Με το νέο νόμο 5182/2026, το θεσμικό πλαίσιο αλλάζει ριζικά, φέρνοντας ανατροπές στους υπόχρεους, νέες εξαιρέσεις για τις αγροτικές εκτάσεις, αλλά και αυστηρούς ελέγχους που θα διαρκέσουν μέχρι το τέλος της αντιπυρικής περιόδου στις 31 Οκτωβρίου, ενώ το πρόστιμο που προβλέπεται ξεκινά από 200 έως 2.000 ευρώ.

 Ακαθάριστα οικόπεδα: Ποια οικόπεδα αφορά το μέτρο
Αφορά οικόπεδα εντός σχεδίου ή ορίων οικισμού (ακόμα κι αν δεν έχουν εγκεκριμένο ρυμοτομικό), ακάλυπτους χώρους εντός σχεδίου. Επίσης, οικόπεδα σε απόσταση 100 μέτρων από τα όρια του οικισμού ή της πόλης (εφόσον δεν υπάγονται στη δασική νομοθεσία), καθώς και οικόπεδα σε εκτός σχεδίου περιοχές που έχουν κάποιο κτίσμα (όχι χωράφια ή δασικές/χορτολιβαδικές εκτάσεις).

Αφού πραγματοποιηθεί ο καθαρισμός οικοπέδου πρέπει να δηλωθεί στην ηλεκτρονική πλατφόρμα με το όνομα «Εθνικό Μητρώο Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών» (https://akatharista.apps.gov.gr).

Δίνεται ωστόσο η δυνατότητα να δηλωθεί και μέσω ΚΕΠ ή στην πλησιέστερη στην ιδιοκτησία Πυροσβεστική Υπηρεσία (πληροφορίες για την πλατφόρμα στο τηλ. 213-20.47.888).

Υποχρέωση καθαρισμού δεν έχει μόνο ο ιδιοκτήτης αλλά ο νομέας, ή ο επικαρπωτής ή ο μισθωτής του ακινήτου, αν και αυτό που δεν διευκρινίζεται είναι ποιος θα φέρει την ευθύνη έναντι του νόμου.

 Ακαθάριστα οικόπεδα: Τα πρόστιμα
Οι παραβάτες τιμωρούνται με πρόστιμο 100 ευρώ αν δεν δηλώσουν τον καθαρισμό στην πλατφόρμα. Αν ούτε έχουν καθαρίσει το οικόπεδο, ούτε το έχουν δηλώσει, το πρόστιμο γίνεται 500 ευρώ μόνο για τη μη δήλωση.

Διευκρινίζεται ότι η ψευδής δήλωση είναι ποινικό αδίκημα που τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον 6 μηνών και πρόστιμο 5.000 ευρώ.

Αν κάποιος δεν καθαρίσει το οικόπεδο, τότε του επιβάλλεται πρόστιμο από τον δήμο ή την πυροσβεστική υπηρεσία, ύψους 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο με ελάχιστο όριο τα 200 ευρώ και ανώτατο τα 2.000 ευρώ.

Πηγή: vradini.gr

Ακαθάριστα οικόπεδα: Λήγει η προθεσμία – Έρχονται «τσουχτερά» πρόστιμα

Σε διαφορετική περίπτωση, προβλέπονται αυστηρά πρόστιμα. Φέτος, η υποχρέωση επεκτείνεται και σε μισθωτές, χρήστες και επικαρπωτές των οικοπέδων, καθιστώντας το πλαίσιο σαφώς πιο αυστηρό και απαιτητικό.

Η προθεσμία για τις εργασίες φτάνει έως τις 15 Ιουνίου, ενώ η υποχρέωση συντήρησης των χώρων παραμένει ενεργή έως τις 31 Οκτωβρίου

Οι ρυθμίσεις για τα ακαθάριστα οικόπεδα
Σύμφωνα με τις νέες ρυθμίσεις, όσοι υπόκεινται σε καθαρισμό πρέπει να διατηρούν τα οικόπεδα καθαρά καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, δηλαδή μέχρι το τέλος Οκτωβρίου.

Παράλληλα, προβλέπονται σαφείς προθεσμίες, αναλογικά πρόστιμα και ενισχύεται ο ρόλος των δήμων στους ελέγχους, καθώς τα ακαθάριστα οικόπεδα θεωρούνται πλέον σημαντικός παράγοντας κινδύνου.

Στο προσεχές διάστημα, αναμένεται και η Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) που θα καθορίσει με λεπτομέρεια τους όρους εφαρμογής του νέου πλαισίου από την Πυροσβεστική και τους δήμους.

Η προθεσμία για τις εργασίες φτάνει έως τις 15 Ιουνίου, ενώ η υποχρέωση συντήρησης των χώρων παραμένει ενεργή έως τις 31 Οκτωβρίου.

Οι υπόχρεοι
Η υποχρέωση δεν αφορά μόνο τους ιδιοκτήτες. Στους υπόχρεους περιλαμβάνονται οι νομείς, οι επικαρπωτές, οι μισθωτές και οι υπομισθωτές οικοπέδων και λοιπών ακάλυπτων χώρων.Το μέτρο αφορά χώρους που βρίσκονται σε περιοχές εντός εγκεκριμένων ρυμοτομικών σχεδίων, εντός ορίων οικισμών χωρίς εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιο αλλά και σε εκτάσεις εντός ακτίνας 100 μέτρων από αυτά τα όρια, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και με ενημέρωση της αρμόδιας δασικής υπηρεσίας.

Επίσης αφορά και εκτός σχεδίου γεωτεμάχια με κτίσμα, εφόσον δεν υπάγονται στις διατάξεις της δασικής νομοθεσίας.

Ωστόσο, υπάρχει και ένα «παραθυράκι» στα ακαθάριστα οικόπεδα. Πιο συγκεκριμένα, δεν προβλέπεται υποχρεωτικός καθαρισμός, όταν πρόκειται για:

Διαμορφωμένους, συντηρημένους κήπους ή
Φυτευμένες επιφάνειες ακάλυπτων χώρων κτιρίων, πολυκατοικιών, κ.α.
Πρόστιμα για τα ακαθάριστα οικόπεδα
Στους υπόχρεους που δεν υποβάλλουν τη δήλωση, επιβάλλεται :

α) πρόστιμο πεντακοσίων (500) ευρώ εάν δεν έχουν προβεί στις ενέργειες καθαρισμού,

β) πρόστιμο εκατό (100) ευρώ εάν έχουν προβεί σε καθαρισμό.

Η υποβολή ψευδούς δήλωσης στο Μητρώο τιμωρείται με χρηματική ποινή πέντε χιλιάδων (5.000) ευρώ και φυλάκιση τουλάχιστον έξι (6) μηνών.

Σε περιπτώσεις αδυναμίας υποβολής δήλωσης, όπως λόγω αντικειμενικής αδυναμίας χρήσης των ηλεκτρονικών υπηρεσιών, ηλικίας, αναπηρίας ή λόγου ανωτέρας βίας, που καθορίζεται με την κοινή απόφαση, η δήλωση υποβάλλεται με φυσικό τρόπο στο οικείο Κέντρο Εξυπηρέτησης Πολιτών ή στην κατά τόπον αρμόδια πυροσβεστική υπηρεσία και αποστέλλονται με επιμέλειά τους στη Διεύθυνση Προληπτικής Πυροπροστασίας του Π.Σ.

Σε κάθε περίπτωση μη συμμόρφωσης των υπόχρεων στην εκπλήρωση της υποχρέωσης καθαρισμού και συντήρησης καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, επιβάλλεται ή καταλογίζεται αντίστοιχα εξ ολοκλήρου στον/στους υπόχρεους από τον Δήμο:

α) πρόστιμο ύψους 1,00 ευρώ ανά τ.μ. με ελάχιστο ποσό τα διακόσια (200) ευρώ κα και μέγιστο ποσό τα δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ και

β) η δαπάνη καθαρισμού του χώρου και απομάκρυνσης των υλικών, εφόσον ο Δήμος προβεί σε καθαρισμό του χώρου.

Πηγή: in.gr

Ακαθάριστα οικόπεδα: Άνοιξε η πλατφόρμα – Πρόστιμα αν δεν δηλώσετε

Οι ιδιοκτήτες δεν αρκεί να καθαρίσουν το οικόπεδό τους αλλά οφείλουν να το κάνουν εντός νέου, συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος, να δηλώσουν την ενέργεια αυτή και να μπορούν να αποδείξουν ότι ο καθαρισμός ήταν πλήρης, όπως ορίζει η Πυροσβεστική Διάταξη του 2024.

Οι αλλαγές αυτές, οι οποίες αποσαφηνίζονται και στο νομοσχέδιο «Ενεργή Μάχη» του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, βρέθηκαν στο επίκεντρο και του πρόσφατου 43ου Πανελληνίου Συνεδρίου της Πανελλήνιας Ομοσπονδία Ιδιοκτητών Ακινήτων, όπου ο πρόεδρος Στράτος Παραδιάς έκανε λόγο για ρυθμίσεις που κινούνται σε πιο ρεαλιστική κατεύθυνση, επισημαίνοντας ωστόσο ότι παραμένουν σοβαρές παγίδες για τους ιδιοκτήτες, κυρίως λόγω ασάφειας στις αρμοδιότητες και στην έννοια του καθαρισμού.

Ακαθάριστα Οικόπεδα: Τι αλλάζει σε δηλώσεις, ελέγχους, πρόστιμα το 2026
Προθεσμίες καθαρισμού και δηλώσεων: Τι ίσχυε και τι αλλάζει
Μέχρι σήμερα, ο καθαρισμός οικοπέδων ως μέτρο πρόληψης και αντιπυρικής προστασίας αντιμετωπιζόταν ως υποχρέωση η οποία χαρακτηριζόταν από ασάφεια ως προς το πραγματικό χρονικό περιθώριο συμμόρφωσης ενώ καταγράφονταν συχνές παρατάσεις. Από το 2026, το πλαίσιο αλλάζει: ο καθαρισμός πρέπει να πραγματοποιείται υποχρεωτικά εντός διμήνου, από 1η Απριλίου έως 31 Μαΐου, με δυνατότητα παράτασης μόνο με υπουργική απόφαση.

Αντίστοιχα, αλλάζει και η προθεσμία δήλωσης καθαρισμού. Ενώ μέχρι σήμερα η δήλωση λειτουργούσε συχνά συμπληρωματικά και χωρίς σαφές καταληκτικό όριο, πλέον προβλέπεται συγκεκριμένη ημερομηνία: έως 15 Ιουνίου κάθε έτους, με την ΠΟΜΙΔΑ να ζητά η προθεσμία αυτή να μετατεθεί στις 30 Ιουνίου, ώστε να συμβαδίζει με την πραγματική δυνατότητα ολοκλήρωσης εργασιών και αποκομιδής υπολειμμάτων.

Η βασική διαφοροποίηση σε σχέση με το παρελθόν είναι ότι η μη δήλωση καθαρισμού δεν θεωρείται πια απλή διοικητική παράλειψη, αλλά αυτοτελής παράβαση, ανεξάρτητα από το αν το οικόπεδο έχει πράγματι καθαριστεί.

Τι αλλάζει στα πρόστιμα
Σημαντικές είναι και οι αλλαγές στα πρόστιμα. Μέχρι σήμερα, το πρόστιμο για μη καθαρισμό ανερχόταν σε 0,50 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο ποσό τα 200 ευρώ. Από το 2026, το πρόστιμο διπλασιάζεται και διαμορφώνεται σε 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, διατηρώντας ίδιο το ελάχιστο ποσό, γεγονός που αυξάνει αισθητά τη συνολική επιβάρυνση για μεσαία και μεγάλα οικόπεδα.

Παράλληλα, αλλάζει το καθεστώς για τη μη υποβολή δήλωσης καθαρισμού. Το πρόστιμο, που μέχρι σήμερα μπορούσε να φτάσει τα 1.000 ευρώ, μειώνεται μεν, αλλά διαφοροποιείται ανάλογα με την πραγματική κατάσταση του οικοπέδου. Αν δεν έχει γίνει καθαρισμός, το πρόστιμο ορίζεται στα 500 ευρώ, ενώ αν ο καθαρισμός έχει γίνει αλλά δεν δηλώθηκε, το πρόστιμο περιορίζεται στα 100 ευρώ. Η λογική είναι πιο αναλογική, αλλά η παράβαση παραμένει.

Υπενθυμίζεται ότι ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις ψευδείς δηλώσεις καθώς εξακολουθεί να ισχύει το πρόστιμο των 5.000 ευρώ και η ποινή φυλάκισης τουλάχιστον έξι μηνών για τους παραβάτες.

Οι εκκρεμότητες και οι παγίδες που επισημαίνει η ΠΟΜΙΔΑ
Παρά τις βελτιώσεις, η ΠΟΜΙΔΑ έχει επισημάνει ότι παραμένουν σοβαρά ανοιχτά ζητήματα. Το σημαντικότερο αφορά την αποκομιδή των υπολειμμάτων καθαρισμού. Παρότι η Πυροσβεστική Διάταξη 20/2024 θεωρεί τον καθαρισμό ολοκληρωμένο μόνο εφόσον τα υπολείμματα απομακρυνθούν, δεν προβλέπεται ρητά ότι η αποκομιδή αποτελεί υποχρέωση των δήμων, παρότι στην πράξη οι πολίτες συχνά δεν έχουν άλλη δυνατότητα.

Επιπλέον, παραμένει θολός ο διαχωρισμός αρμοδιοτήτων μεταξύ δήμων και Πυροσβεστικής στους ελέγχους, ενώ, παρά το γεγονός ότι εισάγεται η δυνατότητα υποβολής δήλωσης μέσω Πυροσβεστικής για ηλικιωμένους ή ψηφιακά αδύναμους πολίτες, η εφαρμογή της ρύθμισης εξαρτάται από μελλοντική υπουργική απόφαση.

Συνολικά, το 2026 σηματοδοτεί μια σαφή τομή σε σχέση με όσα ίσχυαν μέχρι σήμερα. Ο καθαρισμός οικοπέδων παύει να είναι μια χαλαρή, ετήσια υποχρέωση και μετατρέπεται σε αυστηρά χρονοθετημένη και πλήρως ελεγχόμενη διαδικασία, με πραγματικό οικονομικό και ποινικό κόστος για όσους δεν συμμορφώνονται. Για τους ιδιοκτήτες, η σύγκριση πριν και μετά είναι ξεκάθαρη: λιγότερα περιθώρια ανοχής, περισσότερη γραφειοκρατική ακρίβεια και λάθη τα οποία, εάν προκύψουν, θα πληρωθούν ακριβότερα.

Πηγή: insider.gr

Ακαθάριστα οικόπεδα: Νέο χρονοδιάγραμμα, βαρύτερα τα πρόστιμα – Τι αλλάζει για τους ιδιοκτήτες το 2026