγραφές με τον τόπο και το έτος κατασκευής τους, αφιερώσεις και διακοσμητικά θέματα.
Η εικόνα σήμερα, όμως, απέχει πολύ από αυτή ενός υγιούς μνημείου. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία της μελέτης, το οικοδόμημα παρουσιάζει διάβρωση του οπλισμού σε ορισμένα σημεία, σημαντικές αποκλίσεις από την κατακόρυφο, ρηγματώσεις σε τμήματα του σκυροδέματος του φέροντος οργανισμού, καθώς και παραμορφώσεις και αποκολλήσεις στις πωρολιθικές επενδύσεις. Οι ρωγμές δεν έμειναν στάσιμες, αλλά επιδεινώνονταν σταθερά.
Η κατάσταση έγινε τόσο επικίνδυνη ώστε στις 21 Οκτωβρίου 2025, με απόφαση της Γενικής Περιφερειακής Αστυνομικής Διεύθυνσης Νοτίου Αιγαίου, απαγορεύθηκε για λόγους ασφαλείας η κυκλοφορία και η στάθμευση στον περιβάλλοντα χώρο του μνημείου. Η εγκεκριμένη μελέτη του 2023 στοχεύει ακριβώς στην άρση αυτής της ετοιμορροπίας, με χρήση συμβατών υλικών, όπως ανοξείδωτων μεταλλικών στοιχείων και νέων πωρολίθων, αλλά και στην εξάλειψη της υγρασίας. Παράλληλα προβλέπεται η συντήρηση και ανάδειξη των ορειχάλκινων καμπανών και του μηχανισμού κωδωνοκρουσίας.
Από τον Άγιο Ιωάννη στον Ευαγγελισμό
Η ιστορία του ναού έχει βάθος και αρκετές ανατροπές. Η σημερινή εκκλησία αποτελεί πιστό αντίγραφο του μεσαιωνικού καθολικού ναού του Αγίου Ιωάννη, του ομώνυμου ιπποτικού Τάγματος, που βρισκόταν στα νότια του Παλατιού του Μεγάλου Μαγίστρου. Ο αρχικός εκείνος ναός καταστράφηκε το 1856 από έκρηξη πυρίτιδας που φυλασσόταν στο κωδωνοστάσιο, και από το μνημείο διασώθηκαν ελάχιστα λείψανα.
Η απεικόνισή του σε χαλκογραφίες περιηγητών που είχαν επισκεφθεί τη Ρόδο πριν την καταστροφή οδήγησε την ιταλική διοίκηση στην απόφαση να τον ανοικοδομήσει σε νέα θέση. Οι αρχιτέκτονες Florestano di Fausto και Rodolfo Petracco ανέλαβαν το έργο, που υλοποιήθηκε μεταξύ 1928 και 1930, αρχικά ως έδρα της Αρχιεπισκοπής των καθολικών.
Με την ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου στην Ελλάδα το 1947, ο ναός μετατράπηκε σε ορθόδοξο και έγινε έδρα της Μητρόπολης. Το 1952, υπό την κυριότητα της Μητρόπολης Ρόδου, μετονομάστηκε σε Ευαγγελισμό της Θεοτόκου και διαμορφώθηκε εσωτερικά κατά την ορθόδοξη παράδοση. Τα οικοδομικά προβλήματα του συγκροτήματος οδήγησαν την Ιερά Μητρόπολη το 2019 να καταθέσει ολοκληρωμένη μελέτη, η οποία τελικά εγκρίθηκε το 2023 από την Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων και Τεχνικών Έργων Δωδεκανήσου.
Ο μηχανισμός παρακολούθησης
Για την εποπτεία της εξέλιξης ορίζεται τριμελής Επιτροπή Παρακολούθησης, με έναν εκπρόσωπο από κάθε συμβαλλόμενο μέρος και τους νόμιμους αναπληρωτές τους. Πρόεδρός της θα είναι ο εκπρόσωπος της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, ενώ οι φορείς οφείλουν να ορίσουν τους ανθρώπους τους το αργότερο εντός 15 ημερών από την υπογραφή. Η Επιτροπή θα πιστοποιεί την πρόοδο των εργασιών και τις δαπάνες, στοιχείο απαραίτητο για την εκταμίευση των ποσών, ενώ τα μέλη της δεν θα λαμβάνουν αμοιβή.
Το μνημείο βρίσκεται εντός του κηρυγμένου ιστορικού τόπου και τοπίου ιδιαιτέρου φυσικού κάλλους της παραλίας Μανδρακίου και Κουμπουρνού, καθώς και εντός του αναοριοθετημένου αρχαιολογικού χώρου της πόλης της Ρόδου, αποτελώντας τμήμα ενός διατηρητέου αρχιτεκτονικού συνόλου της ιταλοκρατίας μαζί με κτήρια όπως η Περιφέρεια, το Δημαρχείο και το Εθνικό Θέατρο. Τυχόν διαφορές κατά την εκτέλεση του έργου, όπως ορίζει η σύμβαση, θα υπάγονται στα αρμόδια Δικαστήρια της Ρόδου.

Στα 1,2 εκατομμύρια ευρώ η αποκατάσταση του ετοιμόρροπου κωδωνοστασίου του Ευαγγελισμού στη Ρόδο

Μέ τήν ὑψηλή παρουσία τῆς Ὑπουργοῦ Πολιτισμοῦ Εὐγενεστάτης κ. Λίνας Μενδώνη, πραγματοποιήθηκαν σήμερα Τετάρτη 10η Ἰουνίου 2026, μέ παλλαϊκή συμμετοχή καί πανηγυρική ἀτμόσφαιρα, τά Ἐγκαίνια τοῦ Κωδωνοστασίου τοῦ Ἱεροῦ Μητροπολιτικοῦ Ναοῦ Ἁγίου Ἰωάννου Προδρόμου Σύμης, τόν Ἁγιασμόν τῶν ὁποίων τέλεσε μετά πάσης ἱεροπρεπείας καί λαμπρότητος, ὁ Σεβ. Ποιμενάρχης μας, Μητροπολίτης Σύμης κ. Χρυσόστομος.

Ὁ Σεβασμιώτατος, συμπαραστατούμενος ἀπό τόν Δήμαρχο Σύμης κ. Ἐλευθέριο Παπακαλοδούκα καί τίς λοιπές Στρατιωτικές, Ἀστυνομικές καί Λιμενικές Ἀρχές τῆς Νήσου μας, ὑπεδέχθη τήν κ. Ὑπουργό καί τήν ἐκλεκτή συνοδεία τῶν συνεργατῶν της στόν Ἱ. Μητροπολιτικό Ναό, ξεναγήσας δι’ ὀλίγων αὐτήν εἰς τόν ἱερό Χῶρο καί τήν ἱστορία του.

Ἀκολούθως καί ὥρα 09:15 κατά τό πρόγραμμα, ἔλαβαν χῶρα τά Ἐγκαίνια, κάτωθεν τοῦ ἀνακαινισθέντος Κωδωνοστασίου, ἡ συνοπτική ἱστορία τοῦ ὁποίου ξεκινᾶ τό ἔτος 1880, ὅταν ἀνεγέρθη, ἐξ ὁλοκλήρου λιθόκτιστο, ὕψους 24 μέτρων καί ρυθμοῦ μπαρὸκ. Τό μνημεῖο ὡστόσο εἶχε ὑποστεῖ σοβαρὲς ζημιὲς ἀπὸ σεισμοὺς καὶ γερμανικοὺς βομβαρδισμούς, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ κριθεῖ ἐπικίνδυνο καὶ ἑτοιμόρροπο, μέ ὁρατό κίνδυνο πιθανῆς καταρρεύσεως καί ἐνδεχομένως προκλήσεως σοβαροῦ ἀτυχήματος, ἀφοῦ εὑρίσκεται στό κέντρο τῆς κάτω πόλεως καί καθημερινῶς κάτωθεν αὐτοῦ διέρχονται ἑκαντοντάδες περίοικοι, τουρίστες καί πρό παντός οἱ μαθητές τοῦ γειτνιάζοντος Πετριδείου Δημοτικοῦ Σχολείου, πολυμελής ἀντιπροσωπεία τῶν ὁποίων συμμετεῖχε μέ τούς Ἐκπαιδευτικούς της στήν Τελετή. Μετὰ ἀπὸ στατικὴ μελέτη τὸ 2016 μὲ δωρεὰ τῆς Ι. Μονῆς Πανορμίτου καὶ τὴν καθοριστικὴ παρέμβαση τῆς Ὑπουργοῦ Πολιτισμοῦ, Λίνας Μενδώνη, τὸ 2020, τὸ ἔργο χρηματοδοτήθηκε ἀπό τό Ταμεῖο Ἀνάκαμψης καί Ἀνθεκτικότητας (ΣΑΤΑ 014-2022ΤΑ01400082) μέ τήν χρηματοδότηση τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἑνώσεως καί ἐν συνεχείᾳ ὑλοποιήθηκε καί ὁλοκληρώθηκε μέ ταχεῖς ρυθμούς, μέ Φορέα τό Τμῆμα Ἔργων τῆς Διευθύνσεως Ἀναστήλωσης Βυζαντινῶν καί Μεταβυζαντινῶν Μνημείων τοῦ Ὑπουργείου καί ἀνάδοχη Ἑταιρεία τήν «ΤΖΑΝΕΤΟΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ – IKE».

Ὁ Σεβασμιώτατος μετά τόν Ἁγιασμό ὁμίλησε ἐμπνευσμένα, ἐκφράζοντας τὶς θερμές του εὐχαριστίες στὴν Ὑπουργὸ καὶ σὲ ὅλους ὅσοι ἐργάστηκαν γιὰ τήν ὑλοποίηση τοῦ σημαντικοῦ αὐτοῦ ἔργου. Ἐπίσης, δραττόμενος τῆς εὐκαιρίας, ζήτησε ἀπὸ τὴν κ. Ὑπουργὸ μιὰ νέα παρέμβαση γιὰ τὴν ἐνδεχόμενη ἀναστήλωση τοῦ ἱστορικοῦ Ναοῦ τῆς Μεγάλης Παναγίας τοῦ Κάστρου Σύμης, ὁ ὁποῖος ἀνατινάχθηκε ἐκ θεμελίων ἀπὸ τὰ ναζιστικὰ στρατεύματα στὶς 24 Σεπτεμβρίου 1944. Ὁ παλαίφατος αὐτὸς Ναὸς ἀποτελοῦσε σπουδαῖο πνευματικὸ κέντρο, καθὼς ἐκεῖ λειτουργοῦσε ἡ ξακουστή «Ἑλληνικὴ Σχολὴ τοῦ Κάστρου» καί ἔχει συνδεθεῖ ἄρρηκτα μέ τήν ἱστορική μνήμη τῆς Σύμης. Τέλος ὁ Σεβ. Μητροπολίτης μας κ. Χρυσόστομος, ἐν μέσῳ χειροκροτημάτων προσέφερε στήν κ. Μενδώνη ὡς εὐλογία, ἀναμνηστικό δῶρο καί ἐνθύμιο εὐχαριστίας, μιὰ εἰδικὰ φιλοτεχνημένη εἰκόνα τοῦ Τιμίου Προδρόμου μὲ ἀνάλογη ἀναθηματικὴ ἐπιγραφὴ.

Ἀκολούθως ἡ κ. Ὑπουργός ἀντιφωνῶντας, ἐξέφρασε τίς θερμές της εὐχαριστίες στόν Σεβασμιώτατο γιά τήν φιλόφρονα ὑποδοχή, καθώς καί τήν ἰδιαιτέρα της χαρά καί ἱκανοποίηση γιά τό ἐξαιρετικό ἀποτέλεσμα τῶν ἐργασιῶν, τό ὁποῖο ὅπως ἐπεσήμανε, ὀφείλεται στήν ἄψογη συνεργασία τῶν ἁρμοδίων Ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου μέ τήν Ἱερά μας Μητρόπολη καί προσωπικῶς μέ τόν Σεβασμιώτατο, εὐχόμενη νά συνεχίζεται πάντοτε ὑποδειγματικά. Ἐπίσης ἀκούγοντας μέ προσοχή τήν ἀναφορά του γιά τήν ἱστορική «Μεγάλη Παναγιά τοῦ Κάστρου», δήλωσε τήν πρόθεσή της, νά προβεῖ ἡ οἰκεία Ὑπηρεσία τῆς Ἐφορείας Ἀρχαιοτήτων Δωδεκανήσου σέ μιά πρώτη διερεύνηση, ὥστε ἐντός τοῦ πλαισίου τοῦ ἀρχαιολογικοῦ Νόμου, νά γίνει μιά πρώτη προσέγγγιση στήν σημαντική αὐτή κατεύθυνση.

Εἶναι δέ ἀξιοσημείωτο καί χαρακτηριστικό γιά τό χαρμόσυνο κλίμα πού ἐπικρατοῦσε, τό γεγονός, ὅτι μετά τό πέρας τῆς Τελετῆς, ἡ κ. Ὑπουργός κάλεσε τούς μικρούς Μαθητές καί μαζί τους χτύπησε πανηγυρικά τίς καμπάνες τοῦ ἱστορικοῦ Καμπαναριοῦ, σκορπίζοντας αἰσιοδοξία ἀλλά καί συγκίνηση στούς παρευρισκομένους.

Ἀναφέρεται, ὅτι ἐκτός τῶν προαναφερομένων, στά Ἐγκαίνια συμμετεῖχαν, ὁ Θεοφιλ. Βοηθός τοῦ Σεβ. Μητροπολίτου μας κ. Χρυσοστόμου, Ἐπίσκοπος Ροδοστόλου κ. Ἀντώνιος, ὁ Ἐφημέριος τοῦ Μητροπολιτικοῦ Ἱ. Ναοῦ καί Γεν. Ἀρχιερατικός Ἐπίτροπος Πρωτοπρ. Στέφανος Μακρῆς, ὁ Ἱεροδιάκονος Παῦλος Τερεζάκης καί οἱ Πρεσβ. Γεώργιος Χατζηχρυσάφης καί Γεώργιος Κακακιός. Ὡς ἐκπρόσωπος τῆς Περιφέρειας Νοτίου Αἰγαίου, παρέστη ὁ Ἀναπληρωτής Περιφερειάρχης κ. Ἀπόστολος Ἀσπράκης, ἡ Προϊσταμένη τῆς Ἐφορείας Ἀρχαιοτήτων Δωδεκανήσου Συμαία κ. Ἑλένη Φαρμακίδου, καθώς καί ἡ τέως, κ. Μαρία Μιχαηλίδου. Ἐπίσης ἀπό τήν Διεύθυνση Ἀναστήλωσης Βυζαντινῶν καί Μεταβυζαντινῶν Μνημειων/Τμῆμα Ἔργων, συνόδευσαν τήν κ. Μενδώνη, ὁ Προϊστάμενος κ. Θεμιστοκλῆς Βλαχούλης καί ἕτεροι συνεργάτες.

Ἡ λαμπρὴ αὐτὴ Τελετὴ τῶν ἐγκαινίων ὁλοκληρώθηκε μέσα σὲ κλίμα γενικῆς ἱκανοποίησης καὶ πνευματικῆς ἀνάτασης. Μετὰ τὸ πέρας, οἱ παρευρισκόμενοι εἶχαν τὴν εὐκαιρία νὰ μοιραστοῦν τὶς ἐντυπώσεις τους καὶ νὰ ἀνταλλάξουν εὐχὲς στὸ παρακείμενο Ἀρχονταρίκι τοῦ Ἱ. Ναοῦ, ὅπου παρατέθηκε δεξίωση μὲ τὴν προσφορὰ πλούσιων παραδοσιακῶν κερασμάτων τῆς Σύμης, σφραγίζοντας ἔτσι μὲ τὸν πιὸ φιλόξενο τρόπο τήν ἱστορικὴ γιὰ τό Νησί μας ἡμέρα.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΣΥΜΗΣ

Τα εγκαίνια του αποκατεστημένου κωδωνοστασίου του Μητροπολιτικού Ιερού Ναού του Τιμίου Προδρόμου στη Σύμη από την υπουργό Πολιτισμού