Η εικόνα αυτή αποτυπώνεται και στον αριθμό των δηλώσεων που έχουν υποβληθεί στην ηλεκτρονική πλατφόρμα. Μέχρι σήμερα έχουν δηλωθεί περίπου 350.000 καθαρισμοί οικοπέδων, όταν πέρυσι ο συνολικός αριθμός ξεπέρασε τις 700.000 δηλώσεις. Παρότι στο υπουργείο εκτιμούν ότι μεγάλο μέρος των πολιτών θα κινηθεί τις τελευταίες ημέρες, η υστέρηση παραμένει σημαντική.

Φορείς της αγοράς ζητούν παράταση στους καθαρισμούς και την υποβολή των δηλώσεων. Η ΠΟΜΙΔΑ με επιστολή της στο υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας υπέβαλε ήδη αίτημα για παράταση της προθεσμίας έως τις 30 Ιουνίου, επισημαίνοντας παράλληλα ότι οι δηλώσεις που έχουν υποβληθεί μέχρι σήμερα υπολείπονται σημαντικά των προηγούμενων ετών. Μέχρι στιγμής πάντως, το υπουργείο φαίνεται να τηρεί την αρχική προθεσμία παρά τις πιέσεις των φορέων.

Ακαθάριστα οικόπεδα: Καθυστερούν οι δηλώσεις παρά τα πρόστιμα και τους ελέγχους – Τι θα γίνει με την προθεσμία
Η αγορά «στερεύει» από διαθέσιμα συνεργεία
Σε πολλές περιοχές της χώρας, ιδιαίτερα εκτός των μεγάλων αστικών κέντρων, η εξεύρεση διαθέσιμου συνεργείου αποτελεί πλέον έναν από τους βασικούς πονοκεφάλους για τους ιδιοκτήτες. Επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται στον καθαρισμό οικοπέδων αναφέρουν ότι όσο πλησιάζει η λήξη της προθεσμίας αυξάνονται τα αιτήματα, με αποτέλεσμα να περιορίζονται τα διαθέσιμα ραντεβού. Παράλληλα, το ίδιο εργατικό δυναμικό συχνά καλείται να καλύψει και άλλες εποχικές ή τεχνικές εργασίες (ακόμα και σε προγράμματα «Εξοικονομώ»), γεγονός που δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις στη διαθεσιμότητα συνεργείων.

 Η μεγάλη ποσότητα καύσιμης ύλης αυξάνει την πίεση
Η μεγαλύτερη πρόκληση για τη φετινή αντιπυρική περίοδο είναι η μεγάλη ποσότητα καύσιμης ύλης που έχει συσσωρευθεί μετά τις βροχοπτώσεις και την έντονη βλάστηση των τελευταίων μηνών. Ξερά χόρτα, κλαδιά και υπολείμματα βλάστησης δημιουργούν συνθήκες ταχείας εξάπλωσης μιας πυρκαγιάς, γι’ αυτό και οι καθαρισμοί οικοπέδων θεωρούνται μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις πρόληψης πριν από την κορύφωση της αντιπυρικής περιόδου. Σύμφωνα με το υπουργείο, η μείωση της καύσιμης ύλης γύρω από κατοικίες, οικισμούς και υποδομές μπορεί να περιορίσει σημαντικά τον κίνδυνο καταστροφικών πυρκαγιών.

Έρχονται εντατικοί έλεγχοι μετά τις 15 Ιουνίου
Παρά τη χαμηλή μέχρι στιγμής συμμετοχή, το μήνυμα της κυβέρνησης είναι ότι οι έλεγχοι θα ενταθούν αμέσως μετά τη λήξη της προθεσμίας. Οι δήμοι έχουν ήδη λάβει χρηματοδότηση ύψους 50 εκατ. ευρώ για δράσεις καθαρισμού, ενώ θα αξιοποιηθούν τόσο αυτοψίες όσο και καταγγελίες πολιτών για τον εντοπισμό ακαθάριστων οικοπέδων.

Πηγές του υπουργείου εκτιμούν πάντως ότι σημαντικός αριθμός πολιτών θα προχωρήσει σε δηλώσεις τις τελευταίες ημέρες, όπως συνέβη και πέρυσι, γεγονός που ενδέχεται να αλλάξει αισθητά την εικόνα μέχρι την εκπνοή της προθεσμίας.

Τα πρόστιμα αυξάνονται
Το νέο πλαίσιο προβλέπει αυστηρότερες κυρώσεις για όσους δεν συμμορφωθούν, την ώρα που το υπουργείο προετοιμάζεται για εντατικοποίηση των ελέγχων μετά τη λήξη της προθεσμίας.

Για ακαθάριστο οικόπεδο επιβάλλεται πλέον πρόστιμο 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο ποσό τα 200 ευρώ και ανώτατο όριο τα 2.000 ευρώ. Πρόκειται ουσιαστικά για διπλασιασμό της επιβάρυνσης σε σχέση με το προηγούμενο καθεστώς, όπου το πρόστιμο ανερχόταν σε 0,50 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο.
Για παράδειγμα, σε οικόπεδο 500 τετραγωνικών μέτρων το πρόστιμο αυξάνεται από 250 σε 500 ευρώ.

Παράλληλα, αλλάζει και το καθεστώς για τις δηλώσεις καθαρισμού. Το ενιαίο πρόστιμο των 1.000 ευρώ που ίσχυε μέχρι σήμερα αντικαθίσταται από κλιμακωτό σύστημα. Συγκεκριμένα, το πρόστιμο διαμορφώνεται στα 500 ευρώ όταν δεν έχει γίνει ούτε καθαρισμός ούτε υποβολή δήλωσης, ενώ περιορίζεται στα 100 ευρώ όταν ο χώρος έχει καθαριστεί αλλά δεν έχει δηλωθεί στην ηλεκτρονική πλατφόρμα.

Επιπλέον, σε περιπτώσεις σοβαρής αμέλειας που συνδέονται με πρόκληση ή εξάπλωση πυρκαγιάς, προβλέπονται και ποινικές ευθύνες βάσει της νομοθεσίας πολιτικής προστασίας και πυροπροστασίας.

Πηγή: insider.gr

Ακαθάριστα οικόπεδα: Λήγει η προθεσμία στις 15 Ιουνίου, πού σκοντάφτει ο καθαρισμός

Παρότι φέτος έχει προηγηθεί εκτεταμένη ενημερωτική καμπάνια, έχουν προαναγγελθεί αυστηρότεροι έλεγχοι και προβλέπονται σημαντικά πρόστιμα για τους παραβάτες, ο αριθμός των δηλώσεων παραμένει αισθητά χαμηλότερος σε σχέση με πέρυσι. Την ίδια ώρα, όσο πλησιάζει η καταληκτική ημερομηνία της 15ης Ιουνίου, επανέρχεται η συζήτηση για το ενδεχόμενο παράτασης ή μιας άτυπης ανοχής στις υποβολές, χωρίς ωστόσο να υπάρχει μέχρι στιγμής επίσημη απόφαση.

Το θέμα αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς, σύμφωνα με όσα ανέφερε ο υφυπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Ευάγγελος Τουρνάς, σε συνέντευξή του την Τρίτη το μεσημέρι στον ΣΚΑΪ 100,3, μέχρι σήμερα έχουν δηλωθεί περίπου 300.000 έως 350.000 καθαρισμοί οικοπέδων, όταν πέρυσι ο συνολικός αριθμός είχε φτάσει περίπου τις 800.000 δηλώσεις.

Γιατί καθυστερούν οι δηλώσεις
Σύμφωνα με τον κ. Τουρνά, ένας από τους λόγους που η φετινή διαδικασία κινείται πιο αργά είναι οι καιρικές συνθήκες που επικράτησαν το προηγούμενο διάστημα. Οι βροχοπτώσεις και η αυξημένη υγρασία σε αρκετές περιοχές της χώρας δυσχέραναν τις εργασίες καθαρισμού, με αποτέλεσμα πολλοί ιδιοκτήτες να μεταθέσουν τις παρεμβάσεις τους για αργότερα.

Ωστόσο, το υπουργείο επιμένει ότι η προθεσμία της 15ης Ιουνίου παραμένει σε ισχύ, καθώς η καθυστέρηση των καθαρισμών αυξάνει τον κίνδυνο ενόψει της πιο κρίσιμης περιόδου του καλοκαιριού.

Το πρόβλημα της καύσιμης ύλης και ο ρόλος των καθαρισμών
Η μεγαλύτερη πρόκληση για τη φετινή αντιπυρική περίοδο είναι η μεγάλη ποσότητα καύσιμης ύλης που έχει συσσωρευθεί μετά τις βροχοπτώσεις και την έντονη βλάστηση των τελευταίων μηνών.

Ξερά χόρτα, κλαδιά και υπολείμματα βλάστησης δημιουργούν συνθήκες ταχείας εξάπλωσης μιας πυρκαγιάς, γι’ αυτό και οι καθαρισμοί οικοπέδων θεωρούνται μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις πρόληψης πριν από την κορύφωση της αντιπυρικής περιόδου.

Το υπουργείο εκτιμά ότι η μείωση της καύσιμης ύλης γύρω από κατοικίες, οικισμούς και υποδομές μπορεί να περιορίσει σημαντικά τον κίνδυνο καταστροφικών πυρκαγιών.

 Εντατικοποίηση ελέγχων μετά τις 15 Ιουνίου
Παρά τη χαμηλή μέχρι στιγμής συμμετοχή, το μήνυμα της κυβέρνησης είναι ότι οι έλεγχοι θα ενταθούν μετά τη λήξη της προθεσμίας.

Οι δήμοι έχουν ήδη λάβει χρηματοδότηση ύψους 50 εκατ. ευρώ για δράσεις καθαρισμού, ενώ θα αξιοποιηθούν τόσο αυτοψίες όσο και καταγγελίες πολιτών για τον εντοπισμό ακαθάριστων οικοπέδων.

Πηγές του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης εκτιμούν πάντως ότι σημαντικός αριθμός πολιτών θα προχωρήσει σε δηλώσεις τις τελευταίες ημέρες, όπως συνέβη και πέρυσι, γεγονός που μπορεί να αλλάξει αισθητά την εικόνα μέχρι την εκπνοή της προθεσμίας.

 Τα πρόστιμα αυξάνονται, οι έλεγχοι εντείνονται
Το νέο πλαίσιο προβλέπει αυστηρότερες κυρώσεις για όσους δεν συμμορφωθούν, την ώρα που το υπουργείο προετοιμάζεται για εντατικοποίηση των ελέγχων μετά τη λήξη της προθεσμίας.

Για ακαθάριστο οικόπεδο επιβάλλεται πλέον πρόστιμο 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο ποσό τα 200 ευρώ και ανώτατο όριο τα 2.000 ευρώ. Πρόκειται ουσιαστικά για διπλασιασμό της επιβάρυνσης σε σχέση με το προηγούμενο καθεστώς, όπου το πρόστιμο ανερχόταν σε 0,50 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο.

Για παράδειγμα, σε οικόπεδο 500 τετραγωνικών μέτρων το πρόστιμο αυξάνεται από 250 σε 500 ευρώ.

Παράλληλα, αλλάζει και το καθεστώς για τις δηλώσεις καθαρισμού. Το ενιαίο πρόστιμο των 1.000 ευρώ που ίσχυε μέχρι σήμερα αντικαθίσταται από κλιμακωτό σύστημα. Συγκεκριμένα, το πρόστιμο διαμορφώνεται στα 500 ευρώ όταν δεν έχει γίνει ούτε καθαρισμός ούτε υποβολή δήλωσης, ενώ περιορίζεται στα 100 ευρώ όταν ο χώρος έχει καθαριστεί αλλά δεν έχει δηλωθεί στην ηλεκτρονική πλατφόρμα.

Επιπλέον, σε περιπτώσεις σοβαρής αμέλειας που συνδέονται με πρόκληση ή εξάπλωση πυρκαγιάς, προβλέπονται και ποινικές ευθύνες βάσει της νομοθεσίας πολιτικής προστασίας και πυροπροστασίας.

Το υπουργείο έχει ήδη προαναγγείλει εντατικοποίηση των ελέγχων, τόσο μέσω διασταυρώσεων στοιχείων στην ηλεκτρονική πλατφόρμα όσο και μέσω αυτοψιών σε περιοχές υψηλού κινδύνου, με έμφαση σε περιοχές που συγκεντρώνουν αυξημένο κίνδυνο εκδήλωσης και εξάπλωσης πυρκαγιών.

Τι πρέπει να κάνουν οι ιδιοκτήτες
Οι υπόχρεοι θα πρέπει να ολοκληρώσουν τον καθαρισμό των οικοπέδων τους και στη συνέχεια να υποβάλουν τη σχετική δήλωση στην πλατφόρμα «Ακαθάριστα Οικόπεδα» μέσω των κωδικών Taxisnet.

Με την προθεσμία να εκπνέει στις 15 Ιουνίου και χωρίς μέχρι στιγμής επίσημη ανακοίνωση για παράταση, οι ιδιοκτήτες καλούνται να μην περιμένουν τις τελευταίες ώρες. Αν και στην αγορά συζητείται το ενδεχόμενο μιας μικρής παράτασης ή μιας άτυπης ανοχής λόγω του χαμηλού αριθμού δηλώσεων, το υπουργείο εξακολουθεί να θεωρεί ως καταληκτική ημερομηνία την ερχόμενη Κυριακή.

Πηγή: insider.gr

Ακαθάριστα οικόπεδα: Καθυστερούν οι δηλώσεις παρά τα πρόστιμα και τους ελέγχους – Τι θα γίνει με την προθεσμία

Με τον νέο νόμο 5182/2026, το θεσμικό πλαίσιο αλλάζει εκ βάθρων, επιφέροντας ανατροπές στους υπόχρεους, νέες εξαιρέσεις για τις αγροτικές εκτάσεις, αλλά και αυστηρούς ελέγχους που θα διαρκέσουν μέχρι το τέλος της αντιπυρικής περιόδου στις 31 Οκτωβρίου.

Τι αφορά η υποχρέωση για τα ακαθάριστα οικόπεδα
Αφορά οικόπεδα εντός σχεδίου ή ορίων οικισμού (ακόμα κι αν δεν έχουν εγκεκριμένο ρυμοτομικό), ακάλυπτους χώρους εντός σχεδίου. Επίσης, οικόπεδα σε απόσταση 100 μέτρων από τα όρια του οικισμού ή της πόλης (εφόσον δεν υπάγονται στη δασική νομοθεσία), καθώς και οικόπεδα σε εκτός σχεδίου περιοχές που έχουν κάποιο κτίσμα (όχι χωράφια ή δασικές/χορτολιβαδικές εκτάσεις).

Αφού πραγματοποιηθεί, ο καθαρισμός οικοπέδου πρέπει να δηλωθεί στην ηλεκτρονική πλατφόρμα με το εύληπτο όνομα «Εθνικό Μητρώο Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών» (https://akatharista.apps.gov.gr). Δίνεται ωστόσο η δυνατότητα να δηλωθεί και μέσω ΚΕΠ ή στην πλησιέστερη στην ιδιοκτησία Πυροσβεστική Υπηρεσία.

Υποχρέωση καθαρισμού δεν έχει μόνο ο ιδιοκτήτης αλλά ο νομέας, ή ο επικαρπωτής ή ο μισθωτής του ακινήτου, αν και ωστόσο δεν διευκρινίζεται ποιος φέρει την ευθύνη έναντι του νόμου.

Τα πρόστιμα για τους παραβάτες
Για όσους δεν συμμορφωθούν προβλέπονται «τσουχτερά» πρόστιμα. Και ειδικότερα, οι παραβάτες τιμωρούνται με πρόστιμο 100 ευρώ αν δεν δηλώσουν τον καθαρισμό στην πλατφόρμα. Στην περίπτωση που δεν έχουν καθαρίσει το οικόπεδο, και ούτε το έχουν δηλώσει, το πρόστιμο γίνεται 500 ευρώ μόνο για τη μη δήλωση.

Η ψευδής δήλωση, δε, είναι ποινικό αδίκημα που τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον 6 μηνών και πρόστιμο 5.000 ευρώ.

Σε κάθε περίπτωση μη συμμόρφωσης των υπόχρεων στην εκπλήρωση της υποχρέωσης καθαρισμού και συντήρησης καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, επιβάλλεται ή καταλογίζεται αντίστοιχα εξ ολοκλήρου στον/στους υπόχρεους από τον δήμο:

α) πρόστιμο ύψους 1,00 ευρώ ανά τ.μ. με ελάχιστο ποσό τα διακόσια (200) ευρώ και και μέγιστο ποσό τα δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ και

β) η δαπάνη καθαρισμού του χώρου και απομάκρυνσης των υλικών, εφόσον ο Δήμος προβεί σε καθαρισμό του χώρου.

Οι νέες πρακτικές για την πρόκληση πυρκαγιών
Στο πλαίσιο της ενίσχυσης των προληπτικών μέτρων, το υπουργείο προωθεί και νέες πρακτικές που εφαρμόζονται ήδη σε χώρες με μεγάλη εμπειρία στην αντιμετώπιση δασικών πυρκαγιών, όπως για παράδειγμα οι ΗΠΑ, η Αυστραλία, η Πορτογαλία και η Ισπανία.

Ένα από τα βασικά εργαλεία που εξετάζονται είναι η «προδιαγεγραμμένη καύση», δηλαδή η ελεγχόμενη καύση χαμηλής βλάστησης σε συγκεκριμένες περιοχές κατά τους μήνες Μάρτιο και Απρίλιο, με στόχο τη μείωση της καύσιμης ύλης πριν την έναρξη της θερινής περιόδου.

Το μέτρο εφαρμόζεται με τη συνεργασία ειδικών, δασολόγων και επιστημονικών φορέων και υποστηρίζεται από οργανισμούς όπως η WWF, καθώς και από πανεπιστημιακά ιδρύματα, μεταξύ των οποίων το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Παράλληλα, στο νέο νομοσχέδιο προβλέπεται και η εφαρμογή της «ελεγχόμενης βόσκησης», μέσω της οποίας δήμοι και περιφέρειες θα μπορούν να παραχωρούν εκτάσεις σε κτηνοτρόφους, ώστε τα ζώα να μειώνουν φυσικά τη χαμηλή βλάστηση που αποτελεί καύσιμη ύλη για τις πυρκαγιές.

Πηγή: in.gr

Πότε λήγει η προθεσμία για τα ακαθάριστα οικόπεδα

Σε διαφορετική περίπτωση, προβλέπονται αυστηρά πρόστιμα. Φέτος, η υποχρέωση επεκτείνεται και σε μισθωτές, χρήστες και επικαρπωτές των οικοπέδων, καθιστώντας το πλαίσιο σαφώς πιο αυστηρό και απαιτητικό.

Η προθεσμία για τις εργασίες φτάνει έως τις 15 Ιουνίου, ενώ η υποχρέωση συντήρησης των χώρων παραμένει ενεργή έως τις 31 Οκτωβρίου

Οι ρυθμίσεις για τα ακαθάριστα οικόπεδα
Σύμφωνα με τις νέες ρυθμίσεις, όσοι υπόκεινται σε καθαρισμό πρέπει να διατηρούν τα οικόπεδα καθαρά καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, δηλαδή μέχρι το τέλος Οκτωβρίου.

Παράλληλα, προβλέπονται σαφείς προθεσμίες, αναλογικά πρόστιμα και ενισχύεται ο ρόλος των δήμων στους ελέγχους, καθώς τα ακαθάριστα οικόπεδα θεωρούνται πλέον σημαντικός παράγοντας κινδύνου.

Στο προσεχές διάστημα, αναμένεται και η Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) που θα καθορίσει με λεπτομέρεια τους όρους εφαρμογής του νέου πλαισίου από την Πυροσβεστική και τους δήμους.

Η προθεσμία για τις εργασίες φτάνει έως τις 15 Ιουνίου, ενώ η υποχρέωση συντήρησης των χώρων παραμένει ενεργή έως τις 31 Οκτωβρίου.

Οι υπόχρεοι
Η υποχρέωση δεν αφορά μόνο τους ιδιοκτήτες. Στους υπόχρεους περιλαμβάνονται οι νομείς, οι επικαρπωτές, οι μισθωτές και οι υπομισθωτές οικοπέδων και λοιπών ακάλυπτων χώρων.Το μέτρο αφορά χώρους που βρίσκονται σε περιοχές εντός εγκεκριμένων ρυμοτομικών σχεδίων, εντός ορίων οικισμών χωρίς εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιο αλλά και σε εκτάσεις εντός ακτίνας 100 μέτρων από αυτά τα όρια, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και με ενημέρωση της αρμόδιας δασικής υπηρεσίας.

Επίσης αφορά και εκτός σχεδίου γεωτεμάχια με κτίσμα, εφόσον δεν υπάγονται στις διατάξεις της δασικής νομοθεσίας.

Ωστόσο, υπάρχει και ένα «παραθυράκι» στα ακαθάριστα οικόπεδα. Πιο συγκεκριμένα, δεν προβλέπεται υποχρεωτικός καθαρισμός, όταν πρόκειται για:

Διαμορφωμένους, συντηρημένους κήπους ή
Φυτευμένες επιφάνειες ακάλυπτων χώρων κτιρίων, πολυκατοικιών, κ.α.
Πρόστιμα για τα ακαθάριστα οικόπεδα
Στους υπόχρεους που δεν υποβάλλουν τη δήλωση, επιβάλλεται :

α) πρόστιμο πεντακοσίων (500) ευρώ εάν δεν έχουν προβεί στις ενέργειες καθαρισμού,

β) πρόστιμο εκατό (100) ευρώ εάν έχουν προβεί σε καθαρισμό.

Η υποβολή ψευδούς δήλωσης στο Μητρώο τιμωρείται με χρηματική ποινή πέντε χιλιάδων (5.000) ευρώ και φυλάκιση τουλάχιστον έξι (6) μηνών.

Σε περιπτώσεις αδυναμίας υποβολής δήλωσης, όπως λόγω αντικειμενικής αδυναμίας χρήσης των ηλεκτρονικών υπηρεσιών, ηλικίας, αναπηρίας ή λόγου ανωτέρας βίας, που καθορίζεται με την κοινή απόφαση, η δήλωση υποβάλλεται με φυσικό τρόπο στο οικείο Κέντρο Εξυπηρέτησης Πολιτών ή στην κατά τόπον αρμόδια πυροσβεστική υπηρεσία και αποστέλλονται με επιμέλειά τους στη Διεύθυνση Προληπτικής Πυροπροστασίας του Π.Σ.

Σε κάθε περίπτωση μη συμμόρφωσης των υπόχρεων στην εκπλήρωση της υποχρέωσης καθαρισμού και συντήρησης καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, επιβάλλεται ή καταλογίζεται αντίστοιχα εξ ολοκλήρου στον/στους υπόχρεους από τον Δήμο:

α) πρόστιμο ύψους 1,00 ευρώ ανά τ.μ. με ελάχιστο ποσό τα διακόσια (200) ευρώ κα και μέγιστο ποσό τα δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ και

β) η δαπάνη καθαρισμού του χώρου και απομάκρυνσης των υλικών, εφόσον ο Δήμος προβεί σε καθαρισμό του χώρου.

Πηγή: in.gr

Ακαθάριστα οικόπεδα: Άνοιξε η πλατφόρμα – Πρόστιμα αν δεν δηλώσετε

Η πρόληψη των πυρκαγιών περνά πλέον σε πιο οργανωμένη φάση, με σαφείς υποχρεώσεις για τους ιδιοκτήτες οικοπέδων αλλά και μεγαλύτερο επιχειρησιακό ρόλο για τους δήμους.

Ακαθάριστα οικόπεδα: Ανάμεσα σε πρόστιμα, κόστος και ευθύνες – Τι αποκάλυψαν οι πολίτες στη διαβούλευση
Στο επίκεντρο της νέας στρατηγικής βρίσκεται η μείωση της καύσιμης ύλης γύρω από κατοικίες και οικισμούς πριν από την έναρξη της αντιπυρικής περιόδου. Η εμπειρία των τελευταίων ετών έχει δείξει ότι η ανεξέλεγκτη βλάστηση σε ιδιωτικά οικόπεδα και σε δημοτικές εκτάσεις μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για την ταχεία εξάπλωση μιας φωτιάς, ακόμη και όταν η αρχική εστία είναι μικρή.

Οι πυρκαγιές του 2025 και η πίεση για αυστηρότερη πρόληψη
Η ανάγκη ενίσχυσης των μέτρων πρόληψης αποτυπώνεται και στα στοιχεία της τελευταίας αντιπυρικής περιόδου. Το 2025 καταγράφηκαν περισσότερες από 5.200 πυρκαγιές σε όλη τη χώρα, με τη μεγάλη πλειονότητα να αντιμετωπίζεται στα πρώτα στάδια επέμβασης.

Παρά την άμεση κινητοποίηση των δυνάμεων πυρόσβεσης, η παρουσία πυκνής και ξηρής βλάστησης γύρω από κατοικημένες περιοχές εξακολουθεί να θεωρείται από τις αρχές ένας από τους βασικούς παράγοντες που μπορούν να επιταχύνουν την εξάπλωση μιας φωτιάς.

Για τον λόγο αυτό, το νέο πλαίσιο δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην προληπτική απομάκρυνση της καύσιμης ύλης πριν ξεκινήσει η περίοδος υψηλού κινδύνου.

Πίσω από την υποχρέωση καθαρισμού των οικοπέδων βρίσκεται ένα πολύ πιο σύνθετο πρόβλημα: η διαχείριση της καύσιμης ύλης που προκύπτει από τους καθαρισμούς.

Τα τελευταία δύο χρόνια έχουν καταγραφεί επανειλημμένα παράπονα και καταγγελίες από κατοίκους ότι ακόμη και όταν τα οικόπεδα καθαρίζονται, τα κομμένα χόρτα και τα κλαδιά παραμένουν συχνά στο ίδιο σημείο, σχηματίζοντας σωρούς εύφλεκτης βιομάζας. Σε αρκετές περιπτώσεις οι κάτοικοι αναφέρουν ότι η βλάστηση κόβεται αλλά παραμένει στοιβαγμένη μέσα στο οικόπεδο, γεγονός που μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο πυρκαγιάς αντί να τον μειώσει.

Το πρόβλημα συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τη δυνατότητα των δήμων να διαχειριστούν τον τεράστιο όγκο φυτικής βιομάζας που παράγεται κάθε άνοιξη από τους καθαρισμούς. Εκπρόσωποι της αυτοδιοίκησης έχουν επισημάνει ότι πολλοί δήμοι δεν διαθέτουν επαρκή μηχανήματα, προσωπικό ή οικονομικούς πόρους για την αποκομιδή και διαχείριση αυτών των υπολειμμάτων.

Έτσι, σε αρκετές περιοχές δημιουργείται μια ιδιότυπη «γκρίζα ζώνη»: οι πολίτες κόβουν τη βλάστηση για να συμμορφωθούν με την υποχρέωση καθαρισμού, αλλά η απομάκρυνση της καύσιμης ύλης, δηλαδή των χόρτων, των φύλλων και των κλαδιών – δεν γίνεται πάντα οργανωμένα.

Αυτό το ζήτημα επιχειρεί να αντιμετωπίσει η νέα στρατηγική πρόληψης, η οποία δίνει μεγαλύτερη έμφαση όχι μόνο στον καθαρισμό αλλά και στη διαχείριση της βιομάζας που προκύπτει από αυτόν.

Παράλληλα εξετάζονται και συμπληρωματικά εργαλεία πρόληψης, όπως η ελεγχόμενη καύση βλάστησης σε συγκεκριμένες περιοχές, η χρήση του «αντιπύρ» σε επιχειρησιακό επίπεδο καθώς και η αξιοποίηση της ελεγχόμενης βόσκησης για τη μείωση της βλάστησης. Η βασική ιδέα είναι ότι η πρόληψη των πυρκαγιών δεν περιορίζεται πλέον στον απλό καθαρισμό ενός οικοπέδου, αλλά απαιτεί μια πιο ολοκληρωμένη διαχείριση της φυτικής ύλης πριν ξεκινήσει η αντιπυρική περίοδος.

Οι δήμοι στην πρώτη γραμμή της πρόληψης και το δύσκολο έργο της εφαρμογής
Παρά την αυστηροποίηση του πλαισίου, το βασικό ερώτημα παραμένει που παραμένει είναι εάν οι δήμοι έχουν τη δυνατότητα να εφαρμόσουν αποτελεσματικά τις νέες υποχρεώσεις. Οι τοπικές αρχές αναλαμβάνουν πλέον σημαντικότερο ρόλο στην εφαρμογή του μέτρου. Θα έχουν την ευθύνη για την ενημέρωση των ιδιοκτητών, τον έλεγχο των δηλώσεων καθαρισμού και τη διενέργεια επιτόπιων ελέγχων. Παράλληλα θα μπορούν να προχωρούν σε αυτεπάγγελτους καθαρισμούς όταν διαπιστώνεται παράβαση.

Για την ενίσχυση των δημοτικών υπηρεσιών πολιτικής προστασίας προβλέπεται η πρόσληψη περίπου 350 στελεχών, ώστε κάθε δήμος να διαθέτει προσωπικό αρμόδιο για τον συντονισμό των δράσεων πρόληψης. Παράλληλα έχει αυξηθεί η κρατική χρηματοδότηση για δράσεις πολιτικής προστασίας στους δήμους, η οποία τα τελευταία χρόνια έχει υπερδιπλασιαστεί.

Με βάση τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, στην πλατφόρμα δηλώσεων καθαρισμού το 2025, υποβλήθηκαν περίπου 700.000 δηλώσεις, ενώ οι εκτιμήσεις ανεβάζουν τον συνολικό αριθμό των οικοπέδων που θα έπρεπε να δηλωθούν κοντά στα 1,3 εκατομμύρια.

Το κενό αυτό δείχνει ότι μεγάλο μέρος των ιδιοκτητών είτε δεν προχώρησε σε δήλωση είτε δεν ολοκλήρωσε εγκαίρως τον καθαρισμό. Η επόμενη αντιπυρική περίοδος θα αποτελέσει έτσι το πρώτο πραγματικό τεστ για το αν το νέο σύστημα ελέγχων, προστίμων και δημοτικής παρέμβασης μπορεί να μειώσει αυτό το χάσμα συμμόρφωσης και να μετατρέψει τον καθαρισμό των οικοπέδων από τυπική υποχρέωση σε ουσιαστικό εργαλείο πρόληψης.

Από το 2026 το πλαίσιο γίνεται πιο αυστηρό ως προς τις προθεσμίες και τις κυρώσεις
Οι ιδιοκτήτες οικοπέδων θα πρέπει να ολοκληρώνουν τον καθαρισμό των εκτάσεών τους από την 1η Απριλίου έως το τέλος Μαΐου, ενώ η δήλωση καθαρισμού θα πρέπει να υποβάλλεται μέσα από την ψηφιακή πλατφόρμα έως τα μέσα Ιουνίου.

Παράλληλα αυστηροποιούνται τα πρόστιμα για παραβάσεις. Το πρόστιμο για μη καθαρισμό οικοπέδου αυξάνεται στο 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο ποσό τα 200 ευρώ. Η μη υποβολή δήλωσης θα τιμωρείται με πρόστιμο 500 ευρώ όταν το οικόπεδο δεν έχει καθαριστεί, ενώ όταν το οικόπεδο έχει καθαριστεί αλλά δεν έχει δηλωθεί το πρόστιμο μειώνεται στα 100 ευρώ.

Ιδιαίτερα αυστηρή παραμένει και η αντιμετώπιση των ψευδών δηλώσεων. Σε περίπτωση που κάποιος δηλώσει ψευδώς ότι έχει καθαρίσει το οικόπεδό του, προβλέπεται πρόστιμο 5.000 ευρώ, ενώ προβλέπονται και ποινικές κυρώσεις. Σε περίπτωση που ο ιδιοκτήτης δεν προχωρήσει στον καθαρισμό, οι δήμοι θα μπορούν να παρέμβουν αυτεπάγγελτα, να πραγματοποιήσουν τον καθαρισμό και να καταλογίσουν το κόστος στον ιδιοκτήτη, πέρα από το διοικητικό πρόστιμο.

Πηγή: insider.gr

Το καλοκαίρι ξεκινά τον Απρίλιο: Η μάχη με τα ακαθάριστα οικόπεδα πριν ανάψει η πρώτη φωτιά

Ποιους αφορά
Πιο συγκεκριμένα, ως ιδιοκτήτες ορίζονται: νομείς, επικαρπωτές, μισθωτές και υπομισθωτές των οικοπέδων και λοιπών ακάλυπτων χώρων, που βρίσκονται σε:

α) περιοχές εντός εγκεκριμένων ρυμοτομικών σχεδίων,

β) περιοχές εντός ορίων οικισμών χωρίς εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιο και

γ) εκτάσεις εντός ακτίνας εκατό (100) μέτρων από τα όρια των περ. α) και β), κατόπιν ενημέρωσης της αρμόδιας δασικής υπηρεσίας, και εκτός σχεδίου γεωτεμαχίων με κτίσμα, (για τις εκτάσεις που δεν υπάγονται στις διατάξεις της δασικής νομοθεσίας, σύμφωνα με τον δασικό χάρτη της περιοχής) και κατόπιν ενημέρωσης της αρμόδιας δασικής υπηρεσίας.

Τι περιλαμβάνει ο απαιτούμενος καθαρισμός;

α) Υλοτομία και απομάκρυνση των ξερών και σπασμένων δέντρων και κλαδιών, καθώς και των κλαδιών που βρίσκονται σε άμεση επαφή με κτίσμα.

β) Απομάκρυνση της καύσιμης φυτικής ύλης που βρίσκεται στην επιφάνεια του εδάφους όπως ενδεικτικά το φυλλόστρωμα, τα ξερά χόρτα και τα κατακείμενα ξερά κλαδιά.

γ) Αποκλάδωση της βάσης της κόμης των δέντρων και αύξηση του ύψους έναρξής της από την επιφάνεια του εδάφους, ανάλογα με την ηλικία και το είδος του δέντρου.

δ) Αραίωση της θαμνώδους βλάστησης ως προς την κάλυψη του εδάφους.

ε) Απομάκρυνση τυχόν άλλων εγκαταλελειμμένων καυστών, αναφλέξιμων, εκρήξιμων ή εύφλεκτων υλικών, αντικειμένων και απορριμμάτων.

Εξαιρούνται της εφαρμογής της εν λόγω υποχρέωσης: οι διαμορφωμένοι, συντηρημένοι κήποι ή φυτευμένες επιφάνειες ακάλυπτων χώρων κτιρίων, πολυκατοικιών, κ.α.

Οι υπόχρεοι οφείλουν να μεριμνούν για την ασφαλή συλλογή και μεταφορά όλων των υπολειμμάτων καθαρισμού. Απαγορεύεται η εγκατάλειψη, η απόρριψη ή η ανεξέλεγκτη διαχείρισή τους.

Υπεύθυνη δήλωση
Οι υπόχρεοι, έως τη 15η Ιουνίου, οφείλουν να προβούν στην υποβολή υπεύθυνης δήλωσης στο Εθνικό Μητρώο Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών, στο οποίο θα δηλώσουν τις εργασίες που πραγματοποίησαν για τον καθαρισμό των οικοπέδων τους.

Πρόστιμα
Στους υπόχρεους που δεν υποβάλλουν τη δήλωση, επιβάλλεται :

α) πρόστιμο πεντακοσίων (500) ευρώ εάν δεν έχουν προβεί στις ενέργειες καθαρισμού,

β) πρόστιμο εκατό (100) ευρώ εάν έχουν προβεί σε καθαρισμό.

Η υποβολή ψευδούς δήλωσης στο Μητρώο τιμωρείται με χρηματική ποινή πέντε χιλιάδων (5.000) ευρώ και φυλάκιση τουλάχιστον έξι (6) μηνών.

Σε περιπτώσεις αδυναμίας υποβολής δήλωσης, όπως λόγω αντικειμενικής αδυναμίας χρήσης των ηλεκτρονικών υπηρεσιών, ηλικίας, αναπηρίας ή λόγου ανωτέρας βίας, που καθορίζεται με την κοινή απόφαση, η δήλωση υποβάλλεται με φυσικό τρόπο στο οικείο Κέντρο Εξυπηρέτησης Πολιτών ή στην κατά τόπον αρμόδια πυροσβεστική υπηρεσία και αποστέλλονται με επιμέλειά τους στη Διεύθυνση Προληπτικής Πυροπροστασίας του Π.Σ.

Σε κάθε περίπτωση μη συμμόρφωσης των υπόχρεων στην εκπλήρωση της υποχρέωσης καθαρισμού και συντήρησης καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, επιβάλλεται ή καταλογίζεται αντίστοιχα εξ ολοκλήρου στον/στους υπόχρεους από τον Δήμο:

α) πρόστιμο ύψους 1,00 ευρώ ανά τ.μ. με ελάχιστο ποσό τα διακόσια (200) ευρώ κα και μέγιστο ποσό τα δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ και

β) η δαπάνη καθαρισμού του χώρου και απομάκρυνσης των υλικών, εφόσον ο Δήμος προβεί σε καθαρισμό του χώρου.

Πηγή: ot.gr

Ακαθάριστα Οικόπεδα: Έρχεται ο καθαρισμός οικοπέδων για το 2026

Παράλληλα, ο καθαρισμός των οικοπέδων αλλά και η δήλωσή τους παρατείνεται έως τις 15 Ιουνίου. Ειδικότερα, σύμφωνα με το νομοσχέδιο, οι ιδιοκτήτες ή υπόχρεοι καλούνται να προχωρήσουν σε καθαρισμό των οικοπέδων από την 1η Απριλίου έως τις 15 Ιουνίου, με υποχρέωση συντήρησης καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, ενώ η δήλωση υποβάλλεται έως τις 15 Ιουνίου. Το χρονοδιάγραμμα αυτό, σύμφωνα με πηγές του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, δίνει επαρκές περιθώριο συμμόρφωσης και επιτρέπει καλύτερο επιχειρησιακό προγραμματισμό των ελεγκτικών μηχανισμών.

Σημαντικότερη μεταβολή, όπως επισημαίνουν οι ίδιες πηγές, είναι “η καθετοποίηση της διαδικασίας” και η ξεκάθαρη κατανομή ρόλων. Αυτό, όπως εξηγούν αρμόδιες πηγές, σημαίνει ότι με την προωθούμενη ρύθμιση οι δήμοι θα ενημερώνουν τους ιδιοκτήτες των οικοπεδικών ή ακάλυπτων χώρων, θα διενεργούν δειγματοληπτικούς ελέγχους επί των δηλώσεων και, όπου διαπιστώνεται παράβαση, θα μπορούν να προχωρήσουν σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό.

Η Πυροσβεστική Υπηρεσία με τη σειρά της θα παρεμβαίνει κατόπιν καταγγελιών, θα διενεργεί ελέγχους και θα επιβάλλει πρόστιμα και τις προβλεπόμενες κυρώσεις τόσο για τη μη υποβολή δήλωσης όσο και για τη μη τήρηση των μέτρων καθαρισμού, ενημερώνοντας παράλληλα τον οικείο δήμο για την άμεση αποκατάσταση.

Στο πεδίο των κυρώσεων, το νέο πλαίσιο εισάγει αναλογική κλιμάκωση, διαχωρίζοντας την τυπική παράβαση (μη υποβολή δήλωσης) από την ουσιαστική (μη καθαρισμό). Για παράδειγμα σε περίπτωση μη υποβολής δήλωσης οι κυρώσεις θα είναι ηπιότερες αν ο ιδιοκτήτης έχει προχωρήσει σε καθαρισμό ενώ βαρύτερες αν δεν έχει γίνει. Σύμφωνα με πηγές του υπουργείου στόχος είναι ο ορθολογισμός των προστίμων. Για το λόγο αυτό εισάγεται κατώτατο και ανώτατο όριο σε αυτά.

Ειδικότερα, για τον μη καθαρισμό προβλέπεται πρόστιμο ανά τετραγωνικό μέτρο, ύψους ενός ευρώ, με κατώτατο όριο τα 200 ευρώ και ανώτατο τα 2.000 ευρώ ενώ σε περίπτωση μη υποβολής δήλωσης αλλά διενέργειας καθαρισμού το πρόστιμο ανέρχεται στα 100 ευρώ. Παράλληλα, προβλέπεται δυνατότητα μείωσης του προστίμου σε περίπτωση που ο ιδιοκτήτης διορθώσει άμεσα την παράβασή του.

Επιπλέον το νέο πλαίσιο προβλέπει μηχανισμούς άμεσης παρέμβασης για την πρόληψη κινδύνου πυρκαγιάς, ώστε να αποφεύγονται καθυστερήσεις.

Όπως διευκρινίζεται από αρμόδιες πηγές, η διαδικασία προβλέπει καταρχάς προσπάθεια επικοινωνίας και εξασφάλισης της συναίνεσης του ιδιοκτήτη. Εφόσον αυτό δεν καταστεί εφικτό και κριθεί ότι υπάρχει άμεσος κίνδυνος πυρκαγιάς, ιδίως σε ζώνες αυξημένου κινδύνου, η Πυροσβεστική Υπηρεσία διαπιστώνει εγγράφως την επικινδυνότητα και ο δήμος προχωρά αυτεπάγγελτα στον καθαρισμό. Παράλληλα προβλέπεται η δυνατότητα επείγουσας παρέμβσαης σε περιπτώσεις άμεσου και υψηλού κινδύνου πυρκαγιάς υπό την προϋπόθεση αυτό να έχει διαπιστωθεί εγγράφως από την αρμόδια Πυροσβεστική Υπηρεσία.

Επιπλέον θα λαμβάνονται υπόψιν οι οικολογικές και κλιματικές ιδιαιτερότητες σε κάθε περιοχή. Ειδικότερα, σε περίπτωση που λόγω κλιματικών συνθηκών, προβλέπεται η δυνατότητα παράτασης των προθεσμιών μέσω σχετικής υπουργικής απόφασης και κατόπιν εισήγησης της αρμόδιας επιτροπής.

Παράλληλα προβλέπεται ειδική μέριμνα για αδυναμία χρήσης ψηφιακών υπηρεσιών με σκοπό την πρόληψη ψηφιακού αποκλεισμού. Συγκεκριμένα θα υπάρχει ειδική διαδικασία για περιπτώσεις αδυναμίας υποβολής δήλωσης, όπου θα μπορεί να υποβληθεί με φυσικό τρόπο και να αποσταλεί με κάθε πρόσφορο μέσο στην αρμόδια υπηρεσία, διασφαλίζοντας με αυτόν τον τρόπο ότι η πρόληψη δεν δημιουργεί αποκλεισμούς κι ότι όλοι οι πολίτες θα έχουν τη δυνατότητα να προχωρήσουν στις απαραίτητες ενέργειες.

Όπως εξηγούν αρμόδιες πηγές στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης ελήφθησαν ιδιαιτέρως υπόψη και οι παρατηρήσεις της Κ.Ε.Δ.Ε. και της ΠΟΜΙΔΑ, οι οποίες εστίασαν, αφενός, στην ανάγκη σαφήνειας ως προς το πεδίο εφαρμογής και τις κατηγορίες των υπόχρεων –στις οποίες εντάσσονται ρητά και τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου– και, αφετέρου, στην αποφυγή δυσανάλογων επιβαρύνσεων για ιδιοκτήτες που έχουν ήδη προβεί σε καθαρισμό ή αντιμετωπίζουν αντικειμενικές δυσχέρειες συμμόρφωσης.

Συνολικά, κατά τις ίδιες πηγές, η νέα ρύθμιση μεταβαίνει από ένα καθεστώς ασάφειας και άνισης εφαρμογής σε ένα πλαίσιο τυποποιημένο, ψηφιακά υποστηριζόμενο και επιχειρησιακά ενεργό με σκοπό οι καθαρισμοί οικοπέδων να πάψουν να αποτελούν ζήτημα αποσπασματικής πρακτικής και να μετατραπούν σε υποχρέωση πρόληψης σε εθνικό επίπεδο.

Πηγή: capital.gr

Τι αλλάζει φέτος με τους καθαρισμούς οικοπέδων – Υψηλά πρόστιμα αν δεν καθαριστούν, χαμηλά αν δε γίνει η δήλωση

Οι ιδιοκτήτες δεν αρκεί να καθαρίσουν το οικόπεδό τους αλλά οφείλουν να το κάνουν εντός νέου, συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος, να δηλώσουν την ενέργεια αυτή και να μπορούν να αποδείξουν ότι ο καθαρισμός ήταν πλήρης, όπως ορίζει η Πυροσβεστική Διάταξη του 2024.

Οι αλλαγές αυτές, οι οποίες αποσαφηνίζονται και στο νομοσχέδιο «Ενεργή Μάχη» του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, βρέθηκαν στο επίκεντρο και του πρόσφατου 43ου Πανελληνίου Συνεδρίου της Πανελλήνιας Ομοσπονδία Ιδιοκτητών Ακινήτων, όπου ο πρόεδρος Στράτος Παραδιάς έκανε λόγο για ρυθμίσεις που κινούνται σε πιο ρεαλιστική κατεύθυνση, επισημαίνοντας ωστόσο ότι παραμένουν σοβαρές παγίδες για τους ιδιοκτήτες, κυρίως λόγω ασάφειας στις αρμοδιότητες και στην έννοια του καθαρισμού.

Ακαθάριστα Οικόπεδα: Τι αλλάζει σε δηλώσεις, ελέγχους, πρόστιμα το 2026
Προθεσμίες καθαρισμού και δηλώσεων: Τι ίσχυε και τι αλλάζει
Μέχρι σήμερα, ο καθαρισμός οικοπέδων ως μέτρο πρόληψης και αντιπυρικής προστασίας αντιμετωπιζόταν ως υποχρέωση η οποία χαρακτηριζόταν από ασάφεια ως προς το πραγματικό χρονικό περιθώριο συμμόρφωσης ενώ καταγράφονταν συχνές παρατάσεις. Από το 2026, το πλαίσιο αλλάζει: ο καθαρισμός πρέπει να πραγματοποιείται υποχρεωτικά εντός διμήνου, από 1η Απριλίου έως 31 Μαΐου, με δυνατότητα παράτασης μόνο με υπουργική απόφαση.

Αντίστοιχα, αλλάζει και η προθεσμία δήλωσης καθαρισμού. Ενώ μέχρι σήμερα η δήλωση λειτουργούσε συχνά συμπληρωματικά και χωρίς σαφές καταληκτικό όριο, πλέον προβλέπεται συγκεκριμένη ημερομηνία: έως 15 Ιουνίου κάθε έτους, με την ΠΟΜΙΔΑ να ζητά η προθεσμία αυτή να μετατεθεί στις 30 Ιουνίου, ώστε να συμβαδίζει με την πραγματική δυνατότητα ολοκλήρωσης εργασιών και αποκομιδής υπολειμμάτων.

Η βασική διαφοροποίηση σε σχέση με το παρελθόν είναι ότι η μη δήλωση καθαρισμού δεν θεωρείται πια απλή διοικητική παράλειψη, αλλά αυτοτελής παράβαση, ανεξάρτητα από το αν το οικόπεδο έχει πράγματι καθαριστεί.

Τι αλλάζει στα πρόστιμα
Σημαντικές είναι και οι αλλαγές στα πρόστιμα. Μέχρι σήμερα, το πρόστιμο για μη καθαρισμό ανερχόταν σε 0,50 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο ποσό τα 200 ευρώ. Από το 2026, το πρόστιμο διπλασιάζεται και διαμορφώνεται σε 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, διατηρώντας ίδιο το ελάχιστο ποσό, γεγονός που αυξάνει αισθητά τη συνολική επιβάρυνση για μεσαία και μεγάλα οικόπεδα.

Παράλληλα, αλλάζει το καθεστώς για τη μη υποβολή δήλωσης καθαρισμού. Το πρόστιμο, που μέχρι σήμερα μπορούσε να φτάσει τα 1.000 ευρώ, μειώνεται μεν, αλλά διαφοροποιείται ανάλογα με την πραγματική κατάσταση του οικοπέδου. Αν δεν έχει γίνει καθαρισμός, το πρόστιμο ορίζεται στα 500 ευρώ, ενώ αν ο καθαρισμός έχει γίνει αλλά δεν δηλώθηκε, το πρόστιμο περιορίζεται στα 100 ευρώ. Η λογική είναι πιο αναλογική, αλλά η παράβαση παραμένει.

Υπενθυμίζεται ότι ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις ψευδείς δηλώσεις καθώς εξακολουθεί να ισχύει το πρόστιμο των 5.000 ευρώ και η ποινή φυλάκισης τουλάχιστον έξι μηνών για τους παραβάτες.

Οι εκκρεμότητες και οι παγίδες που επισημαίνει η ΠΟΜΙΔΑ
Παρά τις βελτιώσεις, η ΠΟΜΙΔΑ έχει επισημάνει ότι παραμένουν σοβαρά ανοιχτά ζητήματα. Το σημαντικότερο αφορά την αποκομιδή των υπολειμμάτων καθαρισμού. Παρότι η Πυροσβεστική Διάταξη 20/2024 θεωρεί τον καθαρισμό ολοκληρωμένο μόνο εφόσον τα υπολείμματα απομακρυνθούν, δεν προβλέπεται ρητά ότι η αποκομιδή αποτελεί υποχρέωση των δήμων, παρότι στην πράξη οι πολίτες συχνά δεν έχουν άλλη δυνατότητα.

Επιπλέον, παραμένει θολός ο διαχωρισμός αρμοδιοτήτων μεταξύ δήμων και Πυροσβεστικής στους ελέγχους, ενώ, παρά το γεγονός ότι εισάγεται η δυνατότητα υποβολής δήλωσης μέσω Πυροσβεστικής για ηλικιωμένους ή ψηφιακά αδύναμους πολίτες, η εφαρμογή της ρύθμισης εξαρτάται από μελλοντική υπουργική απόφαση.

Συνολικά, το 2026 σηματοδοτεί μια σαφή τομή σε σχέση με όσα ίσχυαν μέχρι σήμερα. Ο καθαρισμός οικοπέδων παύει να είναι μια χαλαρή, ετήσια υποχρέωση και μετατρέπεται σε αυστηρά χρονοθετημένη και πλήρως ελεγχόμενη διαδικασία, με πραγματικό οικονομικό και ποινικό κόστος για όσους δεν συμμορφώνονται. Για τους ιδιοκτήτες, η σύγκριση πριν και μετά είναι ξεκάθαρη: λιγότερα περιθώρια ανοχής, περισσότερη γραφειοκρατική ακρίβεια και λάθη τα οποία, εάν προκύψουν, θα πληρωθούν ακριβότερα.

Πηγή: insider.gr

Ακαθάριστα οικόπεδα: Νέο χρονοδιάγραμμα, βαρύτερα τα πρόστιμα – Τι αλλάζει για τους ιδιοκτήτες το 2026

Με μία νέα ρύθμιση, η οποία περιλαμβάνεται σε νομοσχέδιο που έχει τεθεί σε δημόσια διαβούλευση επιχειρεί να δώσει μια τελευταία ευκαιρία – για την έκδοση οικοδομικής άδειας ή προέγκριση άδειας ή αίτησης για έκδοση βεβαίωσης από την πολεοδομία – σε ιδιοκτήτες εκτός σχεδίου οικοπέδων, μικρότερων των 4.000 τετραγωνικών μέτρων (τ.μ.).

Παρεκκλίσεις που «ζουν» με παρατάσεις
Είναι αξιοσημείωτο ότι το δικαίωμα κατοχύρωσης της χρήσης των παρεκκλίσεων σε περιοχές εκτός σχεδίου – δηλαδή το δικαίωμα δόμησης σε οικόπεδα μικρότερα των 4 στρεμμάτων – είχε  τυπικά καταργηθεί τον Δεκέμβριο του 2022.

Τότε όσοι είχαν προλάβει να υποβάλλουν αίτηση για έκδοση βεβαίωσης όρων δόμησης μπορούσαν να χτίσουν ακολουθώντας κάποιες στενές προθεσμίες για υποβολή πλήρους φακέλου, έκδοση προέγκρισης και έπειτα έγκρισης οικοδομικής άδειας.

Ωστόσο, έκτοτε δόθηκαν πολλές παρατάσεις καθώς αποδείχθηκαν ανέφικτες οι προθεσμίες για  συλλογή, υποβολή και έλεγχος των απαραίτητων δικαιολογητικών και εγγράφων είτε λόγω της αναβλητικότητας των πολιτών είτε εξαιτίας του φόρτου εργασίας μηχανικών, σε συνδυασμό με την υποστελέχωση των πολεοδομιών.

Η ισχύς των προεγκρίσεων που έχουν εκδοθεί παρατείνεται έως την 30ή Ιουνίου 2026, σε περίπτωση προγενέστερης λήξης τους

Και η αλυσίδα των παρατάσεων αναμένεται να αποκτήσει ένα ακόμη κρίκο. Όπως αναφέρει στον «Οικονομικό Ταχυδρόμο» ανώτατο στέλεχος του ΥΠΕΝ, η απόφαση ελήφθη διότι «αναδύθηκαν» δύο προβλήματα.

«Καταρχάς προέκυψε το θέμα με την εκτός σχεδίου δόμηση και την πολεοδομική αναγνώριση των δρόμων, ενώ παράλληλα πολλές Υπηρεσίες Δόμησης δεν έχουν ακόμη ολοκληρώσει, λόγω φόρτου εργασίας τον έλεγχο για τις βεβαιώσεις που ορίζει ο νόμος. Δεν μπορεί να τιμωρηθεί ο διοικούμενος για παραλείψεις της διοίκησης η οποία δεν πρόλαβε να ολοκληρώσει τη διαδικασία», επισημαίνει η ίδια πηγή.

Σύμφωνα με την προωθούμενη ρύθμιση, η προθεσμία υποβολής αιτήματος για έκδοση έγγραφης βεβαίωσης της αρμόδιας Υπηρεσίας Δόμησης – αν η αίτηση για έκδοση οικοδομικής άδειας ή προέγκρισης είχε υποβληθεί έως και την 31η Δεκεμβρίου 2024 – παρατείνεται έως την 30ή Ιουνίου 2026. Επίσης, η ισχύς των προεγκρίσεων που έχουν εκδοθεί  παρατείνεται έως την 30ή Ιουνίου 2026, σε περίπτωση προγενέστερης λήξης τους.

Η παράταση αφορά τα λεγόμενα μικρά εκτός σχεδίου οικόπεδα, τα οποία είχαν δημιουργηθεί με παλιές κατατμήσεις
Ποια οικόπεδα αφορά
Η παράταση αφορά τα λεγόμενα μικρά εκτός σχεδίου οικόπεδα, τα οποία είχαν δημιουργηθεί με παλιές κατατμήσεις. Ειδικότερα, μπορούν να οικοδομούνται ακίνητα τα οποία:

Α) Έχουν πρόσωπο σε διεθνείς, εθνικές, επαρχιακές, δημοτικές και κοινοτικές οδούς, καθώς και σε εγκαταλελειμμένα τμήματα αυτών και σε σιδηροδρομικές γραμμές. Θα πρέπει να  υφίστανται κατά την 12η.11.1962 με  ελάχιστο πρόσωπο 10 μέτρα, ελάχιστο βάθος 15 μέτρα και ελάχιστο εμβαδόν 750 τ.μ.,  Ή να υφίστανται κατά την 12η.9.1964 με  ελάχιστο πρόσωπο 20 μέτρα, ελάχιστο βάθος 35 μέτρα και ελάχιστο εμβαδόν 1.200 τ.μ.,

Β) Όσα έχουν πρόσωπο σε εθνική, επαρχιακή, ή δημοτική οδό εφόσον υφίστανται κατά την 17η.10.1978 και έχουν ελάχιστο πρόσωπο 25  μ., ελάχιστο βάθος 40 μ. και ελάχιστο εμβαδόν  2.000 τ.μ.,

Γ)  Έχουν πρόσωπο σε εθνική, επαρχιακή, ή δημοτική οδό, εφόσον υφίστανται κατά την 17η.10.1978, και έχουν ελάχιστο πρόσωπο 25  μ., ελάχιστο βάθος 40 μ. και ελάχιστο εμβαδόν  2.000 τ.μ.,

Δ) Βρίσκονται εντός της ζώνης των πόλεων, κωμών και οικισμών και είχαν κατά την 24η.4.1977 και ελάχιστο εμβαδόν 2.000 τ.μ.,

Ε) Είναι άρτια και οικοδομήσιμα και απομειούνται συνεπεία απαλλοτριώσεων ή διάνοιξης διεθνών, εθνικών ή επαρχιακών οδών, εφόσον μετά από την απομείωση   έχουν τα όρια αρτιότητας και τις υπόλοιπες αναγκαίες προϋποθέσεις της προηγούμενης περίπτωσης Δ.

ΣΤ) Σε περιπτώσεις αναδασμών, γήπεδα που δημιουργούνται και δίνονται σε δικαιούχους σε ανταλλαγή  αρτίων και οικοδομήσιμων γηπέδων, εφόσον μετά από τον συγκεκριμένο αναδασμό  έχουν τα όρια αρτιότητας και τις προϋποθέσεις των γηπέδων της περίπτωσης Δ.

Ζ) Έχουν ελάχιστο εμβαδόν 4.000 τ.μ., όταν επ’ αυτών ανεγείρονται τουριστικές εγκαταστάσεις και

Η) Δημιουργήθηκαν από την 17η.10.1978 έως την 31η.12.2003, ημέρα έναρξης ισχύος του ν. 3212/2003 (Α΄ 308), με ελάχιστο εμβαδόν 4000 τ.μ.

Η λύση αναμένεται στα μέσα του 2026, με το Προεδρικό Διάταγμα που θα καθορίζει με σαφήνεια τα κριτήρια αναγνώρισης οδών
Το ΠΔ – ορόσημο για τα μεγάλα οικόπεδα
Σε ό,τι αφορά τα μεγάλα εκτός σχεδίου οικόπεδα άνω των 4 στρεμμάτων, η κατάσταση παραμένει «παγωμένη» από τον Μάρτιο του 2023, μετά τις συνεχείς ακυρωτικές αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) για οικοδομικές άδειες χωρίς πρόσωπο σε νόμιμο κοινόχρηστο δρόμο.

Η λύση αναμένεται στα μέσα του 2026, με το Προεδρικό Διάταγμα που θα καθορίζει με σαφήνεια τα κριτήρια αναγνώρισης οδών που θα εξασφαλίζουν οικοδομησιμότητα σε ακίνητα εκτός σχεδίου. Το ΠΔ αναμένεται να αποσταλεί στο ΣτΕ για έλεγχο έως το τέλος του έτους.

Δύο «πακέτα» μελετών
Την ίδια στιγμή βρίσκονται σε εξέλιξη δύο «πακέτα» μελετών αναγνώρισης δρόμων σε όλη τη χώρα, συνολικού κόστους 196 εκατ. ευρώ, που θα καθορίσουν ποια παρόδια οικόπεδα αποκτούν δικαίωμα δόμησης, με στόχο να έχουν ολοκληρωθεί έως τον Απρίλιο του 2026.

Οι μελέτες για τα νησιά Αιγαίου και Ιονίου έχουν ολοκληρωθεί ενώ για ηπειρωτική Ελλάδα, Εύβοια και Κρήτη έχει ολοκληρωθεί η διαγωνιστική διαδικασία.

Η  οριστική λύση πάντως θα έρθει με την ολοκλήρωση του πολεοδομικού σχεδιασμού, μέσω των Τοπικών και Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων που εκπονούνται σε όλη τη χώρα, στα οποία θα ενσωματωθεί και το δίκτυο των κοινοχρήστων δρόμων που θα διαμορφωθεί, βάσει των κριτηρίων που θα θέτει το νέο ΠΔ.

Πηγή: ot.gr

Εκτός σχεδίου δόμηση: Τι αλλάζει για τους ιδιοκτήτες μικρών οικοπέδων – Ποιες περιπτώσεις αφορά η νέα ρύθμιση